മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

മച്ഛോകമഗ്നമനസഃ കോശലാനഗരേ ജനാഃ । തിഷ്ഠന്തി താനപോഹ്യാദ്യ കഥം യാസ്യാമ്യഹം ദിവമ്॥൮.

കൊശല നഗരത്തിലെ ജനങ്ങൾ, എന്റെ കാരണത്താൽ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി അവിടെ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു. അവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ ഇന്ന് സ്വർഗത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ പോകും?

ബ്രഹ്മഹത്യാ ഗുരോര്ഘാതോ ഗോവധഃ സ്ത്രീവധസ്തഥാ । തുല്യമേഭിര്മഹാപാപം ഭക്തത്യാഗേഽപ്യുദാഹൃതമ്॥൮.

ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുന്നത്, ഗുരുവിനെ കൊല്ലുന്നത്, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നത്, സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത്—ഇവയൊക്കെയും വലിയ പാപങ്ങളാണ്. ഭക്തനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ഇതുപോലെ തന്നെ വലിയ പാപം ആണെന്ന് പറയുന്നു.

ഭജന്തം ഭക്തമത്യാജ്യമദുഷ്ടം ത്യജതഃ സുഖമ് । നേഹ നാമുത്ര പശ്യാമി തസ്മാച്ഛക്ര ! ദിവം വ്രജ॥൮.

ഭക്തനായി എനിക്ക് സേവനം ചെയ്യുന്ന, ദോഷമില്ലാത്തവനെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എങ്കിൽ ഈ ലോകത്തോ മറ്റുള്ള ലോകത്തോ എനിക്ക് നല്ലത് കാണാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രാ, നീ മാത്രം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോവൂ.

യദി തേ സഹിതാഃ സ്വര്ഗം മയാ യാന്തി സുരേശ്വര । തതോഽഹമപി യാസ്യാമി നരകം വാപി തൈഃ സഹ॥൮.

ദേവരാജാവേ, അവർക്ക് എന്നോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ പോകും; അല്ലെങ്കിൽ, അവരോടൊപ്പം ഞാൻ നരകത്തിലേക്കും പോകാൻ തയ്യാറാണ്.

; ഇന്ദ്ര ഉവാച ബഹൂനി പുണ്യപാപാനി തേഷാം ഭിന്നാനി വൈ പൃഥക് । കഥം സങ്ഘാതഭോഗ്യം ത്വം ഭൂയഃ സ്വര്ഗമവാപ്സ്യസി॥൮.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ പുണ്യവും പാപവും ഓരോരുത്തരുടേയുംതന്നെയാണ്, വേറിട്ടതും വ്യത്യസ്തവുമാണ്. എങ്ങനെ നിങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് വീണ്ടും സ്വർഗം പ്രാപിക്കും?

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ശക്ര ഭുങ്ക്തേ നൃപോ രാജ്യം പ്രഭാവേണ കുടുമ്ബിനാമ് । യജതേ ച മഹായജ്ഞൈഃ കര്മ പൌര്തം കരോതി ച॥൮.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ഒരു രാജാവിന് തന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ രാജ്യം ഭരിക്കാനും, മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്താനും, ധർമ്മപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാനും കഴിയും.

തച്ച തേഷാം പ്രഭാവേണ മയാ സര്വമനുഷ്ഠിതമ് । ഉപകര്തൄന് ന സന്ത്യക്ഷ്യേ താനഹം സ്വര്ഗലിപ്സയാ॥൮.

അവരുടെ സഹായത്താലാണ് ഞാൻ ഈ എല്ലാം ചെയ്തതും. സ്വർഗലോഭം കൊണ്ടു ഞാൻ എന്റെ ഉപകാരികളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.

തസ്മാദ്യന്മമ ദേവേശ കിഞ്ചിദസ്തി സുചേഷ്ടിതമ് । ദത്തമിഷ്ടമഥോ ജപ്തം സാമാന്യം തൈസ്തദസ്തു നഃ॥൮.

അതിനാൽ, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ നല്ല പ്രവൃത്തികളും — ദാനം, യാഗം, ജപം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും സാധാരണ സൽപ്രവൃത്തികൾ — അവയെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹമായി ഉണ്ടാകട്ടെ.

ബഹുകാലോപഭോഗ്യം ഹി ഫലം യന്മമ കര്മണഃ । തദസ്തു ദിനമപ്യേകം തൈഃ സമം ത്വത്പ്രസാദതഃ॥൮.

എന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനേകം കാലങ്ങളോളം അനുഭവിക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, അതെല്ലാം നിന്റെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾ ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ലഭിക്കട്ടെ.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏവം ഭവിഷ്യതീത്യുക്ത്വാ ശക്രസ്ത്രിഭുവനേശ്വരഃ । പ്രസന്നചേതാ ധര്മശ്ച വിശ്വാമിത്രശ്ച ഗാധിജഃ॥൮.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെയാകും' എന്ന് പറഞ്ഞ്, മൂന്നുലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രനും, ധർമ്മനും, ഗാധിയുടെ പുത്രനായ വിശ്വാമിത്രനും സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ തൃപ്തരായി.

വിമാനകോടിസമ്ബദ്ധം സ്വര്ഗലോകാന്മഹീതലമ് । ഗത്വായോധ്യാജനം പ്രാഹ ദിവമാരുഹ്യതാമിതി॥൮.

വിമാനങ്ങളുടെ കൊടുമുടികളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളിലേക്ക് പോയി, അവർ അയോധ്യയിലെ ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരൂ'.

തദിന്ദ്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രീത്യാ തസ്യ ച ഭൂപതേഃ । ആനീയ രോഹിതാശ്ചഞ്ച വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ॥൮.

ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ സന്തോഷത്തോടെ കേട്ട വിശ്വാമിത്രൻ, മഹാതപസ്സുകാരൻ, രോഹിതാശ്വനെ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവന്നു.

അയോധ്യാഖ്യേ പുരേ രമ്യേ സോഽഭ്യസിഞ്ചന്നൃപാത്മജമ് । ദേവൈശ്ച മുനിഭിഃ സിദ്ധൈരഭിഷിച്യ നരാധിപമ്॥൮.

അയോധ്യ എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ, ദേവന്മാരും മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും കൂടെ, രാജകുമാരനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.

രാജ്ഞാ സഹ തദാ സര്വേ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടസുഹൃജ്ജനാഃ । സപുത്രഭൃത്യദാരാസ്തേ ദിവമാരുരുഹുര്ജനാഃ॥൮.

അപ്പോൾ രാജാവിനോടൊപ്പം, സന്തോഷത്തോടെയും സമൃദ്ധിയോടെയും സുഹൃത്തുക്കളും മക്കളും ഭൃത്യന്മാരും ഭാര്യമാരും കൂടെ, എല്ലാവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.

പദേ പദേ വിമാനാത് തേ വിമാനമഗമന് നരാഃ । തദാ സമ്ഭൂതഹര്ഷോഽസൌ ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച പാര്ഥിവഃ॥൮.

ഓരോ പടിയിലും, ഒരു വിമാനം വിട്ട് മറ്റൊരുവിമാനത്തിലേക്ക് ആ ജനങ്ങൾ ഉയർന്നു; അപ്പോൾ വലിയ സന്തോഷം പിറന്നു, രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രനും കൂടെ.

സമ്പ്രാപ്യ ഭൂതിമതുലാം വിമാനൈഃ സ മഹീപതിഃ । ആസാഞ്ചക്രേ പുരാകാരേ വപ്രപ്രാകാരസംവൃതേ॥൮.

വിമാനങ്ങളിലൂടെ അതുല്യമായ ഐശ്വര്യം നേടിയ ആ രാജാവ്, മതിലും മതിലുമുള്ള നഗരത്തിൽ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.

തതസ്തസ്യര്ധിമാലോക്യ ശ്ലോകം തത്രോശനാ ജഗൌ । ദൈത്യാചാര്യോ മഹാഭാഗഃ സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വവിത്॥൮.

അവന്റെ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ, ദൈത്യാചാര്യനായ ഉശനൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളും സത്യങ്ങളും അറിയുന്ന മഹാഭാഗ്യവാൻ, അപ്പോൾ ഈ ശ്ലോകം പറഞ്ഞു.

; ശുക്ര ഉവാച ഹരിശ്ചന്ദ്രസമോ രാജാ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി । യഃ ശൃണോതി സ്വദുഃ ഖാര്തഃ സ സുഖം മഹദാപ്നുയാത്॥൮.

ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രനോടു തുല്യനായ രാജാവൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല. ആരെങ്കിലും ഈ കഥ തന്റെ ദുഃഖത്തിൽ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ വലിയ സന്തോഷം നേടും.

സ്വര്ഗാര്ഥോപ്രാപ്നുയാത് സ്വര്ഗം പുത്രാര്ഥോ പുത്രമാപ്നുയാത് । ഭാര്യാര്ഥോ പ്രാപ്നുയാദ്ഭാര്യാം രാജ്യാര്ഥോ രാജ്യമാപ്നുയാത്॥൮.

സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടും; മകനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മകൻ നേടും; ഭാര്യക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഭാര്യയെ നേടും; രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ രാജ്യം നേടും.

അഹോ തിതിക്ഷാമാഹാത്മ്യമഹോ ദാനഫലം മഹത് । യദാഗതോ ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ പുരീഞ്ചേന്ദ്രത്വമാപ്തവാന്॥൮.

എത്ര വലിയതാണു ക്ഷമയുടെ മഹത്വം! എത്ര വലിയതാണു ദാനഫലം! അതിനാലാണ് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ഇവിടെ വന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തിൽ രാജത്വം നേടിയത്.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏതത് തേ സര്വമാഖ്യാതം ഹരിശ്ചന്ദ്രവിചേഷ്ടിതമ് । അതഃ പരം കഥാശേഷഃ ശ്രൂയതാം മുനിസത്തമ॥൮.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി, മഹാമുനിവരനേ, കഥയുടെ ശേഷിപ്പും കേൾക്കുക.

വിപാകോ രാജസൂയസ്യ പൃഥിവീക്ഷയകാരണമ് । തദ്വിപാകനിമിത്തഞ്ച യുദ്ധമാഡിബകം മഹത്॥൮.

രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ഫലവും, ഭൂമിയുടെ നാശത്തിന് കാരണമായതും, ആഡിബകയുദ്ധം എന്ന മഹായുദ്ധവും — ഇവയാണ് ഇനി കേൾക്കേണ്ടത്.

പക്ഷിണ ഊചുഃ രാജ്യച്യുതേ ഹരിശ്ചന്ദ്രേ ഗതേ ച ത്രിദശാലയമ് । നിശ്ചക്രാമ മഹാതേജാ ജലവാസാത് പുരോഹിതഃ॥൯.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സുള്ള പുരോഹിതൻ ജലത്തിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്നു.

വശിഷ്ഠോ ദ്വാദശാബ്ദാന്തേ ഗങ്ഗാപര്യുഷിതോ മുനിഃ । ശുശ്രാവ ച സമസ്തന്തു വിശ്വാമിത്രവിചേഷ്ടിതമ്॥൯.

വസിഷ്ഠൻ, പന്ത്രണ്ടു വർഷം ഗംഗയുടെ തീരത്ത് വസിച്ച മുനി, വിശ്വാമിത്രൻ ചെയ്ത എല്ലാ കാര്യങ്ങളും കേട്ടു.

ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ നാശഞ്ച രാജ്ഞശ്ചോദാരകര്മണഃ । ചണ്ഡാലസമ്പ്രയോഗഞ്ച ഭാര്യാതനയവിക്രയമ്॥൯.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന ഉദാരനായ രാജാവിന്റെ നാശവും, ചണ്ഡാളരുമായി ചേർന്നതും, ഭാര്യയെയും മകനെയും വിറ്റതും അവൻ അറിഞ്ഞു.

സ ശ്രുത്വാ സുമാഹഭാഗഃ പ്രീതിമാനവനീപതൌ । ചകാര കോപം തേജസ്വീ വിശ്വാമിത്രമൃഷിം പ്രതി॥൯.

ഇത് കേട്ട രാജാവിന് വലിയ സന്തോഷം തോന്നി. പക്ഷേ, അത്ര പ്രകാശമുള്ള വശിഷ്ഠമുനിക്ക് വിഷ്വാമിത്രനോടു കഠിനമായ കോപം ഉണർന്നു.

വശിഷ്ഠ ഉവാച മമ പുത്രശതം തേന വിശ്വാമിത്രേണ ഘാതിതമ് । തത്രാപി നാഭവത് ക്രോധസ്താദൃശോ യാദൃശോഽദ്യ മേ॥൯.

വശിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ നൂറു മക്കളെയും വിഷ്വാമിത്രൻ കൊല്ലിച്ചു. അപ്പോൾ പോലും എനിക്ക് ഇന്നു തോന്നുന്നത്ര വലിയ കോപം അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

ശ്രുത്വാ നരാധിപമിമം സ്വരാജ്യാദവരോപിതമ് । മഹാത്മാനം മഹാഭാഗം ദേവബ്രാഹ്മണപൂജകമ്॥൯.

ദൈവങ്ങളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന ഈ മഹാത്മാവായ രാജാവിനെ തന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതായി കേട്ടപ്പോൾ,

യസ്മാത് സ സത്യവാക് ശാന്തഃ ശത്രാവപി വിമത്സരഃ । അനാഗാശ്ചൈവ ധര്മാത്മാ അപ്രമത്തോ മദാശ്രയഃ॥൯.

അവൻ സത്യം പറയുന്നവനും ശാന്തനും, ശത്രുക്കളോടും പോലും അസൂയയില്ലാത്തവനും, പാപമില്ലാത്തവനും, ധർമ്മനിഷ്ഠനും, ജാഗ്രതയുള്ളവനും, സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ളവനും ആയതിനാൽ,