മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ഏവമുക്ത്വാ സമാശ്ലിഷ്യ കണ്ഠം രാജ്ഞോ നൃപാത്മജാ । കഷ്ടശോകശതാധാരാ വിലലാപാര്തയാ ഗിരാ॥൮.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവിന്റെ മുകളിലേയ്ക്ക് കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, അനേകം ദുഃഖങ്ങള്‍ കൊണ്ട് ഹൃദയം തകര്‍ന്ന രാജകുമാരി വേദനയോടെ കരഞ്ഞു.

; രാജപത്ന്യുവാച രാജന് ! സ്വപ്നോഽഥ തഥ്യം വാ യദേതന്മന്യതേ ഭവാന് । തത് കഥ്യതാം മഹാഭാഗ മനോ വൈ മുഹ്യതേ മമ॥൮.

രാജപത്നി പറഞ്ഞു: രാജാവേ! ഇതെല്ലാം ഒരു സ്വപ്നമാണോ, സത്യമാണോ? മഹാഭാഗനേ, ദയവായി പറയൂ, എന്റെ മനസ്സ് കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

യദ്യേതദേവം ധര്മജ്ഞ നാസ്തി ധര്മേ സഹായതാ । തഥൈവ വിപ്രദേവാദിപൂജനേ പാലനേ ഭുവഃ॥൮.

ഇത് യാഥാര്‍ത്ഥ്യമാണെങ്കില്‍ ധര്‍മ്മത്തില്‍ ആശ്രയം ഇല്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ദേവതകളെയും ഭൂമിയെപ്പോലെയുള്ളവയെ ആരാധിച്ചും സംരക്ഷിച്ചും കാര്യമില്ല.

നാസ്തി ധര്മഃ കുതഃ സത്യമാര്ജവം ചാനൃശംസതാ । യത്ര ത്വം ധര്മപരമഃ സ്വരാജ്യാദവരോപിതഃ॥൮.

ധര്‍മ്മം ഇല്ല, സത്യം ഇല്ല, നേരുമനസ്സ് ഇല്ല, ദയയും ഇല്ല; നീ ധര്‍മ്മത്തില്‍ അഗാധമായവനായി സ്വന്തം രാജ്യത്തില്‍ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോള്‍.

ഇതി തസ്യാ വചഃ ശ്രുത്വാ നിശ്വസ്യോഷ്ണം സഗദ്ഗദമ് । കഥയാമാസ തന്വങ്ഗ്യാ യഥാ പ്രാപ്താ ശ്വപാകതാ॥൮.

അവളുടെ വാക്കുകള്‍ കേട്ട രാജാവ് ഉഷ്ണനിശ്വാസം വിട്ട്, വാക്ക് തളര്‍ന്നുകൊണ്ട്, തന്റെ കനിഞ്ഞ ഭാര്യയോട് എങ്ങനെ ഈ അവസ്ഥയിലായെന്നു പറഞ്ഞു.

രുദിത്വാ സാപി സുചിരം നിശ്വസ്യോഷ്ണഞ്ച ദുഃ ഖിതാ । സ്വപുത്രമരണം ഭീരുര്യഥാവൃത്തം ന്യവേദയത്॥൮.

അവളും ദീര്‍ഘനേരം കരഞ്ഞ്, ദുഃഖത്തോടെ ഉഷ്ണനിശ്വാസം വിട്ട്, ഭയത്തോടെ തന്റെ മകന്റെ മരണം എങ്ങനെയാണുണ്ടായതെന്ന് പറഞ്ഞു.

; രാജോവാച പ്രിയേ ! ന രോചയേ ദീര്ഘം കാലം ക്ലേശമുപാസിതുമ് । നാത്മായത്തശ്ച തന്വങ്ഗി പശ്യ മേ മന്ദഭാഗ്യതാമ്॥൮.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ദീര്‍ഘകാലം ഈ ദുഃഖം സഹിക്കാനാണ് എനിക്കിഷ്ടമില്ല; എന്റെ ഭാവി എന്റെ കൈവശമല്ല, നീ എന്‍റെ ദാരിദ്ര്യം കാണൂ.

ചണ്ഡാലേനാനനുജ്ഞാതഃ പ്രവേക്ഷ്യേ ജ്വലനം യദി । ചണ്ഡാലദാസതാം യാസ്യേ പുനരപ്യന്യജന്മനി॥൮.

ചാണ്ഡാളന്‍ അനുമതി നല്‍കാതെ ഞാന്‍ അഗ്നിയില്‍ ചാടിയാല്‍, അടുത്ത ജന്മത്തില്‍ വീണ്ടും ചാണ്ഡാളന്റെ ദാസത്വം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.

നരകേ ച തപിഷ്യാമി കോടകഃ കൃമിഭോജനഃ । വൈതരണ്യാം മഹാപൂയ-വസാസൃക്-സ്നായുപിച്ഛിലേ॥൮.

നരകത്തില്‍ ഞാന്‍ കീടങ്ങള്‍ക്ക് ആഹാരമാകി, വൈതരണി നദിയില്‍ പുഴു, രക്തം, മേദസ്സു, സ്നായു എന്നിവ നിറഞ്ഞതില്‍ കഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവരും.

അസിപത്രവനേ പ്രാപ്യ ഛേദം പ്രാപ്സ്യാമി ദാരുണമ് । താപം പ്രാപ്സ്യാമി വാ പ്രാപ്യ മഹാരൌരവരൌരവൌ॥൮.

അസിപത്രവനത്തില്‍ കടുത്ത മുറിവുകള്‍ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും, അല്ലെങ്കില്‍ മഹാരൗരവനരകത്തില്‍ വലിയ വേദന അനുഭവിക്കും.

മഗ്നസ്യ ദുഃ ഖജലധൌ പാരഃ പ്രാണവിയോജനമ് । ഏകോഽപി ബാലകോ യോഽയമാസീദ്വംശകരഃ സുതഃ॥൮.

ദുഃഖസമുദ്രത്തില്‍ മുങ്ങിയവന്‍ക്ക് ഒരേയൊരു കരയാണ് മരണം; ഈ വംശം നിലനിര്‍ത്തേണ്ട മകനും ഇനി ഇല്ല.

മമ ദൈവാമ്ബുവേഗേന മഗ്നഃ സോഽപി ബലീയസാ । കഥം പ്രാണാന് വിമുഞ്ചാമി പരായത്തോഽസ്മി ദുര്ഗതഃ॥൮.

എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തമായ ഒഴുക്കിൽ ഞാൻ പോലും മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. എനിക്ക് ഇത്രയും ദുരിതത്തിൽ, അശക്തനായി, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?

അഥവാ നാര്തിനാ ക്ലിഷ്ടോ നരഃ പാപമവേക്ഷതേ । തിര്യക്ത്വേ നാസ്തി തദ്ദുഃ ശം നാസിപത്രവനേ തഥാ॥൮.

അല്ലെങ്കിൽ, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ പെടുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ തെറ്റായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ചിന്തിക്കാറുണ്ട്. പക്ഷേ, മൃഗരൂപത്തിൽ അത്തരം വേദനയോ വാൾഇലകളുടെ കാടിലോ അങ്ങനെ കഠിനതയില്ല.

വൈതരണ്യാങ്കുതസ്താദൃഗ് യാദൃശം പുത്രവിപ്ലവേ । സോഽഹം സുതശിരീരേണ ദീപ്യമാനേ ഹുതാശനേ॥൮.

വൈതരണി നദിയിലെ കൊക്കുകളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന വേദനയും, മകനെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന ദുഃഖവും ഒരുപോലെയാണ്. അങ്ങനെ ഞാൻ, എന്റെ മകന്റെ ശരീരം അഗ്നിയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ വേദന അനുഭവിക്കുന്നു.

നിപതിഷ്യാമി തന്വങ്ഗി ക്ഷന്തവ്യം കുകൃതം മമ । അനുജ്ഞാതാ ച ഗച്ഛ ത്വം വിപ്രവേശ്മ സുഛിസ്മിതേ॥൮.

സുന്ദരിയായ്, ഞാൻ വീഴാൻ പോകുന്നു. എന്റെ പാപങ്ങൾ ക്ഷമിക്കണം. നീ അനുമതി വാങ്ങി, മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിയോടെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാവുന്നതാണ്.

മമ വാക്യഞ്ച തന്വങ്ഗി നിബോധാദൃതമാനസാ । യദി ദത്തം യദി ഹുതം ഗുരവോ യദി തോഷിതാഃ॥൮.

സുന്ദരിയായ്, മനസ്സോടെ എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ. ഞാൻ ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹോമം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഗുരുക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—

പരത്ര സങ്ഗമോ ഭൂയാത് പുത്രേണ സഹ ച ത്വയാ । ഇഹ ലോകേ കുതസ്ത്വേതദ് ഭവിഷ്യതി മമേങ്ഗിതമ്॥൮.

അടുത്ത ലോകത്തിൽ എന്റെ മകനോടും നിന്നോടും കൂടി വീണ്ടും കൂടിക്കാഴ്ച ഉണ്ടാകട്ടെ. ഈ ലോകത്ത് എനിക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു ആഗ്രഹം സാധ്യമാകുമോ?

ത്വയാ സഹ മമ ശ്രേയോ ഗമനം പുത്രമാര്ഗണേ । യന്മയാ ഹസതാ കിഞ്ചിദ്രഹസ്യേ വാ ശുചിസ്മിതേ॥൮.

നിനക്കൊപ്പമൊത്ത് മകനെ അന്വേഷിച്ച് പോകുന്നത് എനിക്ക് നല്ലതാണ്. മനോഹരമായി പുഞ്ചിരിയോടെ, ഞാൻ രഹസ്യമായി അല്ലെങ്കിൽ തമാശയായി എന്തെങ്കിലും തെറ്റായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—

അശ്ലീലമുക്തം തത് സര്വം ക്ഷന്തവ്യം മമ യാചതഃ । രാജപത്നീതി ഗര്വേണ നാവജ്ഞേയഃ സ തേ ദ്വിജഃ । സര്വയത്നേന തേ തോഷ്യഃ സ്വാമിദൈവതവച്ഛുഭേ॥൮.

എനിക്ക് നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു, ഞാൻ പറഞ്ഞ എല്ലാ തെറ്റായ വാക്കുകളും ക്ഷമിക്കണം. രാജ്ഞിയെന്ന അഭിമാനത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണനെ അവഗണിക്കരുത്. എല്ലാ ശ്രമത്തോടും അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം, ഭർത്താവിനെയും ദൈവത്തെയും പോലെ, ഭദ്രയായവളേ.

; രാജപത്ന്യുവാച അഹമപ്യത്ര രാജര്ഷേ ദീപ്യമാനേ ഹുതാശനേ । ദുഃ ഖഭാരാസഹാദ്യൈവ സഹ യാസ്യാമി വൈ ത്വയാ॥൮.

രാജർഷേ, ഞാൻ പോലും ഈ ദുഃഖഭാരം സഹിക്കാനാവാതെ, ഇന്നുതന്നെ നിന്നൊപ്പമൊത്ത് ഈ കത്തുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് പോകും.

; പക്ഷിണ ഊചുഃ തതഃ കൃത്വാ ചിതാം രാജാ ആരോപ്യ തനയം സ്വകമ് । ഭാര്യയാ സഹിതശ്ചാസൌ ബദ്ധാഞ്ജലിപുടസ്തദാ॥൮.

അപ്പോൾ രാജാവ് ചിത ഒരുക്കി, തന്റെ മകനെ അതിൽ കയറ്റി, ഭാര്യയോടൊപ്പം കൈകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

ചിന്തയന് പരമാത്മാനമീശം നാരായണം ഹരിമ് । ഹൃത്കോടരഗുഹാസീനം വാസുദേവം സുരേശ്വരമ് । അനാദിനിധനം ബ്രഹ്മ കൃഷ്ണം പീതാമ്ബരം ശുഭമ്॥൮.

അവൻ ഹൃദയത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ ഇരിക്കുന്ന പരമാത്മാവായ നാരായണനെ, ഹരിയെ, വാസുദേവനെ, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയെ, ആദിയില്ലാത്തതും അന്ത്യമില്ലാത്തതുമായ ബ്രഹ്മാവായ കൃഷ്ണനെ, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച ശുഭസ്വരൂപനെയെ—all contemplation.

തസ്യ ചിന്തയമാനസ്യ സര്വേ ദേവാഃ സവാസവാഃ । ധര്മം പ്രമുഖതഃ കൃത്വാ സമാജഗ്മുസ്ത്വരാന്വിതാഃ॥൮.

അവൻ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം, ധർമ്മനെ മുന്നിൽ വെച്ച് വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.

ആഗത്യ സര്വേ പ്രോചുസ്തേ ഭോ ഭോ രാജന് ! ശൃണു പ്രഭോ । അയം പിതാമഹഃ സാക്ഷാദ്ധര്മശ്ച ഭഗവാന് സ്വയമ്॥൮.

അവരെല്ലാവരും എത്തി പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, കേൾക്കൂ! ഇതാ, ബ്രഹ്മാവും, ഭഗവാൻ ധർമ്മനും നേരിട്ട് എത്തിയിരിക്കുന്നു.'

സാധ്യാശ്ച വിശ്വേ മരുതോ ലോകപാലാഃ സവാഹനാഃ । നാഗാഃ സിദ്ധാഃ സഗന്ധര്വാ രുദ്രാശ്ചൈവ തഥാശ്വിനൌ॥൮.

സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത്‌ഗണങ്ങൾ, ലോകപാലകർ, നാഗന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ—ഇവരും എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ വിശ്വാമിത്രസ്തഥൈവ ച । വിശ്വത്രയേണ യോ മിത്രം കര്തും ന ശകിതഃ പുരാ॥൮.

ഇവരോടൊപ്പം അനേകർ കൂടി, വിശ്വാമിത്രനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. മുമ്പ് ലോകത്രയത്തിൽ സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നവൻ.

വിശ്വാമിത്രസ്തു തേ മൈത്രീമിഷ്ടഞ്ചാഹര്തുമിച്ഛതി । ആരുരോഹ തതഃ പ്രാപ്തോ ധര്മഃ ശക്രോഽഥ ഗാധിജഃ॥൮.

ഇപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ നിന്നോടൊപ്പം സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ധർമ്മനും, ഇന്ദ്രനും, ഗാധിയുടെ മകനും അവിടെ എത്തി.

; ധര്മി ഉവാച മാ രാജന് ! സാഹസം കാര്ഷോര്ധര്മോഽഹം ത്വാമുപാഗതഃ । തിതിക്ഷാ-ദമ-സത്യാദ്യൈഃ സ്വഗുണൈഃ പരിതോഷിതഃ॥൮.

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ അവിവേകത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കരുത്. ക്ഷമ, ദമം, സത്യം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഞാൻ സന്തോഷിച്ചു നിന്നരികിലേക്കാണ് വന്നത്.'

; ഇന്ദ്ര ഉവാച ഹരിശ്ചന്ദ്ര മാഹഭാഗ ! പ്രാപ്തഃ ശക്രോഽസ്മിതേഽന്തികമ് । ത്വയാ സഭാര്യപുത്രേണ ജിതാ ലോകാഃ സനാതനാഃ॥൮.

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഹരിശ്ചന്ദ്രാ, മഹാഭാഗവ! ഞാൻ, ഇന്ദ്രൻ, നിന്നരികിലേക്കാണ് വന്നത്. ഭാര്യയോടും മകനോടും കൂടി നീ ശാശ്വതലോകങ്ങൾ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു.'