മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

മത്പ്രസാദപരൌ പ്രീത്യാ ശാപിതൌ ഹൃദയേന മേ । തതഃ സ്നേഹാര്ദ്രവദനൌ താവുഭൌ നാഗനന്ദനൌ ॥ ൨൩.

"എന്റെ സ്നേഹത്താൽ നിങ്ങൾ ഇരുവരും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു;" അതിനുശേഷം സ്നേഹത്തിൽ നനഞ്ഞ മുഖങ്ങളോടെ ആ നാഗപുത്രന്മാർ—

ഊചതുര്നൃപതേഃ പുത്രം കിഞ്ചിത്പ്രണയകോപിതൌ । ഋതധ്വജ ! ന സന്ദേഹോ യഥൈവാഹ ഭവാനിദമ് ॥ ൨൩.

അൽപം പ്രേമവും അല്പം കുറ്റാനുഭവവും കലർന്നവണ്ണം രാജകുമാരനോട് പറഞ്ഞു: "ഋതധ്വജ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്, സംശയമില്ല—"

തഥൈവ ചാസ്മന്മനസി നാത്ര ചിന്ത്യമതോഽന്യഥാ । കിന്ത്വാവയോഃ സ്വയം പിത്രാ പ്രോക്തമേതന്മഹാത്മനാ ॥ ൨൩.

"അതുപോലെയാണ് ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിലും; വേറേതു ചിന്തയില്ല; പക്ഷേ, ഇതെല്ലാം ഞങ്ങളുടെ പിതാവായ മഹാത്മാവാണ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞത്."

ദ്രഷ്ടും കുവലയാശ്വം തമിച്ഛാമീതി പുനഃ പുനഃ । തതഃ കുവലയാശ്വോഽസൌ സമുത്ഥായ വരാസനാത് । യഥാഹ താതേതി വദന് പ്രണാമമകരോദ്ഭുവി ॥ ൨൩.

കുവലയാശ്വനെ കാണണമെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ കുവലയാശ്വൻ തന്റെ ഉത്തമാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, "നിങ്ങളുടെ കല്പന പോലെ, അച്ഛാ," എന്ന് പറഞ്ഞു, നിലത്ത് വണങ്ങി.

കുവലയാശ്വ ഉവാച ധന്യോഽഹമതിപുണ്യോഽഹം കോഽന്യോഽസ്തി സദൃശോ മയാ । യത്താതോ മാമഭിദ്രഷ്ടും കരോതി പ്രവണം മനഃ ॥ ൨൩.

കുവലയാശ്വൻ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ഭാഗ്യശാലിയും പുണ്യവാനുമാണ്. എന്റെ അച്ഛൻ എന്നെ കാണാൻ ഇങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നപ്പോൾ, എനിക്ക് തുല്യനായ മറ്റാരുണ്ട്?"

തദുത്തിഷ്ഠത ഗച്ഛാമസ്താതാജ്ഞാം ക്ഷണമപ്യഹമ് । നാതിക്രാന്തുമിഹേച്ഛാമി പദ്ഭ്യാം തസ്യ ശപാമ്യഹമ് ॥ ൨൩.

നമുക്ക് എഴുന്നേറ്റ് പോകാം; അച്ഛന്റെ കല്പന പാലിക്കാൻ ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. എന്റെ കാലുകൾക്ക് സാക്ഷിയായി ഞാൻ ഇത് ഉറപ്പുനൽകുന്നു.

ജഡ ഉവാച ഏവമുക്ത്വാ യയൌ സോഽഥ സഹ താഭ്യാം നൃപാത്മജഃ । പ്രാപ്തശ്ച ഗോമതീം പുണ്യാം നിര്ഗമ്യ നഗരാദ്ബഹിഃ ॥ ൨൩.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജകുമാരൻ അവരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു; നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി, അവർ പുണ്യമായ ഗോമതീ നദിയിലെത്തി.

തന്മധ്യേന യയുസ്തേ വേ നാഗേന്ദ്രനൃപനന്ദനാഃ । മേനേ ച രാജപുത്രോഽസൌ പാരേ തസ്യാസ്തയോര്ഗൃഹമ് ॥ ൨൩.

അവർ, ആ പാമ്പുരാജാവിന്റെ പുത്രന്മാർ, നദിയുടെ നടുവിലൂടെ യാത്ര ചെയ്തു. രാജകുമാരൻ അവരുടെ വീടു ആ നദിയുടെ അപ്പുറം ആണെന്ന് കരുതി.

തതശ്ചാകൃഷ്യ പാതാലം താഭ്യാം നീതോ നൃപാത്മജഃ । പാതാലേ ദദൃശേ ചോഭൌ സ പന്നഗകുമാരകൌ ॥ ൨൩.

അപ്പോൾ, അവരിരുവരും രാജകുമാരനെ കീഴിലെ ലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ അവൻ ആ പാമ്പുകുമാരന്മാരെ കണ്ടു.

ഫണാമണികൃതോദ്യോതൌ വ്യക്തസ്വസ്തികലക്ഷണൌ । വിലോക്യ തൌ സുരൂപാങ്ഗൌ വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനഃ ॥ ൨൩.

അവരുടെ ഫണികൾ മുത്തുമണികളാൽ പ്രകാശിച്ചു, വ്യക്തമായ സ്വസ്തിക ചിഹ്നങ്ങൾ കാണാമായിരുന്നു; അവരുടെ മനോഹരമായ രൂപം കണ്ട രാജകുമാരന്റെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തിൽ വടിഞ്ഞു.

വിഹസ്യ ചാബ്രവീത്പ്രേമ്ണാ സാധു ഭോ ദ്വിജസത്തമൌ । കഥയാമാസതുസ്തൌ ച പിതരം പന്നഗേശ്വരമ് ॥ ൨൩.

പ്രേമപൂർവ്വം ചിരിച്ച്, അവൻ പറഞ്ഞു: "ശരിയാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ!" പിന്നെ ആ ഇരുവരും തന്റെ അച്ഛനായ പാമ്പുരാജാവിനെ കുറിച്ച് പറയാൻ തുടങ്ങി.

ശാന്തമശ്വതരം നാമ മാനനീയം ദിവൌകസാമ് । രമണീയം തതോഽപസ്യത്പാതാലം സ നൃപാത്മജഃ ॥ ൨൩.

അവിടെ ദേവന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, ആശ്വതര എന്ന മഹാനായവനെ അവൻ കണ്ടു; പിന്നെ രാജകുമാരൻ ആ മനോഹരമായ പാതാളലോകം കണ്ടു.

കുമാരൈസ്തരുണൈര്വൃദ്ധൈരുരഗൈരുപശോഭിതമ് । തഥൈവ നാഗകന്യാഭിഃ ക്രീഡന്തീഭിരിതസ്തതഃ ॥ ൨൩.

അത് യുവാക്കളായും വയോധികരായും പാമ്പുകുട്ടികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഇവിടെ അവിടെ കളിക്കുന്ന നാഗകന്യകളാൽ കൂടി.

ചാരുകുണ്ഡലഹാരാഭിസ്താരാഭിര്ഗഗനം യഥാ । ഗീതശബ്ദൈസ്തഥാന്യത്ര വീണാവേണുസ്വനാനുഗൈഃ ॥ ൨൩.

സുന്ദരമായ കുണ്ഡലങ്ങളും മാലകളും ധരിച്ചവർ, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾപോലെ തിളങ്ങി; മറ്റിടങ്ങളിൽ വീണയും വേണുവും ചേർന്ന സംഗീതവും ഗായനവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

മൃദങ്ഗപണവാതോദ്യം ഹാരിവേശ്മശതാകുലമ് । വീക്ഷമാണഃ സ പാതാലം യയൌ ശത്രുജിതഃ സുതഃ ॥ ൨൩.

മൃദംഗവും പണവും ചേർന്ന സംഗീതം പാമ്പുകളുടെ വീടുകളിൽ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു; പാതാളലോകം നോക്കിക്കൊണ്ട് ശത്രുജിതിന്റെ മകൻ മുന്നോട്ട് നടന്നു.

സഹ താഭ്യാമഭീഷ്ടാഭ്യാം പന്നഗാഭ്യാമരിന്ദമഃ । തതഃ പ്രവിശ്യ തേ സര്വേ നാഗരാജനിവേശനമ് ॥ ൨൩.

ആ ഇഷ്ടപ്പെട്ട രണ്ടു പാമ്പുകുട്ടികളോടൊപ്പം ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവൻ, അവർ എല്ലാവരും ചേർന്ന് പാമ്പുരാജാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

ദദൃശുസ്തേ മഹാത്മാനമുരഗാധിപതിം സ്ഥിതമ് । ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരം മണികുണ്ഡലഭൂഷണമ് ॥ ൨൩.

അവിടെ അവർ മഹാത്മാവായ പാമ്പുരാജാവിനെ കണ്ടു; ദിവ്യമായ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും, മുത്തുമണികുണ്ഡലങ്ങളും അണിഞ്ഞവനായി.

സ്വച്ഛമുക്താഫലലതാഹാരിഹാരോപശോഭിതമ് । കേയൂരിണം മഹാഭാഗമാസനേ സര്വകാഞ്ചനേ ॥ ൨൩.

സ്വച്ഛമായ മുത്തുമാലകളും കൈവളകളും അണിഞ്ഞ, മഹാഭാഗ്യവാനായവൻ പൊന്നാസനത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ടിരുന്നു.

മണിവിദ്രുമവൈദൂര്യജാലാന്തരിതരൂപകേ । സ താഭ്യാം ദര്ശിതസ്തസ്യ താതോഽസ്മാകമസാവിതി ॥ ൨൩.

മണികൾ, പവഴുകൾ, വൈഡൂര്യമണികൾ ചേർന്ന അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചവനായിരുന്നു; അവൻറെ അച്ഛനാണിത് എന്ന് ആ ഇരുവരും കാണിച്ചു.

വീരഃ കുവലയാശ്വോഽയം പിത്രേ ചാസൌ നിവേദിതഃ । തതോ നനാമ ചരണൌ നാഗേന്ദ്രസ്യ ഋതധ്വജഃ ॥ ൨൩.

ഈ വീരൻ കുവലയാശ്വനാണ് എന്ന് അവർ അവരുടെ അച്ഛനോട് പരിചയപ്പെടുത്തി; പിന്നെ ഋതധ്വജൻ പാമ്പുരാജാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി.

തമുത്ഥാപ്യ ബലാദ്ഗാഢം നാഗേന്ദ്രഃ പരിഷസ്വജേ । മൂര്ധ്നി ചൈനമുപാഘ്രായ ചിരം ജീവേത്യുവാച സഃ ॥ ൨൩.

പാമ്പുരാജാവ് അവനെ ശക്തിയായി എഴുന്നേൽപ്പിച്ച്, ഉറപ്പായി അണച്ചു; തലയിൽ മണം വച്ച്, "നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കണം," എന്നു അനുഗ്രഹിച്ചു.

നിഹതാമിത്രവര്ഗശ്ച പിത്രോഃ സുശ്രൂഷണം കുരു । വത്സ ! ധന്യസ്യ കഥ്യന്തേ പരോക്ഷസ്യാപി തേ ഗുണാഃ ॥ ൨൩.

ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം, നീ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും സേവിക്കണം, മകനേ! ഭാഗ്യശാലികൾ എവിടെയായാലും, അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പറയപ്പെടുന്നു.

ഭവതോ മമ പുത്രാഭ്യാമസാമാന്യാ നിവേദിതാഃ । ത്വമേവാനേന വര്ധേഥാ മനോവാക്കായചേഷ്ടിതൈഃ ॥ ൨൩.

നിന്റെതും എന്റെ മക്കളുടേയും അസാധാരണമായ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും അറിയാം. നീ മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും ഇതിൽ കൂടുതൽ വളരട്ടെ.

ജീവിതം ഗുണിനഃ ശ്ലാഘ്യം ജീവന്നേവ മൃതോഽഗുണഃ । ഗുണവാന്നിര്വൃതിം പിത്രോഃ ശത്രുണാം ഹൃദയജ്വരമ് ॥ ൨൩.

ഗുണമുള്ളവരുടെ ജീവിതം പ്രശംസനീയമാണ്; ഗുണമില്ലാത്തവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനുപോലെയാണ്. ഗുണമുള്ളവൻ അമ്മയച്ഛന്മാർക്ക് സന്തോഷവും ശത്രുക്കൾക്ക് മനസ്സുവേദനയും നൽകുന്നു.

കരോത്യാത്മഹിതം കുര്വന് വിശ്വാസഞ്ച മഹാജനേ । ദേവതാഃ പിതരോ വിപ്രാ മിത്രാര്ഥിവികലാദയഃ ॥ ൨൩.

തനിക്കു നല്ലത് ചെയ്യുകയും, വലിയവർക്കും ജനങ്ങൾക്കും വിശ്വാസം നേടുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സഹായം തേടുന്നവരെയും ദു:ഖിതരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.

ബാന്ധവാശ്ച തഥേച്ഛന്തി ജീവിതം ഗുണിനശ്ചിരമ് । പരിവാദനിവൃത്താനാം ദുര്ഗതേഷു ദയാവതാമ് । ഗുണിനാം സഫലം ജന്മ സംശ്രിതാനാം വിപദ്ഗതൈഃ ॥ ൨൩.

ബന്ധുക്കളും ഗുണമുള്ളവരുടെ ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അപവാദം ഒഴിവാക്കുന്നവരും ദു:ഖിതർക്കു കരുണ കാണിക്കുന്നവരും — അത്തരത്തിലുള്ള ഗുണവാന്റെ ജനനം ദുരിതത്തിൽ ആശ്രയം തേടുന്നവർക്കു ഫലപ്രദമാണ്.

ജഡ ഉവാച ഏവമുക്ത്വാ സ തം വീരം പുത്രാവിദമഥാബ്രവീത് । പൂജാം കുവലയാശ്വസ്യ കര്തുകാമോ ഭുജങ്ഗമഃ ॥ ൨൩.

ജഡൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ വീരപുത്രനോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു; കുവലയാശ്വനെ ആരാധിക്കാൻ ആ പാമ്പ് ആഗ്രഹിച്ചു.

സ്നാനാദികക്രമം കൃത്വാ സര്വമേവ യഥാക്രമമ് । മധുപാനാദിസമ്ഭോഗമാഹാരഞ്ച യഥേപ്സിതമ് ॥ ൨൩.

കുളി മുതലായ ക്രമങ്ങൾ എല്ലാം ശരിയായി നിർവഹിച്ചു, ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ തേൻ കുടിച്ചും മറ്റു ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ചും ഭക്ഷണം കഴിച്ചും സന്തോഷിച്ചു.

തതഃ കുവലയാശ്വേന ഹൃദയോത്സവഭൂതയാ । കഥയാ സ്വല്പകം കാലം സ്ഥാസ്യാമോ ഹൃഷ്ടചേതസഃ ॥ ൨൩.

കുവലയാശ്വനോടൊപ്പം ഹൃദയം ഉല്ലസിപ്പിക്കുന്ന സംഭാഷണത്തിൽ, കുറച്ചു നേരം അവർ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.