മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

മഗ്നസ്യ ദുഃ ഖജലധൌ പാരഃ പ്രാണവിയോജനമ് । ഏകോഽപി ബാലകോ യോഽയമാസീദ്വംശകരഃ സുതഃ॥൮.

ദുഃഖസമുദ്രത്തില്‍ മുങ്ങിയവന്‍ക്ക് ഒരേയൊരു കരയാണ് മരണം; ഈ വംശം നിലനിര്‍ത്തേണ്ട മകനും ഇനി ഇല്ല.

മമ ദൈവാമ്ബുവേഗേന മഗ്നഃ സോഽപി ബലീയസാ । കഥം പ്രാണാന് വിമുഞ്ചാമി പരായത്തോഽസ്മി ദുര്ഗതഃ॥൮.

എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തമായ ഒഴുക്കിൽ ഞാൻ പോലും മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. എനിക്ക് ഇത്രയും ദുരിതത്തിൽ, അശക്തനായി, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?

അഥവാ നാര്തിനാ ക്ലിഷ്ടോ നരഃ പാപമവേക്ഷതേ । തിര്യക്ത്വേ നാസ്തി തദ്ദുഃ ശം നാസിപത്രവനേ തഥാ॥൮.

അല്ലെങ്കിൽ, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ പെടുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ തെറ്റായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ചിന്തിക്കാറുണ്ട്. പക്ഷേ, മൃഗരൂപത്തിൽ അത്തരം വേദനയോ വാൾഇലകളുടെ കാടിലോ അങ്ങനെ കഠിനതയില്ല.

വൈതരണ്യാങ്കുതസ്താദൃഗ് യാദൃശം പുത്രവിപ്ലവേ । സോഽഹം സുതശിരീരേണ ദീപ്യമാനേ ഹുതാശനേ॥൮.

വൈതരണി നദിയിലെ കൊക്കുകളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന വേദനയും, മകനെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന ദുഃഖവും ഒരുപോലെയാണ്. അങ്ങനെ ഞാൻ, എന്റെ മകന്റെ ശരീരം അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ വേദന അനുഭവിക്കുന്നു.

നിപതിഷ്യാമി തന്വങ്ഗി ക്ഷന്തവ്യം കുകൃതം മമ । അനുജ്ഞാതാ ച ഗച്ഛ ത്വം വിപ്രവേശ്മ സുഛിസ്മിതേ॥൮.

സുന്ദരിയായ്, ഞാൻ വീഴാൻ പോകുന്നു. എന്റെ പാപങ്ങൾ ക്ഷമിക്കണം. നീ അനുമതി വാങ്ങി, മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിയോടെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാവുന്നതാണ്.

മമ വാക്യഞ്ച തന്വങ്ഗി നിബോധാദൃതമാനസാ । യദി ദത്തം യദി ഹുതം ഗുരവോ യദി തോഷിതാഃ॥൮.

സുന്ദരിയായ്, മനസ്സോടെ എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ. ഞാൻ ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹോമം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഗുരുക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—

പരത്ര സങ്ഗമോ ഭൂയാത് പുത്രേണ സഹ ച ത്വയാ । ഇഹ ലോകേ കുതസ്ത്വേതദ് ഭവിഷ്യതി മമേങ്ഗിതമ്॥൮.

അടുത്ത ലോകത്തിൽ എന്റെ മകനോടും നിന്നോടും കൂടി വീണ്ടും കൂടിക്കാഴ്ച ഉണ്ടാകട്ടെ. ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു ആഗ്രഹം സാധ്യമാകുമോ?

ത്വയാ സഹ മമ ശ്രേയോ ഗമനം പുത്രമാര്ഗണേ । യന്മയാ ഹസതാ കിഞ്ചിദ്രഹസ്യേ വാ ശുചിസ്മിതേ॥൮.

നിനക്കൊപ്പമൊത്ത് മകനെ അന്വേഷിച്ച് പോകുന്നത് എനിക്ക് നല്ലതാണ്. മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിയോടെ, ഞാൻ രഹസ്യമായി അല്ലെങ്കിൽ തമാശയായി എന്തെങ്കിലും തെറ്റായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—

അശ്ലീലമുക്തം തത് സര്വം ക്ഷന്തവ്യം മമ യാചതഃ । രാജപത്നീതി ഗര്വേണ നാവജ്ഞേയഃ സ തേ ദ്വിജഃ । സര്വയത്നേന തേ തോഷ്യഃ സ്വാമിദൈവതവച്ഛുഭേ॥൮.

എനിക്ക് നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു, ഞാൻ പറഞ്ഞ എല്ലാ തെറ്റായ വാക്കുകളും ക്ഷമിക്കണം. രാജ്ഞിയെന്ന അഭിമാനത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണനെ അവഗണിക്കരുത്. എല്ലാ ശ്രമത്തോടും അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം, ഭർത്താവിനെയും ദൈവത്തെയും പോലെ, ഭദ്രയായവളേ.

; രാജപത്ന്യുവാച അഹമപ്യത്ര രാജര്ഷേ ദീപ്യമാനേ ഹുതാശനേ । ദുഃ ഖഭാരാസഹാദ്യൈവ സഹ യാസ്യാമി വൈ ത്വയാ॥൮.

രാജർഷേ, ഞാൻ പോലും ഈ ദുഃഖഭാരം സഹിക്കാനാവാതെ, ഇന്നുതന്നെ നിന്നൊപ്പമൊത്ത് ഈ കത്തുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് പോകും.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ തതഃ കൃത്വാ ചിതാം രാജാ ആരോപ്യ തനയം സ്വകമ് । ഭാര്യയാ സഹിതശ്ചാസൌ ബദ്ധാഞ്ജലിപുടസ്തദാ॥൮.

അപ്പോൾ രാജാവ് ചിത ഒരുക്കി, തന്റെ മകനെ അതിൽ കയറ്റി, ഭാര്യയോടൊപ്പം കൈകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

ചിന്തയന് പരമാത്മാനമീശം നാരായണം ഹരിമ് । ഹൃത്കോടരഗുഹാസീനം വാസുദേവം സുരേശ്വരമ് । അനാദിനിധനം ബ്രഹ്മ കൃഷ്ണം പീതാമ്ബരം ശുഭമ്॥൮.

അവൻ ഹൃദയത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ ഇരിക്കുന്ന പരമാത്മാവായ നാരായണനെ, ഹരിയെ, വാസുദേവനെ, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയെ, ആദിയില്ലാത്തതും അന്ത്യമില്ലാത്തതുമായ ബ്രഹ്മാവായ കൃഷ്ണനെ, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച ശുഭസ്വരൂപനെയെ—all contemplation.

തസ്യ ചിന്തയമാനസ്യ സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ । ധര്മം പ്രമുഖതഃ കൃത്വാ സമാജഗ്മുസ്ത്വരാന്വിതാഃ॥൮.

അവൻ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം, ധർമ്മനെ മുന്നിൽ വെച്ച് വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.

ആഗത്യ സര്വേ പ്രോചുസ്തേ ഭോ ഭോ രാജന് ! ശൃണു പ്രഭോ । അയം പിതാമഹഃ സാക്ഷാദ്ധര്മശ്ച ഭഗവാന് സ്വയമ്॥൮.

അവരെല്ലാവരും എത്തി പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, കേൾക്കൂ! ഇതാ, ബ്രഹ്മാവും, ഭഗവാൻ ധർമ്മനും നേരിട്ട് എത്തിയിരിക്കുന്നു.'

സാധ്യാശ്ച വിശ്വേ മരുതോ ലോകപാലാഃ സവാഹനാഃ । നാഗാഃ സിദ്ധാഃ സഗന്ധര്വാ രുദ്രാശ്ചൈവ തഥാശ്വിനൌ॥൮.

സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്‌ഗണങ്ങൾ, ലോകപാലകർ, നാഗന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ—ഇവരും എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ വിശ്വാമിത്രസ്തഥൈവ ച । വിശ്വത്രയേണ യോ മിത്രം കര്തും ന ശകിതഃ പുരാ॥൮.

ഇവരോടൊപ്പം അനേകർ കൂടി, വിശ്വാമിത്രനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. മുമ്പ് ലോകത്രയത്തിൽ സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നവൻ.

വിശ്വാമിത്രസ്തു തേ മൈത്രീമിഷ്ടഞ്ചാഹര്തുമിച്ഛതി । ആരുരോഹ തതഃ പ്രാപ്തോ ധര്മഃ ശക്രോഽഥ ഗാധിജഃ॥൮.

ഇപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ നിന്നോടൊപ്പം സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ധർമ്മനും, ഇന്ദ്രനും, ഗാധിയുടെ മകനും അവിടെ എത്തി.

; ധര്മി ഉവാച മാ രാജന് ! സാഹസം കാര്ഷോര്ധര്മോഽഹം ത്വാമുപാഗതഃ । തിതിക്ഷാ-ദമ-സത്യാദ്യൈഃ സ്വഗുണൈഃ പരിതോഷിതഃ॥൮.

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ അവിവേകത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കരുത്. ക്ഷമ, ദമം, സത്യം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഞാൻ സന്തോഷിച്ചു നിന്നരികിലേക്കാണ് വന്നത്.'

; ഇന്ദ്ര ഉവാച ഹരിശ്ചന്ദ്ര മാഹഭാഗ ! പ്രാപ്തഃ ശക്രോഽസ്മിതേഽന്തികമ് । ത്വയാ സഭാര്യപുത്രേണ ജിതാ ലോകാഃ സനാതനാഃ॥൮.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഹരിശ്ചന്ദ്രാ, മഹാഭാഗവ! ഞാൻ, ഇന്ദ്രൻ, നിന്നരികിലേക്കാണ് വന്നത്. ഭാര്യയോടും മകനോടും കൂടി നീ ശാശ്വതലോകങ്ങൾ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു.'

ആരോഹ ത്രിദിവം രാജന് ! ഭാര്യാപുത്രസമന്വിതഃ । സുദുഷ്പ്രാപ്തം നരൈരന്യൈര്ജിതമാത്മീയകര്മഭിഃ॥൮.

രാജാവേ, നീ ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂടെക്കൊണ്ടു സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരൂ. മറ്റുള്ളവർക്കു വളരെ പ്രയാസമുള്ളതും അപൂർവവുമായ ഈ സ്ഥാനം, നിന്റെ സ്വന്തം നല്ല പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് നീ നേടിയത്.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ തതോഽമൃതമയം വര്ഷമപമൃത്യുവിനാശനമ് । ഇന്ദ്രഃ പ്രാസൃജദാകാശാച്ചിതാസ്ഥാനഗതഃ പ്രഭുഃ॥൮.

അപ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രൻ, ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഇരുന്ന്, മരണത്തെ അകറ്റുന്ന അമൃതം മഴപോലെ ചിതറി.

പുഷ്പവര്ഷഞ്ച സുമഹദ്ദേവദുന്ദുഭിനിസ്വനമ് । തതസ്തതോ വര്തമാനേ സമാജേ ദേവസംകുലേ॥൮.

അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ആ സഭയിൽ, വലിയൊരു പുഷ്പവർഷവും ദൈവീയ മൃദംഗങ്ങളുടെ ശബ്ദവും മുഴങ്ങി.

സമുത്തസ്ഥൌ തതഃ പുത്രോ രാജ്ഞസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । സുകുമാരതനുഃ സുസ്ഥഃ പ്രസന്നേന്ദ്രിയമാനസഃ॥൮.

അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ മകൻ, നന്നായി ആരോഗ്യമുള്ളതും മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും തെളിഞ്ഞതുമായ അവസ്ഥയിൽ എഴുന്നേറ്റു.

തതോ രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ പരിഷ്വജ്യ സുതം ക്ഷണാത് । സഭാര്യഃ സ ശ്രിയാ യുക്തോ ദിവ്യമാല്യാമ്ബരാന്വിതഃ॥൮.

തുടർന്ന്, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ഭാര്യയെയും മകനെയും ചേർത്ത് ഒരുമിച്ച് ആലിംഗനം ചെയ്തു. അവൻ മഹത്വത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.

സുസ്ഥഃ സമ്പൂര്ണഹൃദയോ മുദാ പരമയാ യുതഃ । ബഭൂവ തത്ക്ഷണാദിന്ദ്രോ ഭൂയശ്ചൈനമഭാഷത॥൮.

ആ സമയം തന്നെ, അവൻ ആരോഗ്യവാനായി, ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ, പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ വീണ്ടും അവനോട് സംസാരിച്ചു.

സഭാര്യസ്ത്വം സപുത്രശ്ച പ്രാപ്സ്യസേ സദ്ഗതിം പരാമ് । സമാരോഹ മാഹഭാഗ നിജാനാം കര്മണാം ഫലൈഃ॥൮.

ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂടെക്കൊണ്ടു, നീ ഉത്തമമായ ഗതിയെ പ്രാപിക്കും. മഹാഭാഗവ, നിന്റെ സ്വന്തം നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലത്തിൽ ഉയരൂ.

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ദേവരാജാനനുജ്ഞാതഃ സ്വാമിനാ ശ്വപചേന വൈ । അഗത്വാ നിഷ്കൃതിം തസ്യ നാരോക്ഷ്യേഽഹം സുരാലയമ്॥൮.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവേ, നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകിയാലും, എന്റെ യജമാനനായ ചണ്ഡാളന്റെ കടമ നിറവേറ്റാതെ ഞാൻ ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോകില്ല.

; ധര്മ ഉവാച തവൈനം ഭാവിനം ക്ലേശമവഗമ്യാത്മമായയാ । ആത്മാ ശ്വപാകതാം നീതോ ദര്ശിതം തച്ച ചാപലമ്॥൮.

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ ഭാവിയിലെ കഷ്ടം ഞാൻ എന്റെ ശക്തിയാൽ മനസ്സിലാക്കി, ഞാൻ തന്നെ നിന്നെ ചണ്ഡാളാവസ്ഥയിലേക്ക് നയിച്ചു; അതിലൂടെ ആ ചഞ്ചലതയും കാണിച്ചു.

; ഇന്ദ്ര ഉവാച പ്രാര്ഥ്യതേ യത് പരം സ്ഥാനം സമസ്തൈര്മനുജൈര്ഭുവി । തദാരോഹ ഹരിശ്ചന്ദ്ര സ്ഥാനം പുണ്യകൃതാം നൃണാമ്॥൮.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രാ, ഭൂമിയിൽ എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഉത്തമസ്ഥാനം, പുണ്യവാന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആ സ്ഥാനം, നീ ഉയരൂ.