മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ദാതവ്യം രക്ഷിതവ്യം ച ധര്മജ്ഞേന മഹീക്ഷിതാ । ചാപം ചോദ്യമ്യ യോദ്ധവ്യം ധര്മശാസ്ത്രാനുസാരതഃ॥൭.

ധർമ്മം അറിയുന്ന രാജാവ് ദാനം ചെയ്യുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. വില്ല് ഉയർത്തി, ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന് അനുസരിച്ച് യുദ്ധം നടത്തുകയും വേണം.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച ദാതവ്യം കസ്യ കേ രക്ഷ്യാഃ കൈര്യോദ്ധവ്യം ച തേ നൃപ । ക്ഷിപ്രമേതത് സമാചക്ഷ്വ യദ്യധര്മഭയം തവ॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: ആര്ക്കാണ് ദാനം നൽകേണ്ടത്? ആരെ സംരക്ഷിക്കണം? ആരാണ് നിനക്ക് വേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടത് രാജാവേ? നീ അധർമ്മത്തെ ഭയപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ഇതെല്ലാം വേഗം എനിക്ക് പറയൂ.

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ദാതവ്യം വിപ്രമുഖ്യേഭ്യോ യേ ചാന്യേ കൃശവൃത്തയഃ । രക്ഷ്യാ ഭീതാഃ സദാ യുദ്ധം കര്തവ്യം പരിപന്ഥിഭിഃ॥൭.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും മറ്റു ദരിദ്രന്മാർക്കും ദാനം നൽകണം. ഭയപ്പെടുന്നവരെ എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണം, കള്ളന്മാരെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യണം.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച യദി രാജാ ഭവാന് സമ്യഗ്രാജധര്മമവേക്ഷതേ । നിര്വേഷ്ടുകാമോ വിപ്രോഽഹം ദീയതാമിഷ്ടദക്ഷിണാ॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: നീ രാജധർമ്മം ശരിയായി പാലിക്കുന്ന രാജാവാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻként യാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എനിക്ക് ആവശ്യമുള്ള ദക്ഷിണ നൽകണം.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏതദ്രാജാ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ । പുനര്ജാതമിവാത്മാനം മേനേ പ്രാഹ ച കൌശികമ്॥൭.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ പുതുതായി ജനിച്ചവനെന്നപോലെ അനുഭവിച്ചു, പിന്നെയും കൗശികനോട് പറഞ്ഞു.

ഉച്യതാം ഭഗവന് യത്തേ ദാതവ്യമവിശങ്കിതമ് । ദത്തമിത്യേവ തദ്വിദ്ധി യദ്യപി സ്യാത് സുദുര്ലഭമ്॥൭.

ഭഗവനേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം, ഭയക്കാതെ പറയൂ. അതു ലഭിക്കാൻ എത്രയും പ്രയാസം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതു ഞാൻ ഇതിനകം തന്നുവെന്ന് കരുതുക.

ഹിരണ്യം വാ സുവര്ണം വാ പുത്രഃ പത്നീ കലേവരമ് । പ്രാണാ രാജ്യം പുരം ലക്ഷ്മീര്യദഭിപ്രേതമാത്മനഃ॥൭.

സ്വർണം, പൊന്നും, മകനും, ഭാര്യയും, ശരീരം, ജീവൻ, രാജ്യം, നഗരം, സമ്പത്ത് — നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതെല്ലാം.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച രാജന് പ്രതിഗൃഹീതോഽയം യസ്തേ ദത്തഃ പ്രതിഗ്രഹഃ । പ്രയച്ഛ പ്രഥമം താവദ് ദക്ഷിണാം രാജസൂയികീമ്॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ നൽകിയ ദാനം ഞാൻ സ്വീകരിച്ചു. ആദ്യം രാജസൂയയാഗത്തിന് വേണ്ട ദക്ഷിണ എനിക്ക് നൽകൂ.

; രാജോവാച ബ്രഹ്മംസ്താമപി ദാസ്യാമി ദക്ഷിണാം ഭവതോ ഹ്യഹമ് । വ്രിയതാം ദ്വിജശാര്ദൂല യസ്തവേഷ്ടഃ പ്രതിഗ്രഹഃ॥൭.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ആ ദക്ഷിണയും ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു നൽകും. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച സസാഗരാം ധരാമേതാം സഭൂഭൃദ്ഗ്രാമപത്തനാമ് । രാജ്യം ച സകലം വീര രഥാശ്വ-ഗജസങ്കുലമ്॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി, രാജാക്കന്മാർ, ഗ്രാമങ്ങൾ, പട്ടണങ്ങൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ നിറഞ്ഞ മുഴുവൻ രാജ്യം.

കോഷ്ഠാഗാരം ച കോഷം ച യച്ചാന്യദ്വിദ്യതേ തവ । വിനാ ഭാര്യാം ച പുത്രം ച ശരീരം ച തവാനഘ॥൭.

നിന്റെ ഭണ്ഡാരവും നിധിയും, കൂടാതെ മറ്റെന്തെങ്കിലും നിനക്കുള്ളതെല്ലാം, ഭാര്യ, മകൻ, ശരീരം ഇവ ഒഴികെ, പാപരഹിതനേ.

ധര്മം ച സര്വധര്മജ്ഞ യോ യാന്തമനുഗച്ഛതി । ബഹുനാ വാ കിമുക്തേന സര്വമേതത് പ്രദീയതാമ്॥൭.

സകലധർമ്മങ്ങൾ അറിയുന്നവനേ, മരിക്കുന്നവനെ അനുഗമിക്കുന്ന ധർമ്മവും. ഇതിലും കൂടുതൽ പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് നൽകണം.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ പ്രഹൃഷ്ടേനൈവ മനസാ സോഽവികാരമുഖോ നൃപഃ । തസ്യര്ഷേര്വചനം ശ്രുത്വാ തഥേത്യാഹ കൃതാഞ്ജലിഃ॥൭.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: സന്തോഷപൂർവ്വം മുഖം മാറ്റാതെ, രാജാവ് ഋഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കൈകൂപ്പി 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞു.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച സര്വസ്വം യദി മേ ദത്തം രാജ്യമുര്വോ ബലം ധനമ് । പ്രഭുത്വം കസ്യ രാജര്ഷേ രാജ്യസ്ഥേ താപസേ മയി॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജ്യം, ഭൂമി, ശക്തി, ധനം എല്ലാം നീ എനിക്ക് നൽകിയാൽ, രാജർഷിയേ, രാജ്യം ഞാൻ കൈവശമാക്കിയപ്പോൾ ആരാണ് അധികാരം വഹിക്കുന്നത്?

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച യസ്മിന്നപി മയാ കാലേ ബ്രാഹ്മന് ദത്താ വസുന്ധരാ । തസ്മിന്നപി ഭവാന് സ്വാമീ കിമുതാദ്യ മഹീപതിഃ॥൭.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ എപ്പോഴെങ്കിലും ഒരു ബ്രാഹ്മണനു ഭൂമി നൽകിയപ്പോൾ പോലും അതിന്റെ ഉടമ നിങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ എത്രയോ അധികം, രാജാവേ.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച യദി രാജംസ്ത്വയാ ദത്താ മമ സര്വാ വസുന്ധരാ । യത്ര മേ വിഷയേ സ്വാമ്യം തസ്മാന്നിഷ്ക്രാന്തുമര്ഹസി॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ ഭൂമിയൊക്കെയും എനിക്ക് നൽകിയാൽ, എന്റെ അധികാരം ഉള്ളിടത്ത് നിന്നെ നീങ്ങേണ്ടി വരും.

ശ്രോണീസൂത്രാദിസകലം മുക്ത്വാ ഭൂഷണസംഗ്രഹമ് । തരുവല്കലമാബധ്യ സഹ പത്ന്യാ സുതേന ച॥൭.

കഴുത്ത് കെട്ടി, കെട്ടുപാവ, അലങ്കാരങ്ങൾ എല്ലാം വിട്ട്, ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂട്ടി വൃക്ഷതന്തു വസ്ത്രം ധരിച്ചു.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ തഥേതി ചോക്ത്വാ കൃത്വാ ച രാജാ ഗന്തും പ്രചക്രമേ । സ്വപത്ന്യാ ശൈവ്യയാ സാര്ധം ബാലകേനാത്മജേന ച॥൭.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, രാജാവ് ഭാര്യ ശൈവ്യയെയും കുഞ്ഞുമകനെയും കൂട്ടി യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി.

വ്രജതഃ സ തതോ രുദ്ധ്വാ പന്ഥാനം പ്രാഹ തം നൃപമ് । ക്വ യാസ്യസീത്യദത്ത്വാ മേ ദക്ഷിണാം രാജസൂയികീമ്॥൭.

അവൻ യാത്രതിരിക്കുമ്പോൾ, ആരോ വഴിയിൽ തടഞ്ഞു: രാജസൂയയാഗത്തിന് വേണ്ട ദക്ഷിണ എനിക്ക് നൽകാതെ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത് എന്ന് രാജാവിനോട് ചോദിച്ചു.

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ഭഗവന് രാജ്യമേതത് തേ ദത്തം നിഹതകണ്ടകമ് । അവശിഷ്ടമിദം ബ്രഹ്മന്നദ്യ ദേഹത്രയം മമ॥൭.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, രാജ്യം എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു കൊടുത്തു, എല്ലാം ശുദ്ധമാക്കി. ഇനി ബ്രഹ്മണേ, എന്റെ ഈ മൂന്നു ശരീരങ്ങൾ മാത്രമേ ബാക്കിയുള്ളൂ.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച തഥാപി ഖലു ദാതവ്യാ ത്വയാ മേ യജ്ഞദക്ഷിണാ । വിശേഷതോ ബ്രാഹ്മണാനം ഹന്ത്യദത്തം പ്രതിശ്രുതമ്॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: എങ്കിലും നീ എനിക്ക് യജ്ഞദക്ഷിണ നൽകേണ്ടതുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് യജ്ഞദക്ഷിണ കിട്ടാതിരുന്നാൽ ദോഷമുണ്ടാകും എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതല്ലേ.

യാവത് തോഷോ രാജസൂയേ ബ്രാഹ്മണാനാം തഭവേന്നൃപ । താവദേവ തു ദാതവ്യാ ദക്ഷിണാ രാജസൂയികീ॥൭.

രാജസൂയയിലുണ്ടാകുന്ന ബ്രാഹ്മണരുടെ സന്തോഷം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, രാജസൂയയിലേക്കുള്ള ദക്ഷിണ നീ നൽകേണ്ടതാണ്, രാജാവേ.

പ്രതിശ്രുത്യ ച ദാതവ്യം യോദ്ധവ്യം ചാതതായിഭിഃ । രക്ഷിതവ്യാസ്തഥാ ചാര്താസ്ത്വയൈവ പ്രാക് പ്രതിശ്രുതമ്॥൭.

നീ വാഗ്ദാനം ചെയ്താൽ നൽകണം, ശത്രുക്കളോട് പോരാടണം, ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നവരെ കാക്കണം — ഇതൊക്കെ നീ മുമ്പേ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതല്ലേ.

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ഭഗവന് സാമ്പ്രതം നാസ്തി ദാസ്യേ കാലക്രമേണ തേ । പ്രസാദം കുരു വിപ്രര്ഷേ സദ്ഭാവമനുചിന്ത്യ ച॥൭.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഒന്നുമില്ല. ഞാൻ സമയമാകുമ്പോൾ നിനക്കു നൽകാം. ദയവായി, എന്റെ മനസ്സിലുള്ള സത്യസന്ധത കണക്കിലെടുത്ത്, ദയ കാണിക്കണം മഹർഷേ.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച കിമ്പ്രമാണോ മയാ കാലഃ പ്രതീക്ഷ്യസ്തേ ജനാധിപ । ശീഘ്രമാചക്ഷ്വ ശാപാഗ്നിരന്യഥാ ത്വാം പ്രധക്ഷ്യതി॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനനായ രാജാവേ, എത്ര സമയം ഞാൻ കാത്തിരിക്കണം? വേഗം പറയണം, അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ ശാപത്തിന്റെ അഗ്നി നിന്നെ ദഹിപ്പിക്കും.

; ഹരിചന്ദ്ര ഉവാച മാസേന തവ വിപ്രര്ഷേ പ്രദാസ്യേ ദക്ഷിണാധനമ് । സാമ്പ്രതം നാസ്തി മേ വിത്തമനുജ്ഞാം ദാതുമര്ഹസി॥൭.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ ഞാൻ നിനക്കു യജ്ഞദക്ഷിണ നൽകാം. ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ധനം ഇല്ല; ദയവായി സമയം അനുവദിക്കണം.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച ഗച്ഛ ഗച്ഛ നൃപശ്രേഷ്ഠ സ്വധര്മമനുപാലയ । ശിവശ്ച തേഽധ്വാ ഭവതു മാ സന്തു പരിപന്ഥിനഃ॥൭.

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: പോവുക, പോവുക രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിന്റെ ധർമ്മം പാലിക്കൂ. നിന്റെ യാത്ര ശുഭമായിരിക്കട്ടെ, തടസ്സങ്ങൾ ഒന്നും വരരുത്.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ അനുജ്ഞാതശ്ച ഗച്ഛേതി ജഗാമ വസുധാധിപഃ । പദ്ഭ്യാമനുചിതാ ഗന്തുമന്വഗച്ഛത തം പ്രിയാ॥൭.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: അനുമതി കിട്ടി, ഭൂമിയുടെ രാജാവ് പോയി; അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ, കാലിൽ നടക്കാൻ പതിവില്ലെങ്കിലും, അവനെ പിന്തുടർന്നു.

തം സഭാര്യം നൃപശ്രേഷ്ഠം നിര്യാന്തം സസുതം പുരാത് । ദൃഷ്ട്വാ പ്രചുക്രുശുഃ പൌരാ രാജ്ഞശ്ചൈവാനുയായിനഃ॥൭.

ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂട്ടി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, നഗരവാസികളും രാജാവിന്റെ അനുയായികളും കരഞ്ഞു.