മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

യദി മേ ശക്യതേ വാണീ വക്തുമീദൃക് സുദുര്വചഃ । ഏവമുക്ത്വാ തതോ ഭാര്യാം ഗത്വാ നാഗരമാതുരഃ । ബാഷ്പാപിഹിതകണ്ഠാക്ഷസ്തതോ വചനമബ്രവീത്॥൮.

'ഇത്ര കഠിനമായ വാക്കുകൾ എനിക്ക് പറയാൻ കഴിയുമോ...' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിഷാദഭരിതനായ രാജാവ് ഭാര്യയുമായി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; കണ്ണും കണ്ഠവും കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു, അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

; രാജോവാച ഭോ ഭോ നാഗരികാഃ സര്വേ ശൃണുധ്വം വചനം മമ । കിം മാം പൃച്ഛഥ കസ്ത്വം ഭോ നൃശംസോഽഹമമാനുഷഃ॥൮.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഹോ, ഹോ! എല്ലാ നഗരവാസികളും, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. നിങ്ങൾ എനിക്ക് 'ആരാണീ?' എന്ന് ചോദിക്കുന്നതെന്തിന്? ഞാൻ ക്രൂരനും മനുഷ്യത്വം ഇല്ലാത്തവനും ആകുന്നു.'

രാക്ഷസോ വാതികഠിനസ്തതഃ പാപതരോഽപി വാ । വിക്രേതും ദയിതാം പ്രാപ്തോ യോ ന പ്രാണാംസ്ത്യജാമ്യഹമ്॥൮.

'ഞാൻ ഒരു രാക്ഷസനാണ്, അതിലും കഠിനഹൃദയൻ, അതിലും പാപിയാകാം; എങ്കിലും എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ വിൽക്കാൻ ഞാൻ എത്തി, എന്നിരുന്നാലും ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.'

യദി വഃ കസ്യചിത് കാര്യം ദാസ്യാ പ്രാണേഷ്ടയാ മമ । സ ബ്രീവീതു ത്വരായുക്തോ യാവത് സന്ധാരയാമ്യഹമ്॥൮.

'നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും ദാസിയായെ ആവശ്യമുള്ളവനുണ്ടെങ്കിൽ, അവൾ എനിക്ക് ജീവനിലും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്, ഉടൻ പറയൂ, ഞാൻ ഇതു സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നവരെ.'

; പക്ഷിണ ഊചുഃ അഥ വൃദ്ധോ ദ്വിജഃ കശ്ചിദാഗത്യാഹ നരാധിപമ് । സമര്പയസ്വ മേ ദാസീമഹം ക്രേതാ ധനപ്രദഃ॥൮.

അപ്പോൾ ഒരു വയോധികൻ ആയ ബ്രാഹ്മണൻ വന്നു രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'അവളെ എനിക്ക് ദാസിയായി സമർപ്പിക്കൂ; ഞാൻ വാങ്ങാൻ തയ്യാറാണ്, വിലയും നൽകാം.'

അസ്തി മേ വിത്തമസ്തോകം സുകുമാരീ ച മേ പ്രിയാ । ഗൃഹകര്മ ന ശക്നോതി കര്തുമസ്മാത് പ്രയച്ഛ മേ॥൮.

'എനിക്ക് അല്പം സമ്പത്തുണ്ട്, എന്റെ പ്രിയവളും വളരെ സുന്ദരിയും സുന്ദരിയാണ്; അവൾക്ക് വീട്ടുപണികൾ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവളെ എനിക്ക് തരിക.'

കര്മണ്യതാ-വയോ-രൂപ-ശീലാനാം തവ യോഷിതഃ । അനുരൂപമിദം വിത്തം ഗൃഹാണാര്പയ മേഽബലാമ്॥൮.

നിന്റെ ഭാര്യയുടെ കഴിവും പ്രായവും സൗന്ദര്യവും സ്വഭാവവും കണക്കിലെടുത്ത്, ഈ സമ്പത്ത് അനുയോജ്യമാണ്; ഇതു സ്വീകരിച്ച് അവളെ എനിക്ക് തരിക.'

ഏവമുക്തസ്യ വിപ്രേണ ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ഭൂപതേഃ । വ്യദീര്യത മനോ ദുഃ ഖാന്ന ചൈനം കിഞ്ചിദബ്രവീത്॥൮.

ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ പിളർന്ന് പോയി; അവൻ ഒന്നും മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.

തതഃ സ വിപ്രോ നൃപതേര്വല്കലാന്തേ ദൃഢം ധനമ് । ബദ്ധ്വാ കേശേഷ്വഥാദായ നൃപപത്നീമകര്ഷയത്॥൮.

അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവിന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റത്ത് പണം ഉറപ്പിച്ച് കെട്ടി, അവളെ മുടിയിൽ പിടിച്ച്, രാജ്ഞിയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.

രുരോദ രോഹിതാശ്വോഽപി ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ടാം തു മാതരമ് । ഹസ്തേന വസ്ത്രമാകര്ഷന് കാകപക്ഷധരഃ ശിശുഃ॥൮.

രോഹിതാശ്വൻ തന്റെ അമ്മയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, കാക്കയുടെ ചിറകുപോലെയുള്ള കേശമുള്ള ആ കുഞ്ഞ് കരയാൻ തുടങ്ങി. അവൻ കൈകൊണ്ട് അമ്മയുടെ വസ്ത്രം പിടിച്ചു പിടിച്ചു പിടിച്ചു.

; രാജപത്ന്യുവാച മുഞ്ചാര്യ മുഞ്ച താവന്മാം യാവത്പശ്യാമ്യഹം ശിശുമ് । ദുര്ലഭം ദര്ശനം താത പുനരസ്യ ഭവിഷ്യതി॥൮.

രാജപത്നി പറഞ്ഞു: 'ആചാര്യനേ, ദയവായി എന്നെ കുറേ നേരം വിട്ട് വിടൂ, ഞാൻ എന്റെ കുഞ്ഞിനെ ഒന്ന് കാണട്ടെ. ഇനിയും ഞാൻ അവനെ കാണാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.'

പശ്യൈഹി വത്സ മാമേവം മാതരം ദാസ്യതാം ഗതാമ് । മാം മാ സ്പ്രാര്ക്ഷോ രാജപുത്ര ! അസ്പൃശ്യാഹം തവാധുനാ॥൮.

'കുഞ്ഞേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ അടിമയാക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് നീ നോക്കിക്കൊൾക. രാജകുമാരാ, ഇനി നീ എന്നെ തൊടരുത്; ഞാൻ ഇനി നിന്നോട് ചേർന്ന് ഇരിക്കാൻ പറ്റില്ല.'

തതഃ സ ബാലഃ സഹസാ ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ടാം തു മാതരമ് । സമഭ്യധാവദമ്ബേതി രുദന് സാസ്ത്രാവിലേക്ഷണഃ॥൮.

അമ്മയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ആ ബാലൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ, 'അമ്മേ!' എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ട് ഓടി പിന്നാലെ പോയി.

തമാഗതം ദ്വിജഃ ക്രോധാദ്വാലമഭ്യാഹനത് പദാ । വദംസ്തഥാപി സോഽമ്ബേതി നൈവാമുഞ്ചത മാതരമ്॥൮.

അവിടെത്തന്നെ എത്തിയ ബാലനെ ദ്വിജൻ കോപത്തോടെ കാലുകൊണ്ട് തള്ളിയിട്ടു. എങ്കിലും ആ കുഞ്ഞ് 'അമ്മേ!' എന്ന് വിളിച്ചു കൊണ്ട് അമ്മയെ വിട്ടൊഴിയാതെ പിടിച്ചു നിന്നു.

; രാജപത്ന്യുവാച പ്രസാദം കുരു മേം നാഥ ക്രീണീഷ്വേമം ച ബാലകമ് । ക്രീതാപി നാഹം ഭവതോ വിനൈനം കാര്യസാധികാ॥൮.

രാജപത്നി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, ദയവായി എന്നെ കരുണയോടെ നോക്കൂ; ഈ കുഞ്ഞിനെയും കൂടെ വാങ്ങൂ. ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം അടിമയായാലും, ഈ കുട്ടിയില്ലാതെ ഞാൻ എന്റെ കടമകൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയില്ല.'

ഇത്ഥം മമാല്പഭാഗ്യായാഃ പ്രസാദസുമുഖോ ഭവ । മാം സംയോജയ ബാലേന വത്സേനേവ പയസ്വിനീമ്॥൮.

'എനിക്ക് ഇത്രയും ദാരിദ്ര്യവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, ദയവായി എന്നോട് കരുണ കാണിക്കൂ. പശുവിനെക്കൊണ്ട് കിടാവിനെ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, എന്നെയും എന്റെ കുഞ്ഞിനെയും ഒന്നിച്ച് ചേർക്കൂ.'

; ബ്രാഹ്മണ ഉവാച ഗൃഹ്യതാം വിത്തമേതത് തേ ദീയതാം ബാലകോ മമ । സ്ത്രീപുംസോര്ധര്മശാസ്ത്രജ്ഞൈഃ കൃതമേവ ഹി വേതനമ് । ശതം സഹസ്രം ലക്ഷം ച കോടിമൂല്യം തഥാ പരൈഃ॥൮.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ ധനം നീ എടുക്കൂ, കുട്ടിയെ എനിക്ക് തരിക. സ്ത്രീപുരുഷരുടെ കർമ്മശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് വില നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു—നൂറായാലും, ആയിരമായാലും, ലക്ഷമായാലും, കോടിയായാലും.'

; പക്ഷിണ ഊചുഃ തഥൈവ തസ്യ തദ്വിത്തം ബദ്ധ്വോത്തരപടേ തതഃ । പ്രഗൃഹ്യ ബാലകം മാത്രാ സഹൈകസ്ഥമബന്ധയത്॥൮.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ ആ ധനം മേൽവസ്ത്രത്തിൽ കെട്ടി, അമ്മയെയും കുഞ്ഞിനെയും ഒരുമിച്ച് പിടിച്ച് കൂട്ടിയിട്ട് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.'

നീയമാനൌ തു തൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭാര്യാ-പുത്രൌ സ പാര്ഥിവഃ । വിലലാപ സുദുഃ ഖാര്തോ നിഃ ശ്വസ്യോഷ്ണം പുനഃ പുനഃ॥൮.

ഭാര്യയെയും മകനെയും കൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ട രാജാവ് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ചൂടുള്ള ഉച്ച്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട്, വല്ലാതെ വിലപിച്ചു.

യാം ന വായുര്ന ചാദിത്യോ നേന്ദുര്ന ച പൃഥഗ്ജനഃ । ദൃഷ്ടവന്തഃ പുരാ പത്നീം സേയം ദാസീത്വമാഗതാ॥൮.

പൂർത്തിയാകാതെ, കാറ്റും സൂര്യനും മറ്റുള്ളവരും ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത എന്റെ ഭാര്യ, ഇപ്പോൾ അടിമയാവേണ്ടി വന്നിരിക്കുന്നു.

സൂര്യവംശപ്രസൂതോഽയം സുകുമാരകരാങ്ഗുലിഃ । സമ്പ്രാപ്തോ വിക്രയം ബാലോ ധിങ്മാമസ്തു സുദുര്മതിമ്॥൮.

സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, സുന്ദരമായ കൈകളും വിരലുകളും ഉള്ള ഈ കുഞ്ഞ് ഇപ്പോൾ വിറ്റു പോയിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് ഇതിൽ വലിയ ലജ്ജ!

ഹാ പ്രിയേ ! ഹാ ശിശോ ! നത്സ ! മമാനാര്യസ്യ ദുര്നയൈഃ । ദൈവാധീനാം ദശാം പ്രാപ്തോ ന മൃതോഽസ്മി തഥാപി ധിക്॥൮.

ഹായ് പ്രിയേ! ഹായ് കുഞ്ഞേ! എന്റെ ദുഷ്പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ വിധി സംഭവിച്ചത്. ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടം പോലെ സംഭവിച്ചിട്ടും ഞാൻ മരിക്കാതെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു—എനിക്ക് വലിയ അപമാനം!

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏവം വിലപതോ രാജ്ഞഃ സ വിപ്രോഽന്തരധീയത । വൃക്ഷഗേഹാദിഭിസ്തുങ്ഗൈസ്താവാദായ ത്വരാന്വിതഃ॥൮.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ രാജാവ് വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ അവരെ വേഗത്തിൽ ഉയർന്ന മരങ്ങളും വീടുകളും കടന്ന് കാണാതായി കൊണ്ടുപോയി.'

വിശ്വാമിത്രസ്തതഃ പ്രാപ്തോ നൃപം വിത്തമയാചത । തസ്മൈ സമര്പയാമാസ ഹരിശ്ചന്ദ്രോഽപി തദ്ധനമ്॥൮.

അതിനുശേഷം വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തി, രാജാവിനോട് ആ ധനം ചോദിച്ചു. ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ആ പണം അദ്ദേഹത്തിന് നൽകി.

തദ്വിത്തം സ്തോകമാലോക്യ ദാരവിക്രയസമ്ഭവമ് । ശോകാഭിഭൂതം രാജാനം കുപിതഃ കൌശികോഽബ്രവീത്॥൮.

ഭാര്യയെയും മകനെയും വിറ്റ് കിട്ടിയ ആ കുറച്ച് പണം കണ്ടപ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന രാജാവിനോട് കോപത്തോടെ കൗശികമുനി പറഞ്ഞു:

ക്ഷത്രബന്ധോ ! മമേമാം ത്വം സദൃശീം യജ്ഞദക്ഷിണാമ് । മന്യസേ യദി തത് ക്ഷിപ്രം പശ്യ ത്വം മേ ബലം പരമ്॥൮.

'ക്ഷത്രിയൻ, നീ ഇതാണ് എനിക്ക് യജ്ഞദക്ഷിണയായി യോജിച്ചതെന്ന് കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഉടൻ എന്റെ മഹാശക്തി കാണുക.'

തപസോഽത്ര സുതപ്തസ്യ ബ്രാഹ്മണ്യസ്യാമലസ്യ ച । മത്പ്രഭാവസ്യ ചോഗ്രസ്യ ശുദ്ധസ്യാധ്യയനസ്യ ച॥൮.

'ഇവിടെ എന്റെ കടുത്ത തപസ്സിന്റെ, ശുദ്ധമായ ബ്രാഹ്മണത്വത്തിന്റെ, ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുടെ, നിർമലമായ പഠനത്തിന്റെ ഫലമാണ്.'

അന്യാം ദാസ്യാമി ഭഗവന് ! കാലഃ കശ്ചിത്പ്രതീക്ഷ്യതാമ് । സാമ്പ്രതം നാസ്തി വിക്രീതാ പത്നീ പുത്രശ്ച ബാലകഃ॥൮.

ഭഗവനേ, ഞാന്‍ മറ്റൊന്നായി നിങ്ങള്‍ക്കു തരാം; കുറച്ചു നേരം കാത്തിരിക്കുക. ഇപ്പോള്‍ എന്റെ ഭാര്യയെ വിറ്റു കഴിഞ്ഞു, മകനും ഇനിയും കുട്ടിയാണല്ലോ.

; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച ചതുര്ഭാഗഃ സ്ഥിതോ യോഽയം ദിവസസ്യ നരാധിപ । ഏഷ ഏവ പ്രതീക്ഷ്യോ മേ വക്തവ്യം നോത്തരം ത്വയാ॥൮.

വിശ്വാമിത്രന്‍ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഈ ദിവസം നാലില്‍ ഒരു ഭാഗം മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു; അത്രയും സമയം മാത്രമേ ഞാന്‍ കാത്തിരിക്കൂ. ഇനി ഒന്നും പറയരുത്.