മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

വേദശാസ്ത്രാര്ഥവിജ്ഞാനേ യേഷാമവ്യാഹതാ മതിഃ । വിന്ധ്യകന്ദരമധ്യസ്ഥാസ്താനുപാസ്യ ച പൃച്ഛ ച॥൧.

വേദശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ ഇവർക്കു തടസ്സമില്ലാത്ത ബുദ്ധിയുണ്ട്. അവർ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ ഗുഹകളിൽ വസിക്കുന്നു. നീ അവരെ സമീപിച്ച് സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കൂ.

ഏവമുക്തസ്തദാ തേന മാര്കണ്ഡേയേന ധീമതാ । പ്രത്യുവാചര്ഷിശാര്ദൂലോ വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനഃ॥൧.

ഇങ്ങനെ മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ വടിച്ച് ആ മഹർഷി മറുപടി പറഞ്ഞു.

ജൈമിനിരുവാച അത്യദ്ഭുതമിദം ബ്രഹ്മന് ഖഗവാഗിവ മാനുഷീ । യത് പക്ഷിണസ്തേ വിജ്ഞാനമാപുരത്യന്തദുര്ലഭമ്॥൧.

ജൈമിനി പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഇതൊരുപാട് അത്ഭുതകരമാണ്. പക്ഷികളുടെ വാക്കുകൾ മനുഷ്യരുടെപോലെയാണ്, കൂടാതെ നിന്റെ പക്ഷികൾ അത്യന്തം അപൂർവമായ ജ്ഞാനം നേടിയിരിക്കുന്നു.

തിര്യഗ്യോന്യാം യദി ഭവസ്തേഷാം ജ്ഞാനം കുതോഽഭവത് । കഥഞ്ച ദ്രോണതനയാഃ പ്രോച്യന്തേ തേ പതത്രിണഃ॥൧.

അവർ മൃഗജാതിയിൽ ജനിച്ചവരാണെങ്കിൽ, എങ്ങനെ അവർക്കു ഇങ്ങനെയുള്ള ജ്ഞാനം ലഭിച്ചു? ദ്രോണന്റെ മക്കൾ പക്ഷികളായി എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു?

കശ്ച ദ്രോണഃ പ്രവിഖ്യാതോ യസ്യ പുത്രചതുഷ്ടയമ് । ജാതം ഗുണവതാം തേഷാം ധര്മജ്ഞാനം മഹാത്മനാമ്॥൧.

ആ ദ്രോണൻ ആരാണ്? അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാല് മക്കളും ധർമ്മജ്ഞാനവും ഗുണവും ഉള്ള മഹാത്മാക്കളായി എങ്ങനെ ജനിച്ചു?

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഭൂത്വാ യദ്വൃത്തം നന്ദനേ പുരാ । ശക്രസ്യാപ്യസരസാം ചൈവ നാരദസ്യ ച സങ്ഗമേ॥൧.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. പുരാതനകാലത്ത് നന്ദനവനത്തിൽ, ഇന്ദ്രനും നാരദനും കൂടിച്ചേരുമ്പോൾ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം.

നാരദോ നന്ദനേഽപശ്യത് പുംശ്ചലീഗണമധ്യഗമ് । ശക്രം സുരാധിരാജാനം തന്മുഖാസക്തലോചനമ്॥൧.

നന്ദനവനത്തിൽ, നാരദൻ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇരുന്ന ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു; അവൻ അവരുടെ മുഖം നോക്കി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു.

സ തേനര്ഷിവരിഷ്ഠേന ദൃഷ്ടമാത്രഃ ശചീപതിഃ । സമുത്തസ്ഥൌ സ്വകം ചാസ്മൈ ദദാവാസനമാദരാത്॥൧.

ആ മഹർഷി അവനെ കണ്ടതുമാത്രം, ഇന്ദ്രൻ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ്, ആദരപൂർവം തന്റെ ഇരിപ്പിടം നാരദന് നൽകി.

തം ദൃഷ്ട്വാ ബലവൃത്രഘ്നമുത്ഥിതം ത്രിദശാങ്ഗനാഃ । പ്രണേമുസ്താശ്ച ദേവര്ഷി വിനയാവനതാഃ സ്ഥിതാഃ॥൧.

ശക്തനായ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ എഴുന്നേറ്റതും ദേവസ്ത്രികൾ അവനും മഹർഷിക്കും വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.

താഭിരഭ്യര്ചിതഃ സോഽഥ ഉപവിഷ്ടേ ശതക്രതൌ । യഥാര്ഹം കൃതസമ്ഭാഷഃ കഥാശ്ചക്രേ മനോരമാഃ॥൧.

അവരെല്ലാവരും ആദരപൂർവം സ്വീകരിച്ചതിനുശേഷം, ഇന്ദ്രന്റെ അരികിൽ ഇരുന്ന്, നാരദൻ യഥാവിധി ആശംസകൾ കൈമാറി മനോഹരമായ സംഭാഷണം നടത്തി.

ശക്ര ഉവാച തതഃ കഥാന്തരേ ശക്രസ്തമുവാച മഹാമുനിമ് । ദേഹ്യാജ്ഞാം നൃത്യതാമാസാം തവ യാഭിമതേതി വൈ॥൧.

ശക്രൻ പറഞ്ഞു: സംഭാഷണത്തിനിടയിൽ ശക്രൻ ആ മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു: ഇവരിൽ നിന്നു നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളവളെ പറയൂ, അവൾ നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നൃത്തം ചെയ്യും.

രമ്ഭാ വാ കര്കശാ വാഥ ഉര്വശ്യഥ തിലോത്തമാ । ഘൃതാചീ മേനകാ വാപി യത്ര വാ ഭവതോ രുചിഃ॥൧.

റംഭയോ, കർക്കശയോ, ഉർവശിയോ, തിലോത്തമയോ, ഘൃതാചിയോ, മേനകയോ — നിനക്ക് ഇഷ്ടം ഉള്ളവളാരെങ്കിലും പറയൂ.

ഏതച്ഛ്രുത്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ വചോ ശക്രസ്യ നാരദഃ । വിചിന്ത്യാപ്സരസഃ പ്രാഹ വിനയാവനതാഃ സ്ഥിതാഃ॥൧.

ശക്രന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ ആലോചിച്ച്, വിനയപൂർവ്വം നില്ക്കുന്ന അപ്പ്സരസുകളോട് പറഞ്ഞു.

യുഷ്മാകമിഹ സര്വാസാം രൂപൌദാര്യഗുണാധികമ് । ആത്മാനം മന്യതേ യാ തു സാ നൃത്യതു മമാഗ്രതഃ॥൧.

നിങ്ങളിൽ ആരാണ് സൗന്ദര്യത്തിലും ഉദാരതയിലും ഗുണങ്ങളിലും ഏറ്റവും മുന്നിൽ എന്ന് കരുതുന്നവൾ, അവൾ എന്റെ മുന്നിൽ നൃത്തം ചെയ്യട്ടെ.

ഗുണരൂപവിഹീനായാഃ സിദ്ധിര്നാട്യസ്യ നാസ്തി വൈ । ചാര്വധിഷ്ഠാനവന്നൃത്യം നൃത്യമന്യദ്വിഡമ്ബനമ്॥൧.

ഗുണവും സൗന്ദര്യവും ഇല്ലാത്തവള്ക്ക് നൃത്തത്തിൽ വിജയം നേടാനാവില്ല; യഥാർത്ഥ അടിസ്ഥാനമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന നൃത്തം വെറും അനുകരണമാണ്.

തദ്വാക്യസമകാലം ച ഏകൈകാസ്താ നതാസ്തതഃ । അഹം ഗുണാധികാ ന ത്വം ന ത്വം ചാന്യാബ്രവീദിദമ്॥൧.

അവിടെ അതേ സമയത്ത്, ഓരോരുത്തിയും വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഞാനാണ് ഗുണങ്ങളിൽ മേലുള്ളത്, നീയല്ല; മറ്റൊരുത്തിയും അല്ല,' എന്നിങ്ങനെ അവരവരൊക്കെയും പറഞ്ഞു.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച താസാം സംഭ്രമമാലോക്യ ഭഗവാന് പാകശാസനഃ । പൃച്ഛ്യതാം മുനിരിത്യാഹ വക്താ യാം വോ ഗുണാധികാമ്॥൧.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ ആകുലത കണ്ട ദൈവം, വജ്രായുധധാരി, പറഞ്ഞു: 'മുനിയെ ചോദിക്കൂ; നിങ്ങൾക്കിടയിൽ ആരാണ് ഗുണങ്ങളിൽ മേലുള്ളത് എന്ന് അവൻ പറയും.'

ശക്രച്ഛന്ദാനുയാതാഭിഃ പൃഷ്ടസ്താഭിഃ സനാരദഃ । പ്രോവാച യത് തദാ വാക്യം ജൈമിനേ തന്നിബോധ മേ॥൧.

ഇന്ദ്രന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, നാരദൻ അവർക്കു ഉത്തരം പറഞ്ഞു. ജൈമിനി, അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ.

തപസ്യന്തം നഗേന്ദ്രസ്ഥം യാ വഃ ക്ഷോഭയതേ ബലാത് । ദുര്വാസസം മുനിശ്രേഷ്ഠം താം വോ മന്യേ ഗുണാധികാമ്॥൧.

നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും, പർവ്വതത്തിൽ തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന മഹർഷി ദുർവാസസിനെ ബലമായി അശാന്തനാക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അവളെയാണ് ഞാൻ ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മേലുള്ളവളായി കരുതുന്നത്.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സര്വാ വേപതകന്ധരാഃ । അശക്യമേതദസ്മാകമിതി താശ്ചക്രിരേ കഥാഃ॥൧.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവരൊക്കെയും കഴുത്ത് വിറച്ച്, 'ഇത് നമ്മാൽ കഴിയില്ല,' എന്നായിരുന്നു അവരുടെ തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം.

തത്രാപ്സരാ വപുര്നാമ മുനിക്ഷോഭണഗര്വിതാ । പ്രത്യുവാചാദ്യ യാസ്യാമി യത്രാസൌ സംസ്ഥിതോ മുനിഃ॥൧.

അവിടെ, മുനികളെ അശാന്തനാക്കാൻ കഴിവുണ്ടെന്ന അഭിമാനമുള്ള വപു എന്ന അപ്സരസ് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞാൻ ആ മുനി പാർക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോകും.'

അദ്യ തം ദേഹയന്താരം പ്രയുക്തേന്ദ്രിയവാജിനമ് । സ്മരശസ്ത്രഗലദ്രശ്മിം കരിഷ്യാമി കുസാരഥിമ്॥൧.

ഇന്ന്, കാമദേവന്റെ സഹായത്തോടെ, ആ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന മുനിയെ ഞാൻ കീഴടക്കും; കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ആ ആസക്തി അവനിൽ ഞാൻ ഉണർത്തും.

ബ്രഹ്മാ ജനാര്ദനോ വാപി യദി വാ നീലലോഹിതഃ । തമപ്യദ്യ കരിഷ്യാമി കാമബാണക്ഷതാന്തരമ്॥൧.

ബ്രഹ്മാവായാലും ജനാർദ്ദനനായാലും അല്ലെങ്കിൽ നീലകണ്ഠനായാലും, ഇന്നത് ഞാൻ അവരെയും കാമബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വേദനിപ്പിക്കും.

ഇത്യുക്ത്വാ പ്രജഗാമാഥ പ്രാലേയാദ്രിം വപുസ്തദാ । മുനേസ്തപഃ പ്രഭാവേണ പ്രശാന്തശ്വാപദാശ്രമമ്॥൧.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വപു അപ്പോഴത്തെ തന്നെ ഹിമപർവ്വതത്തിലേക്ക്, മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ മുനിയുടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ശാന്തമായിരുന്നു.

സ പുംസ്കോകിലമാധുര്യാ യത്രാസ്തേ സ മഹാമുനിഃ । ക്രോശമാത്രം സ്ഥിതാ തസ്മാദഗായത വരാപ്സരാഃ॥൧.

അവിടെ ആ മഹർഷി താമസിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ആണ്കുയിലിന്റെ പാട്ടുപോലെ സുന്ദരമായ ആ അപ്സരസ്, കുറച്ച് ദൂരത്ത് നിന്നു പാടാൻ തുടങ്ങി.

തദ്ഗീതധ്വനിമാകര്ണ്യ മുനിര്വിസ്മിതമാനസഃ । ജഗാമ തത്ര യത്രാസ്തേ സാ ബാലാ രുചിരാനനാ॥൧.

ആ പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട മുനി, അത്ഭുതത്തോടെ മനസ്സോടെ, ആ സുന്ദരമുഖിയായ യുവതിയുടെ അടുത്തേക്ക് നടന്നു.

താം ദൃഷ്ട്വാ ചാരുസര്വാങ്ഗീം മുനിഃ സംസ്തഭ്യ മാനസമ് । ക്ഷോഭണായാഗതാം ജ്ഞാത്വാ കോപാമര്ഷസന്വിതഃ॥൧.

അവളെ, ശരീരമൊട്ടും മനോഹരമെന്നു കണ്ട മുനി, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചു, അവൾ തനിക്കു തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാനാണ് വന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, കോപവും അസഹിഷ്ണുതയും നിറഞ്ഞു.

ഉവാചേദം തതോ വാക്യം മഹര്ഷിസ്താം മഹാതപാഃ॥൧.

അപ്പോൾ ആ മഹാതപസ്സുകാരനായ മഹർഷി അവളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

യസ്മാദ്ദുഃ ഖാര്ജിതസ്യേഹ തപസോ വിധ്നകാരണാത് । ആഗതാസി മദോന്മത്തേ മമ ദുഃ ഖായ ഖേചരി॥൧.

നീ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളേ, അഭിമാനത്തിൽ മദം കയറി, ഞാൻ വലിയ പ്രയാസത്തിൽ നേടിയ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കാൻ വന്നതുകൊണ്ട്, നീ എന്നെ ദുഃഖിപ്പിച്ചുവല്ലോ.