മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

യമപുരുഷ ഉവാച ഏഷ ധര്മശ്ച ശക്രശ്ച ത്വാം നേതും സമുപാഗതൌ । അവശ്യമസ്മാദ്ഗന്തവ്യം തസ്മാത്പാര്ഥിവ ! ഗമ്യതാമ് ॥ ൧൫.

യമദൂതൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മനും ഇന്ദ്രനും നിന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു; രാജാവേ, നീ നിർബന്ധം പോകേണ്ടതുണ്ട്, അതിനാൽ പോകൂ.

ധര്മ ഉവാച നയാമി ത്വാമഹം സ്വര്ഗം ത്വയാ സമ്യഗുപാസിതഃ । വിമാനമേതദാരുഹ്യ മാ വിലമ്ബസ്വ ഗമ്യതാമ് ॥ ൧൫.

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: നീ എന്നെ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും; ഈ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി വൈകാതെ പോവൂ.

രാജോവാച നരകേ മാനവാ ധര്മ പീഡ്യന്തേഽത്ര സഹസ്രശഃ । ത്രാഹീതി ചാര്താഃ ക്രന്ദന്തി മാമതോ ന വ്രജാമ്യഹമ് ॥ ൧൫.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ധർമ്മനേ, നരകത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യർ വേദനയിലാണു്; അവർ 'ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കൂ' എന്ന് കരയുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ പോകുന്നില്ല.

ഇന്ദ്ര ഉവാച കര്മണാ നരകപ്രാപ്തിരേതേഷാം പാപകര്മിണാമ് । സ്വര്ഗസ്ത്വയാപി ഗന്തവ്യോ നൃപ ! പുണ്യേന കര്മണാ ॥ ൧൫.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇവർ ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തതുകൊണ്ട് നരകത്തിൽ എത്തി; പക്ഷേ രാജാവേ, നീ നല്ല പ്രവൃത്തിയാൽ സ്വർഗത്തിൽ പോകേണ്ടതാണ്.

രാജോവാച യദി ജാനാസി ധര്മ ! ത്വം ത്വം വാ ശക്ര ! ശചീപതേ । മമ യാവത്പ്രമാണന്തു ശുഭം തദ്വക്തുമര്ഹഥഃ ॥ ൧൫.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ധർമ്മനേ, അല്ലെങ്കിൽ ശചീഭർത്താവായ ഇന്ദ്രനേ, എന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് എത്രയാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് അറിയുമെങ്കിൽ ദയവായി പറയൂ.

ധര്മ ഉവാച അബ്ബിന്ദവോ യഥാമ്ഭോധൌ യഥാ വാ ദിവി താരകാഃ । യഥാ വാ വര്ഷതാ ധാരാ ഗഡ്ഗായാം സികതാ യഥാ ॥ ൧൫.

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: സമുദ്രത്തിലെ ജലബിന്ദുക്കളെപ്പോലും, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലും, മഴയുടെ തുള്ളികളെപ്പോലും, ഗംഗയുടെ മണലിനെപ്പോലും—

അസംഖ്യേയാ മഹാരാജ യഥാ ബിന്ദ്വാദയോ ഹ്യപാമ് । തഥാ തവാപി പുണ്യസ്യ സംഖ്യാ നൈവോപപദ്യതേ ॥ ൧൫.

അങ്ങനെ രാജാവേ, നിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ എണ്ണവും അത്രയേറെ, അതിന് കണക്കിടാൻ കഴിയില്ല.

അനുകമ്പാമിമാമദ്യ നാരകേഷ്വിഹ കുര്വതഃ । തദേവ ശതസാഹസ്ത്രം സംഖ്യാമുപഗതം തവ ॥ ൧൫.

ഇന്ന് നരകത്തിൽ കഴിയുന്നവരോടു കാണിച്ച ഈ കരുണകൊണ്ട്, നിന്റെ പുണ്യം നൂറായിരം മടങ്ങ് വർദ്ധിച്ചു.

തദ്ഗച്ഛ ത്വം നൃപശ്രേഷ്ഠ തദ്ഭാക്തുമമരാലയമ് । ഏതേഽപി പാപം നരകേ ക്ഷപയന്തു സ്വകര്മജമ് ॥ ൧൫.

അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, നീ ദേവലോകത്തിൽ പോയി അവിടെ സുഖം അനുഭവിക്കൂ; ഇവർ അവരുടെ പാപഫലം അനുഭവിച്ച് നരകത്തിൽ തന്നെ കഴിയട്ടെ.

രാജോവാച കഥം സ്പൃഹാം കരിഷ്യന്തി മത്സമ്പര്കേഷു മാനവാഃ । യദി സത്സന്നിധാവേഷാമുകത്കര്ഷോ നോപജായതേ ॥ ൧൫.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പോലും ഇവർക്ക് ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് ആശ്വാസം ലഭിക്കാത്തപക്ഷം, എങ്ങനെ അവർ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന് ആഗ്രഹം കാണിക്കും?

തസ്മാദ്യത്സുകൃതം കിഞ്ചിന്മമാസ്തി ത്രിദശാധിപ । തേന മുച്യന്തു നരകാത്പാപിനോ യാതനാം ഗതാഃ ॥ ൧൫.

അതിനാൽ, ദേവരാജാവേ, എനിക്ക് എത്ര പുണ്യമുണ്ടോ അതുകൊണ്ട് നരകത്തിൽ വേദനിക്കുന്ന പാപികൾക്ക് മോചനം ലഭിക്കട്ടെ.

ഇന്ദ്ര ഉവാച ഏവമൂര്ധ്വതരം സ്ഥാനം ത്വയാവാപ്തം മഹീപതേ । ഏതാംശ്ച നരകാത്പശ്യ വിമുക്താന് പാപകാരിണഃ ॥ ൧൫.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇതുവഴി രാജാവേ, നീ അതിലും ഉയർന്ന സ്ഥാനം നേടി; ഇവരെ നോക്കൂ, ഇവർ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി.

പുത്ര ഉവാച തതോഽപതത്പുഷ്പവൃഷ്ടിസ്തസ്യോപരി മഹീപതേഃ । വിമാനഞ്ചാധിരോപ്യൈനം സ്വര്ലോകമനയദ്ധരിഃ ॥ ൧൫.

മകൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ ആ രാജാവിന്റെ മേൽ പുഷ്പവർഷം പെയ്തു; ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറ്റി, ഹരിയും അവനെ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

അഹഞ്ചാന്യേ ച യേ തത്ര യാതനാഭ്യഃ പരിച്യുതാഃ । സ്വകര്മഫലനിര്ദിഷ്ടം തതോ ജാത്യന്തരം ഗതാഃ ॥ ൧൫.

ഞാനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവരും ആ കഷ്ടതകളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, ഓരോരുത്തരുടെയും പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലപ്രകാരം മറ്റൊരു ജന്മം ഏറ്റെടുത്തു.

ഏവമേതേ സമാഖ്യാതാ നരകാ ദ്വിജസത്തമ । യേന യേന ച പാപേന യാം യാം യോനിമുപൈതി വൈ ॥ ൧൫.

ഇങ്ങനെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ ഈ നരകങ്ങൾ വിശദമായി വിവരിച്ചു; ഓരോ പാപത്തിനും അനുസരിച്ച് ഏത് ജന്മം ലഭിക്കുമെന്നതും പറഞ്ഞു.

തത്തത്സര്വം സമാഖ്യാതം യഥാ ദൃഷ്ടം മയാ പുരാ । പുരാനുഭവജം ജ്ഞാനമവാപ്യാവിതഥം തവ । അതഃ പരം മഹാഭാഗ കിമന്യത്കഥയാമി തേ ॥ ൧൫.

ഞാൻ നേരത്തെ കണ്ടതുപോലെ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു; നേരത്തെ അനുഭവിച്ച അറിവ് ഞാൻ നിനക്കു നൽകി, അതിൽ യാതൊരു തെറ്റുമില്ല. ഭാഗ്യശാലിയായ നീ പറയൂ, ഇനി ഞാൻ എന്താണ് പറയേണ്ടത്?

16(16) പിതോവാച കഥിതം മേ ത്വയാ വത്സ സംസാരസ്യ വ്യവസ്ഥിതമ് । സ്വരൂപമതിഹേയസ്യ ഘടീയന്ത്രവദവ്യയമ്॥൧൬.

അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ എനിക്കു ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം വിശദമായി പറഞ്ഞു; മനസ്സിനെ കുഴപ്പിപ്പിക്കുന്നതും, ഒരിക്കലും മാറാത്തതുമായ അതിന്റെ ഘടന നീ വെളിപ്പെടുത്തി.

തദേവമേതദഖിലം മയാവഗതമീദൃശമ് । കിം മയാ വദ കര്തവ്യമേവസ്മിന് വ്യവസ്ഥിതേ॥൧൬.

ഇങ്ങനെ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. ഈ നിലയിൽ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് നീ എനിക്കു പറയൂ.

പുത്ര ഉവാച യദി മദ്വചനം താത ശ്രദ്ദധാസ്യവിശങ്കിതഃ । തത് പരിത്യജ്യ ഗാര്ഹസ്ഥ്യം വാനപ്രസ്ഥപരോ ഭവ॥൧൬.

മകൻ പറഞ്ഞു: അച്ഛാ, നീ എന്റെ വാക്കുകൾ സംശയമില്ലാതെ വിശ്വസിച്ചാൽ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ച് വനവാസം സ്വീകരിച്ചാൽ നല്ലതാണ്.

തമനുഷ്ഠായ വിധിവദ് വിഹായാഗ്നിപരിഗ്രഹമ് । ആത്മന്യാത്മാനമാധയാ നിര്ദ്വന്ദ്വോ നിഷ്പരിഗ്രഹഃ॥൧൬.

അതിനുശേഷം, വേണ്ട വിധം കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, അഗ്നിഹോത്രം ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിനെ തന്നെ ആശ്രയിച്ച്, ഇരട്ടതകളില്ലാതെ, സ്വത്ത് ആഗ്രഹമില്ലാതെ ജീവിക്കണം.

ഏകാന്തരാശീ വശ്യാത്മാ ഭവ ഭിക്ഷുരതന്ദ്രിതഃ । തത്ര യോഗാപരോ ഭൂത്വാ ബാഹ്യസ്പര്ശവിവര്ജിതഃ॥൧൬.

കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും, ക്ഷീണമില്ലാതെ ഭിക്ഷയെടുക്കുന്നവനും ആകണം; അവിടെ യോഗത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ബാഹ്യവസ്തുക്കളുമായി ബന്ധം ഒഴിവാക്കണം.

തതഃ പ്രാപ്സ്യതി തം യോഗം ദുഃ ശസംയോഗഭേഷജമ് । മുക്തിഹേതുമനൌപമ്യമനാഖ്യേയമസങ്ഗിനമ് । യത്സംയോഗാന്ന തേ യോഗോ ഭൂയോ ഭൂതൈര്ഭവിഷ്യതി॥൧൬.

അപ്പോൾ നീ ആ യോഗം നേടും; ദുഃഖങ്ങളിലെ ബന്ധം മാറ്റുന്ന മരുന്ന്, മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്ന, ഉപമയില്ലാത്ത, വിവരണം ചെയ്യാനാകാത്ത, ആശക്തിയില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ആ യോഗം നേടിയാൽ, വീണ്ടും ഭൗതിക ഘടകങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടേണ്ടി വരില്ല.

പിതോവാച വത്സ യോഗം മമാചക്ഷ്വ മുക്തിഹേതുമതഃ പരമ് । യേന ഭൂതൈഃ പുനര്ഭൂതോ നേദൃഗഃ ഖമവാപ്നുയാമ്॥൧൬.

അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്ന ആ യോഗം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. അതിലൂടെ ഞാൻ വീണ്ടും ഭൗതിക ഘടകങ്ങളിലേക്കു ചെന്ന് ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയിൽ എത്തേണ്ടി വരാതിരിക്കും.

യത്രാസക്തിപരസ്യാത്മാ മമ സംസാരബന്ധനൈഃ । നൈതി യോഗമയോഗോഽപി തം യോഗമധുനാ വദ॥൧൬.

എന്തുവിധത്തിലുള്ള ആ യോഗമാണ്, അച്ഛാ, ആസക്തിയുള്ളവർക്കും ആത്മാവ് സംസാരബന്ധങ്ങളിൽ കുടുങ്ങാതെ ഇരിക്കാൻ കഴിയുന്നത്? യോഗത്തിലോ അല്ലയോ എന്നതിനെ ആശ്രയിക്കാതെ.

സംസാരാദിത്യതാപാര്തി-വിപ്ലുഷ്യദ്ദേഹമാനസമ് । ബ്രഹ്മജ്ഞാനാമ്ബുശീതേന സിഞ്ച മാം വാക്യവാരിണാ॥൧൬.

ലോകജീവിതത്തിലെ ദാഹവും കഷ്ടതയും കൊണ്ടു എന്റെ ശരീരവും മനസ്സും വാടിയിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന്റെ തണുത്ത വെള്ളംപോലുള്ള വാക്കുകൾകൊണ്ട് എന്നെ തണുപ്പിക്കണം.

അവിദ്യാകൃഷ്ണസര്പേണ ദഷ്ടം തദ്വിഷപീഡിതമ് । സ്വവാക്യാമൃതപാനേന മാം ജീവയ പുനര്മൃതമ്॥൧൬.

അജ്ഞാനത്തിന്റെ കറുത്ത പാമ്പ് കടിച്ചിട്ട്, അതിന്റെ വിഷം കൊണ്ട് പീഡിതനായ എന്നെ, നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതംപോലുള്ള പാനീയത്തോടെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചാലേ ഞാൻ രക്ഷപ്പെടൂ.

പുത്ര-ദാര-ഗൃഹ-ക്ഷേത്ര-മമത്വനിഗജഡാര്ദിതമ് । മാം മോചയേഷ്ടസദ്ഭാവ-വിജ്ഞാനോദ്ഘാടനൈസ്ത്വരന്॥൧൬.

മകൻ, ഭാര്യ, വീടു, നിലം എന്നിവയിലേക്കുള്ള മമത എന്ന കാട്ടാനയുടെ ഭാരംകൊണ്ട് ഞാനിപ്പോൾ തളർന്നിരിക്കുന്നു; സത്യം, നല്ലത് എന്നിവയുടെ യഥാർത്ഥ അറിവ് തുറന്ന് എനിക്ക് മോചനം നൽകണം.

പുത്ര ഉവാച ശൃണു താത ! യഥാ യോഗോ ദത്താത്രേയേണ ധീമതാ । അലര്കായ പുരാ പ്രോക്തഃ സമ്യക് പൃഷ്ടേന വിസ്തരാത്॥൧൬.

മകൻ പറഞ്ഞു: അച്ഛാ, ധീരനായ ദത്താത്രേയൻ അലർക്കനോട് നേരത്തെ വിശദമായി ഉപദേശിച്ച യോഗം നീ കേൾക്കൂ.

പിതോവാച ദത്താത്രേയഃ സുതഃ കസ്യ കഥം വാ യോഗമുക്തവാന് । കശ്ചാലര്കോ മഹാഭാഗോ യോ യൌഗം പരിപൃഷ്ടവാന്॥൧൬.

അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: ദത്താത്രേയൻ ആരുടെ മകനാണ്? അവൻ എങ്ങനെ യോഗം ഉപദേശിച്ചു? ആ ഭാഗ്യശാലിയായ അലർക്കൻ ആരാണ്, അവൻ എങ്ങനെ യോഗത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു?