മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

പശ്യതി സ്മ ഭൃശം ഖിന്നോ ഹാ മാതഃ പിതരദ്യ മേ । ഏവംവാദീ സ നരകേ തൈലദ്രോണ്യാം നിപാതിതഃ॥൮.

വളരെ വിഷമിച്ച്, 'അമ്മേ, അച്ഛാ, ഇന്ന് എനിക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചു!' എന്ന് നിലവിളിച്ചു; അങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനെ നരകത്തില്‍ തള്ളിയിട്ടു, തൈലം തിളയ്ക്കുന്ന പാത്രത്തില്‍ ഇടപ്പെട്ടു.

ക്രകചൈഃ പാട്യമാനസ്തു ക്ഷുരധാരാഭിരപ്യധഃ । അന്ധേ തമസി ദുഃ ഖാര്തഃ പൂയശോണിതഭോജനഃ॥൮.

അവനെ കട്ടിയുള്ള കരളുകൊണ്ടും കത്തി പോലെ മൂര്‍ച്ചയുള്ള കത്തികളാലും മുറിച്ചു; കനല്‍ക്കരിയിലുപോലും ഇരുണ്ടതിലും അവന് വേദനയോടെ പുഴു-രക്തം ഭക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു.

സപ്തവര്ഷം മൃതാത്മാനം പുക്കസത്വേ ദദര്ശ ഹ । ദിനം ദിനന്തു നരകേ ദഹ്യതേ പച്യതേഽന്യതഃ॥൮.

ഏഴ് വര്‍ഷം അവന്‍ മരിച്ചവനായി, പുക്കസനായി ജീവിക്കുന്നതും, ഓരോ ദിവസവും നരകത്തില്‍ കത്തിപ്പൊള്ളിക്കപ്പെടുന്നതും മറ്റിടങ്ങളില്‍ വേവിക്കപ്പെടുന്നതും കണ്ടു.

ഖിദ്യതേ ക്ഷോഭ്യതേഽന്യത്ര മാര്യതേ പാട്യതേഽന്യതഃ । ക്ഷാര്യതേ ദീപ്യതേഽന്യത്ര ശീതവാതാഹതോഽന്യതഃ॥൮.

മറ്റിടങ്ങളില്‍ അവനെ പീഡിപ്പിച്ചു, ഉല്ലാസിപ്പിച്ചു, കൊല്ലുകയും മുറിക്കുകയും ചെയ്തു; വേറിടങ്ങളില്‍ ചുരണ്ടുകയും കത്തിക്കുകയും തണുത്ത കാറ്റ് അടിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഏവം ദിനം വര്ഷശത-പ്രമാണം നരകേഽഭവത് । തഥാ വര്ഷശതം തത്ര ശ്രീവിതം നരകേ ഭടൈഃ॥൮.

ഇങ്ങനെ, നൂറു വര്‍ഷങ്ങളോളം ഓരോ ദിവസവും അവന്‍ നരകത്തില്‍ കഴിഞ്ഞു; അങ്ങനെ നൂറു വര്‍ഷം അവിടെ നരകപാലകര്‍ അവനെ പീഡിപ്പിച്ചു.

തതോ നിപാതിതോ ഭൂമൌ വിഷ്ഠാശീ ശ്വാ വ്യജായത । വാന്താശീ ശീതദഗ്ധശ്ച മാസമാത്രേ മൃതോഽപി സഃ॥൮.

അതിനുശേഷം അവനെ ഭൂമിയില്‍ തള്ളിക്കളഞ്ഞു, അവന്‍ മലഭക്ഷിക്കുന്ന നായയായി ജനിച്ചു; ഛര്‍ദിയും തണുത്തതിലും പൊള്ളലേറ്റും ഒരു മാസത്തിനകം അവന്‍ മരിച്ചു.

അഥാപശ്യത് ഖരം ദേഹം ഹസ്തിനം വാനരം പശുമ് । ഛാഗം വിഡാലം കങ്കഞ്ച ഗാമവിം പക്ഷിണം കൃമിമ്॥൮.

പിന്നീട് അവന്‍ താനൊരു കഴുത, ആന, കുരങ്ങ്, മൃഗം, ആട്, പൂച്ച, കാക്ക, പശു, പക്ഷി, പുഴു എന്നിവയായി മാറിയതായി കണ്ടു.

മത്സ്യം കൂര്മം വരാഹഞ്ച ശ്വാവിധം കുക്കുടം ശുകമ് । ശാരികാം സ്ഥാവരാംശ്ചൈവ സര്പമന്യാംശ്വ ദേഹിനഃ॥൮.

മത്സ്യം, ആമ, പന്നി, വേട്ടനായ്, കോഴി, തത്ത, ശാരിക, നിലനില്‍ക്കുന്ന ജീവികള്‍, പാമ്പ്, മറ്റു ജീവികള്‍ എന്നിവയായും അവന്‍ കണ്ടു.

ദിവസേ ദിവസേ ജന്മ പ്രാണിനഃ പ്രാണിനസ്തദാ । അപശ്യദ് ദുഃ ഖസന്തപ്തോ ദിനം വര്ഷശതം തഥാ॥൮.

ഓരോ ദിവസവും വിവിധ ജീവികളായി ജനിക്കുന്നതും, കഠിനമായ ദുരിതങ്ങള്‍ അനുഭവിച്ച് നൂറു വര്‍ഷത്തോളം ഓരോ ദിവസവും സഹിച്ചതും അവന്‍ കണ്ടു.

ഏവം വര്ഷശതം പൂര്ണം ഗതം തത്ര കുയോനിഷു । അപശ്യച്ച കദാചിത് സ രാജാ തത് സ്വകുലോദ്ഭവമ്॥൮.

അങ്ങനെ, ആ രാജാവിന് ആ ദുർജന്മങ്ങളിൽ നൂറു വർഷം മുഴുവൻ കടന്നു പോയി. ഒരു ദിവസം അവിടെ അവൻ തന്റെ തന്നെ വംശത്തിൽ പെട്ട ഒരാളെ കണ്ടു.

തത്ര സ്ഥിതസ്യ തസ്യാപി രാജ്യം ദ്യൂതേന ഹാരിതമ് । ഭാര്യാ ഹൃതാ ച പുത്രശ്ച സ ചൈകാകീ വനം ഗതഃ॥൮.

അവിടെ തന്നെ അവൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ചതിയിലൂടെ അവന്റെ രാജ്യം നഷ്ടമായി; ഭാര്യയും മകനും പിടിക്കപ്പെട്ടു, അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായി കാടിലേക്ക് പോയി.

തത്രാപശ്യത സ സിംഹം വൈ വ്യാദിതാസ്യം ഭയാവഹമ് । ബിഭക്ഷയിഷുമായാതം ശരഭേണ സമന്വിതമ്॥൮.

അവിടെ അവൻ ഒരു സിംഹത്തെ കണ്ടു, വായ് തുറന്ന് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപത്തിൽ, തനിക്കു നേരെ വരികയും, ഒപ്പം ഒരു കാട്ടുപോത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു.

പുനശ്ച ഭക്ഷിതഃ സോഽപി ഭാര്യാം ശോചിതുമുദ്യതഃ । ഹാ ശൈവ്യേ ! ക്വ ഗതാസ്യദ്യ മാമിഹാപാസ്യ ദുഃ ഖിതമ്॥൮.

വീണ്ടും അവനും ആ സിംഹം തിന്നുകളഞ്ഞു. ഭാര്യയെ ഓർത്ത് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, 'ഹാ ശൈവ്യേ, നീ എവിടെയായി? എന്നെ ഇവിടെ ദുഃഖത്തിൽ വിട്ട് പോയല്ലോ' എന്ന് വിലപിച്ചു.

അപശ്യത് പുനരേവാപി ഭാര്യാം സ്വം സഹപുത്രകാമ് । ത്രായസ്വ ത്വം ഹരിശ്ചന്ദ്ര കിം ദ്യൂതേന തവ പ്രഭോ॥൮.

പിന്നീട് അവൻ തന്റെ ഭാര്യയെയും മകനെയും വീണ്ടും കണ്ടു. അവൾ കരഞ്ഞു: 'നമ്മെ രക്ഷിക്കൂ ഹരിശ്ചന്ദ്രാ! ഈ ചതിയിൽ നിന്നു നിനക്കു എന്ത് ലഭിച്ചു, നാഥാ?'

പുത്രസ്തേ ശോച്യതാം പ്രാപ്തോ ഭര്യംയാ ശൈവ്യയാ സഹ । സ നാപശ്യത് പുനരപി ധാവമാനഃ പുനഃ പുനഃ॥൮.

നിന്റെ മകൻ, ശൈവ്യയോടൊപ്പം, ദയനീയമായ അവസ്ഥയിലായി. എന്നാൽ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓടിപ്പോയെങ്കിലും, അവരെ വീണ്ടും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

അഥാപശ്യത് പുനരപി സ്വര്ഗസ്ഥഃ സ നരാധിപഃ । നീയതേ മുക്തകേശീ സാ ദീനാ വിവസനാ ബലാത്॥൮.

പിന്നീട്, ആ രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിൽപോലും തന്റെ ഭാര്യയെ കണ്ടു; അവളുടെ മുടി അശുദ്ധമായി, വസ്ത്രം അർദ്ധനഗ്നം, ദു:ഖിതയായി, ബലമായി ആരോ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

ഹാഹാവാക്യം പ്രമുഞ്ചന്തീ ത്രായസ്വേത്യസകൃത്സ്വനാ । അഥാപശ്യത് പുനസ്തത്ര ധര്മരാജസ്യ ശാസനാത്॥൮.

'രക്ഷിക്കൂ' എന്നവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞു. പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും കണ്ടു, ധർമ്മരാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നടക്കുന്ന മറ്റൊരു ദൃശ്യം.

ആക്രാന്ദന്ത്യന്തരീക്ഷസ്ഥാ ആഗച്ഛേഹ നരാധിപ । വിശ്വാമിത്രേണ വിജ്ഞപ്തോ യമോ രാജംസ്തവാര്ഥതഃ॥൮.

ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ആരോ കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ടു: 'രാജാവേ, ഇവിടെ വാ! വിശ്വാമിത്രൻ നിന്റെ കാര്യം യമനെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.'

ഇത്യുക്ത്വാ സര്പപാശൈസ്തു നീയതേ ബലവദ്വിഭുഃ । ശ്രാദ്ധദേവേന കഥിതം വിശ്വാമിത്രസ്യ ചേഷ്ടിതമ്॥൮.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പാമ്പുപാശങ്ങൾകൊണ്ട് ശക്തിയായി അവനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി. ഇതെല്ലാം ശ്രാദ്ധദേവൻ പറഞ്ഞതും, വിശ്വാമിത്രന്റെ പ്രവർത്തിയും ആയിരുന്നു.

തത്രാപി തസ്യ വികൃതിര്നാധര്മോത്ഥാ വ്യവര്ധത । ഏതാഃ സര്വാ ദശാസ്തസ്യ യാഃ സ്വപ്നേ സമ്പ്രദര്ശിതാഃ॥൮.

അവിടെപ്പോലും അവന്റെ ദുരവസ്ഥ, അധർമ്മത്തിൽ നിന്നുണ്ടായതെന്നു, മാറിയില്ല. ഈ ദശകൾ എല്ലാം അവന് സ്വപ്നത്തിൽ കാണിച്ചു.

സര്വാസ്താസ്തേന സമ്ഭുക്താ യാവദ്വര്ഷാണി ദ്വാദശ । അതീതേ ദ്വാദശേ വര്ഷ നീയമാനോ ഭടൈര്ബലാത്॥൮.

അവൻ ആ അവസ്ഥകൾ എല്ലാം പന്ത്രണ്ട് വർഷം അനുഭവിച്ചു; പന്ത്രണ്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, യമന്റെ ഭടന്മാർ അവനെ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.

യമം സോഽപശ്യദാകാരാദുവാച ച നരാധിപമ് । വിശ്വാമിത്രസ്യ കോപോഽയം ദുര്നിവാര്യോ മഹാത്മനഃ॥൮.

അവൻ യമനെ കണ്ടു. യമൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രന്റെ കോപം അതിജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.'

പുത്രസ്യ തേ മൃത്യുമപി പ്രദാസ്യതി സ കൌശികഃ । ഗച്ഛ ത്വം മാനുഷം ലോകം ദുഃ ഖശേഷഞ്ച ഭുങ്ക്ഷ്വ വൈ । ഗതസ്യ തത്ര രാജേന്ദ്ര ശ്രേയസ്തവ ഭവിഷ്യതി॥൮.

'ആ കൗശികൻ നിന്റെ മകന്റെ മരണം പോലും വരുത്തും. നീ മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് പോയി ശേഷിക്കുന്ന ദുഃഖം അനുഭവിച്ചുകൊൾക. അവിടെ ചെന്നാൽ നിനക്കു നല്ലതായിരിക്കും, രാജേന്ദ്രാ.'

വ്യതീതേ ദ്വാദശേ വര്ഷേ ദുഃ ഖസ്യാന്തേ നരാധിപഃ । അന്തരീക്ഷാച്ച പതിതോ യമദൂതൈഃ പ്രണോദിതഃ॥൮.

പന്ത്രണ്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് ദുഃഖം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, യമദൂതന്മാർ അവനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് തള്ളിക്കളഞ്ഞു.

പതിതോ യമലോകാച്ച വിബുദ്ധോ ഭയസമ്ഭ്രമാത് । അഹോ കഷ്ടമിതി ധ്യാത്വാ ക്ഷതേ ക്ഷാരാവസേവനമ്॥൮.

യമലോകത്തിൽ നിന്ന് താഴെ വീണപ്പോൾ, ഭയത്താൽ ഉണർന്നു. 'ഹാ, എത്ര കഷ്ടം!' എന്ന് ചിന്തിച്ചു, അവൻ തന്റെ മുറിവുകളിൽ കഷായം പുരട്ടിയെടുത്തു.

സ്വപ്നേ ദുഃ ഖം മഹദ്ദൃഷ്ടം യസ്യാന്തോ നോപലഭ്യതേ । സ്വപ്നേ ദൃഷ്ടം മയാ യത്തു കിം നു മേ ദ്വാദശാഃ സമാഃ॥൮.

സ്വപ്നത്തിൽ അവൻ വലിയ ദുഃഖം കണ്ടു, അതിന് അവസാനം കാണാനായില്ല. 'എന്താണ് ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ടത്? പന്ത്രണ്ട് വർഷം യഥാർത്ഥത്തിൽ കടന്നുപോയോ?' എന്ന് അവൻ വിചാരിച്ചു.

ഗതേത്യപൃച്ഛത് തത്രസ്ഥാന് പുക്കസാംസ്തു സ സമ്ഭ്രമാത് । നേത്യുചുഃ കേചിത് തത്രസ്ഥാ ഏവമേവാപരേഽബ്രുവന്॥൮.

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന പുക്കസന്മാരോട് അവൻ ഭയത്താൽ ചോദിച്ചു: 'കടന്നുപോയോ?' അവിടെ ചിലർ പറഞ്ഞു: 'ഇല്ല', മറ്റുചിലർ പറഞ്ഞു: 'അതെ, കടന്നു'.

ശ്രുത്വാ ദുഃ ഖീ തദാ രാജാ ദേവാന് ശരണമീയിവാന് । സ്വസ്തി കുര്വന്തു മേ ദേവാഃ ശൈവ്യായാ ബാലകസ്യ ച॥൮.

ഇത് കേട്ട രാജാവ് വളരെ ദുഃഖിതനായി, ദേവന്മാരെ ആശ്രയിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചു: ദേവന്മാരേ, എനിക്കും ശൈവ്യയുടെ മകനും സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ എന്നു.

നമോ ധര്മായ മഹതേ നമഃ കൃഷ്ണായ വേധസേ । പരാവരായ ശുദ്ധായ പുരാണായാവ്യയായ ച॥൮.

മഹത്തായ ധർമ്മനാഥനേ, സൃഷ്ടികർത്താവായ കൃഷ്ണനേ, ഉത്തമനും അധമനും, ശുദ്ധനും, പ്രാചീനനും അക്ഷയനുമായവനേ, നമസ്കാരം.