മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ശ്മശാനാഭ്യാസയോഗേന ദൈവസ്യ ബലവത്തയാ । അന്യദേഹേന ദത്ത്വാ തു ഗുരവേ ഗുരുദക്ഷിണാമ്॥൮.

ശ്മശാനത്തിൽ സ്ഥിരമായി കഴിയുകയും, ദൈവത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ, ഗുരുവിന് ഗുരുദക്ഷിണ നൽകുകയും ചെയ്തു.

തദാ ദ്വാദശ വര്ഷാണി ദുഃ ഖദാനാത്തു നിഷ്കൃതിഃ । ആത്മാനം സ ദദര്ശാഥ പുക്കസീഗര്ഭസമ്ഭവമ്॥൮.

അപ്പോള്‍ പന്ത്രണ്ടു വര്‍ഷത്തെ കഠിനമായ ദുരിതങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം അവന് മോചനം ലഭിച്ചു; താനൊരു താഴ്ന്ന ജാതിയിലുള്ള സ്ത്രീയുടെ ഗര്‍ഭത്തില്‍ ജനിച്ചുവെന്ന് അവന് കണ്ടു.

തത്രസ്ഥശ്ചാപ്യസൌ രാജാ സോഽചിന്തയദിദം തദാ । ഇതോ നിഷ്ക്രാന്തമാത്രോ ഹി ദാനധര്മം കരോമ്യഹമ്॥൮.

അവിടെ ആയിരിക്കുമ്പോള്‍ ആ രാജാവ് അപ്പോള്‍ മനസ്സില്‍ വിചാരിച്ചു: 'ഇവിടെ നിന്നു മോചിതനായ ഉടനെ, ദാനം ചെയ്യാനും ധര്‍മ്മം പാലിക്കാനും ഞാന്‍ ശ്രമിക്കും.'

അനന്തരം സ ജാതസ്തു തദാ പുക്കസബാലകഃ । ശ്മശാനമൃതസംസ്കാര-കരണേഷു സദോദ്യതഃ॥൮.

അതിനുശേഷം അവന്‍ പുക്കസരായി ജനിച്ച ഉടനെ ശ്മശാനത്തില്‍ മരിച്ചവരുടെ സംസ്‌കാരത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങളില്‍ എപ്പോഴും താല്പര്യത്തോടെ ഏര്‍പ്പെട്ടിരുന്നു.

പ്രാപ്തേ തു സപ്തമേ വര്ഷേ ശ്മശാനേഽഥ മൃതോ ദ്വിജഃ । ആനീതോ ബന്ധുഭിര്ദൃഷ്ടസ്തേന തത്രാധനോ ഗുണീ॥൮.

ഏഴാം വയസ്സില്‍ എത്തിയപ്പോള്‍, ശ്മശാനത്തില്‍ ഒരു ദ്വിജന്‍ മരിച്ചു; ബന്ധുക്കള്‍ അവനെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു, ദരിദ്രനും ഗുണവാനുമായ ആ ബാലന്‍ അതു കണ്ടു.

മൂല്യാര്ഥിനാ തു തേനാപി പരിഭൂതാസ്തു ബ്രാഹ്മണാഃ । ഊചുസ്തേ ബ്രാഹ്മണാസ്തത്ര വിശ്വാമിത്രസ്യ ചേഷ്ടിതമ്॥൮.

പണം ആവശ്യപ്പെട്ട് അവന് അവിടെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അപമാനിച്ചു; അപ്പോള്‍ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാര്‍ വിശ്വാമിത്രന്റെ പ്രവൃത്തികളെക്കുറിച്ച് പരസ്പരം പറഞ്ഞു.

പാപിഷ്ഠമശുഭം കര്മ കുരു ത്വം പാപകാരക । ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ പുരാ രാജാ വിശ്വാമിത്രേണ പുക്കസഃ॥൮.

'പാപകരമായ ഈ ദുഷ്ടകര്‍മ്മം നീ ചെയ്യുക, നീ പാപം ചെയ്യുന്നവനേ! പുരാതനകാലത്ത് ഹരിശ്ചന്ദ്രന്‍ രാജാവിനെ വിശ്വാമിത്രന്‍ പുക്കസനാക്കി.'

കൃതഃ പുണ്യവിനാശേന ബ്രാഹ്മണസ്വാപനാശനാത് । യദാ ന ക്ഷമതേ തേഷാം തൈഃ സ ശപ്തോ രുഷാ തദാ॥൮.

'പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ടും ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്ത് അപഹരിച്ചതിനാലും അവന് അങ്ങനെ ആയി; അവരുടെ വാക്കുകള്‍ സഹിക്കാനാവാതെ അവന്‍ കോപത്തോടെ ശപിക്കപ്പെട്ടു.'

ഗച്ഛ ത്വം നരകം ഘോരമധുനൈവ നരാധമ । ഇത്യുക്തമാത്രേ വചനേ സ്വപ്നസ്ഥഃ സ നൃപസ്തദാ॥൮.

'നീ ഇപ്പോള്‍ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിലേക്ക് പോവുക, ഏറ്റവും പാപിയായ മനുഷ്യനേ!' എന്ന വാക്കുകള്‍ കേട്ട ഉടനെ രാജാവ് സ്വപ്നം പോലെ അനുഭവിച്ചു.

അപശ്യദ്യമദൂതാന് വൈ പാശഹസ്താന് ഭയാവഹാന് । തൈഃ സംഗൃഹീതമാത്മാനം നീയമാനം തദാ ബലാത്॥൮.

അവന് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, കയറുകള്‍ പിടിച്ച യമദൂതന്മാരെ കണ്ടു; അവര്‍ അവനെ പിടിച്ചു ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതും അവന് കണ്ടു.

പശ്യതി സ്മ ഭൃശം ഖിന്നോ ഹാ മാതഃ പിതരദ്യ മേ । ഏവംവാദീ സ നരകേ തൈലദ്രോണ്യാം നിപാതിതഃ॥൮.

വളരെ വിഷമിച്ച്, 'അമ്മേ, അച്ഛാ, ഇന്ന് എനിക്ക് എന്ത് സംഭവിച്ചു!' എന്ന് നിലവിളിച്ചു; അങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനെ നരകത്തില്‍ തള്ളിയിട്ടു, തൈലം തിളയ്ക്കുന്ന പാത്രത്തില്‍ ഇടപ്പെട്ടു.

ക്രകചൈഃ പാട്യമാനസ്തു ക്ഷുരധാരാഭിരപ്യധഃ । അന്ധേ തമസി ദുഃ ഖാര്തഃ പൂയശോണിതഭോജനഃ॥൮.

അവനെ കട്ടിയുള്ള കരളുകൊണ്ടും കത്തി പോലെ മൂര്‍ച്ചയുള്ള കത്തികളാലും മുറിച്ചു; കനല്‍ക്കരിയിലുപോലും ഇരുണ്ടതിലും അവന് വേദനയോടെ പുഴു-രക്തം ഭക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു.

സപ്തവര്ഷം മൃതാത്മാനം പുക്കസത്വേ ദദര്ശ ഹ । ദിനം ദിനന്തു നരകേ ദഹ്യതേ പച്യതേഽന്യതഃ॥൮.

ഏഴ് വര്‍ഷം അവന്‍ മരിച്ചവനായി, പുക്കസനായി ജീവിക്കുന്നതും, ഓരോ ദിവസവും നരകത്തില്‍ കത്തിപ്പൊള്ളിക്കപ്പെടുന്നതും മറ്റിടങ്ങളില്‍ വേവിക്കപ്പെടുന്നതും കണ്ടു.

ഖിദ്യതേ ക്ഷോഭ്യതേഽന്യത്ര മാര്യതേ പാട്യതേഽന്യതഃ । ക്ഷാര്യതേ ദീപ്യതേഽന്യത്ര ശീതവാതാഹതോഽന്യതഃ॥൮.

മറ്റിടങ്ങളില്‍ അവനെ പീഡിപ്പിച്ചു, ഉല്ലാസിപ്പിച്ചു, കൊല്ലുകയും മുറിക്കുകയും ചെയ്തു; വേറിടങ്ങളില്‍ ചുരണ്ടുകയും കത്തിക്കുകയും തണുത്ത കാറ്റ് അടിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഏവം ദിനം വര്ഷശത-പ്രമാണം നരകേഽഭവത് । തഥാ വര്ഷശതം തത്ര ശ്രീവിതം നരകേ ഭടൈഃ॥൮.

ഇങ്ങനെ, നൂറു വര്‍ഷങ്ങളോളം ഓരോ ദിവസവും അവന്‍ നരകത്തില്‍ കഴിഞ്ഞു; അങ്ങനെ നൂറു വര്‍ഷം അവിടെ നരകപാലകര്‍ അവനെ പീഡിപ്പിച്ചു.

തതോ നിപാതിതോ ഭൂമൌ വിഷ്ഠാശീ ശ്വാ വ്യജായത । വാന്താശീ ശീതദഗ്ധശ്ച മാസമാത്രേ മൃതോഽപി സഃ॥൮.

അതിനുശേഷം അവനെ ഭൂമിയില്‍ തള്ളിക്കളഞ്ഞു, അവന്‍ മലഭക്ഷിക്കുന്ന നായയായി ജനിച്ചു; ഛര്‍ദിയും തണുത്തതിലും പൊള്ളലേറ്റും ഒരു മാസത്തിനകം അവന്‍ മരിച്ചു.

അഥാപശ്യത് ഖരം ദേഹം ഹസ്തിനം വാനരം പശുമ് । ഛാഗം വിഡാലം കങ്കഞ്ച ഗാമവിം പക്ഷിണം കൃമിമ്॥൮.

പിന്നീട് അവന്‍ താനൊരു കഴുത, ആന, കുരങ്ങ്, മൃഗം, ആട്, പൂച്ച, കാക്ക, പശു, പക്ഷി, പുഴു എന്നിവയായി മാറിയതായി കണ്ടു.

മത്സ്യം കൂര്മം വരാഹഞ്ച ശ്വാവിധം കുക്കുടം ശുകമ് । ശാരികാം സ്ഥാവരാംശ്ചൈവ സര്പമന്യാംശ്വ ദേഹിനഃ॥൮.

മത്സ്യം, ആമ, പന്നി, വേട്ടനായ്, കോഴി, തത്ത, ശാരിക, നിലനില്‍ക്കുന്ന ജീവികള്‍, പാമ്പ്, മറ്റു ജീവികള്‍ എന്നിവയായും അവന്‍ കണ്ടു.

ദിവസേ ദിവസേ ജന്മ പ്രാണിനഃ പ്രാണിനസ്തദാ । അപശ്യദ് ദുഃ ഖസന്തപ്തോ ദിനം വര്ഷശതം തഥാ॥൮.

ഓരോ ദിവസവും വിവിധ ജീവികളായി ജനിക്കുന്നതും, കഠിനമായ ദുരിതങ്ങള്‍ അനുഭവിച്ച് നൂറു വര്‍ഷത്തോളം ഓരോ ദിവസവും സഹിച്ചതും അവന്‍ കണ്ടു.

ഏവം വര്ഷശതം പൂര്ണം ഗതം തത്ര കുയോനിഷു । അപശ്യച്ച കദാചിത് സ രാജാ തത് സ്വകുലോദ്ഭവമ്॥൮.

അങ്ങനെ, ആ രാജാവിന് ആ ദുർജന്മങ്ങളിൽ നൂറു വർഷം മുഴുവൻ കടന്നു പോയി. ഒരു ദിവസം അവിടെ അവൻ തന്റെ തന്നെ വംശത്തിൽ പെട്ട ഒരാളെ കണ്ടു.

തത്ര സ്ഥിതസ്യ തസ്യാപി രാജ്യം ദ്യൂതേന ഹാരിതമ് । ഭാര്യാ ഹൃതാ ച പുത്രശ്ച സ ചൈകാകീ വനം ഗതഃ॥൮.

അവിടെ തന്നെ അവൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ചതിയിലൂടെ അവന്റെ രാജ്യം നഷ്ടമായി; ഭാര്യയും മകനും പിടിക്കപ്പെട്ടു, അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായി കാടിലേക്ക് പോയി.

തത്രാപശ്യത സ സിംഹം വൈ വ്യാദിതാസ്യം ഭയാവഹമ് । ബിഭക്ഷയിഷുമായാതം ശരഭേണ സമന്വിതമ്॥൮.

അവിടെ അവൻ ഒരു സിംഹത്തെ കണ്ടു, വായ് തുറന്ന് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപത്തിൽ, തനിക്കു നേരെ വരികയും, ഒപ്പം ഒരു കാട്ടുപോത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു.

പുനശ്ച ഭക്ഷിതഃ സോഽപി ഭാര്യാം ശോചിതുമുദ്യതഃ । ഹാ ശൈവ്യേ ! ക്വ ഗതാസ്യദ്യ മാമിഹാപാസ്യ ദുഃ ഖിതമ്॥൮.

വീണ്ടും അവനും ആ സിംഹം തിന്നുകളഞ്ഞു. ഭാര്യയെ ഓർത്ത് ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, 'ഹാ ശൈവ്യേ, നീ എവിടെയായി? എന്നെ ഇവിടെ ദുഃഖത്തിൽ വിട്ട് പോയല്ലോ' എന്ന് വിലപിച്ചു.

അപശ്യത് പുനരേവാപി ഭാര്യാം സ്വം സഹപുത്രകാമ് । ത്രായസ്വ ത്വം ഹരിശ്ചന്ദ്ര കിം ദ്യൂതേന തവ പ്രഭോ॥൮.

പിന്നീട് അവൻ തന്റെ ഭാര്യയെയും മകനെയും വീണ്ടും കണ്ടു. അവൾ കരഞ്ഞു: 'നമ്മെ രക്ഷിക്കൂ ഹരിശ്ചന്ദ്രാ! ഈ ചതിയിൽ നിന്നു നിനക്കു എന്ത് ലഭിച്ചു, നാഥാ?'

പുത്രസ്തേ ശോച്യതാം പ്രാപ്തോ ഭര്യംയാ ശൈവ്യയാ സഹ । സ നാപശ്യത് പുനരപി ധാവമാനഃ പുനഃ പുനഃ॥൮.

നിന്റെ മകൻ, ശൈവ്യയോടൊപ്പം, ദയനീയമായ അവസ്ഥയിലായി. എന്നാൽ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓടിപ്പോയെങ്കിലും, അവരെ വീണ്ടും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

അഥാപശ്യത് പുനരപി സ്വര്ഗസ്ഥഃ സ നരാധിപഃ । നീയതേ മുക്തകേശീ സാ ദീനാ വിവസനാ ബലാത്॥൮.

പിന്നീട്, ആ രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിൽപോലും തന്റെ ഭാര്യയെ കണ്ടു; അവളുടെ മുടി അശുദ്ധമായി, വസ്ത്രം അർദ്ധനഗ്നം, ദു:ഖിതയായി, ബലമായി ആരോ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നു.

ഹാഹാവാക്യം പ്രമുഞ്ചന്തീ ത്രായസ്വേത്യസകൃത്സ്വനാ । അഥാപശ്യത് പുനസ്തത്ര ധര്മരാജസ്യ ശാസനാത്॥൮.

'രക്ഷിക്കൂ' എന്നവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞു. പിന്നെ അവൻ വീണ്ടും കണ്ടു, ധർമ്മരാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നടക്കുന്ന മറ്റൊരു ദൃശ്യം.

ആക്രാന്ദന്ത്യന്തരീക്ഷസ്ഥാ ആഗച്ഛേഹ നരാധിപ । വിശ്വാമിത്രേണ വിജ്ഞപ്തോ യമോ രാജംസ്തവാര്ഥതഃ॥൮.

ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ആരോ കരയുന്ന ശബ്ദം കേട്ടു: 'രാജാവേ, ഇവിടെ വാ! വിശ്വാമിത്രൻ നിന്റെ കാര്യം യമനെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.'

ഇത്യുക്ത്വാ സര്പപാശൈസ്തു നീയതേ ബലവദ്വിഭുഃ । ശ്രാദ്ധദേവേന കഥിതം വിശ്വാമിത്രസ്യ ചേഷ്ടിതമ്॥൮.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പാമ്പുപാശങ്ങൾകൊണ്ട് ശക്തിയായി അവനെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി. ഇതെല്ലാം ശ്രാദ്ധദേവൻ പറഞ്ഞതും, വിശ്വാമിത്രന്റെ പ്രവർത്തിയും ആയിരുന്നു.