മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

അനസൂയോവാച യദി വാ രോചതേ ഭദ്രേ ! തതസ്ത്വദ്വചനാദഹമ് । കരോമി പൂര്വവദ്ദേഹം ഭര്താരഞ്ച നവം തവ॥൧൬.

അനസൂയ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, നിന്റെ അപേക്ഷ പ്രകാരം ഞാൻ എല്ലാം മുൻപുപോലെ ആക്കും. നിനക്ക് പുതിയ ഭർത്താവിനെയും നൽകാം.

മയാ ഹി സര്വഥാ സ്ത്രീണാം മാഹാത്മ്യം വരവര്ണിനി । പതിവ്രതാനാമാരാധ്യമിതി സംമാനയാമി തേ॥൧൬.

സുന്ദരിയായവളേ, സ്ത്രീകളുടെ മഹത്വവും, വിശുദ്ധിയായ ഭാര്യയുടെ ഭക്തിയും ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കുന്നു.

പുത്ര ഉവാച തഥേത്യുക്തേ തയാ സൂര്യമാജുഹാവ തപസ്വിനീ । അനസൂയാര്ഘ്യമുദ്യമ്യ ദശരാത്രേ തദാ നിശി॥൧൬.

പുത്രൻ പറഞ്ഞു: അവൾ സമ്മതിച്ചതിനുശേഷം, അനസൂയ എന്ന തപസ്വിനി പത്ത് ദിവസത്തെ രാത്രിയിൽ അർഘ്യം ഉയർത്തി സൂര്യനെ ആഹ്വാനിച്ചു.

തതോ വിവസ്വാന് ഭഗവാന് ഫുല്ലപദ്മാരുണാകൃതിഃ । ശൈലരാജാനമുദയമാരുരോഹോരുമണ്ഡലഃ॥൧൬.

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിവസ്വാൻ, പുഷ്പംപോലെ ചുവന്ന കമലത്തിന്റെ ഭംഗിയോടെ, വലിയ വട്ടംകൊണ്ട് പർവ്വതരാജാവിന്റെ മുകളിൽ ഉദിച്ചു.

സമനന്തരമേവാസ്യാ ഭര്താ പ്രാണൈര്വ്യയുജ്യത । പപാത ച മഹീപൃഷ്ഠേ പതന്തം ജഗൃഹേ ച സാ॥൧൬.

ഉടൻ അവളുടെ ഭർത്താവ് ജീവൻ വിട്ടു; അവൻ നിലത്ത് വീണപ്പോൾ അവൾ അവനെ പിടിച്ചു.

അനസൂയോവാച ന വിഷാദസ്ത്വയാ ഭദ്രേ ! കര്തവ്യഃ പശ്യ മേ ബലമ് । പതിശുശ്രൂഷയാവാപ്തം തപസഃ കിം ചിരേണ തേ॥൧൬.

അനസൂയ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട! എന്റെ ശക്തി കാണൂ. ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചുകൊണ്ടു നീ നേടിയ തപസ്സിന്റെ ഫലം എന്താണ് ലഭിക്കാത്തത്?

യഥാ ഭര്തൃസമം നാന്യമപശ്യം പുരുഷം ക്വചിത് । രൂപതഃ ശീലതോ ബുദ്ധ്യാ വാങ്മാധുര്ംയ്യാദിഭൂഷണൈഃ॥൧൬.

എന്റെ ഭർത്താവിനെപ്പോലെ രൂപത്തിലും, സ്വഭാവത്തിലും, ബുദ്ധിയിലും, വാക്കിന്റെ മാധുര്യത്തിലും തുല്യനായ മറ്റൊരു പുരുഷനെ ഞാൻ എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ല.

തേന സത്യേന വിപ്രോഽയം വ്യാധിമുക്തഃ പുനര്യുവാ । പ്രാപ്നോതു ജീവിതം ഭാര്യാസഹായഃ ശരദാം ശതമ്॥൧൬.

ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഈ ബ്രാഹ്മണൻ രോഗമില്ലാതെ, വീണ്ടും യുവാവായി, ഭാര്യയുടെ കൂടെ നൂറുവർഷം ജീവിക്കട്ടെ.

യഥാ ഭര്തൃസമം നാന്യമഹം പശ്യാമി ദൈവതമ് । തേന സത്യേന വിപ്രോഽയം പുനര്ജോവത്വനാമയഃ॥൧൬.

എന്റെ ഭർത്താവിനെപ്പോലെ തുല്യമായ ദൈവം ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഈ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും യുവാവായി രോഗരഹിതനാകട്ടെ.

കര്മണാ മനസാ വാചാ ഭര്തുരാരാധനം പ്രതി । യഥാ മമോദ്യമോ നിത്യം തഥായം ജീവതാം ദ്വിജഃ॥൧൬.

കർമ്മത്തിലും, മനസ്സിലും, വാക്കിലും ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാൻ ഞാൻ എപ്പോഴും പരിശ്രമിച്ചതുപോലെ, ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കട്ടെ.

പുത്ര ഉവാച തതോ വിപ്രഃ സമുത്തസ്ഥൌ വ്യാധിമുക്തഃ പുനര്യുവാ । സ്വഭാഭിര്ഭാസയന് വേശ്മ വൃന്ദാരക ഇവാജരഃ॥൧൬.

പുത്രൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണൻ രോഗമില്ലാതെ, വീണ്ടും യുവാവായി, സ്വന്തം പ്രകാശത്തിൽ വീട് പ്രകാശിപ്പിച്ചു, ദേവതകളിൽ ബാലൻപോലെ അമരനായി.

തതോഽപതത് പുഷ്പവൃഷ്ടിര്ദേവവാദ്യാദിനിസ്വനഃ । ലേഭിരേ ച മുദം ദേവാ അനസൂയാമഥാബ്രുവന്॥൧൬.

അപ്പോൾ പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ദൈവീയ സംഗീതവും മുഴങ്ങി, ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു; അവർ അനസൂയയോട് പറഞ്ഞു.

ദേവാ ഊചുഃ വരം വൃണീഷ്വ കല്യാണി ദേവകാര്യം മഹത് കൃതമ് । ത്വയാ യസ്മാത് തതോ ദേവാ വരദാസ്തേ തപസ്വിനി॥൧൬.

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: കല്യാണിയായവളേ, ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ! നീ ദേവന്മാർക്കായി വലിയ കാര്യം ചെയ്തു. അതിനാൽ, തപസ്വിനിയായവളേ, ദേവന്മാർ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.

അനസൂയോവാച യദി ദേവാഃ പ്രസന്നാ മേ പിതാമഹപുരോഗമാഃ । വരദാ വരയോഗ്യാ ച യദ്യഹം ഭവതാം മതാ॥൧൬.

അനസൂയ പറഞ്ഞു: എന്റെ മേൽ പിതാമഹൻമാരും മറ്റു ദേവന്മാരും സന്തോഷവാന്മാരാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ഒരു വരത്തിന് യോഗ്യയാണെന്നും നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയയാണെന്നും കരുതുന്നുവെങ്കിൽ—

തദ്യാന്തു മമ പുത്രത്വം ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-മഹേശ്വരാഃ । യോഗഞ്ച പ്രാപ്നുയാം ഭര്തൃസഹിതാ ക്ലേശമുക്തയേ॥൧൬.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും എന്റെ മക്കളാകട്ടെ. ഭർത്താവിനൊപ്പം യോഗം നേടാനും എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കാനും എനിക്കാകട്ടെ.

ഏവമസ്ത്വിതി താം ദേവാ ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ശിവാദയഃ । പ്രോക്ത്വാ ജഗ്മുര്യഥാന്യായമനുമാന്യ തപസ്വിനീമ്॥൧൬.

അങ്ങനെ ദേവന്മാർ—ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റു ദേവന്മാരും—'അവിടത്തേക്ക് വരാം' എന്നു പറഞ്ഞ് ആ തപസ്സുകാരിയെ ആദരിച്ച് അവരവരുടെ വഴിക്ക് തിരിച്ചു പോയി.

ത്രയോവിംശോഽധ്യായഃ പുത്രാവൂചതുഃ സ രാജപുത്രഃ സംപ്രാപ്യ വേഗാദാത്മപുരം തതഃ । പിത്രോര്വവന്ദിഷുഃ പാദൌ ദിദൃക്ഷുശ്ച മദാലസാമ് ॥ ൨൩.

അദ്ധ്യായം ഇരുപത്തിമൂന്ന്. മക്കൾ പറഞ്ഞു: ആ രാജകുമാരൻ വേഗത്തിൽ സ്വന്തം നഗരത്തിലെത്തി, മാതാപിതാക്കളുടെ കാലിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു, മദാലസയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

ദദര്ശ ജനമുദ്വിഗ്നമപ്രഹൃഷ്ടമുഖം പുരഃ । പുനശ്ച വിസ്മിതാകാരം പ്രഹൃഷ്ടവദനം തതഃ ॥ ൨൩.

അവൻ മുന്നിൽ ജനങ്ങളെ ഉത്കണ്ഠയോടെ, സന്തോഷം ഇല്ലാത്ത മുഖങ്ങളോടെ കണ്ടു; പിന്നെ, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ മുഖങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ മാറുന്നതും അവൻ കണ്ടു.

അന്യമുത്ഫുല്ലനയനം ദിഷ്ട്യാ ദിഷ്ട്യേതിവാദിനമ് । പരിഷ്വജന്തമന്യോന്യമതികൌതൂഹലാന്വിതമ് ॥ ൨൩.

അവിടെ മറ്റൊരാൾ കണ്ണുകൾ സന്തോഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ്, 'ഭാഗ്യമാണ്, ഭാഗ്യമാണ്' എന്ന് ഉല്ലാസത്തോടെ വിളിച്ചു, വലിയ ആവേശത്തോടെ മറ്റൊരാളെ അണുചേർത്ത് കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.

ചിരം ജീവോരുകല്യാണ ! ഹതാസ്തേ പരിപന്ഥിനഃ । പിത്രോഃ പ്രഹ്ലാദയ മനസ്തഥാസ്മാകമകണ്ടകമ് ॥ ൨൩.

'നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കണം, മഹാഭാഗ്യവാനേ! നിന്റെ ശത്രുക്കൾ എല്ലാവരും നശിച്ചിരിക്കുന്നു. നിന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ മനസ്സ് സന്തോഷിപ്പിക്കൂ, ഞങ്ങളുടെ കഷ്ടതകളും നീക്കൂ.'

പുത്രാവൂചതുഃ ഇത്യേവം വാദിഭിഃ പൌരൈഃ പുരഃ പൃഷ്ഠേ ച സംവൃതഃ । തത്ക്ഷണപ്രഭവാനന്ദഃ പ്രവിവേശ പിതുര്ഗൃഹമ് ॥ ൨൩.

ഇങ്ങനെ നഗരവാസികൾ മുന്നിലും പിന്നിലും നിന്നു സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ആ നിമിഷം തന്നെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ്, അവൻ തന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ കടന്നു入り.

പിതാ ച തം പരിഷ്വജ്യ മാതാ ചാന്യേ ച ബാന്ധവാഃ । ചിരം ജീവേതി കല്യാണീര്ദദുസ്തസ്മൈ തദാശിഷഃ ॥ ൨൩.

അച്ഛനും അമ്മയും മറ്റു ബന്ധുക്കളും അവനെ അങ്ങേറെ സ്നേഹത്തോടെ അണച്ചു പിടിച്ചു, ദീർഘായുസ് ലഭിക്കണമെന്നു മനോഹരമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ അവനു നൽകി.

പ്രണിപത്യ തതഃ സോഽഥ കിമേതദിതി വിസ്മിതഃ । പപ്രച്ഛ പിതരം താത ! സോഽസ്മൈ സമ്യക്തദുക്തവാന് ॥ ൨൩.

അതിനുശേഷം, അത്ഭുതത്തോടെ നമസ്കരിച്ച്, 'ഇത് എന്താണ്?' എന്നു അവൻ അച്ഛനോടു ചോദിച്ചു. അച്ഛൻ അവനു എല്ലാം മനസ്സിലാകുന്ന വിധത്തിൽ പറഞ്ഞു.

സ ഭാര്യാം താം മൃതാം ശ്രുത്വാ ഹൃദയേഷ്ടാം മദാലസാമ് । പിതരൌ ച പുരോ ദൃഷ്ട്വാ ലജ്ജാശോകാബ്ധിമധ്യഗഃ ॥ ൨൩.

സ്വന്തം മനസ്സിന് പ്രിയമായ മദാലസ എന്ന ഭാര്യ മരിച്ചെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, അച്ഛനെയും അമ്മയെയും മുന്നിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ ലജ്ജയും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ ഒരു സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി.

ചിന്തയാമാസ സാ ബാലാ മാം ശ്രുത്വാ നിധനം ഗതമ് । തത്യാജ ജീവിതം സാധ്വീ ധിങ്മാം നിഷ്ഠുരമാനസമ് ॥ ൨൩.

'ആ ബാലിക, ഞാൻ മരിച്ചുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, ആ സദ്വൃത്തി ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു. എനിക്കു കഠിനഹൃദയമായതിൽ ലജ്ജിക്കേണ്ടി വരുന്നു,' എന്നു അവൻ ചിന്തിച്ചു.

നൃശംസോഽഹമനാര്യോഽഹം വിനാ താം മൃഗലോചനാമ് । മത്കൃതേ നിധനം പ്രാപ്താം യജ്ജീവാമ്യതിനിര്ഘൃണഃ ॥ ൨൩.

ഞാൻ ക്രൂരനും അശുദ്ധനും ആകുന്നു. ആ മൃഗനയനിയായവളെ ഇല്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കുന്നതെന്ത് വലിയ കഠിനഹൃദയത്വം! എന്റെ കാരണമാണ് അവൾ മരണം വരുന്നത്.

പുനഃ സ ചിന്തയാമാസ പരിസംസ്തഭ്യ മാനസമ് । മോഹോദ്ഗമമപാസ്യാശു നിഃ ശ്വസ്യോച്ഛവസ്യ ചാതരഃ ॥ ൨൩.

പിന്നീട് അവൻ മനസ്സിനെ പിടിച്ചുപിടിച്ച് വീണ്ടും ആലോചിച്ചു. മോഹം വേഗത്തിൽ മാറ്റി, ദുഃഖത്തിൽ ആഴമായി ശ്വസിച്ചു.

മൃതേതി സാ മന്നിമിത്തം ത്യജാമി യദി ജീവിതമ് । കിം മയോപകൃതം തസ്യാഃ ശ്ലാഘ്യമേതത്തു യോഷിതാമ് ॥ ൨൩.

എന്റെ കാരണമാണ് അവൾ ജീവൻ വിട്ടത് എങ്കിൽ, ഞാൻ അവൾക്കു എന്ത് നല്ലതോ സഹായമോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്? സ്ത്രീകളിൽ ഇതാണ് സത്യമായും പ്രശംസനീയം.

യദി രോദിമി വാ ദീനോ ഹാ പ്രിയേതി ! വദന്മുഹുഃ । തഥാപ്യശ്ലാഘ്യമേതന്നോ വയം ഹി പുരുഷാഃ കില ॥ ൨൩.

ഞാൻ ദുർബലനായി വീണ്ടും വീണ്ടും 'ഹാ പ്രിയേ' എന്ന് കരയുകയോ വിലപിക്കുകയോ ചെയ്താലും, അതിൽ പ്രശംസിക്കാനൊന്നുമില്ല. നാം പുരുഷന്മാരല്ലേ!