അനസൂയോവാച കച്ചിന്നന്ദസി കല്യാണി സ്വഭര്തുര്മുഖദര്ശനാത് । കച്ചിച്ചാഖിലദേവേഭ്യോ മന്യസേഽഭ്യധികം പതിമ്॥൧൬.
അനസൂയ ചോദിച്ചു: സുഖമായി ഇരിക്കുമോ, സുഖമായവളേ, ഭര്ത്താവിന്റെ മുഖം കണ്ടതുകൊണ്ട് സന്തോഷമുണ്ടോ? നീ ഭര്ത്താവിനെ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും മേലാണെന്ന് കരുതുന്നുവോ?
ഭര്തൃശുശ്രൂഷണാദേവ മയാ പ്രാപ്തം മഹത് ഫലമ് । സര്വകാമഫലാവാപ്ത്യാ പ്രത്യൂഹാഃ പരിവര്തിതാഃ॥൧൬.
ഞാന് ഭര്ത്താവിനെ സേവിച്ചതുകൊണ്ടാണ് വലിയ ഫലം ലഭിച്ചത്. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂര്ത്തിയായതുകൊണ്ട് എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും മാറി.
പഞ്ചര്ണാനി മനുഷ്യേണ സാധ്വി ! ദേയാനി സര്വദാ । തഥാത്മവര്ണധര്മേണ കര്തവ്യോ ധനസംചയഃ॥൧൬.
നല്ലവളേ, മനുഷ്യന് എപ്പോഴും അഞ്ചു ദാനങ്ങള് നല്കണം. തന്റെ ജന്മത്തിനും കര്ത്തവ്യത്തിനും അനുസരിച്ച് സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കണം.
പ്രാപ്തശ്ചാര്ഥസ്തതഃ പാത്രേ വിനിയോജ്യോ വിധാനതഃ । സത്യാര്ജവ-തപോ-ദാനൈര്ദയായുക്തോ ഭവേത് സദാ॥൧൬.
സമ്പത്ത് ലഭിച്ചാല് അത് യോഗ്യരായവരില് ശരിയായ വിധത്തില് വിതരണം ചെയ്യണം. സത്യം, നേര്മ, തപസ്, ദാനം, കരുണ — ഇവയോടെ എപ്പോഴും ജീവിക്കണം.
ക്രിയാശ്ച ശാസ്ത്രനിര്ദിഷ്ടാ രാഗദ്വേഷവിവര്ജിതാഃ । കര്തവ്യാ അന്വഹം ശ്രദ്ധാ-പുരസ്കാരേണ ശക്തിതഃ॥൧൬.
ശാസ്ത്രം നിര്ദ്ദേശിച്ച കര്മങ്ങള് ആസക്തിയും ദ്വേഷവും ഇല്ലാതെ, വിശ്വാസത്തോടും കഴിവിനനുസരിച്ചും ദിവസേന ചെയ്യണം.
സ്വജാതിവിഹിതാനേവ ലോകാനാപ്നോതി മാനവഃ । ക്ലേശേന മഹതാ സാധ്വി ! പ്രാജാപത്യാദികാന് ക്രമാത്॥൧൬.
മനുഷ്യന് തന്റെ ജന്മത്തിന് അനുസരിച്ച് നിശ്ചയിച്ച ലോകങ്ങള് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ, നല്ലവളേ. വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ പ്രജാപതിമുതല് തുടങ്ങിയ ലോകങ്ങള് ക്രമമായി നേടാം.
സ്ത്രിയസ്ത്വേവം സമസ്തസ്യ നരൈര്ദുഃ ഖാര്ജിതസ്യ വൈ । പുണ്യസ്യാര്ധാപഹാരിണ്യഃ പതിശുശ്രൂഷയൈവ ഹി॥൧൬.
പെണ്കുട്ടികള് ഭര്ത്താവിനെ സേവിച്ചാല്, പുരുഷന്മാര് കഷ്ടപെട്ട് സമ്പാദിച്ച പുണ്യത്തിന്റെ പാതി അവര് സ്വന്തമാക്കുന്നു.
നാസ്തി സ്ത്രീണാം പൃഥഗ്യജ്ഞോ ന ശ്രാദ്ധം നാപ്യുപോഷിതമ് । ഭര്തൃശുശ്രൂഷയൈവൈതാന് ലോകാനിഷ്ടാന് വ്രജന്തി ഹി॥൧൬.
പെണ്കുട്ടികള്ക്കു വേറിട്ട യജ്ഞമോ, ശ്രാദ്ധമോ, ഉപവാസമോ ഇല്ല. ഭര്ത്താവിനെ സേവിച്ചാല് മാത്രം അവര് ആഗ്രഹിച്ച ലോകങ്ങള് നേടുന്നു.
തസ്മാത് സാധ്വി ! മഹാഭാഗേ ! പതിശുശ്രൂഷണം പ്രതി । ത്വയാ മതിഃ സദാ കാര്യാ യതോ ഭര്താ പരാ ഗതിഃ॥൧൬.
അതുകൊണ്ട്, നല്ലവളും ഭാഗ്യശാലിയുമായവളേ, ഭര്ത്താവിനെ സേവിക്കാനുള്ള മനസ്സ് നീ എപ്പോഴും നിലനിർത്തണം. കാരണം ഭര്ത്താവാണ് ഏറ്റവും വലിയ ലക്ഷ്യം.
യദ്ദേവേഭ്യോ യച്ച പിത്രാഗതേഭ്യഃ കുര്യാദ്ഭര്താഭ്യര്ച്ചനം സത്ക്രിയാതഃ । തസ്യാപ്യര്ധം കേവലാനന്യചിത്താ നാരീ ഭുങ്ക്തേ ഭര്തൃശുശ്രൂഷയൈവ॥൧൬.
ഭര്ത്താവ് ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ആരാധിച്ചാല്, ഭാര്യ ഭര്ത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മനസ്സു മറ്റൊന്നിലില്ലാതെ ആ ആരാധനയുടെ പാതി ഫലം അവള്ക്ക് ലഭിക്കും.
പുത്ര ഉവാച തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രതിപൂജ്യ തഥാദരാത് । പ്രത്യുവാചാത്രിപത്നീം താമനസൂയാമിദം വചഃ॥൧൬.
മകന് പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകള് കേട്ട്, അവളെ യുക്തമായ ആദരവോടെ ആദരിച്ചു, അത്രിയുടെ ഭാര്യയായ അനസൂയയോട് അവള് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ധന്യാസ്മ്യനുഗൃഹീതാസ്മി ദേവൈശ്ചാപ്യവലോകിതാ । യന്മേ പ്രകൃതികല്യാണി ! ശ്രദ്ധാം വര്ധയസേ പുനഃ॥൧൬.
ഞാന് ഭാഗ്യവതിയും അനുഗ്രഹിതയുമാണ്, ദേവന്മാരും എന്നെ കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു. കാരണം, സ്വഭാവത്തില് തന്നെ ശുഭയുള്ളവളായ നീ വീണ്ടും എന്റെ വിശ്വാസം വര്ധിപ്പിച്ചു.
ജാനാമ്യേതന്ന നാരീണാം കാചിത് പതിസമാ ഗതിഃ । തത്പ്രീതിശ്ചോപകാരായ ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച॥൧൬.
ഞാന് അറിയുന്നു: സ്ത്രീകള്ക്ക് ഭര്ത്താവിനേക്കാള് വലിയ വഴിയൊന്നുമില്ല. ഭര്ത്താവിന്റെ സ്നേഹം ഈ ലോകത്തും അപ്പുറത്തും ഉപകാരമാണ്.
പതിപ്രസാദാദിഹ ച പ്രേത്യ ചൈവ യശസ്വിനി । നാരീ സുഖമവാപ്നോതി നാര്യാ ഭര്താ ഹി ദേവതാ॥൧൬.
ഭര്ത്താവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് സ്ത്രീക്ക് ഈ ലോകത്തും മരിച്ചശേഷവും സുഖം ലഭിക്കുന്നത്. സ്ത്രീക്ക് ഭര്ത്താവാണ് ദൈവം.
സാ ത്വം ബ്രൂഹി മഹാഭാഗേ ! പ്രാപ്തായാ മമ മന്ദിരമ് । ആര്യായാ യന്മയാ കാര്യം തഥാര്യേണാപി വാ ശുഭേ॥൧൬.
അതിനാല്, ഭാഗ്യശാലിയേ, നീ എന്റെ വീട്ടില് വന്നതുകൊണ്ട്, മഹത്വമുള്ളവളേ, ഞാന് നിനക്കു വേണ്ടി എന്ത് ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കില് നീ എന്നോട് എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ.
അനസൂയോവാച ഏതേ ദേവാഃ സഹേന്ദ്രേണ മാമുപാഗമ്യ ദുഃ ഖിതാഃ । ത്വദ്വാഖ്യാപാസ്തസത്കര്മദിനനക്തനിരൂപണാഃ॥൧൬.
അനസൂയ പറഞ്ഞു: ഈ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും കൂടെ, നിന്റെ കഥയാൽ ദിവസവും രാത്രിയും സത്കര്മങ്ങളില് നിന്ന് വിട്ടുപോയി, ദുഃഖത്തോടെ എന്നെ സമീപിച്ചു.
യാചന്തേഽഹര്നിശാസംസ്ഥാം യഥാവദവിഖണ്ഡിതാമ് । അഹം തദര്ഥമായാതാ ശൃണു ചൈതദ്വചോ മമ॥൧൬.
അവർ ദിനവും രാത്രിയും മുൻപുപോലെ തടസ്സമില്ലാതെ തുടരാൻ ദൈവത്തോട് നിരന്തരം അപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിനായാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ദിനാഭാവാത് സമസ്താനാമഭാവോ യാഗകര്മണാമ് । തദഭാവാത് സുരാഃ പുഷ്ടിം നോപയാന്തി തപസ്വിനി॥൧൬.
ദിവസങ്ങൾ ഇല്ലാതായതുകൊണ്ട് എല്ലാ യാഗങ്ങളും നിർത്തപ്പെട്ടു. അതിനാൽ, യാഗങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ഭഗവാന്മാര്ക്ക് പോഷണം ലഭിക്കുന്നില്ല, ഭഗവതീ.
അഹ്നശ്ചൈവ സമുച്ഛേദാദുച്ഛേദഃ സര്വകര്മണാമ് । തദുച്ഛേദാദനാവൃഷ്ട്യാ ജഗദുച്ഛേദമേഷ്യതി॥൧൬.
ദിവസം നിലയ്ക്കുമ്പോൾ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അവസാനിക്കും. അതിനാൽ മഴയില്ലാതെ ലോകം നശിപ്പാൻ പോകുന്നു.
തത് ത്വമിച്ഛസി ചേദേതത് ജഗദുദ്ധര്തുമാപദഃ । പ്രസീദ സാധ്വി ! ലോകാനാം പൂര്വവദ്ധര്തതാം രവിഃ॥൧൬.
അതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകം ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദയവായി, സദ്ഗുണവതിയായവളേ, സൂര്യൻ മുൻപുപോലെ ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കട്ടെ.
ബ്രാഹ്മണ്യുവാച മാണ്ഡവ്യേന മഹാഭാഗേ ! ശപ്തോ ഭര്താ മമേശ്വരഃ । സൂര്യോദയേ വിനാശം ത്വം പ്രാപ്സ്യസീത്യതിമന്യുനാ॥൧൬.
ബ്രാഹ്മണിയുടെ വാക്കുകൾ: മഹാഭാഗേ, എന്റെ ഭർത്താവിന് മാന്ഡവ്യൻ ശാപം നൽകിയിരിക്കുന്നു. സൂര്യോദയം ഇല്ലെങ്കിൽ നീ നശിക്കും എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ അർത്ഥം.
അനസൂയോവാച യദി വാ രോചതേ ഭദ്രേ ! തതസ്ത്വദ്വചനാദഹമ് । കരോമി പൂര്വവദ്ദേഹം ഭര്താരഞ്ച നവം തവ॥൧൬.
അനസൂയ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, നിന്റെ അപേക്ഷ പ്രകാരം ഞാൻ എല്ലാം മുൻപുപോലെ ആക്കും. നിനക്ക് പുതിയ ഭർത്താവിനെയും നൽകാം.
മയാ ഹി സര്വഥാ സ്ത്രീണാം മാഹാത്മ്യം വരവര്ണിനി । പതിവ്രതാനാമാരാധ്യമിതി സംമാനയാമി തേ॥൧൬.
സുന്ദരിയായവളേ, സ്ത്രീകളുടെ മഹത്വവും, വിശുദ്ധിയായ ഭാര്യയുടെ ഭക്തിയും ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കുന്നു.
പുത്ര ഉവാച തഥേത്യുക്തേ തയാ സൂര്യമാജുഹാവ തപസ്വിനീ । അനസൂയാര്ഘ്യമുദ്യമ്യ ദശരാത്രേ തദാ നിശി॥൧൬.
പുത്രൻ പറഞ്ഞു: അവൾ സമ്മതിച്ചതിനുശേഷം, അനസൂയ എന്ന തപസ്വിനി പത്ത് ദിവസത്തെ രാത്രിയിൽ അർഘ്യം ഉയർത്തി സൂര്യനെ ആഹ്വാനിച്ചു.
തതോ വിവസ്വാന് ഭഗവാന് ഫുല്ലപദ്മാരുണാകൃതിഃ । ശൈലരാജാനമുദയമാരുരോഹോരുമണ്ഡലഃ॥൧൬.
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിവസ്വാൻ, പുഷ്പംപോലെ ചുവന്ന കമലത്തിന്റെ ഭംഗിയോടെ, വലിയ വട്ടംകൊണ്ട് പർവ്വതരാജാവിന്റെ മുകളിൽ ഉദിച്ചു.
സമനന്തരമേവാസ്യാ ഭര്താ പ്രാണൈര്വ്യയുജ്യത । പപാത ച മഹീപൃഷ്ഠേ പതന്തം ജഗൃഹേ ച സാ॥൧൬.
ഉടൻ അവളുടെ ഭർത്താവ് ജീവൻ വിട്ടു; അവൻ നിലത്ത് വീണപ്പോൾ അവൾ അവനെ പിടിച്ചു.
അനസൂയോവാച ന വിഷാദസ്ത്വയാ ഭദ്രേ ! കര്തവ്യഃ പശ്യ മേ ബലമ് । പതിശുശ്രൂഷയാവാപ്തം തപസഃ കിം ചിരേണ തേ॥൧൬.
അനസൂയ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട! എന്റെ ശക്തി കാണൂ. ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചുകൊണ്ടു നീ നേടിയ തപസ്സിന്റെ ഫലം എന്താണ് ലഭിക്കാത്തത്?
യഥാ ഭര്തൃസമം നാന്യമപശ്യം പുരുഷം ക്വചിത് । രൂപതഃ ശീലതോ ബുദ്ധ്യാ വാങ്മാധുര്ംയ്യാദിഭൂഷണൈഃ॥൧൬.
എന്റെ ഭർത്താവിനെപ്പോലെ രൂപത്തിലും, സ്വഭാവത്തിലും, ബുദ്ധിയിലും, വാക്കിന്റെ മാധുര്യത്തിലും തുല്യനായ മറ്റൊരു പുരുഷനെ ഞാൻ എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ല.
തേന സത്യേന വിപ്രോഽയം വ്യാധിമുക്തഃ പുനര്യുവാ । പ്രാപ്നോതു ജീവിതം ഭാര്യാസഹായഃ ശരദാം ശതമ്॥൧൬.
ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഈ ബ്രാഹ്മണൻ രോഗമില്ലാതെ, വീണ്ടും യുവാവായി, ഭാര്യയുടെ കൂടെ നൂറുവർഷം ജീവിക്കട്ടെ.
യഥാ ഭര്തൃസമം നാന്യമഹം പശ്യാമി ദൈവതമ് । തേന സത്യേന വിപ്രോഽയം പുനര്ജോവത്വനാമയഃ॥൧൬.
എന്റെ ഭർത്താവിനെപ്പോലെ തുല്യമായ ദൈവം ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഈ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും യുവാവായി രോഗരഹിതനാകട്ടെ.