സ്വര്ഗച്യുതാനാം ലിങ്ഗാനി പുരുഷാണാമപാപിനാമ് । ഏതദുദ്ദേശതോ രാജന് ഭവതഃ കഥിതം മയാ ॥ ൧൫.
രാജാവേ, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയ പാപരഹിതരായ മനുഷ്യരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ ഇതുവരെ സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞുതന്നു.
സ്വകര്മഫലഭോക്തൄണാം പുണ്യാനാം പാപിനാം തഥാ । തദേഹ്യന്യത്ര ഗച്ഛാമോ ദൃഷ്ടം സര്വം ത്വയാധുനാ । ത്വയാ ദൃഷ്ടോ ഹി നരകസ്തദേഹ്യന്യത്ര ഗമ്യതാമ് ॥ ൧൫.
സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്ന പുണ്യന്മാരുടെയും പാപികളുടെയും കാര്യത്തിൽ ഇനി നമുക്ക് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകാം; നീ എല്ലാം കണ്ടു കഴിഞ്ഞു, നരകവും കണ്ടു, അതിനാൽ ഇനി മുന്നോട്ട് പോവാം.
പുത്ര ഉവാച തതസ്തമഗ്രതഃ കൃത്വാ സ രാജാ ഗന്തുമുദ്യതഃ । തതശ്ച സര്വൈരുത്ക്രുഷ്ടം യാതനാസ്ഥായിഭിര്നൃഭിഃ ॥ ൧൫.
മകൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ അവനെ മുന്നിലാക്കി രാജാവ് പുറപ്പെടാൻ തയ്യാറായി. അപ്പോൾ യാതന അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് നിലവിളിച്ചു.
പ്രസാദം കുരു ഭൂപേതി തിഷ്ഠ താവന്മുഹൂര്തകമ് । ത്വദങ്ഗസങ്ഗീ പവനോ മനോ ഹ്ലാദയതേ ഹി നഃ ॥ ൧൫.
'രാജാവേ, ദയവായി ഞങ്ങളോടു ദയ കാണിക്കൂ! ഒരു നിമിഷം ഇവിടെ നില്ക്കൂ; നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തെ തൊടുന്ന കാറ്റ് ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.'
പരിതാപഞ്ച ഗാത്രേഭ്യഃ പീഡാബാധാശ്ച കൃത്സ്നശഃ । അപഹന്തി നരവ്യാഘ്ര യദാം കുര മഹീപതേ ॥ ൧൫.
'മനുഷ്യസിംഹനേ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തെ തൊട്ട കാറ്റ് ഞങ്ങളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ വേദനയും കഷ്ടവും അകറ്റപ്പെടുന്നു.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തേഷാം തം യാമ്യപുരുഷം നൃപഃ । പപ്രച്ഛ കഥമേതേഷാമാഹ്ലാദോ മയി തിഷ്ഠതി ॥ ൧൫.
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് യമദൂതനോടു ചോദിച്ചു: 'എന്തുകൊണ്ടാണ് എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവർക്ക് ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നത്?'
കിം മയാ കര്മ തത്പുണ്യം മര്ത്യലോകേ മഹത്കൃതമ് । ആഹ്ലാദദായിനീ വ്യുഷ്ടിര്യേനേയം തദുദീരയ ॥ ൧൫.
'മനുഷ്യലോകത്ത് ഞാൻ ചെയ്ത വലിയ പുണ്യപ്രവൃത്തി ഏതാണ് ഇവിടെ ഇങ്ങനെയുള്ള സന്തോഷവും ആശ്വാസവും നൽകുന്നത്? ദയവായി അതു പറയൂ.'
യമപുരുഷ ഉവാച പിതൃദേവാതിഥിപ്രൈഷ്യശിഷ്ടേനാന്നേന തേ തനുഃ । പുഷ്ടിമഭ്യാഗതാ യസ്മാത്തദ്ഗതം ച മനോ യതഃ ॥ ൧൫.
യമദൂതൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശരീരം പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും അതിഥികൾക്കും ദൂതന്മാർക്കും യോഗ്യരായവർക്കും അർപ്പിച്ച അന്നം കഴിച്ചതിനാലും, അതിലേക്കു മനസ്സു ചേർത്തതുകൊണ്ടുമാണ്—'
തതസ്ത്വദ്ഗാത്രസംസര്ഗോ പവനോ ഹ്ലാദദായകഃ । പാപകര്മകൃതോ രാജന് യാതനാ ന പ്രബാധതേ ॥ ൧൫.
'അതിനാൽ രാജാവേ, നിന്റെ ശരീരത്തെ തൊട്ട കാറ്റ് സന്തോഷം നൽകുന്നു; പാപം ചെയ്തവർക്കും നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ യാതനകൾ ബാധിക്കാറില്ല.'
അശ്വമേധാദയോ യജ്ഞാസ്ത്വയേഷ്ടാ വിധിവദ്യതഃ । തതസ്ത്വദ്ദര്ശനാദ്യാമ്യാ യന്ത്രശസ്ത്രാഗ്നിവായസാഃ ॥ ൧൫.
'നീ നിർവ്വഹിച്ച അശ്വമേധാദി യാഗങ്ങൾക്കും, നിന്റെ ദർശനത്തിനും, യമന്റെ ഉപകരണങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, അഗ്നി, കാറ്റ് എന്നിവയുടെ കഷ്ടം കുറയാൻ കാരണമായിട്ടുണ്ട്.'
പീഡനച്ഛേദദാഹാദിമഹാദുഃ ഖസ്യ ഹേതവഃ । മൃദുത്വമാഗതാ രാജന് തേജസാപഹതാസ്തവ ॥ ൧൫.
'രാജാവേ, അടിക്കുക, മുറിക്കുക, കത്തിക്കുക തുടങ്ങിയ വലിയ വേദനകൾ നിന്റെ തേജസ്സാൽ മന്ദമായിരിക്കുന്നു.'
രാജോവാച ന സ്വര്ഗേ ബ്രഹ്മലോകേ വാ തത്സുഖം പ്രാപ്യതേ നരൈഃ । യദാര്തജന്തുനിര്വാണദാനോത്ഥമിതി മേ മതിഃ ॥ ൧൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ദുഃഖിതരായ ജീവികൾക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്നതിൽ നിന്നുള്ള സന്തോഷം സ്വർഗ്ഗത്തിലും ബ്രഹ്മലോകത്തിലും പോലും ലഭിക്കില്ല — ഇതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം.'
യദി മത്സന്നിധാവേതാന് യാതനാ ന പ്രബാധതേ । തതോ ഭദ്രമുഖാത്രാഹം സ്ഥാസ്യേ സ്ഥാണുരിവാചലഃ ॥ ൧൫.
'എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവർക്ക് യാതനകൾ ബാധിക്കാറില്ലെങ്കിൽ, ഭദ്രമുഖനേ, ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലമായി നില്ക്കും.'
യമപുരുഷ ഉവാച ഏഹി രാജന് പ്രഗച്ഛാമോ നിജപുണ്യസമര്ജിതാന് । ഭുങ്ക്ഷ്വ ഭോഗാനപാസ്യേഹ യാതനാഃ പാപകര്മണാമ് ॥ ൧൫.
യമദൂതൻ പറഞ്ഞു: 'വാരൂ രാജാവേ, നമുക്ക് പോകാം; നീ സ്വന്തമായി സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ. ഇവിടെ പാപികൾക്ക് ഉള്ള യാതനകൾ നിനക്കില്ല.'
രാജോവാച തസ്മാന്ന താവദ്യാസ്യാമി യാവദേതേ സുദുഃ ഖിതാഃ । മത്സന്നിധാനാത്സുഖിനോ ഭവന്തി നരകൌകസഃ ॥ ൧൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ഈ വലിയ ദുഃഖിതർ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നതുവരെ ഞാൻ പോകില്ല.'
ധിക്തസ്യ ജീവനം പുംസഃ ശരണാര്ഥിനമാതുരമ് । യോ നാര്തമനുഗൃഹ്ണാതി വൈരിപക്ഷമപി ധ്രുവമ് ॥ ൧൫.
'ആശ്രയം തേടി വേദനയോടെ വന്നവരെ—even ശത്രുവായാലും—അനുകമ്പ കാണിക്കാത്തവന്റെ ജീവിതം നിന്ദനീയമാണ്.'
യജ്ഞദാനതപാംസീഹ പരത്ര ച ന ഭൂതയേ । ഭവന്തി തസ്യ യസ്യാര്തപരിത്രാണേ ന മാനസമ് ॥ ൧൫.
ഇവിടെയും മരിച്ചശേഷവും, യജ്ഞങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ എന്നിവ, കഷ്ടപ്പെടുന്നവരെ രക്ഷിക്കാൻ മനസ്സില്ലാത്തവർക്കു യാതൊരു ഗുണവും ഉണ്ടാകില്ല.
നരസ്യ യസ്യ കഠിനം മനോ ബാലാതുരാദിഷു । വൃദ്ധേഷു ച ന തം മന്യേ മാനുഷം രാക്ഷസോ ഹി സഃ ॥ ൧൫.
കുഞ്ഞുങ്ങളോടും രോഗികളോടും വയോധികരോടും കഠിനഹൃദയനായവനെ ഞാൻ മനുഷ്യനെന്ന് കരുതുന്നില്ല; അവൻ അസുരനാണ്.
ഏതേഷാം സന്നികര്ഷാത്തു യദ്യഗ്നിപരിതാപജമ് । തഥോഗ്രഗന്ധജം വാപി ദുഃ ഖം നരകസമ്ഭവമ് ॥ ൧൫.
ഇവരുടെ അടുത്ത് ഇരുന്നതുകൊണ്ട് തീപോലുള്ള വേദനയോ, ദുർഗന്ധം പോലെയുള്ള കഷ്ടമോ, നരകത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വേദനയോ അനുഭവപ്പെട്ടാലും—
ക്ഷുത്പിപാസാഭവം ദുഃ ഖം യച്ച മൂര്ച്ഛാപ്രദം മഹത് । ഏതേഷാം ത്രാണദാനന്തു മന്യേ സ്വര്ഗസുഖാത്പരമ് ॥ ൧൫.
അല്ലെങ്കിൽ വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ടുള്ള വേദനയോ, ബോധം പോകുന്നത്ര വലിയ വേദനയോ ഉണ്ടായാലും, ഇവരെ രക്ഷിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ സ്വർഗത്തിലെ സുഖത്തേക്കാൾ വലിയതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
പ്രാപ്സ്യന്ത്യാര്താ യദി സുഖം ബഹവോ ദുഃ ഖിതേ മയി । കിന്നു പ്രാപ്തം മയാ ന സ്യാത്തസ്മാത്ത്വം വ്രജ മാചിരമ് ॥ ൧൫.
എനിക്ക് ദു:ഖം വന്നാലും, പലപേർക്ക് സന്തോഷം ലഭിച്ചാൽ, ഞാൻ നേടാത്തത് എന്താണ്? അതിനാൽ നീ വൈകിക്കരുത്, ഉടൻ പോകൂ.
യമപുരുഷ ഉവാച ഏഷ ധര്മശ്ച ശക്രശ്ച ത്വാം നേതും സമുപാഗതൌ । അവശ്യമസ്മാദ്ഗന്തവ്യം തസ്മാത്പാര്ഥിവ ! ഗമ്യതാമ് ॥ ൧൫.
യമദൂതൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മനും ഇന്ദ്രനും നിന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു; രാജാവേ, നീ നിർബന്ധം പോകേണ്ടതുണ്ട്, അതിനാൽ പോകൂ.
ധര്മ ഉവാച നയാമി ത്വാമഹം സ്വര്ഗം ത്വയാ സമ്യഗുപാസിതഃ । വിമാനമേതദാരുഹ്യ മാ വിലമ്ബസ്വ ഗമ്യതാമ് ॥ ൧൫.
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: നീ എന്നെ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും; ഈ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി വൈകാതെ പോവൂ.
രാജോവാച നരകേ മാനവാ ധര്മ പീഡ്യന്തേഽത്ര സഹസ്രശഃ । ത്രാഹീതി ചാര്താഃ ക്രന്ദന്തി മാമതോ ന വ്രജാമ്യഹമ് ॥ ൧൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ധർമ്മനേ, നരകത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് മനുഷ്യർ വേദനയിലാണു്; അവർ 'ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കൂ' എന്ന് കരയുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ പോകുന്നില്ല.
ഇന്ദ്ര ഉവാച കര്മണാ നരകപ്രാപ്തിരേതേഷാം പാപകര്മിണാമ് । സ്വര്ഗസ്ത്വയാപി ഗന്തവ്യോ നൃപ ! പുണ്യേന കര്മണാ ॥ ൧൫.
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഇവർ ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തതുകൊണ്ട് നരകത്തിൽ എത്തി; പക്ഷേ രാജാവേ, നീ നല്ല പ്രവൃത്തിയാൽ സ്വർഗത്തിൽ പോകേണ്ടതാണ്.
രാജോവാച യദി ജാനാസി ധര്മ ! ത്വം ത്വം വാ ശക്ര ! ശചീപതേ । മമ യാവത്പ്രമാണന്തു ശുഭം തദ്വക്തുമര്ഹഥഃ ॥ ൧൫.
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ധർമ്മനേ, അല്ലെങ്കിൽ ശചീഭർത്താവായ ഇന്ദ്രനേ, എന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് എത്രയാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് അറിയുമെങ്കിൽ ദയവായി പറയൂ.
ധര്മ ഉവാച അബ്ബിന്ദവോ യഥാമ്ഭോധൌ യഥാ വാ ദിവി താരകാഃ । യഥാ വാ വര്ഷതാ ധാരാ ഗഡ്ഗായാം സികതാ യഥാ ॥ ൧൫.
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: സമുദ്രത്തിലെ ജലബിന്ദുക്കളെപ്പോലും, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലും, മഴയുടെ തുള്ളികളെപ്പോലും, ഗംഗയുടെ മണലിനെപ്പോലും—
അസംഖ്യേയാ മഹാരാജ യഥാ ബിന്ദ്വാദയോ ഹ്യപാമ് । തഥാ തവാപി പുണ്യസ്യ സംഖ്യാ നൈവോപപദ്യതേ ॥ ൧൫.
അങ്ങനെ രാജാവേ, നിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ എണ്ണവും അത്രയേറെ, അതിന് കണക്കിടാൻ കഴിയില്ല.
അനുകമ്പാമിമാമദ്യ നാരകേഷ്വിഹ കുര്വതഃ । തദേവ ശതസാഹസ്ത്രം സംഖ്യാമുപഗതം തവ ॥ ൧൫.
ഇന്ന് നരകത്തിൽ കഴിയുന്നവരോടു കാണിച്ച ഈ കരുണകൊണ്ട്, നിന്റെ പുണ്യം നൂറായിരം മടങ്ങ് വർദ്ധിച്ചു.
തദ്ഗച്ഛ ത്വം നൃപശ്രേഷ്ഠ തദ്ഭാക്തുമമരാലയമ് । ഏതേഽപി പാപം നരകേ ക്ഷപയന്തു സ്വകര്മജമ് ॥ ൧൫.
അതുകൊണ്ട് രാജാവേ, നീ ദേവലോകത്തിൽ പോയി അവിടെ സുഖം അനുഭവിക്കൂ; ഇവർ അവരുടെ പാപഫലം അനുഭവിച്ച് നരകത്തിൽ തന്നെ കഴിയട്ടെ.