മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ശക്ര ഉവാച തതഃ കഥാന്തരേ ശക്രസ്തമുവാച മഹാമുനിമ് । ദേഹ്യാജ്ഞാം നൃത്യതാമാസാം തവ യാഭിമതേതി വൈ॥൧.

ശക്രൻ പറഞ്ഞു: സംഭാഷണത്തിനിടയിൽ ശക്രൻ ആ മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു: ഇവരിൽ നിന്നു നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളവളെ പറയൂ, അവൾ നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നൃത്തം ചെയ്യും.

രമ്ഭാ വാ കര്കശാ വാഥ ഉര്വശ്യഥ തിലോത്തമാ । ഘൃതാചീ മേനകാ വാപി യത്ര വാ ഭവതോ രുചിഃ॥൧.

റംഭയോ, കർക്കശയോ, ഉർവശിയോ, തിലോത്തമയോ, ഘൃതാചിയോ, മേനകയോ — നിനക്ക് ഇഷ്ടം ഉള്ളവളാരെങ്കിലും പറയൂ.

ഏതച്ഛ്രുത്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ വചോ ശക്രസ്യ നാരദഃ । വിചിന്ത്യാപ്സരസഃ പ്രാഹ വിനയാവനതാഃ സ്ഥിതാഃ॥൧.

ശക്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ ആലോചിച്ച്, വിനയപൂർവ്വം നില്ക്കുന്ന അപ്പ്സരസുകളോട് പറഞ്ഞു.

യുഷ്മാകമിഹ സര്വാസാം രൂപൌദാര്യഗുണാധികമ് । ആത്മാനം മന്യതേ യാ തു സാ നൃത്യതു മമാഗ്രതഃ॥൧.

നിങ്ങളിൽ ആരാണ് സൗന്ദര്യത്തിലും ഉദാരതയിലും ഗുണങ്ങളിലും ഏറ്റവും മുന്നിൽ എന്ന് കരുതുന്നവൾ, അവൾ എന്റെ മുന്നിൽ നൃത്തം ചെയ്യട്ടെ.

ഗുണരൂപവിഹീനായാഃ സിദ്ധിര്നാട്യസ്യ നാസ്തി വൈ । ചാര്വധിഷ്ഠാനവന്നൃത്യം നൃത്യമന്യദ്വിഡമ്ബനമ്॥൧.

ഗുണവും സൗന്ദര്യവും ഇല്ലാത്തവള്ക്ക് നൃത്തത്തിൽ വിജയം നേടാനാവില്ല; യഥാർത്ഥ അടിസ്ഥാനമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന നൃത്തം വെറും അനുകരണമാണ്.

തദ്വാക്യസമകാലം ച ഏകൈകാസ്താ നതാസ്തതഃ । അഹം ഗുണാധികാ ന ത്വം ന ത്വം ചാന്യാബ്രവീദിദമ്॥൧.

അവിടെ അതേ സമയത്ത്, ഓരോരുത്തിയും വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഞാനാണ് ഗുണങ്ങളിൽ മേലുള്ളത്, നീയല്ല; മറ്റൊരുത്തിയും അല്ല,' എന്നിങ്ങനെ അവരവരൊക്കെയും പറഞ്ഞു.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച താസാം സംഭ്രമമാലോക്യ ഭഗവാന് പാകശാസനഃ । പൃച്ഛ്യതാം മുനിരിത്യാഹ വക്താ യാം വോ ഗുണാധികാമ്॥൧.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ ആകുലത കണ്ട ദൈവം, വജ്രായുധധാരി, പറഞ്ഞു: 'മുനിയെ ചോദിക്കൂ; നിങ്ങൾക്കിടയിൽ ആരാണ് ഗുണങ്ങളിൽ മേലുള്ളത് എന്ന് അവൻ പറയും.'

ശക്രച്ഛന്ദാനുയാതാഭിഃ പൃഷ്ടസ്താഭിഃ സനാരദഃ । പ്രോവാച യത് തദാ വാക്യം ജൈമിനേ തന്നിബോധ മേ॥൧.

ഇന്ദ്രന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, നാരദൻ അവർക്കു ഉത്തരം പറഞ്ഞു. ജൈമിനി, അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ.

തപസ്യന്തം നഗേന്ദ്രസ്ഥം യാ വഃ ക്ഷോഭയതേ ബലാത് । ദുര്വാസസം മുനിശ്രേഷ്ഠം താം വോ മന്യേ ഗുണാധികാമ്॥൧.

നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും, പർവ്വതത്തിൽ തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന മഹർഷി ദുർവാസസിനെ ബലമായി അശാന്തനാക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അവളെയാണ് ഞാൻ ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മേലുള്ളവളായി കരുതുന്നത്.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സര്വാ വേപതകന്ധരാഃ । അശക്യമേതദസ്മാകമിതി താശ്ചക്രിരേ കഥാഃ॥൧.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവരൊക്കെയും കഴുത്ത് വിറച്ച്, 'ഇത് നമ്മാൽ കഴിയില്ല,' എന്നായിരുന്നു അവരുടെ തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം.

തത്രാപ്സരാ വപുര്നാമ മുനിക്ഷോഭണഗര്വിതാ । പ്രത്യുവാചാദ്യ യാസ്യാമി യത്രാസൌ സംസ്ഥിതോ മുനിഃ॥൧.

അവിടെ, മുനികളെ അശാന്തനാക്കാൻ കഴിവുണ്ടെന്ന അഭിമാനമുള്ള വപു എന്ന അപ്സരസ് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞാൻ ആ മുനി പാർക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോകും.'

അദ്യ തം ദേഹയന്താരം പ്രയുക്തേന്ദ്രിയവാജിനമ് । സ്മരശസ്ത്രഗലദ്രശ്മിം കരിഷ്യാമി കുസാരഥിമ്॥൧.

ഇന്ന്, കാമദേവന്റെ സഹായത്തോടെ, ആ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന മുനിയെ ഞാൻ കീഴടക്കും; കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ആ ആസക്തി അവനിൽ ഞാൻ ഉണർത്തും.

ബ്രഹ്മാ ജനാര്ദനോ വാപി യദി വാ നീലലോഹിതഃ । തമപ്യദ്യ കരിഷ്യാമി കാമബാണക്ഷതാന്തരമ്॥൧.

ബ്രഹ്മാവായാലും ജനാർദ്ദനനായാലും അല്ലെങ്കിൽ നീലകണ്ഠനായാലും, ഇന്നത് ഞാൻ അവരെയും കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വേദനിപ്പിക്കും.

ഇത്യുക്ത്വാ പ്രജഗാമാഥ പ്രാലേയാദ്രിം വപുസ്തദാ । മുനേസ്തപഃ പ്രഭാവേണ പ്രശാന്തശ്വാപദാശ്രമമ്॥൧.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വപു അപ്പോഴത്തെ തന്നെ ഹിമപർവ്വതത്തിലേക്ക്, മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ മുനിയുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ശാന്തമായിരുന്നു.

സ പുംസ്കോകിലമാധുര്യാ യത്രാസ്തേ സ മഹാമുനിഃ । ക്രോശമാത്രം സ്ഥിതാ തസ്മാദഗായത വരാപ്സരാഃ॥൧.

അവിടെ ആ മഹർഷി താമസിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ആണ്കുയിലിന്റെ പാട്ടുപോലെ സുന്ദരമായ ആ അപ്സരസ്, കുറച്ച് ദൂരത്ത് നിന്നു പാടാൻ തുടങ്ങി.

തദ്ഗീതധ്വനിമാകര്ണ്യ മുനിര്വിസ്മിതമാനസഃ । ജഗാമ തത്ര യത്രാസ്തേ സാ ബാലാ രുചിരാനനാ॥൧.

ആ പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട മുനി, അത്ഭുതത്തോടെ മനസ്സോടെ, ആ സുന്ദരമുഖിയായ യുവതിയുടെ അടുത്തേക്ക് നടന്നു.

താം ദൃഷ്ട്വാ ചാരുസര്വാങ്ഗീം മുനിഃ സംസ്തഭ്യ മാനസമ് । ക്ഷോഭണായാഗതാം ജ്ഞാത്വാ കോപാമര്ഷസന്വിതഃ॥൧.

അവളെ, ശരീരമൊട്ടും മനോഹരമെന്നു കണ്ട മുനി, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചു, അവൾ തനിക്കു തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാനാണ് വന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, കോപവും അസഹിഷ്ണുതയും നിറഞ്ഞു.

ഉവാചേദം തതോ വാക്യം മഹര്ഷിസ്താം മഹാതപാഃ॥൧.

അപ്പോൾ ആ മഹാതപസ്സുകാരനായ മഹർഷി അവളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

യസ്മാദ്ദുഃ ഖാര്ജിതസ്യേഹ തപസോ വിധ്നകാരണാത് । ആഗതാസി മദോന്മത്തേ മമ ദുഃ ഖായ ഖേചരി॥൧.

നീ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളേ, അഭിമാനത്തിൽ മദം കയറി, ഞാൻ വലിയ പ്രയാസത്തിൽ നേടിയ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ വന്നതുകൊണ്ട്, നീ എന്നെ ദുഃഖിപ്പിച്ചുവല്ലോ.

തസ്മാത് സുപര്ണഗോത്രേ ത്വം മത്ക്രോധകലുഷീകൃതാ । ജന്മ പ്രാപ്സ്യസി ദുഷ്പ്രജ്ഞേ യാവദ്വര്ഷാണി ഷോഡശ॥൧.

അതുകൊണ്ട്, എന്റെ കോപം കൊണ്ടു മലിനമായ്, നീ സുപ്പർണ്ണവംശത്തിൽ പതിനാറു വർഷം ജനിക്കേണ്ടിവരും, ബുദ്ധിഹീനിയേ.

നിജരൂപം പരിത്യജ്യ പക്ഷിണീരൂപധാരിണീ । ചത്വാരസ്തേ ച തനയാ ജനിഷ്യന്തേഽധമാപ്സരാഃ॥൧.

നിന്റെ സ്വരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച്, പക്ഷിയുടെ രൂപം ധരിച്ച്, നീ നാലു മക്കളെ പ്രസവിക്കും, അപ്സരസുകളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവളേ.

അപ്രാപ്യ തേഷു ച പ്രീതിം ശസ്ത്രപൂതാ പുനര്ദിവി । വാസമാപ്സ്യസി വക്തവ്യം നോത്തരം തേ കഥഞ്ചന॥൧.

അവരിൽ നിന്നു സന്തോഷം ലഭിക്കാതെ, ഈ ശിക്ഷയിലൂടെ ശുദ്ധിയാകുമ്പോൾ, നീ വീണ്ടും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ താമസിക്കാൻ അർഹയാകും; മറുപടി പറയാൻ നീക്കരുത്.

ഇതി വചനമസഹ്യം കോപസംരക്തദൃഷ്ടിശ് ചലകലബലയാം താം മാനിനീം ശ്രാവയിത്വാ । തരലതരതരങ്ഗാം ഗാം പരിത്യജ്യ വിപ്രഃ പ്രഥിതഗുണഗണൌഘാം സംപ്രയാതാഃ ഖഗങ്ഗാമ്॥൧.

ഇങ്ങനെ സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശാപം ഉച്ചരിച്ച്, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, മുനി അവളെ അവിടെ വിട്ട് പോയി. അവൾ, അഭിമാനത്തിൽ വിറച്ച്, മനസ്സു ചഞ്ചലമായ്, പ്രസിദ്ധമായ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള പക്ഷികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ജനിച്ചു.

; ധര്മപക്ഷിണ ഊചുഃ ഹരിശ്ചന്ദ്രേതി രാജര്ഷിരാസീത് ത്രേതായുഗേ പുരാ । ധര്മാത്മാ പൃഥിവീപാലഃ പ്രോല്ലസത്കീര്തിരുത്തമഃ॥൭.

തൃതായുഗത്തിൽ, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന മഹാരാജാവ് ഭൂമിയെ ഭരിച്ചിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും, മഹത്തായ കീർത്തി പരന്നവനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം.

ന ദുര്ഭിക്ഷം ന ച വ്യാധിര്നാകാലമരണം നൃണാമ് । നാധര്മരുചയഃ പൌരാസ്തസ്മിന് ശാസതി പാര്ഥിവേ॥൭.

അവന്റെ ഭരണകാലത്ത് ജനങ്ങൾക്ക് ദാരിദ്ര്യവും രോഗവും അകാലമരണവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. നഗരവാസികൾക്ക് അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമോ ചിതയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

ബഭൂവുര്ന തഥോന്മത്താ ധന-വീര്യ-തപോമദൈഃ । നാജായന്ത സ്ത്രിയശ്ചൈവ കാശ്ചിദപ്രാപ്തയൌവനാഃ॥൭.

അവിടെ ധനം, ശക്തി, തപസ്സു മുതലായവയിൽ മദംകൊണ്ടു പിരിഞ്ഞുപോയവരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. യൌവനം പ്രാപിക്കാതിരുന്ന സ്ത്രീകൾ ജനിച്ചിരുന്നില്ല.

സ കദാചിന്മഹാബാഹുരരണ്യേഽനുസരന് മൃഗമ് । ശുശ്രാവ ശബ്ദമസകൃത് ത്രായസ്വേതി ച യോഷിതാമ്॥൭.

ഒരു ദിവസം, ആ മഹാബാഹുവായ രാജാവ് കാട്ടിൽ ഒരു മാൻ പിന്തുടരുമ്പോൾ, സ്ത്രീകൾ ആവർത്തിച്ച് 'രക്ഷിക്കൂ' എന്ന നിലവിളി കേട്ടു.

സ വിഹായ മൃഗം രാജാ മാ ഭൈഷീരിത്യഭാഷത । മയി ശാസതി ദുര്മേധാഃ കോഽയമന്യായവൃത്തിമാന്॥൭.

അപ്പോൾ രാജാവ് മാൻ ഉപേക്ഷിച്ച്, 'ഭയപ്പെടേണ്ടാ' എന്ന് പറഞ്ഞു. 'ഞാൻ ഭരിക്കുന്നിടത്ത് ആരാണ് ഇങ്ങനെ ദുഷ്ടതയും അന്യായവും ചെയ്യുന്നത്?' എന്നു ചോദിച്ചു.

തത്ക്രന്ദിതാനുസാരീ ച സര്വാരമ്ഭവിഘാതകൃത് । ഏകസ്മിന്നന്തരേ രൌദ്രോ വിഘ്നരാട് സമചിന്തയത്॥൭.

ആ നിലവിളി പിന്തുടർന്ന് പോയ രാജാവ്, എല്ലാ തടസ്സങ്ങൾക്കും കാരണമായ ഒരു ഭയങ്കരൻ അവിടെ കണ്ടു. അവൻ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.