അഹോരാത്രവ്യവസ്ഥായാ വിനാ മാസര്തുസംക്ഷയഃ । തത്സംക്ഷയാന്ന ത്വയനേ ജ്ഞായേതേ ദക്ഷിണോത്തരേ॥൧൬.
രാത്രിയും പകലും വേർതിരിച്ചില്ലെങ്കിൽ, മാസങ്ങളും ഋതുക്കളും അവസാനിക്കില്ല; അവ അവസാനിക്കാതെ ദക്ഷിണായനവും ഉത്തരായനവും അറിയാൻ കഴിയില്ല.
വിനാ ചായനവിജ്ഞാനാത് കാലഃ സംവത്സരഃ കുതഃ । സംവത്സരം വിനാ നാന്യത് കാലജ്ഞാനം പ്രവര്തതേ॥൧൬.
ഈ അയനങ്ങൾ അറിയാതെ വർഷം എന്ന കാലം എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാം? വർഷം ഇല്ലാതെ മറ്റേതെങ്കിലും കാലത്തിന്റെ അറിവ് ഉണ്ടാകില്ല.
പതിവ്രതായാ വചസാ നോദ്ഗച്ഛതി ദിവാകരഃ । സൂര്യോദയം വിനാ നൈവ സ്ത്രാനദാനാദികാഃ ക്രിയാഃ॥൧൬.
ഒരു ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധമായ ഭാര്യയുടെ വചനം കൊണ്ട് സൂര്യൻ ഉദിക്കില്ല; സൂര്യോദയം ഇല്ലാതെ സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ നടക്കുകയുമില്ല.
നാഗ്നേര്വിഹരണഞ്ചൈവ ക്രാത്വഭാവശ്ച ലക്ഷ്യതേ । നൈവാപ്യയനമസ്മാകം വിനാ ഹോമേന ജായതേ॥൧൬.
അഗ്നിയുടെ ചലനം ഇല്ലാതെ യാഗങ്ങൾ നടത്തപ്പെടുന്നില്ല; ഹോമം ഇല്ലാതെ ഞങ്ങളുടെ യാത്രയും നടക്കില്ല.
വയമാപ്യായിതാ മര്ത്യൈര്യജ്ഞഭാഗൈര്യഥോചിതൈഃ । വൃഷ്ട്യാ താനനുഗൃഹ്ണീമോ മര്ത്യാന് ശസ്യാദിസിദ്ധയേ॥൧൬.
മനുഷ്യർ യഥോചിതമായി യാഗഭാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ഞങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; മഴകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ മനുഷ്യരെ കൃഷി മുതലായവയ്ക്ക് അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.
നിഷ്പാദിതാസ്വോഷധീഷു മര്ത്യാ യജ്ഞൈര്യജന്തി നഃ । തേഷാം വയം പ്രയച്ഛാമഃ കാമാന് യജ്ഞാദിപൂജിതാഃ॥൧൬.
മനുഷ്യർ വളർത്തിയ ഔഷധികൾകൊണ്ട് യാഗങ്ങൾ നടത്തി ഞങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നു; അങ്ങനെ യാഗാദികളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂരിപ്പിക്കുന്നു.
അധോ ഹി വര്ഷാമ വയം മര്ത്യാശ്ചോര്ധ്വപ്രവര്ഷിണഃ । തോയവര്ഷേണ ഹി വയം ഹവിര്വര്ഷേണ മാനവാഃ॥൧൬.
ഞങ്ങൾ താഴേക്ക് മഴയിറക്കുന്നു, മനുഷ്യർ മുകളിൽ അർപ്പിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ വെള്ളംകൊണ്ട്, മനുഷ്യർ ഹവിസ്സുകൊണ്ട്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വിധത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നു.
യേ നാസ്മാകം പ്രയച്ഛന്തി നിത്യനൈമിത്തകീഃ ക്രിയാഃ । ക്രതുഭാഗം ദുരാത്മാനഃ സ്വയഞ്ചാശ്നന്തി ലോലുപാഃ॥൧൬.
നിത്യവും പ്രത്യേകവുമായ കർമ്മങ്ങൾ ഞങ്ങളിലേക്ക് അർപ്പിക്കാതെ, യാഗഭാഗം സ്വയം തിന്നുന്ന ദുഷ്ടരും ലോലുപരും—
വിനാശായ വയം തേഷാം തോയസൂര്യാഗ്നിമാരുതാന് । ക്ഷിതിഞ്ച സന്ദൂഷയാമഃ പാപാനാമപകാരിണാമ്॥൧൬.
അത്തരത്തിലുള്ള പാപികളെയും ദുഷ്ടരെയും നശിപ്പിക്കാൻ ഞങ്ങൾ അവരുടെ വെള്ളം, സൂര്യൻ, അഗ്നി, വായു, ഭൂമി എന്നിവയെ മലിനമാക്കുന്നു.
ദുഷ്ടതോയാദിഭോഗേന തേഷാം ദുഷ്കൃതകര്മിണാമ് । ഉപസര്ഗാഃ പ്രവര്തന്തേ മരണായ സുദാരുണാഃ॥൧൬.
മലിനമായ വെള്ളം മുതലായവ ഉപയോഗിക്കുന്ന ദുഷ്കർമികൾക്ക് ഭയാനകമായ ദുരിതങ്ങൾ വരും; അവ മരണത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
യേ ത്വസ്മാന് പ്രീണയിത്വാ തു ഭുഞ്ജതേ ശേഷമാത്മനാ । തേഷാം പുണ്യാന് വയം യോകാന് വിദധാമ മഹാത്മനാമ്॥൧൬.
പക്ഷേ, ഞങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ശേഷം ശേഷിച്ച ഭാഗം കഴിക്കുന്നവർക്ക് ഞങ്ങൾ പുണ്യലോകങ്ങൾ നൽകുന്നു; അവർ മഹാത്മാക്കളാണ്.
തന്നാസ്തി സര്വമേവൈതദ്വിനൈഷാം വ്യുഷ്ടിസംസ്ഥൈതമ് । കഥം നു ദിനസര്ഗഃ സ്യാദന്യോഽന്യമവദന് സുരാഃ॥൧൬.
ദിവസം സ്ഥാപിക്കപ്പെടാതെ ഇതൊന്നും ഉണ്ടാവില്ല; അങ്ങനെ ദിവസസൃഷ്ടി എങ്ങനെ സംഭവിക്കും? ദേവന്മാർ തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തേഷാമേവ സമേതാനാം യജ്ഞവ്യുച്ഛിത്തിശങ്കിനാമ് । ദേവാനാം വചനം ശ്രുത്വാ പ്രാഹ ദേവഃ പ്രജാപതിഃ॥൧൬.
യാഗം നിലയ്ക്കുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ കൂടിയിരുന്ന ദേവന്മാർ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രജാപതി ദേവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
തേജഃ പരം തേജസൈവ തപസാ ച തപസ്തഥാ । പ്രശാമ്യതേഽമരാസ്തസ്മാച്ഛൃണുധ്വം വചനം മമ॥൧൬.
ശക്തിയെ അതിലേറെ ശക്തിയാൽ, തപസ്സിനെ അതിലേറെ തപസ്സാൽ മാത്രം ജയിക്കാൻ കഴിയും; അതിനാൽ, അമരന്മാരേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
പതിവ്രതായാ മാഹാത്മ്യാന്നോദ്ഗച്ഛതി ദിവാകരഃ । തസ്യ ചാനുദയാദ്ധാനിര്മര്ത്യാനാം ഭവതാം തഥാ॥൧൬.
പതിവ്രതയുടെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് സൂര്യൻ ഉദിക്കാത്തത്; അവൻ ഉദിക്കാതിരിക്കാൻ മനുഷ്യർക്കും നിങ്ങള്ക്കും വിശപ്പുണ്ടാകും.
തസ്മാത് പതിവ്രതാമത്രേരനുഭൂയാം തപസ്വിനീമ് । പ്രസാദയത വൈ പത്നീം ഭാനോരുദയകാമ്യയാ॥൧൬.
അതിനാൽ ആ പതിവ്രതയായ തപസ്വിനിയെ സമീപിച്ച്, സൂര്യൻ ഉദിക്കേണ്ടതിന്ന് ഭാനുവിന്റെ ഭാര്യയെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുക.
പുത്ര ഉവാച തൈഃ സാ പ്രസാദിതാ ഗത്വാ പ്രോഹേഷ്ടം വ്രിയതാമിതി । അയാചന്ത ദിനം ദേവാ ഭവത്വിതി യഥാ പുരാ॥൧൬.
പുത്രൻ പറഞ്ഞു: അവർ അവളെ സമീപിച്ച് പ്രീതിപ്പെടുത്തി, 'ദിവസം പഴയപോലെ ഉണ്ടാകട്ടെ, സൂര്യോദയം പഴയപോലെ വരട്ടെ' എന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
അനസൂയോവാച പതിവ്രതായാ മാഹാത്മ്യം ന ഹീയേത കഥന്ത്വിതി । സംമാന്യ തസ്മാത് താം സാധ്വീമഹഃ സ്ത്രക്ഷ്യാമ്യഹം സുരാഃ॥൧൬.
അനസൂയ പറഞ്ഞു: 'പതിവ്രതയുടെ മഹത്വം എങ്ങനെ കുറയാം? അതിനാൽ ആ സതിയെ ആദരിച്ച് ഞാൻ ദിവസം സൃഷ്ടിക്കും, ദേവന്മാരേ.'
യഥാ പുനരഹോരാത്ര-സംസ്ഥാനമുപജായതേ । യഥാ ച തസ്യാഃ സ്വപതിര്ന സാധ്വ്യാ നാശമേഷ്യതി॥൧൬.
പകല്-രാത്രി ചക്രം വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്നതുപോലെ, നല്ല പെണ്വളളിയുടെ ഭര്ത്താവിന് ഒരിക്കലും നാശം സംഭവിക്കില്ല.
പുത്ര ഉവാച ഏവമുക്ത്വാ സുരാംസ്തസ്യാ ഗത്വാ സാ മന്ദിരം ശുഭാ । ഉവാച കുശലം പൃഷ്ടാ ധര്മം ഭര്തുസ്തഥാത്മനഃ॥൧൬.
അവിടെ മകന് പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ശുഭയുള്ള സ്ത്രീ തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അവളെ സുഖം ചോദിച്ചപ്പോള്, ഭര്ത്താവിന്റെയും തന്റെതുമായ ധര്മം അവള് അന്വേഷിച്ചു.
അനസൂയോവാച കച്ചിന്നന്ദസി കല്യാണി സ്വഭര്തുര്മുഖദര്ശനാത് । കച്ചിച്ചാഖിലദേവേഭ്യോ മന്യസേഽഭ്യധികം പതിമ്॥൧൬.
അനസൂയ ചോദിച്ചു: സുഖമായി ഇരിക്കുമോ, സുഖമായവളേ, ഭര്ത്താവിന്റെ മുഖം കണ്ടതുകൊണ്ട് സന്തോഷമുണ്ടോ? നീ ഭര്ത്താവിനെ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും മേലാണെന്ന് കരുതുന്നുവോ?
ഭര്തൃശുശ്രൂഷണാദേവ മയാ പ്രാപ്തം മഹത് ഫലമ് । സര്വകാമഫലാവാപ്ത്യാ പ്രത്യൂഹാഃ പരിവര്തിതാഃ॥൧൬.
ഞാന് ഭര്ത്താവിനെ സേവിച്ചതുകൊണ്ടാണ് വലിയ ഫലം ലഭിച്ചത്. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂര്ത്തിയായതുകൊണ്ട് എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും മാറി.
പഞ്ചര്ണാനി മനുഷ്യേണ സാധ്വി ! ദേയാനി സര്വദാ । തഥാത്മവര്ണധര്മേണ കര്തവ്യോ ധനസംചയഃ॥൧൬.
നല്ലവളേ, മനുഷ്യന് എപ്പോഴും അഞ്ചു ദാനങ്ങള് നല്കണം. തന്റെ ജന്മത്തിനും കര്ത്തവ്യത്തിനും അനുസരിച്ച് സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കണം.
പ്രാപ്തശ്ചാര്ഥസ്തതഃ പാത്രേ വിനിയോജ്യോ വിധാനതഃ । സത്യാര്ജവ-തപോ-ദാനൈര്ദയായുക്തോ ഭവേത് സദാ॥൧൬.
സമ്പത്ത് ലഭിച്ചാല് അത് യോഗ്യരായവരില് ശരിയായ വിധത്തില് വിതരണം ചെയ്യണം. സത്യം, നേര്മ, തപസ്, ദാനം, കരുണ — ഇവയോടെ എപ്പോഴും ജീവിക്കണം.
ക്രിയാശ്ച ശാസ്ത്രനിര്ദിഷ്ടാ രാഗദ്വേഷവിവര്ജിതാഃ । കര്തവ്യാ അന്വഹം ശ്രദ്ധാ-പുരസ്കാരേണ ശക്തിതഃ॥൧൬.
ശാസ്ത്രം നിര്ദ്ദേശിച്ച കര്മങ്ങള് ആസക്തിയും ദ്വേഷവും ഇല്ലാതെ, വിശ്വാസത്തോടും കഴിവിനനുസരിച്ചും ദിവസേന ചെയ്യണം.
സ്വജാതിവിഹിതാനേവ ലോകാനാപ്നോതി മാനവഃ । ക്ലേശേന മഹതാ സാധ്വി ! പ്രാജാപത്യാദികാന് ക്രമാത്॥൧൬.
മനുഷ്യന് തന്റെ ജന്മത്തിന് അനുസരിച്ച് നിശ്ചയിച്ച ലോകങ്ങള് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ, നല്ലവളേ. വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ പ്രജാപതിമുതല് തുടങ്ങിയ ലോകങ്ങള് ക്രമമായി നേടാം.
സ്ത്രിയസ്ത്വേവം സമസ്തസ്യ നരൈര്ദുഃ ഖാര്ജിതസ്യ വൈ । പുണ്യസ്യാര്ധാപഹാരിണ്യഃ പതിശുശ്രൂഷയൈവ ഹി॥൧൬.
പെണ്കുട്ടികള് ഭര്ത്താവിനെ സേവിച്ചാല്, പുരുഷന്മാര് കഷ്ടപെട്ട് സമ്പാദിച്ച പുണ്യത്തിന്റെ പാതി അവര് സ്വന്തമാക്കുന്നു.
നാസ്തി സ്ത്രീണാം പൃഥഗ്യജ്ഞോ ന ശ്രാദ്ധം നാപ്യുപോഷിതമ് । ഭര്തൃശുശ്രൂഷയൈവൈതാന് ലോകാനിഷ്ടാന് വ്രജന്തി ഹി॥൧൬.
പെണ്കുട്ടികള്ക്കു വേറിട്ട യജ്ഞമോ, ശ്രാദ്ധമോ, ഉപവാസമോ ഇല്ല. ഭര്ത്താവിനെ സേവിച്ചാല് മാത്രം അവര് ആഗ്രഹിച്ച ലോകങ്ങള് നേടുന്നു.
തസ്മാത് സാധ്വി ! മഹാഭാഗേ ! പതിശുശ്രൂഷണം പ്രതി । ത്വയാ മതിഃ സദാ കാര്യാ യതോ ഭര്താ പരാ ഗതിഃ॥൧൬.
അതുകൊണ്ട്, നല്ലവളും ഭാഗ്യശാലിയുമായവളേ, ഭര്ത്താവിനെ സേവിക്കാനുള്ള മനസ്സ് നീ എപ്പോഴും നിലനിർത്തണം. കാരണം ഭര്ത്താവാണ് ഏറ്റവും വലിയ ലക്ഷ്യം.
യദ്ദേവേഭ്യോ യച്ച പിത്രാഗതേഭ്യഃ കുര്യാദ്ഭര്താഭ്യര്ച്ചനം സത്ക്രിയാതഃ । തസ്യാപ്യര്ധം കേവലാനന്യചിത്താ നാരീ ഭുങ്ക്തേ ഭര്തൃശുശ്രൂഷയൈവ॥൧൬.
ഭര്ത്താവ് ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ആരാധിച്ചാല്, ഭാര്യ ഭര്ത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മനസ്സു മറ്റൊന്നിലില്ലാതെ ആ ആരാധനയുടെ പാതി ഫലം അവള്ക്ക് ലഭിക്കും.