മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

അസ്യാന്തര്ഗതമായത്തം സ്വരവ്യഞ്ജനസംമിതമ് । തദശേഷം മയാ ദത്തം ഭവതഃ കമ്ബലസ്യ ച ॥ ൨൩.

ഇതിന്റെ അകത്തും അതിനനുസരിച്ചും സ്വരങ്ങളും വ്യഞ്ജനങ്ങളും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതെല്ലാം ഞാന്‍ പൂര്‍ണമായി നിന്നോടും കംബലനോടും നല്‍കി.

തഥാ നാന്യസ്യ ഭൂര്ലോകേ പാതാലേ ചാപി പന്നഗ । പ്രണേതാരൌ ഭവന്തൌ ച സര്വസ്യാസ്യ ഭവിഷ്യതഃ । പാതാലേ ദേവലോകേ ച ഭൂര്ലോകേ ചൈവ പന്നഗൌ ॥ ൨൩.

പാമ്പേ, ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും മറ്റാരും ഇല്ല; ഈ മുഴുവന്‍ വിഷയത്തില്‍ പാതാളത്തിലും ദേവലോകത്തിലും ഭൂമിയിലും നിങ്ങള്‍ രണ്ടുപേരും മാത്രമാണ് അധിപതികള്‍.

ജഡ ഉവാച ഇത്യുക്ത്വാ സാ തദാ ദേവീ സര്വജിഹ്വാ സരസ്വതീ । ജഗാമാദര്ശനം സദ്യോ നാഗസ്യ കമലേക്ഷണാ ॥ ൨൩.

ജഡന്‍ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, എല്ലാ ഭാഷകള്‍ക്കും അധിപതിയായ കമലനയനിയായ സരസ്വതി ദേവി ഉടന്‍ പാമ്പിന്റെ കാഴ്ചയില്‍ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷയായി.

തയോശ്ച തദ്യഥാവൃത്തം ഭ്രാത്രോഃ സര്വമജായത । വിജ്ഞാനമുഭയോരഗ്ര്യം പദതാലസ്വരാദികമ് ॥ ൨൩.

അവരുടെ ഇരുവര്‍ക്കും സംഭവിച്ചതെല്ലാം വ്യക്തമായി; പദം, താളം, സ്വരം തുടങ്ങിയവയില്‍ ഉന്നതമായ ജ്ഞാനം ഇരുവരിലും ജനിച്ചു.

തതഃ കൈലാസശൈലേന്ദ്രശിഖരസ്ഥിതമീശ്വരമ് । ഗീതകൈഃ സപ്തഭിര്നാഗൌ തന്ത്രീലയസമന്വിതൌ ॥ ൨൩.

അതിനുശേഷം, ഏഴു വിധത്തിലുള്ള ഗാനം, തന്ത്രിയും ലയവും അറിയുന്ന ആ രണ്ടു പാമ്പുകളും കൈലാസശൈലശിഖരത്തില്‍ വസിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു.

ആരിരാധയിഷൂ ദേവമനങ്ഗാങ്ഗഹരം ഹരമ് । പ്രചക്രതുഃ പരം യത്നമുഭൌ സംഹതവാക്കലൌ ॥ ൨൩.

കാമദേവനെ നശിപ്പിക്കുന്ന ദൈവത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി, ഇരുവരും ഒരുമിച്ച് വാക്കും കഴിവും ചേര്‍ത്ത് പരമശ്രമം ചെയ്തു.

പ്രാതര്നിശായാം മധ്യാഹ്നേ സന്ധ്യയോശ്ചാപി തത്പരൌ । തയോഃ കാലേന മഹതാ സ്തൂയമാനോ വൃഷധ്വജഃ ॥ ൨൩.

പ്രഭാതത്തിലും രാത്രിയിലും ഉച്ചയിലും സന്ധ്യാസമയങ്ങളിലും ഇരുവരും ഭക്തിയോടെ തുടരുകയും, ദീര്‍ഘകാലം അവന്‍റെ സ്തുതികള്‍ പാടിയപ്പോള്‍ വൃഷധ്വജന്‍ സന്തോഷിച്ചു.

തുതോഷ ഗീതകൈസ്തൌ ച പ്രാഹേശോ ഗൃഹ്യതാം വരഃ । തതഃ പ്രണമ്യാശ്വതരഃ കമ്ബലേന സമം തദാ ॥ ൨൩.

അവരുടെ ഗാനങ്ങളില്‍ സന്തോഷിച്ച ഈശ്വരന്‍ പറഞ്ഞു: 'ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.' അപ്പോള്‍ അശ്വതരനും കംബലനും ഒരുമിച്ച് വന്ദിച്ച് അവനോടു പറഞ്ഞു.

വ്യജ്ഞാപയന്മഹാദേവം ശിതികണ്ഠമുമാപതിമ് । യദി നൌ ഭഗവാന് പ്രീതോ ദേവദേവസ്ത്രിലോചനഃ ॥ ൨൩.

അവര്‍ മഹാദേവനോടും നീലകണ്ഠനോടും ഉമാപതിയോടും അപേക്ഷിച്ചു: 'ദേവദേവനായ മൂന്നുകണ്ണുള്ള ഭഗവാന്‍ ഞങ്ങളോട് സന്തോഷിച്ചെങ്കില്‍—'

തതോ യഥാഭിലഷിതം വരമേനം പ്രയച്ഛ നൌ । മൃതാ കുവലയാശ്വസ്യ പത്നീ ദേവ ! മദാലസാ ॥ ൨൩.

'അങ്ങിനെയെങ്കില്‍ ഞങ്ങള്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഈ വരം ദയവായി നല്‍കണം: ദേവാ, മരിച്ച കുവലയാശ്വന്റെ ഭാര്യയായ മദാലസാ—'

തേനൈവ വയസാ സദ്യോ ദുഹിതൃത്വം പ്രയാതു മേ । ജാതിസ്മരാ യഥാ പൂര്വം തദ്വത്കാന്തിസമന്വിതാ । യോഗിനീ യോഗമാതാ ച മദ്ഗേഹേ ജായതാം ഭവ ॥ ൨൩.

'അവളെ അന്നത്തെ പ്രായത്തോടുകൂടി, മുന്‍ജന്മം ഓര്‍മ്മയോടെ, അതേ സൗന്ദര്യത്തോടും യോഗിനിയുമായി, യോഗിമാര്‍ക്ക് മാതാവായി, എന്റെ വീട്ടില്‍ ജനിക്കട്ടെ.'

മഹാദേവ ഉവാച യഥോക്തം പന്നഗശ്രേഷ്ഠ ! സര്വേമേതദ്ഭവിഷ്യതി । മത്പ്രസാദാദസന്ദിഗ്ധം ശ്രുണു ചേദം ഭുജങ്ഗമ ॥ ൨൩.

മഹാദേവന്‍ പറഞ്ഞു: 'പാമ്പുകളില്‍ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം എന്റെ അനുഗ്രഹത്താല്‍ സംശയമില്ലാതെ നടക്കും. ഇനി കേള്‍ക്കു, പാമ്പേ.'

ശ്രാദ്ധേ തു സമനുപ്രാപ്തേ മധ്യമം പിണ്ഡമാത്മനാ । ഭക്ഷയേഥാഃ ഫണിശ്രേഷ്ഠ ! ശുചിഃ പ്രയതമാനസഃ ॥ ൨൩.

'ശ്രാദ്ധം നടക്കുമ്പോള്‍ നീ, പാമ്പുകളില്‍ ശ്രേഷ്ഠനേ, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ മധ്യത്തിലുള്ള പിണ്ഡം തന്നെ കഴിക്കണം.'

ഭക്ഷിതേ തു തതസ്തസ്മിന് ഭവതോ മധ്യമാത്ഫണാത് । സമുത്പത്സ്യതി കല്യാണീ തഥാരൂപാ യഥാമൃതാ ॥ ൨൩.

'അത് കഴിച്ചശേഷം, നിന്റെ മധ്യഫണത്തില്‍ നിന്ന്, മുന്‍പുപോലെ തന്നെ, ശുഭസ്വരൂപിണിയായ അവള്‍ ഉദിക്കും.'

കാമഞ്ചേമമഭിധ്യായ കുരു ത്വം പിതൃതര്പണമ് । തത്ക്ഷണാദേവ സാ സുഭ്രൂഃ ശ്വസതോ മധ്യമാത്ഫണാത് ॥ ൨൩.

'അവളെ മനസ്സില്‍ ഓര്‍ത്തുകൊണ്ട് പിതൃതര്‍പ്പണം നടത്തുക; അന്നേരം തന്നെ, മനോഹരഭ്രൂവളള അവള്‍ നിന്റെ മധ്യഫണത്തില്‍ നിന്ന് ശ്വാസം വിട്ട് പുറത്ത് വരും.'

സമുത്പത്സ്യതി കല്യാണീ തഥാരൂപാ യഥാമൃതാ । ഏതച്ഛ്രുത്വാ തതസ്തൌ തു പ്രണിപത്യ മഹേശ്വരമ് ॥ ൨൩.

അമൃതംപോലെയുള്ള സുന്ദരിയായ ഒരു ധർമ്മപത്നി ജനിക്കും; ഇതു കേട്ട ശേഷം അവരിരുവരും മഹാദേവനോടു നമസ്കരിച്ചു.

രസാതലം പുനഃ പ്രാപ്തൌ പരിതോഷസമന്വിതൌ । തഥാ ച കൃതവാന് ശ്രാദ്ധം സ നാഗഃ കമ്ബലാനുജഃ ॥ ൨൩.

അവരിരുവരും സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും പാതാളത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; അങ്ങനെ കംബലന്റെ അനിയൻ ആ ആഹുതികർമ്മം നടത്തി.

പിണ്ഡഞ്ച മധ്യമം തദ്വദ്യഥാവദുപഭുക്തവാന് । തഞ്ചാപി ധ്യായഃ കാമം തതഃ സാ തനുമധ്യമാ ॥ ൨൩.

അവൻ നടുവിലുള്ള പിണ്ഡം യഥാവിധി കഴിച്ചു; അവളെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹത്തോടെ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ ആ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ—

ജജ്ഞേ നിശ്വസതഃ സദ്യസ്തദ്രൂപാ മധ്യമാത്ഫണാത് । ന ചാപി കഥയാമാസ കസ്യചിത്സ ഭുജങ്ഗമഃ ॥ ൨൩.

അവൻ ശ്വാസം വിട്ടപ്പോൾ നടുവിലുള്ള ഫണയിൽ നിന്നു ഉടൻതന്നെ ആ രൂപത്തിൽ അവൾ ജനിച്ചു; ആ പാമ്പ് ഇതൊരാളോടും പറഞ്ഞില്ല.

അന്തര്ഗൃഹേ താം സുദതീം സ്ത്രീഭിര്ഗുപ്താമധാരയത് । തൌ ചാനുദിനമാഗമ്യ പുത്രൌ നാഗപതേഃ സുഖമ് ॥ ൨൩.

അവളെ മറ്റുസ്ത്രികളാൽ കാത്തു അകത്തുള്ള മുറിയിൽ സൂക്ഷിച്ചു; നാഗരാജാവിന്റെ ആ രണ്ടു മക്കളും ദിവസേന സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ എത്തി.

ഋതധ്വജേന സഹിതൌ ചിക്രീഡാതേഽമരാവിവ । ഏകദാ തു സുതൌ പ്രാഹ നാഗരാജോ മുദാന്വിതഃ ॥ ൨൩.

ഋതധ്വജനോടൊപ്പം അവർ ദേവന്മാരെപ്പോലെ കളിച്ചു; ഒരിക്കൽ ആനന്ദത്തോടെ നാഗരാജാവ് തന്റെ മക്കളോട് പറഞ്ഞു.

യന്മയാ പൂര്വമുക്തന്തു ക്രിയതേ കിം ന തത്തഥാ । സ രാജപുത്രോ യുവയോരുപകാരീ മമാന്തികമ് ॥ ൨൩.

"ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് എന്തുകൊണ്ടാണ് ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല? ആ രാജകുമാരൻ, നിങ്ങൾക്ക് ഉപകാരിയായവൻ, എന്റെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരണം."

കസ്മാന്നാനീയതേ വത്സാവുപകാരായ മാനദഃ । ഏവമുക്തൌ തതസ്തേന പിത്രാ സ്നേഹവതാ തു തൌ ॥ ൨൩.

"എന്തുകൊണ്ടാണ് ആ മാന്യനായ രാജകുമാരനെ, നിങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി, മക്കളേ, ഇവിടെ കൊണ്ടുവരുന്നില്ല?" അങ്ങനെ സ്നേഹപൂർവ്വം പിതാവു ചോദിച്ചതിനുശേഷം, അവരിരുവരും—

ഗത്വാ തസ്യ പുരം സഖ്യൂ രേമാതേ തേന ധീമതാ । തതഃ കുവലയാശ്വം തൌ കൃത്വാ കിഞ്ചിത്കഥാന്തരമ് ॥ ൨൩.

അവന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, ആ ബുദ്ധിമാൻ രാജകുമാരനോടൊപ്പം സൗഹൃദത്തോടെ സമയം கழിച്ചു; പിന്നെ കുവലയാശ്വനോടു കുറച്ച് സംസാരിച്ചശേഷം—

അബ്രൂതാം പ്രണയോപേതം സ്വഗേഹഗമനം പ്രതി । താവാഹ നൃപപുത്രോഽസൌ നന്വിദം ഭവതോര്ഗൃഹമ് ॥ ൨൩.

പ്രേമപൂർവ്വം സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ആ രാജകുമാരനോട് പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അവൻ പറഞ്ഞു: "ഇതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ വീടല്ലേ?"

ധനവാഹനവസ്ത്രാദി യന്മദീയം തദേവ വാമ് । യത്തു വാം വാഞ്ഛിതം ദാതും ധനം രത്നമഥാപി വാ ॥ ൨൩.

"എന്റെ എല്ലാ ധനം, വാഹനങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ എല്ലാം നിങ്ങളുടെതാണ്; നിങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ധനം ആകട്ടെ, രത്നങ്ങൾ ആകട്ടെ—"

തദ്ദീയതാം ദ്വിജസുതൌ യദി വാം പ്രണയോ മയി । ഏതാവതാഹം ദൈവേന വഞ്ചിതോഽസ്മി ദുരാത്മനാ ॥ ൨൩.

"അത് നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ നൽകാം, ബ്രാഹ്മണകുമാരന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്നിൽ സ്നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ; ഇതിൽ മാത്രമാണ് ദൈവം എന്നെ വഞ്ചിച്ചത്, ദുഷ്ടനായവനേ—"

യദ്ഭവദ്ഭ്യാം മമത്വം നോ മദീയേ ക്രിയതേ ഗൃഹേ । യദി വാം മത്പ്രിയം കാര്യമനുഗ്രാഹ്യോഽസ്മി വാം യദി ॥ ൨൩.

"നിങ്ങൾ എന്റെ വീട്ടിനെ നിങ്ങളുടെതുപോലെയായി കാണുന്നില്ല; നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ പ്രിയനാണെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണെങ്കിൽ—"

തദ്ധനേ മമ ഗേഹേ ച മമത്വമനുകല്പ്യതാമ് । യുവയോര്യന്മദീയം തന്മാമകം യുവയോഃ സ്വകമ് ॥ ൨൩.

"എന്റെ ധനവും വീട്ടും നിങ്ങളുടെതുപോലെയായി കണക്കാക്കണം; എന്റെത് നിങ്ങളുടെതും, നിങ്ങളുടെത് എന്റെതുമാണ്."