മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

സമേത്യ തൈരാത്മജഭൂപനന്ദനൈര് മഹോരഗാണാമധിപഃ സ സത്യവാക് । മുദാന്വിതോഽന്നാനി മധൂനി ചാത്മവാന് യഥോപയോഗം ബുഭുജേ സ ഭോഗഭുക് ॥ ൨൩.

മക്കളും രാജകുമാരന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന്, സത്യവാനായ മഹാപാമ്പിന്റെ അധിപൻ സന്തോഷത്തോടെയും ആത്മസംയമനത്തോടെയും, യോജിച്ച ഭക്ഷണവും തേനും ആസ്വദിച്ചു.

അലര്ക ഉവാച യത്കാര്യം പുരുഷാണാഞ്ച ഗാര്ഹസ്ഥ്യമനുവര്തതാമ് । ബന്ധശ്ച സ്യാദകരണേ ക്രിയായാ യസ്യ ചോച്ഛ്രിതിഃ ॥ ൨൯.

അലർക്കൻ പറഞ്ഞു: ഗൃഹസ്ഥജീവിതം പിന്തുടരുന്നവരുടെ കര്‍ത്തവ്യം എന്താണ്? കര്‍മ്മം ചെയ്യാതിരുന്നതിൽ നിന്ന് എന്ത് ബന്ധനവും ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് എന്ത് ഉന്നതിയും ഉണ്ടാകുന്നു?

ഉപകാരായ യന്നൃണാം യച്ച വര്ജ്യം ഗൃഹേ സതാ । യഥാ ച ക്രിയതേ തന്മേ യഥാവത്പൃച്ഛതോ വദ ॥ ൨൯.

മനുഷ്യർക്കു ഉപകാരപ്പെടുന്നതും ഗൃഹസ്ഥൻ ഒഴിവാക്കേണ്ടതും എന്താണ്? അവയെല്ലാം എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ ശരിയായി പറഞ്ഞുതരിക.

മദാലസോവാച വത്സ ! ഗാര്ഹസ്ഥ്യമാദായ നരഃ സര്വമിദം ജഗത് । പുഷ്ണാതി തേന ലോകാംശ്ച സ ജയത്യഭിവാഞ്ഛിതാന് ॥ ൨൯.

മദാലസ പറഞ്ഞു: മകനേ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതം സ്വീകരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൻ ലോകങ്ങൾ ജയിക്കുകയും ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു.

പിതരോ മുനയോ ദേവാ ഭൂതാനി മനുജാസ്തഥാ । കൃമികീടപതങ്ഗാശ്ച വയാംസി പശവോഽസുരാഃ ॥ ൨൯.

പിതാക്കന്മാർ, മുനികൾ, ദേവന്മാർ, ജീവികൾ, മനുഷ്യർ, കീടങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ, പറക്കുന്നവ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, അസുരന്മാർ —

ഗൃഹസ്ഥമുപജീവന്തി തതസ്തൃപ്തിം പ്രയാന്തി ച । മുഖം ചാസ്യ നിരീക്ഷന്തേ അപി നോ ദാസ്യതീതി വൈ ॥ ൨൯.

—എല്ലാവരും ഗൃഹസ്ഥനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്, അതിനാൽ അവർ തൃപ്തരാകുന്നു. അവൻ നൽകുമോ ഇല്ലയോ എന്ന് അവന്റെ മുഖം നോക്കി അവർ കാത്തിരിക്കുന്നു.

സര്വസ്യാധാരഭൂതേയം വത്സ ! ധേനുസ്ത്രയീമയീ । യസ്യാം പ്രതിഷ്ഠിതം വിശ്വം വിശ്വഹേതുശ്ച യാ മതാ ॥ ൨൯.

മകനേ, ഈ ഗൃഹസ്ഥം തന്നെയാണ് എല്ലാം താങ്ങുന്ന മൂവൈവിധ്യമുള്ള പശു; അതിൽ ഈ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നു, അതാണ് എല്ലാറ്റിനും കാരണമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

ഋക്പൃഷ്ഠാസൌ യജുര്മധ്യാ സാമവക്ത്രശിരോധരാ । ഇഷ്ടാപൂര്തവിഷാണാ ച സാധുസൂക്തതനൂരുഹാ ॥ ൨൯.

അവളുടെ പുറം ഋഗ്വേദം, നടുവ് യജുർവേദം, വായും തലയും സാമവേദം; കൊമ്പുകൾ യാഗവും ദാനവും, ശരീരം സത്പുരുഷരുടെ സ്തുതികളും ആകുന്നു.

ശാന്തിപുഷ്ടിശകൃന്മൂത്രാ വര്ണപാദപ്രതിഷ്ഠിതാ । ആജീവ്യമാനാ ജഗതാം സാക്ഷയാ നാപചീയതേ ॥ ൨൯.

അവളുടെ ചാണിയും മൂത്രവും ശാന്തിയും പോഷണവും, അവളുടെ കൈകാലുകൾ വർണാശ്രമങ്ങൾ; അവളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നിടത്തോളം ലോകങ്ങൾ ക്ഷയിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.

സ്വാഹാകാരസ്വധാകാരൌ വഷട്കാരശ്ച പുത്രക ! । ഹന്തകാരസ്തഥാ ചാന്യസ്തസ്യാഃസ്തനചതുഷ്ടയമ് ॥ ൨൯.

കുഞ്ഞേ, 'സ്വാഹാ', 'സ്വധാ', 'വഷട്', 'ഹന്ത' എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു ഉച്ചാരണങ്ങളും അവളുടെ നാലു മുലകളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

സ്വാഹാകാരം സ്തനം ദേവാഃ പിതരശ്ച സ്വധാമയമ് । മുനയശ്ച വഷട്കാരം ദേവഭൂതസുരേതരാഃ ॥ ൨൯.

'സ്വാഹാ' എന്ന മുല് ദേവന്മാർ കുടിക്കുന്നു; 'സ്വധാ' എന്നത് പിതാക്കന്മാർ; 'വഷട്' എന്നത് മുനിമാർ, ദേവന്മാർ, ഭൂതങ്ങൾ, അസുരന്മാർ എന്നിവരും കുടിക്കുന്നു.

ഹന്തകാരം മനുഷ്യാശ്ച പിബന്തി സതതം സ്തനമ് । ഏവമാപ്യായയത്യേഷാ വത്സ ! ധേനുസ്ത്രയീമയീ ॥ ൨൯.

'ഹന്ത' എന്ന മുല് മനുഷ്യർ എല്ലായ്പോഴും കുടിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, കുഞ്ഞേ, ഈ മൂന്ന് വേദങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട പശു എല്ലാവരെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

തേഷാമുച്ഛേദകര്താ ച യോ നരോഽത്യന്തപാപകൃത് । സ തമസ്യാന്ധതാമിസ്ത്രേ താമിസ്ത്രേ ച നിമജ്ജതി ॥ ൨൯.

ഈ വഴികൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും അത്യന്തം പാപം ചെയ്യുന്നവനും ഇരുണ്ട അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുകുന്നു.

യശ്ചേമാം മാനവോ ധേനും സ്വൈര്വത്സൈരമരാദിഭിഃ । പായയത്യുചിതേ കാലേ സ സ്വര്ഗായോപപദ്യതേ ॥ ൨൯.

സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങളോടും ദേവാദികളോടും കൂടി ഈ പശുവിനെ യുക്തമായ സമയത്ത് കുടിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.

തസ്മാത്പുത്ര ! മനുഷ്യേണ ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ । ഭൂതാനി ചാനുദിവസം പോഷ്യാണി സ്വതനുര്യഥാ ॥ ൨൯.

അതിനാൽ, മകനേ, മനുഷ്യൻ ദേവന്മാരെയും, മുനിമാരെയും, പിതാക്കന്മാരെയും, മനുഷ്യരെയും, എല്ലാ ജീവികളെയും സ്വയം ശരീരം പോഷിപ്പിക്കുന്നപോലെ ദിവസേന പോഷിപ്പിക്കണം.

തസ്മാത്സ്ത്രാതഃ ശുചിര്ഭൂത്വാ ദേവര്ഷിപിതൃതര്പണമ് । പ്രജാപതേസ്തഥൈവാദിഭഃ കാലേ കുര്യാത്സമാഹിതഃ ॥ ൨൯.

അതിനാൽ, ശുദ്ധനും സംരക്ഷിതനും ആയി, ദേവന്മാർക്കും, മുനിമാർക്കും, പിതാക്കന്മാർക്കും, പ്രജാപതിക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും യുക്തമായ സമയത്ത് ഭക്തിയോടെ Bali അർപ്പിക്കണം.

സുമനോഗന്ധപുഷ്പൈശ്ച ദേവാനഭ്യര്ച്യ മാനവഃ । തതോഽഗ്നേസ്തര്പണം കുര്യാദ്ദേയാശ്ച ബലയസ്തഥാ ॥ ൨൯.

സുമനസ്സുള്ള സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാരെ പൂജിച്ച ശേഷം, അഗ്നിക്കു Bali അർപ്പിക്കണം; പിന്നെ നിർദ്ദിഷ്ടമായ പങ്കുകളും നൽകണം.

ബ്രഹ്മണേ ഗൃഹമധ്യേ തു വിശ്വേദേവേഭ്യ ഏവ ച । ധന്വന്തരിം സമുദ്ദിശ്യ പ്രാഗുദീച്യാം ബലിം ക്ഷിപേത് ॥ ൨൯.

വീട്ടിനകത്ത് ബ്രഹ്മാവിനും വിശ്വദേവന്മാർക്കും Bali അർപ്പിക്കണം; ധന്വന്തരിക്കായി വടക്കുകിഴക്കോട്ട് Bali വയ്ക്കണം.

പ്രാച്യാം ശക്രായ യാമ്യായാം യമായ ബലിമാഹരേത് । പ്രതീച്യാം വരുണായാഥ സോമായോത്തരതോ ബലിമ് ॥ ൨൯.

കിഴക്കോട്ട് ഇന്ദ്രനു Bali അർപ്പിക്കണം; തെക്കോട്ട് യമനു; പടിഞ്ഞാറോട്ട് വരുണനു; വടക്കോട്ട് സോമനു Bali അർപ്പിക്കണം.

ദദ്യാദ്ധാത്രേ വിധാത്രേ ബലിം ദ്വാരേ ഗൃഹസ്യ തു । അര്യമ്ണേഽഥ ബഹിര്ദദ്യാദ്ഗൃഹേഭ്യശ്ച സമന്തതഃ ॥ ൨൯.

വീട്ടിന്റെ വാതിലിൽ ധാതാവിനും വിധാതാവിനും Bali നൽകണം; പുറത്തു അര്യാമനു; വീട്ടിലെ ദേവതകൾക്ക് ചുറ്റും Bali അർപ്പിക്കണം.

നക്തഞ്ചരേഭ്യോ ഭൂതേഭ്യോ ബലിമാകാശതോ ഹരേത് । പിതൄണാം നിര്വപേച്ചൈവ ദക്ഷിണാഭിമുഖസ്ഥിതഃ ॥ ൨൯.

രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങൾക്കും Bali തുറന്ന സ്ഥലത്ത് വയ്ക്കണം; പിതാക്കന്മാർക്കു ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി നിന്ന് Bali അർപ്പിക്കണം.

ഗൃഹസ്ഥസ്തത്പരോ ഭൂത്വാ സുസമാഹിതമാനസഃ । തതസ്തോയമുപാദായ തേഷ്വേവാചമനായ വൈ ॥ ൨൯.

ഗൃഹസ്ഥൻ മനസ്സോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ Baliകൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം, അവർക്കായി വെള്ളം എടുത്ത് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.

സ്ഥാനേഷു നിക്ഷിപേത്പ്രാജ്ഞസ്താസ്താ ഉദ്ദിശ്യ ദേവതാഃ । ഏവം ഗൃഹബലിം കൃത്വാ ഗൃഹേ ഹൃഹപതിഃ ശുചിഃ ॥ ൨൯.

വിദ്വാൻ ആ Baliകൾ ഓരോ ദേവതയെ ഉദ്ധിഷ്ടിച്ച് യോജിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ വയ്ക്കണം; ഇങ്ങനെ Bali അർപ്പിച്ച ശേഷം ഗൃഹസ്ഥൻ ശുദ്ധനായി തുടരുന്നു.

ആപ്യായനായ ഭൂതാനാം കുര്യാദുത്സര്ഗമാദരാത് । ശ്വഭ്യശ്ച ശ്വപചേഭ്യശ്ച വയോഭ്യശ്ചാവപേദ്ഭുവി ॥ ൨൯.

ജീവികൾക്ക് പോഷണം ലഭിക്കാനായി ആദരപൂർവ്വം Bali അർപ്പിക്കണം; നായ്ക്കൾക്കും ചണ്ഡാളന്മാർക്കും പക്ഷികൾക്കും ഭൂമിയിൽ ഭക്ഷണം വിതറണം.

വൈശ്വദേവം ഹി നാമൈതത്സായം പ്രാതരുദാഹൃതമ് । ആചമ്യ ച തതഃ കുര്യാത്പ്രാജ്ഞോ ദ്വാരാവലോകനമ് ॥ ൨൯.

ഇതിനെ 'വൈശ്വദേവം' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; ഇത് വൈകുന്നേരത്തിലും രാവിലെയും ചെയ്യണം. ശുദ്ധിയോടെ, പിന്നെ വാതിൽ നോക്കണം.

മുഹൂര്തസ്യാഷ്ടമം ഭാഗമുദീക്ഷ്യോഽപ്യതിഥിര്ഭവേത് । അതിഥിം തത്ര സമ്പ്രാപ്തമന്നാദ്യേനോദകേന ച ॥ ൨൯.

ഒരു മുഹൂർത്തത്തിന്റെ എട്ടാം ഭാഗം കാത്തിരിക്കണം; അതിനിടെ അതിഥി വന്നാൽ, അവനു അന്നവും വെള്ളവും നൽകി ആദരിക്കണം.

സമ്പൂജയേദ്യഥാശക്തി ഗന്ധപുഷ്പാദിഭിസ്തഥാ । ന മിത്രമതിഥിം കുര്യാന്നൈകഗ്രാമനിവാസിനമ് ॥ ൨൯.

ശക്തിയനുസരിച്ച് സുഗന്ധവും പുഷ്പവും ഉപയോഗിച്ച് അതിഥിയെ ആദരിക്കണം; സുഹൃത്ത് അല്ലെങ്കിൽ അതേ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നവനെ അതിഥിയായി കാണരുത്.

അജ്ഞാതകുലനാമാനം തത്കാലസമുപസ്ഥിതമ് । ബുഭുക്ഷുമാഗതം ശ്രാന്തം യാചമാനമകിഞ്ചനമ് ॥ ൨൯.

ആ സമയത്ത്, ആരുടെയും കുടുംബം അല്ലെങ്കിൽ പേര് അറിയപ്പെടാത്ത, വിശപ്പും ക്ഷീണവും അനുഭവിച്ച്, ഒന്നുമില്ലാതെ ഭിക്ഷയടക്കാനെത്തുന്ന ഒരാളാണ്...

ബ്രാഹ്മണം പ്രാഹുരതിഥിം സ പൂജ്യഃ ശക്തിതോ ബുധൈഃ । ന പൃച്ഛേദ്ഗോത്രചരണം സ്വാധ്യായഞ്ചാപി പണ്ഡിതഃ ॥ ൨൯.

അത്തരം ഒരാൾ ബ്രാഹ്മണാതിഥിയാണെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു; അവനെ കഴിയുന്നത്ര ആദരവോടെ ആദരിക്കണം. അവന്റെ വംശം, ആചാരങ്ങൾ, പഠനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഒരു പണ്ഡിതനും ചോദിക്കരുത്.