ആരോഹ ത്രിദിവം രാജന് ! ഭാര്യാപുത്രസമന്വിതഃ । സുദുഷ്പ്രാപ്തം നരൈരന്യൈര്ജിതമാത്മീയകര്മഭിഃ॥൮.
രാജാവേ, നീ ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂടെക്കൊണ്ടു സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരൂ. മറ്റുള്ളവർക്കു വളരെ പ്രയാസമുള്ളതും അപൂർവവുമായ ഈ സ്ഥാനം, നിന്റെ സ്വന്തം നല്ല പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് നീ നേടിയത്.
; പക്ഷിണ ഊചുഃ തതോഽമൃതമയം വര്ഷമപമൃത്യുവിനാശനമ് । ഇന്ദ്രഃ പ്രാസൃജദാകാശാച്ചിതാസ്ഥാനഗതഃ പ്രഭുഃ॥൮.
അപ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രൻ, ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്ന്, മരണത്തെ അകറ്റുന്ന അമൃതം മഴപോലെ ചിതറി.
പുഷ്പവര്ഷഞ്ച സുമഹദ്ദേവദുന്ദുഭിനിസ്വനമ് । തതസ്തതോ വര്തമാനേ സമാജേ ദേവസംകുലേ॥൮.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ആ സഭയിൽ, വലിയൊരു പുഷ്പവർഷവും ദൈവീയ മൃദംഗങ്ങളുടെ ശബ്ദവും മുഴങ്ങി.
സമുത്തസ്ഥൌ തതഃ പുത്രോ രാജ്ഞസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । സുകുമാരതനുഃ സുസ്ഥഃ പ്രസന്നേന്ദ്രിയമാനസഃ॥൮.
അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ മകൻ, നന്നായി ആരോഗ്യമുള്ളതും മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും തെളിഞ്ഞതുമായ അവസ്ഥയിൽ എഴുന്നേറ്റു.
തതോ രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ പരിഷ്വജ്യ സുതം ക്ഷണാത് । സഭാര്യഃ സ ശ്രിയാ യുക്തോ ദിവ്യമാല്യാമ്ബരാന്വിതഃ॥൮.
തുടർന്ന്, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ഭാര്യയെയും മകനെയും ചേർത്ത് ഒരുമിച്ച് ആലിംഗനം ചെയ്തു. അവൻ മഹത്വത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.
സുസ്ഥഃ സമ്പൂര്ണഹൃദയോ മുദാ പരമയാ യുതഃ । ബഭൂവ തത്ക്ഷണാദിന്ദ്രോ ഭൂയശ്ചൈനമഭാഷത॥൮.
ആ സമയം തന്നെ, അവൻ ആരോഗ്യവാനായി, ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ, പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും അവനോട് സംസാരിച്ചു.
സഭാര്യസ്ത്വം സപുത്രശ്ച പ്രാപ്സ്യസേ സദ്ഗതിം പരാമ് । സമാരോഹ മാഹഭാഗ നിജാനാം കര്മണാം ഫലൈഃ॥൮.
ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂടെക്കൊണ്ടു, നീ ഉത്തമമായ ഗതിയെ പ്രാപിക്കും. മഹാഭാഗവ, നിന്റെ സ്വന്തം നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലത്തിൽ ഉയരൂ.
; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ദേവരാജാനനുജ്ഞാതഃ സ്വാമിനാ ശ്വപചേന വൈ । അഗത്വാ നിഷ്കൃതിം തസ്യ നാരോക്ഷ്യേഽഹം സുരാലയമ്॥൮.
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവേ, നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകിയാലും, എന്റെ യജമാനനായ ചണ്ഡാളന്റെ കടമ നിറവേറ്റാതെ ഞാൻ ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോകില്ല.
; ധര്മ ഉവാച തവൈനം ഭാവിനം ക്ലേശമവഗമ്യാത്മമായയാ । ആത്മാ ശ്വപാകതാം നീതോ ദര്ശിതം തച്ച ചാപലമ്॥൮.
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ ഭാവിയിലെ കഷ്ടം ഞാൻ എന്റെ ശക്തിയാൽ മനസ്സിലാക്കി, ഞാൻ തന്നെ നിന്നെ ചണ്ഡാളാവസ്ഥയിലേക്ക് നയിച്ചു; അതിലൂടെ ആ ചഞ്ചലതയും കാണിച്ചു.
; ഇന്ദ്ര ഉവാച പ്രാര്ഥ്യതേ യത് പരം സ്ഥാനം സമസ്തൈര്മനുജൈര്ഭുവി । തദാരോഹ ഹരിശ്ചന്ദ്ര സ്ഥാനം പുണ്യകൃതാം നൃണാമ്॥൮.
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രാ, ഭൂമിയിൽ എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഉത്തമസ്ഥാനം, പുണ്യവാന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആ സ്ഥാനം, നീ ഉയരൂ.
; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ദേവാരാജ ! നമസ്തുഭ്യം വാക്യഞ്ചൈതന്നിബോധ മേ । പ്രസാദസുമുഖം യത് ത്വാം ബ്രവീമി പ്രശ്രയാന്വിതഃ॥൮.
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവേ, ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു! ദയയോടെ, എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കണം; ഞാൻ വിനയത്തോടെ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ പറയുന്നു.
മച്ഛോകമഗ്നമനസഃ കോശലാനഗരേ ജനാഃ । തിഷ്ഠന്തി താനപോഹ്യാദ്യ കഥം യാസ്യാമ്യഹം ദിവമ്॥൮.
കൊശല നഗരത്തിലെ ജനങ്ങൾ, എന്റെ കാരണത്താൽ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി അവിടെ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു. അവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ ഇന്ന് സ്വർഗത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ പോകും?
ബ്രഹ്മഹത്യാ ഗുരോര്ഘാതോ ഗോവധഃ സ്ത്രീവധസ്തഥാ । തുല്യമേഭിര്മഹാപാപം ഭക്തത്യാഗേഽപ്യുദാഹൃതമ്॥൮.
ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലുന്നത്, ഗുരുവിനെ കൊല്ലുന്നത്, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നത്, സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത്—ഇവയൊക്കെയും വലിയ പാപങ്ങളാണ്. ഭക്തനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ഇതുപോലെ തന്നെ വലിയ പാപം ആണെന്ന് പറയുന്നു.
ഭജന്തം ഭക്തമത്യാജ്യമദുഷ്ടം ത്യജതഃ സുഖമ് । നേഹ നാമുത്ര പശ്യാമി തസ്മാച്ഛക്ര ! ദിവം വ്രജ॥൮.
ഭക്തനായി എനിക്ക് സേവനം ചെയ്യുന്ന, ദോഷമില്ലാത്തവനെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എങ്കിൽ ഈ ലോകത്തോ മറ്റുള്ള ലോകത്തോ എനിക്ക് നല്ലത് കാണാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രാ, നീ മാത്രം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോവൂ.
യദി തേ സഹിതാഃ സ്വര്ഗം മയാ യാന്തി സുരേശ്വര । തതോഽഹമപി യാസ്യാമി നരകം വാപി തൈഃ സഹ॥൮.
ദേവരാജാവേ, അവർക്ക് എന്നോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ പോകും; അല്ലെങ്കിൽ, അവരോടൊപ്പം ഞാൻ നരകത്തിലേക്കും പോകാൻ തയ്യാറാണ്.
; ഇന്ദ്ര ഉവാച ബഹൂനി പുണ്യപാപാനി തേഷാം ഭിന്നാനി വൈ പൃഥക് । കഥം സങ്ഘാതഭോഗ്യം ത്വം ഭൂയഃ സ്വര്ഗമവാപ്സ്യസി॥൮.
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ പുണ്യവും പാപവും ഓരോരുത്തരുടേയുംതന്നെയാണ്, വേറിട്ടതും വ്യത്യസ്തവുമാണ്. എങ്ങനെ നിങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് വീണ്ടും സ്വർഗം പ്രാപിക്കും?
; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ശക്ര ഭുങ്ക്തേ നൃപോ രാജ്യം പ്രഭാവേണ കുടുമ്ബിനാമ് । യജതേ ച മഹായജ്ഞൈഃ കര്മ പൌര്തം കരോതി ച॥൮.
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ഒരു രാജാവിന് തന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ രാജ്യം ഭരിക്കാനും, മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്താനും, ധർമ്മപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാനും കഴിയും.
തച്ച തേഷാം പ്രഭാവേണ മയാ സര്വമനുഷ്ഠിതമ് । ഉപകര്തൄന് ന സന്ത്യക്ഷ്യേ താനഹം സ്വര്ഗലിപ്സയാ॥൮.
അവരുടെ സഹായത്താലാണ് ഞാൻ ഈ എല്ലാം ചെയ്തതും. സ്വർഗലോഭം കൊണ്ടു ഞാൻ എന്റെ ഉപകാരികളെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല.
തസ്മാദ്യന്മമ ദേവേശ കിഞ്ചിദസ്തി സുചേഷ്ടിതമ് । ദത്തമിഷ്ടമഥോ ജപ്തം സാമാന്യം തൈസ്തദസ്തു നഃ॥൮.
അതിനാൽ, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ നല്ല പ്രവൃത്തികളും — ദാനം, യാഗം, ജപം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും സാധാരണ സൽപ്രവൃത്തികൾ — അവയെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹമായി ഉണ്ടാകട്ടെ.
ബഹുകാലോപഭോഗ്യം ഹി ഫലം യന്മമ കര്മണഃ । തദസ്തു ദിനമപ്യേകം തൈഃ സമം ത്വത്പ്രസാദതഃ॥൮.
എന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനേകം കാലങ്ങളോളം അനുഭവിക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, അതെല്ലാം നിന്റെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾ ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ലഭിക്കട്ടെ.
; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏവം ഭവിഷ്യതീത്യുക്ത്വാ ശക്രസ്ത്രിഭുവനേശ്വരഃ । പ്രസന്നചേതാ ധര്മശ്ച വിശ്വാമിത്രശ്ച ഗാധിജഃ॥൮.
പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെയാകും' എന്ന് പറഞ്ഞ്, മൂന്നുലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രനും, ധർമ്മനും, ഗാധിയുടെ പുത്രനായ വിശ്വാമിത്രനും സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ തൃപ്തരായി.
വിമാനകോടിസമ്ബദ്ധം സ്വര്ഗലോകാന്മഹീതലമ് । ഗത്വായോധ്യാജനം പ്രാഹ ദിവമാരുഹ്യതാമിതി॥൮.
വിമാനങ്ങളുടെ കൊടുമുടികളിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളിലേക്ക് പോയി, അവർ അയോധ്യയിലെ ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരൂ'.
തദിന്ദ്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രീത്യാ തസ്യ ച ഭൂപതേഃ । ആനീയ രോഹിതാശ്ചഞ്ച വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ॥൮.
ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ സന്തോഷത്തോടെ കേട്ട വിശ്വാമിത്രൻ, മഹാതപസ്സുകാരൻ, രോഹിതാശ്വനെ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവന്നു.
അയോധ്യാഖ്യേ പുരേ രമ്യേ സോഽഭ്യസിഞ്ചന്നൃപാത്മജമ് । ദേവൈശ്ച മുനിഭിഃ സിദ്ധൈരഭിഷിച്യ നരാധിപമ്॥൮.
അയോധ്യ എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ, ദേവന്മാരും മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും കൂടെ, രാജകുമാരനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
രാജ്ഞാ സഹ തദാ സര്വേ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടസുഹൃജ്ജനാഃ । സപുത്രഭൃത്യദാരാസ്തേ ദിവമാരുരുഹുര്ജനാഃ॥൮.
അപ്പോൾ രാജാവിനോടൊപ്പം, സന്തോഷത്തോടെയും സമൃദ്ധിയോടെയും സുഹൃത്തുക്കളും മക്കളും ഭൃത്യന്മാരും ഭാര്യമാരും കൂടെ, എല്ലാവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
പദേ പദേ വിമാനാത് തേ വിമാനമഗമന് നരാഃ । തദാ സമ്ഭൂതഹര്ഷോഽസൌ ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച പാര്ഥിവഃ॥൮.
ഓരോ പടിയിലും, ഒരു വിമാനം വിട്ട് മറ്റൊരുവിമാനത്തിലേക്ക് ആ ജനങ്ങൾ ഉയർന്നു; അപ്പോൾ വലിയ സന്തോഷം പിറന്നു, രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രനും കൂടെ.
സമ്പ്രാപ്യ ഭൂതിമതുലാം വിമാനൈഃ സ മഹീപതിഃ । ആസാഞ്ചക്രേ പുരാകാരേ വപ്രപ്രാകാരസംവൃതേ॥൮.
വിമാനങ്ങളിലൂടെ അതുല്യമായ ഐശ്വര്യം നേടിയ ആ രാജാവ്, മതിലും മതിലുമുള്ള നഗരത്തിൽ വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
തതസ്തസ്യര്ധിമാലോക്യ ശ്ലോകം തത്രോശനാ ജഗൌ । ദൈത്യാചാര്യോ മഹാഭാഗഃ സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വവിത്॥൮.
അവന്റെ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ, ദൈത്യാചാര്യനായ ഉശനൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളും സത്യങ്ങളും അറിയുന്ന മഹാഭാഗ്യവാൻ, അപ്പോൾ ഈ ശ്ലോകം പറഞ്ഞു.
; ശുക്ര ഉവാച ഹരിശ്ചന്ദ്രസമോ രാജാ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി । യഃ ശൃണോതി സ്വദുഃ ഖാര്തഃ സ സുഖം മഹദാപ്നുയാത്॥൮.
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രനോടു തുല്യനായ രാജാവൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല. ആരെങ്കിലും ഈ കഥ തന്റെ ദുഃഖത്തിൽ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ വലിയ സന്തോഷം നേടും.
സ്വര്ഗാര്ഥോപ്രാപ്നുയാത് സ്വര്ഗം പുത്രാര്ഥോ പുത്രമാപ്നുയാത് । ഭാര്യാര്ഥോ പ്രാപ്നുയാദ്ഭാര്യാം രാജ്യാര്ഥോ രാജ്യമാപ്നുയാത്॥൮.
സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടും; മകനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മകൻ നേടും; ഭാര്യക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഭാര്യയെ നേടും; രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ രാജ്യം നേടും.