മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

തമുത്ഥാപ്യ ബലാദ്ഗാഢം നാഗേന്ദ്രഃ പരിഷസ്വജേ । മൂര്ധ്നി ചൈനമുപാഘ്രായ ചിരം ജീവേത്യുവാച സഃ ॥ ൨൩.

പാമ്പുരാജാവ് അവനെ ശക്തിയായി എഴുന്നേൽപ്പിച്ച്, ഉറപ്പായി അണച്ചു; തലയിൽ മണം വച്ച്, "നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കണം," എന്നു അനുഗ്രഹിച്ചു.

നിഹതാമിത്രവര്ഗശ്ച പിത്രോഃ സുശ്രൂഷണം കുരു । വത്സ ! ധന്യസ്യ കഥ്യന്തേ പരോക്ഷസ്യാപി തേ ഗുണാഃ ॥ ൨൩.

ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം, നീ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും സേവിക്കണം, മകനേ! ഭാഗ്യശാലികൾ എവിടെയായാലും, അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പറയപ്പെടുന്നു.

ഭവതോ മമ പുത്രാഭ്യാമസാമാന്യാ നിവേദിതാഃ । ത്വമേവാനേന വര്ധേഥാ മനോവാക്കായചേഷ്ടിതൈഃ ॥ ൨൩.

നിന്റെതും എന്റെ മക്കളുടേയും അസാധാരണമായ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും അറിയാം. നീ മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും ഇതിൽ കൂടുതൽ വളരട്ടെ.

ജീവിതം ഗുണിനഃ ശ്ലാഘ്യം ജീവന്നേവ മൃതോഽഗുണഃ । ഗുണവാന്നിര്വൃതിം പിത്രോഃ ശത്രുണാം ഹൃദയജ്വരമ് ॥ ൨൩.

ഗുണമുള്ളവരുടെ ജീവിതം പ്രശംസനീയമാണ്; ഗുണമില്ലാത്തവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനുപോലെയാണ്. ഗുണമുള്ളവൻ അമ്മയച്ഛന്മാർക്ക് സന്തോഷവും ശത്രുക്കൾക്ക് മനസ്സുവേദനയും നൽകുന്നു.

കരോത്യാത്മഹിതം കുര്വന് വിശ്വാസഞ്ച മഹാജനേ । ദേവതാഃ പിതരോ വിപ്രാ മിത്രാര്ഥിവികലാദയഃ ॥ ൨൩.

തനിക്കു നല്ലത് ചെയ്യുകയും, വലിയവർക്കും ജനങ്ങൾക്കും വിശ്വാസം നേടുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സഹായം തേടുന്നവരെയും ദു:ഖിതരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.

ബാന്ധവാശ്ച തഥേച്ഛന്തി ജീവിതം ഗുണിനശ്ചിരമ് । പരിവാദനിവൃത്താനാം ദുര്ഗതേഷു ദയാവതാമ് । ഗുണിനാം സഫലം ജന്മ സംശ്രിതാനാം വിപദ്ഗതൈഃ ॥ ൨൩.

ബന്ധുക്കളും ഗുണമുള്ളവരുടെ ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അപവാദം ഒഴിവാക്കുന്നവരും ദു:ഖിതർക്കു കരുണ കാണിക്കുന്നവരും — അത്തരത്തിലുള്ള ഗുണവാന്റെ ജനനം ദുരിതത്തിൽ ആശ്രയം തേടുന്നവർക്കു ഫലപ്രദമാണ്.

ജഡ ഉവാച ഏവമുക്ത്വാ സ തം വീരം പുത്രാവിദമഥാബ്രവീത് । പൂജാം കുവലയാശ്വസ്യ കര്തുകാമോ ഭുജങ്ഗമഃ ॥ ൨൩.

ജഡൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ വീരപുത്രനോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു; കുവലയാശ്വനെ ആരാധിക്കാൻ ആ പാമ്പ് ആഗ്രഹിച്ചു.

സ്നാനാദികക്രമം കൃത്വാ സര്വമേവ യഥാക്രമമ് । മധുപാനാദിസമ്ഭോഗമാഹാരഞ്ച യഥേപ്സിതമ് ॥ ൨൩.

കുളി മുതലായ ക്രമങ്ങൾ എല്ലാം ശരിയായി നിർവഹിച്ചു, ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ തേൻ കുടിച്ചും മറ്റു ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ചും ഭക്ഷണം കഴിച്ചും സന്തോഷിച്ചു.

തതഃ കുവലയാശ്വേന ഹൃദയോത്സവഭൂതയാ । കഥയാ സ്വല്പകം കാലം സ്ഥാസ്യാമോ ഹൃഷ്ടചേതസഃ ॥ ൨൩.

കുവലയാശ്വനോടൊപ്പം ഹൃദയം ഉല്ലസിപ്പിക്കുന്ന സംഭാഷണത്തിൽ, കുറച്ചു നേരം അവർ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.

അനുമേന ച തന്മൌനോ വചഃ ശത്രുജിതഃ സുതഃ । തഥാ ചകാര നൃപതിഃ പന്നഗാനാമുദാരധീഃ ॥ ൨൩.

അച്ഛന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ശത്രുജിതിന്റെ മകൻ ആ പാമ്പരാജാവിന്റെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം അതെല്ലാം ചെയ്തു.

സമേത്യ തൈരാത്മജഭൂപനന്ദനൈര് മഹോരഗാണാമധിപഃ സ സത്യവാക് । മുദാന്വിതോഽന്നാനി മധൂനി ചാത്മവാന് യഥോപയോഗം ബുഭുജേ സ ഭോഗഭുക് ॥ ൨൩.

മക്കളും രാജകുമാരന്മാരും കൂടെ ചേർന്ന്, സത്യവാനായ മഹാപാമ്പിന്റെ അധിപൻ സന്തോഷത്തോടെയും ആത്മസംയമനത്തോടെയും, യോജിച്ച ഭക്ഷണവും തേനും ആസ്വദിച്ചു.

അലര്ക ഉവാച യത്കാര്യം പുരുഷാണാഞ്ച ഗാര്ഹസ്ഥ്യമനുവര്തതാമ് । ബന്ധശ്ച സ്യാദകരണേ ക്രിയായാ യസ്യ ചോച്ഛ്രിതിഃ ॥ ൨൯.

അലർക്കൻ പറഞ്ഞു: ഗൃഹസ്ഥജീവിതം പിന്തുടരുന്നവരുടെ കര്‍ത്തവ്യം എന്താണ്? കര്‍മ്മം ചെയ്യാതിരുന്നതിൽ നിന്ന് എന്ത് ബന്ധനവും ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് എന്ത് ഉന്നതിയും ഉണ്ടാകുന്നു?

ഉപകാരായ യന്നൃണാം യച്ച വര്ജ്യം ഗൃഹേ സതാ । യഥാ ച ക്രിയതേ തന്മേ യഥാവത്പൃച്ഛതോ വദ ॥ ൨൯.

മനുഷ്യർക്കു ഉപകാരപ്പെടുന്നതും ഗൃഹസ്ഥൻ ഒഴിവാക്കേണ്ടതും എന്താണ്? അവയെല്ലാം എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ ശരിയായി പറഞ്ഞുതരിക.

മദാലസോവാച വത്സ ! ഗാര്ഹസ്ഥ്യമാദായ നരഃ സര്വമിദം ജഗത് । പുഷ്ണാതി തേന ലോകാംശ്ച സ ജയത്യഭിവാഞ്ഛിതാന് ॥ ൨൯.

മദാലസ പറഞ്ഞു: മകനേ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതം സ്വീകരിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൻ ലോകങ്ങൾ ജയിക്കുകയും ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു.

പിതരോ മുനയോ ദേവാ ഭൂതാനി മനുജാസ്തഥാ । കൃമികീടപതങ്ഗാശ്ച വയാംസി പശവോഽസുരാഃ ॥ ൨൯.

പിതാക്കന്മാർ, മുനികൾ, ദേവന്മാർ, ജീവികൾ, മനുഷ്യർ, കീടങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ, പറക്കുന്നവ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, അസുരന്മാർ —

ഗൃഹസ്ഥമുപജീവന്തി തതസ്തൃപ്തിം പ്രയാന്തി ച । മുഖം ചാസ്യ നിരീക്ഷന്തേ അപി നോ ദാസ്യതീതി വൈ ॥ ൨൯.

—എല്ലാവരും ഗൃഹസ്ഥനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്, അതിനാൽ അവർ തൃപ്തരാകുന്നു. അവൻ നൽകുമോ ഇല്ലയോ എന്ന് അവന്റെ മുഖം നോക്കി അവർ കാത്തിരിക്കുന്നു.

സര്വസ്യാധാരഭൂതേയം വത്സ ! ധേനുസ്ത്രയീമയീ । യസ്യാം പ്രതിഷ്ഠിതം വിശ്വം വിശ്വഹേതുശ്ച യാ മതാ ॥ ൨൯.

മകനേ, ഈ ഗൃഹസ്ഥം തന്നെയാണ് എല്ലാം താങ്ങുന്ന മൂവൈവിധ്യമുള്ള പശു; അതിൽ ഈ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നു, അതാണ് എല്ലാറ്റിനും കാരണമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

ഋക്പൃഷ്ഠാസൌ യജുര്മധ്യാ സാമവക്ത്രശിരോധരാ । ഇഷ്ടാപൂര്തവിഷാണാ ച സാധുസൂക്തതനൂരുഹാ ॥ ൨൯.

അവളുടെ പുറം ഋഗ്വേദം, നടുവ് യജുർവേദം, വായും തലയും സാമവേദം; കൊമ്പുകൾ യാഗവും ദാനവും, ശരീരം സത്പുരുഷരുടെ സ്തുതികളും ആകുന്നു.

ശാന്തിപുഷ്ടിശകൃന്മൂത്രാ വര്ണപാദപ്രതിഷ്ഠിതാ । ആജീവ്യമാനാ ജഗതാം സാക്ഷയാ നാപചീയതേ ॥ ൨൯.

അവളുടെ ചാണിയും മൂത്രവും ശാന്തിയും പോഷണവും, അവളുടെ കൈകാലുകൾ വർണാശ്രമങ്ങൾ; അവളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നിടത്തോളം ലോകങ്ങൾ ക്ഷയിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.

സ്വാഹാകാരസ്വധാകാരൌ വഷട്കാരശ്ച പുത്രക ! । ഹന്തകാരസ്തഥാ ചാന്യസ്തസ്യാഃസ്തനചതുഷ്ടയമ് ॥ ൨൯.

കുഞ്ഞേ, 'സ്വാഹാ', 'സ്വധാ', 'വഷട്', 'ഹന്ത' എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു ഉച്ചാരണങ്ങളും അവളുടെ നാലു മുലകളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

സ്വാഹാകാരം സ്തനം ദേവാഃ പിതരശ്ച സ്വധാമയമ് । മുനയശ്ച വഷട്കാരം ദേവഭൂതസുരേതരാഃ ॥ ൨൯.

'സ്വാഹാ' എന്ന മുല് ദേവന്മാർ കുടിക്കുന്നു; 'സ്വധാ' എന്നത് പിതാക്കന്മാർ; 'വഷട്' എന്നത് മുനിമാർ, ദേവന്മാർ, ഭൂതങ്ങൾ, അസുരന്മാർ എന്നിവരും കുടിക്കുന്നു.

ഹന്തകാരം മനുഷ്യാശ്ച പിബന്തി സതതം സ്തനമ് । ഏവമാപ്യായയത്യേഷാ വത്സ ! ധേനുസ്ത്രയീമയീ ॥ ൨൯.

'ഹന്ത' എന്ന മുല് മനുഷ്യർ എല്ലായ്പോഴും കുടിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, കുഞ്ഞേ, ഈ മൂന്ന് വേദങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ട പശു എല്ലാവരെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

തേഷാമുച്ഛേദകര്താ ച യോ നരോഽത്യന്തപാപകൃത് । സ തമസ്യാന്ധതാമിസ്ത്രേ താമിസ്ത്രേ ച നിമജ്ജതി ॥ ൨൯.

ഈ വഴികൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും അത്യന്തം പാപം ചെയ്യുന്നവനും ഇരുണ്ട അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുകുന്നു.

യശ്ചേമാം മാനവോ ധേനും സ്വൈര്വത്സൈരമരാദിഭിഃ । പായയത്യുചിതേ കാലേ സ സ്വര്ഗായോപപദ്യതേ ॥ ൨൯.

സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങളോടും ദേവാദികളോടും കൂടി ഈ പശുവിനെ യുക്തമായ സമയത്ത് കുടിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.

തസ്മാത്പുത്ര ! മനുഷ്യേണ ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ । ഭൂതാനി ചാനുദിവസം പോഷ്യാണി സ്വതനുര്യഥാ ॥ ൨൯.

അതിനാൽ, മകനേ, മനുഷ്യൻ ദേവന്മാരെയും, മുനിമാരെയും, പിതാക്കന്മാരെയും, മനുഷ്യരെയും, എല്ലാ ജീവികളെയും സ്വയം ശരീരം പോഷിപ്പിക്കുന്നപോലെ ദിവസേന പോഷിപ്പിക്കണം.

തസ്മാത്സ്ത്രാതഃ ശുചിര്ഭൂത്വാ ദേവര്ഷിപിതൃതര്പണമ് । പ്രജാപതേസ്തഥൈവാദിഭഃ കാലേ കുര്യാത്സമാഹിതഃ ॥ ൨൯.

അതിനാൽ, ശുദ്ധനും സംരക്ഷിതനും ആയി, ദേവന്മാർക്കും, മുനിമാർക്കും, പിതാക്കന്മാർക്കും, പ്രജാപതിക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും യുക്തമായ സമയത്ത് ഭക്തിയോടെ Bali അർപ്പിക്കണം.

സുമനോഗന്ധപുഷ്പൈശ്ച ദേവാനഭ്യര്ച്യ മാനവഃ । തതോഽഗ്നേസ്തര്പണം കുര്യാദ്ദേയാശ്ച ബലയസ്തഥാ ॥ ൨൯.

സുമനസ്സുള്ള സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാരെ പൂജിച്ച ശേഷം, അഗ്നിക്കു Bali അർപ്പിക്കണം; പിന്നെ നിർദ്ദിഷ്ടമായ പങ്കുകളും നൽകണം.

ബ്രഹ്മണേ ഗൃഹമധ്യേ തു വിശ്വേദേവേഭ്യ ഏവ ച । ധന്വന്തരിം സമുദ്ദിശ്യ പ്രാഗുദീച്യാം ബലിം ക്ഷിപേത് ॥ ൨൯.

വീട്ടിനകത്ത് ബ്രഹ്മാവിനും വിശ്വദേവന്മാർക്കും Bali അർപ്പിക്കണം; ധന്വന്തരിക്കായി വടക്കുകിഴക്കോട്ട് Bali വയ്ക്കണം.

പ്രാച്യാം ശക്രായ യാമ്യായാം യമായ ബലിമാഹരേത് । പ്രതീച്യാം വരുണായാഥ സോമായോത്തരതോ ബലിമ് ॥ ൨൯.

കിഴക്കോട്ട് ഇന്ദ്രനു Bali അർപ്പിക്കണം; തെക്കോട്ട് യമനു; പടിഞ്ഞാറോട്ട് വരുണനു; വടക്കോട്ട് സോമനു Bali അർപ്പിക്കണം.