മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം ഹരിശ്ചന്ദ്രവിചേഷ്ടിതമ് । അതഃ പരം കഥാശേഷഃ ശ്രൂയതാം മുനിസത്തമ॥൮.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി, മഹാമുനിവരനേ, കഥയുടെ ശേഷിപ്പും കേൾക്കുക.

വിപാകോ രാജസൂയസ്യ പൃഥിവീക്ഷയകാരണമ് । തദ്വിപാകനിമിത്തഞ്ച യുദ്ധമാഡിബകം മഹത്॥൮.

രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ഫലവും, ഭൂമിയുടെ നാശത്തിന് കാരണമായതും, ആഡിബകയുദ്ധം എന്ന മഹായുദ്ധവും — ഇവയാണ് ഇനി കേൾക്കേണ്ടത്.

പക്ഷിണ ഊചുഃ രാജ്യച്യുതേ ഹരിശ്ചന്ദ്രേ ഗതേ ച ത്രിദശാലയമ് । നിശ്ചക്രാമ മഹാതേജാ ജലവാസാത് പുരോഹിതഃ॥൯.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ള പുരോഹിതൻ ജലത്തിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്നു.

വശിഷ്ഠോ ദ്വാദശാബ്ദാന്തേ ഗങ്ഗാപര്യുഷിതോ മുനിഃ । ശുശ്രാവ ച സമസ്തന്തു വിശ്വാമിത്രവിചേഷ്ടിതമ്॥൯.

വസിഷ്ഠൻ, പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഗംഗയുടെ തീരത്ത് വസിച്ച മുനി, വിശ്വാമിത്രൻ ചെയ്ത എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കേട്ടു.

ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ നാശഞ്ച രാജ്ഞശ്ചോദാരകര്മണഃ । ചണ്ഡാലസമ്പ്രയോഗഞ്ച ഭാര്യാതനയവിക്രയമ്॥൯.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന ഉദാരനായ രാജാവിന്റെ നാശവും, ചണ്ഡാളരുമായി ചേർന്നതും, ഭാര്യയെയും മകനെയും വിറ്റതും അവൻ അറിഞ്ഞു.

സ ശ്രുത്വാ സുമാഹഭാഗഃ പ്രീതിമാനവനീപതൌ । ചകാര കോപം തേജസ്വീ വിശ്വാമിത്രമൃഷിം പ്രതി॥൯.

ഇത് കേട്ട രാജാവിന് വലിയ സന്തോഷം തോന്നി. പക്ഷേ, അത്ര പ്രകാശമുള്ള വശിഷ്ഠമുനിക്ക് വിഷ്വാമിത്രനോടു കഠിനമായ കോപം ഉണർന്നു.

വശിഷ്ഠ ഉവാച മമ പുത്രശതം തേന വിശ്വാമിത്രേണ ഘാതിതമ് । തത്രാപി നാഭവത് ക്രോധസ്താദൃശോ യാദൃശോഽദ്യ മേ॥൯.

വശിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ നൂറു മക്കളെയും വിഷ്വാമിത്രൻ കൊല്ലിച്ചു. അപ്പോൾ പോലും എനിക്ക് ഇന്നു തോന്നുന്നത്ര വലിയ കോപം അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

ശ്രുത്വാ നരാധിപമിമം സ്വരാജ്യാദവരോപിതമ് । മഹാത്മാനം മഹാഭാഗം ദേവബ്രാഹ്മണപൂജകമ്॥൯.

ദൈവങ്ങളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന ഈ മഹാത്മാവായ രാജാവിനെ തന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതായി കേട്ടപ്പോൾ,

യസ്മാത് സ സത്യവാക് ശാന്തഃ ശത്രാവപി വിമത്സരഃ । അനാഗാശ്ചൈവ ധര്മാത്മാ അപ്രമത്തോ മദാശ്രയഃ॥൯.

അവൻ സത്യം പറയുന്നവനും ശാന്തനും, ശത്രുക്കളോടും പോലും അസൂയയില്ലാത്തവനും, പാപമില്ലാത്തവനും, ധർമ്മനിഷ്ഠനും, ജാഗ്രതയുള്ളവനും, സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ളവനും ആയതിനാൽ,

സപത്നീഭൃത്യപുത്രസ്തു പ്രാപിതോഽന്ത്യാം ദശാം നൃപഃ । സ രാജ്യാച്ച്യാവിതോഽനേന ബഹുശശ്ച ഖിലീകൃതഃ॥൯.

ഭാര്യകളും ഭൃത്യരും മക്കളും കൂടെ രാജാവിനെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന അവസ്ഥയിലാക്കി. അവനെ രാജ്യം വിട്ടു പുറത്താക്കി, പലതവണ അപമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.

തസ്മാദ് ദുരാത്മാ ബ്രഹ്മദ്വിട് പ്രാജ്ഞാനാമവരോപിതഃ । മച്ഛാപോപഹതോ മൂഢഃ സ ബകത്വമവാപ്സ്യതി॥൯.

അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശത്രുവായ ആ ദുഷ്ടൻ, ജ്ഞാനികൾ tarafından തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടവൻ, എന്റെ ശാപം കൊണ്ടു ബാധിക്കപ്പെട്ടവൻ, ഇനി ഒരു ബകമായ് ജനിക്കും.

പക്ഷിണ ഊചുഃ ശ്രുത്വാ ശാപം മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രോഽപി കൌശികഃ । ത്വമപ്യാഡിര്ഭവസ്തേവതി പ്രതിശാപമയച്ഛത॥൯.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: ശാപം കേട്ടപ്പോൾ, മഹാശക്തിയുള്ള കൗശികൻ വിഷ്വാമിത്രനും നിന്നോടു തിരിച്ചും ശപിച്ചു: 'നീയും ഒരു ആഡിരാവും.'

അന്യോഽന്യശാപാത് തൌ പ്രാപ്തൌ തിര്യക്ത്വം പരമദ്യുതീ । വശിഷ്ഠഃ സ മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രശ്ച കൌശികഃ॥൯.

ഇങ്ങനെ പരസ്പരം ശപിച്ചുകൊണ്ട്, അതീവ പ്രകാശമുള്ള വശിഷ്ഠനും കൗശികനായ വിഷ്വാമിത്രനും, ഇരുവരും മൃഗരൂപം പ്രാപിച്ചു.

അന്യജാതിസമായോഗം ഗതാവപ്യമിതൌജസൌ । യുയുധാതേഽതിസംരബ്ധൌ മഹാബലപരാക്രമൌ॥൯.

മറ്റൊരു ജന്മം ഏറ്റെങ്കിലും, അത്യന്തം ശക്തിയും ഉഗ്രകോപവും ഉള്ള ഇരുവരും അതിശക്തിയോടെ പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്തു.

യോജനാനാം സഹസ്രേ ദ്വേ പ്രമാണേനാഡിരുച്ഛ്രിതഃ । യന്നവത്യധികം ബ്രഹ്മന് ! സഹസ്രത്രിതയം ബകഃ॥൯.

ആ ആഡിരാവ് രണ്ടായിരം യോജന ഉയരത്തിൽ നില്ക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണേ, ബകം മൂവായിരത്തി തൊണ്ണൂറ്റി യോജന ഉയരത്തിലായിരുന്നു.

തൌ തു പക്ഷപ്രഹാരാഭ്യാമന്യോന്യസ്യോരുവിക്രമൌ । പ്രഹരന്തൌ ഭയം തീവ്രം പ്രജാനാഞ്ചക്രതുസ്തദാ॥൯.

പക്ഷികൾ തമ്മിൽ ചിറകുകൊണ്ടു പരസ്പരം അടിച്ചു, അതിനാൽ എല്ലാ ജീവികളും വലിയ ഭയം അനുഭവിച്ചു.

വിധൂയ പക്ഷാണി ബകോ രക്തോദ്വൃത്താക്ഷിരാഹനത് । ആഡിം സോഽപ്യുന്നതഗ്രീവോ ബകം പദ്ഭ്യാമതാഡയത്॥൯.

ബകം ചിറകുകൾ കുലുക്കി, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് അടിച്ചു; ആഡിരാവ് കഴുത്തുയർത്തി, കാലുകൊണ്ടു ബകത്തെ അടിച്ചു.

തയോഃ പക്ഷാനിലാപാസ്താഃ പ്രപേതുര്ഗിരയോ ഭുവി । ഗിരിപ്രപാതാഭിഹതാ ചകമ്പേ ച വസുന്ധരാ॥൯.

അവരുടെ ചിറകുകളുടെ കാറ്റിൽ പർവതങ്ങൾ നിലത്തു വീണു; പർവതങ്ങൾ വീണതിന്റെ ആഘാതത്തിൽ ഭൂമി itself വിറച്ചു.

ക്ഷ്മാ കമ്പമാനാ ജലധീനുദ്വൃത്താമ്ബൂംശ്ചകാര ച । നനാമ ചൈകപാര്ശ്വേന പാതാലഗമനോന്മുഖീ॥൯.

ഭൂമി വിറക്കുമ്പോൾ സമുദ്രങ്ങൾ ഉയർന്ന വെള്ളം കൊണ്ടു കുലുക്കപ്പെട്ടു; അവൾ ഒരു വശത്തേക്ക് ചായ്ത്തു, പാതാളത്തിലേക്ക് വീഴാൻ തയ്യാറായി.

കേചിദിഗരിനിപാതേന കേചിദമ്ഭോധിവാരിണാ । കേചിന്മഹീസഞ്ചലനാത് പ്രയയുഃ പ്രാണിനഃ ക്ഷയമ്॥൯.

ചിലർ പർവതങ്ങൾ വീണതിൽ, ചിലർ സമുദ്രജലം കൊണ്ടു, ചിലർ ഭൂമി കുലുങ്ങിയതിൽ മരണം വരവിട്ടു.

ഇതി സര്വം പരിത്രസ്തം ഹാഹാഭൂതമചേതനമ് । ജഗദാസീത് സുസമ്ഭ്രാന്തം പര്യസ്തക്ഷിതിമണ്ഡലമ്॥൯.

ഇങ്ങനെ എല്ലാം ഭയത്താൽ വിറച്ചു, ജീവൻ ഇല്ലാതെ, ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകി; ലോകം മുഴുവൻ വലിയ ആശങ്കയിൽ, ഭൂമണ്ഡലം മറിഞ്ഞുപോയി.

ഹാ വത്സ ! ഹാ കാന്ത ! ശിശോ ! പ്രയാഹ്യേഷോഽസ്മി സംസ്ഥിതഃ । ഹാ പ്രിയേ ! കാന്ത ! ശൈലോഽയം പതത്യാശു പലായതാമ്॥൯.

'ഹായേ മകനേ! ഹായേ പ്രിയനേ! കുഞ്ഞേ, ഓടി രക്ഷപ്പെടു, ഞാൻ മരിക്കാനിരിക്കുന്നു! ഹായേ പ്രിയേ! പ്രിയനേ! ഈ പർവതം വീഴുന്നു — വേഗം ഓടിപ്പോവു!'

ഇത്യാകുലീകൃതേ ലോകേ സംത്രാസവിമുഖേ തദാ । സുരൈഃ പരിവൃതഃ സര്വൈരാജഗാമ പിതാമഹഃ॥൯.

ഇങ്ങനെ ലോകം മുഴുവൻ ഭയത്തിലും കലഹത്തിലും ആകുമ്പോൾ, എല്ലാ ദേവതകളും ചുറ്റി നിന്നപ്പോൾ, പിതാമഹൻ അഥവാ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ എത്തി.

പ്രത്യുവാച ച വിശ്വേശാസ്താവുഭാവതികോപിതൌ । യുദ്ധം വാ വിരമത്വേതല്ലോകാഃ സ്വാസ്ഥ്യം വ്രജന്തു ച॥൯.

ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ ഇരുവരെയും കഠിനമായി കോപിച്ചിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ് പറഞ്ഞു: 'ഈ യുദ്ധം നിർത്തൂ, ലോകങ്ങൾ വീണ്ടും സമാധാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ.'

ശൃണ്വന്താവപി തൌ വാക്യം ബ്രഹ്മണോഽവ്യക്തജന്മനഃ । കോപാമര്ഷസമാവിഷ്ടോ യുയുധാതേ ന തസ്ഥതുഃ॥൯.

അവരിരുവരും അവ്യക്തജനനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടെങ്കിലും, കോപത്തിലും ക്രോധത്തിലും ആകൃഷ്ടരായി യുദ്ധം തുടർന്നു, പിന്മാറാൻ തയ്യാറായില്ല.

തതഃ പിതാമഹോ ദേവസ്തം ദൃഷ്ട്വാ ലോകസംക്ഷയമ് । തയോശ്ച ഹിതമന്വിച്ഛന് തിര്യഗ്ഭാവമപാനുദത്॥൯.

അപ്പോൾ പിതാമഹനായ ദേവൻ ലോകങ്ങളുടെ നാശം കണ്ടു, അവരുടെയും ലോകത്തിന്റെയും ഭാവുകത്വം ആഗ്രഹിച്ചു, ഇരുവരുടെയും വൈരഭാവം അകറ്റി.

തതസ്തൌ പൂര്വദേഹസ്ഥൌ പ്രാഹ ദേവഃ പ്രജാപതിഃ । വ്യുദസ്തേ താമസേ ഭാവേ വശിഷ്ഠ൦-കൌശികര്ഷഭൌ॥൯.

അതിനുശേഷം പ്രജാപതി ദേവൻ അവരെ പഴയ ശരീരത്തിൽ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'വശിഷ്ഠനും കൗശികനും, നിങ്ങൾ ഇരുവരും ആ അന്ധകാരഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി.'

ജഹി വത്സ വശിഷ്ഠ ത്വം ത്വഞ്ച കൌശിക സത്തമ । താമസം ഭാവമാശ്രിത്യ ഈദൃഗ്യുദ്ധം ചികീര്ഷിതമ്॥൯.

'പ്രിയ വശിഷ്ഠ, നീയും, മഹാനായ കൗശിക, നീയും, ഈ അന്ധകാരത്തിന്റെ ബാധയിൽ ഇത്തരമൊരു യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചു. ഇനി നിർത്തൂ.'

രാജസൂയവിപാകോഽയം ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ഭൂപതേഃ । യുവയോര്വിഗ്രഹശ്ചായം പൃഥിവീക്ഷയകാരകഃ॥൯.

'ഭൂമിപതി ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഈ കലഹം; നിങ്ങളുടെ ഈ വഴക്കാണ് ഭൂമിയുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകുന്നത്.'