മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

അവാപ്യ ചേതനാം രാജാ വിശ്വാമിത്രമവേക്ഷ്യ ച । പുനര്മോഹം സമാപേദേ സ ച ക്രോധം യയൌ മുനിഃ॥൮.

ബോധം തിരിച്ചു കിട്ടിയ രാജാവ് വിശ്വാമിത്രനെ നോക്കി; പിന്നെയും ബോധംകെട്ടു വീണു. അതു കണ്ട മുനിവർ കോപിച്ചു.

സ സമാശ്വാസ്യ രാജാനം വാക്യമാഹ ദ്വിജോത്തമഃ । ദീയതാം ദക്ഷിണാ സാ മേ യദി ധര്മമവേക്ഷസേ॥൮.

അപ്പൊഴ് രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ധർമ്മത്തെ മാനിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്ക് അർഹമായ പ്രതിഫലം ദയവായി തരിക.'

സത്യേനാര്കഃ പ്രതപതി സത്യേ തിഷ്ഠതി മേദിനീ । സത്യം ചോക്തം പരോ ധര്മഃ സ്വര്ഗഃ സത്യേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ॥൮.

സത്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നു, സത്യത്തിൽ തന്നെയാണ് ഭൂമി നിലകൊള്ളുന്നത്. സത്യം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം എന്നും, സ്വർഗ്ഗം സത്യത്തിൽ അടിസ്ഥിതമാണ് എന്നും പറയുന്നു.

അശ്വമേധസഹസ്രം ച സത്യം ച തുലയാ ധൃതമ് । അശ്വമേധസഹസ്രാദ്ധി സത്യമേവ വിശിഷ്യതേ॥൮.

ആയിരം അശ്വമേധയാഗവും സത്യവും തുലാസ്സിൽ വച്ചാൽ, സത്യം ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളെക്കാൾ വലിയതായിരിക്കും.

അഥവാ കിം മമൈതേന സാമ്നാ പ്രോക്തേന കാരണമ് । അനാര്ത്യേ പാപസങ്കല്പേ ക്രൂരേ ചാനൃതവാദിനി॥൮.

അല്ലെങ്കിൽ, ഇങ്ങനെ സമാധാനത്തോടെ സംസാരിച്ചിട്ട് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ദരിദ്രനും ദുഷ്ടചിന്തയുള്ളവനും ക്രൂരനും കള്ളം പറയുന്നവനും ആയ ഒരാളോട് സംസാരിക്കാൻ എന്ത് കാര്യം?

ത്വയി രാജ്ഞി പ്രഭവതി സദ്ഭാവഃ ശ്രൂയതാമയമ് । അദ്യ മേ ദക്ഷിണാം രാജന് ന ദാസ്യതി ഭവാന് യദി॥൮.

രാജാവായ നീക്കാണ് അധികാരം ഉള്ളത്. അതിനാൽ ഇതു കേൾക്കൂ: രാജാവേ, ഇന്ന് തന്നെ നീ എനിക്ക് പ്രതിഫലം തരുന്നില്ലെങ്കിൽ—

അസ്താചലം പ്രയാതേര്ഽകേ ശപ്സ്യാമി ത്വാം തതോ ധ്രുവമ് । ഇത്യുക്ത്വാ സ യയൌ വിപ്രോ രാജാ ചാസീദ്ഭയാതുരഃ॥൮.

'സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറൻ പർവതത്തിന് അപ്പുറം അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കും; അപ്പോൾ അത് ഉറപ്പായും സംഭവിക്കും.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണൻ പോയി; രാജാവിന് ഭയത്തിൽ കുലുങ്ങി.

കാന്ദിഗ്ഭൂതോഽധമോ നിഃ സ്വോ നൃശംസധനിനാര്ദിതഃ । ഭാര്യാസ്യ ഭൂയഃ പ്രാഹേദം ക്രിയതാം വചനം മമ॥൮.

ദാരിദ്ര്യത്താൽ തളർന്നും അപമാനിതനായി, സ്വത്തൊന്നുമില്ലാതെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ കഠിനവാക്കുകൾ കേട്ട് വേദനിച്ചു, അവന്റെ ഭാര്യ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്ക് നീ ചെയ്യണം.'

മാ ശാപാനലനിര്ദഗ്ധഃ പഞ്ചത്വമുപയാസ്യസി । സ തഥാ ചോദ്യമാനസ്തു രാജാ പത്ന്യാ പുനഃ പുനഃ॥൮.

'ശാപത്തിന്റെ തീയിൽ കത്തിപ്പോകാതെ, മരണം നേരിടേണ്ടി വരാതിരിക്കുക.' ഇങ്ങനെ ഭാര്യ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രേരിപ്പിച്ചപ്പോൾ—

പ്രാഹ ഭദ്രേ കരോമ്യേഷ വിക്രയം തവ നിര്ഘൃണഃ । നൃശംസൈരപി യദ് കര്തും ന ശക്യം തത് കരോമ്യഹമ്

അവൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രിയേ, ഞാൻ നിന്നെ വിൽക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നു, ഇത് ക്രൂരമായ കാര്യമാണ്. ക്രൂരഹൃദയന്മാർ പോലും ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത് ഞാൻ ചെയ്യുന്നു.'

യദി മേ ശക്യതേ വാണീ വക്തുമീദൃക് സുദുര്വചഃ । ഏവമുക്ത്വാ തതോ ഭാര്യാം ഗത്വാ നാഗരമാതുരഃ । ബാഷ്പാപിഹിതകണ്ഠാക്ഷസ്തതോ വചനമബ്രവീത്॥൮.

'ഇത്ര കഠിനമായ വാക്കുകൾ എനിക്ക് പറയാൻ കഴിയുമോ...' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വിഷാദഭരിതനായ രാജാവ് ഭാര്യയുമായി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; കണ്ണും കണ്ഠവും കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു, അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

; രാജോവാച ഭോ ഭോ നാഗരികാഃ സര്വേ ശൃണുധ്വം വചനം മമ । കിം മാം പൃച്ഛഥ കസ്ത്വം ഭോ നൃശംസോഽഹമമാനുഷഃ॥൮.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'ഹോ, ഹോ! എല്ലാ നഗരവാസികളും, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. നിങ്ങൾ എനിക്ക് 'ആരാണീ?' എന്ന് ചോദിക്കുന്നതെന്തിന്? ഞാൻ ക്രൂരനും മനുഷ്യത്വം ഇല്ലാത്തവനും ആകുന്നു.'

രാക്ഷസോ വാതികഠിനസ്തതഃ പാപതരോഽപി വാ । വിക്രേതും ദയിതാം പ്രാപ്തോ യോ ന പ്രാണാംസ്ത്യജാമ്യഹമ്॥൮.

'ഞാൻ ഒരു രാക്ഷസനാണ്, അതിലും കഠിനഹൃദയൻ, അതിലും പാപിയാകാം; എങ്കിലും എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ വിൽക്കാൻ ഞാൻ എത്തി, എന്നിരുന്നാലും ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.'

യദി വഃ കസ്യചിത് കാര്യം ദാസ്യാ പ്രാണേഷ്ടയാ മമ । സ ബ്രീവീതു ത്വരായുക്തോ യാവത് സന്ധാരയാമ്യഹമ്॥൮.

'നിങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും ദാസിയായെ ആവശ്യമുള്ളവനുണ്ടെങ്കിൽ, അവൾ എനിക്ക് ജീവനിലും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്, ഉടൻ പറയൂ, ഞാൻ ഇതു സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നവരെ.'

; പക്ഷിണ ഊചുഃ അഥ വൃദ്ധോ ദ്വിജഃ കശ്ചിദാഗത്യാഹ നരാധിപമ് । സമര്പയസ്വ മേ ദാസീമഹം ക്രേതാ ധനപ്രദഃ॥൮.

അപ്പോൾ ഒരു വയോധികൻ ആയ ബ്രാഹ്മണൻ വന്നു രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'അവളെ എനിക്ക് ദാസിയായി സമർപ്പിക്കൂ; ഞാൻ വാങ്ങാൻ തയ്യാറാണ്, വിലയും നൽകാം.'

അസ്തി മേ വിത്തമസ്തോകം സുകുമാരീ ച മേ പ്രിയാ । ഗൃഹകര്മ ന ശക്നോതി കര്തുമസ്മാത് പ്രയച്ഛ മേ॥൮.

'എനിക്ക് അല്പം സമ്പത്തുണ്ട്, എന്റെ പ്രിയവളും വളരെ സുന്ദരിയും സുന്ദരിയാണ്; അവൾക്ക് വീട്ടുപണികൾ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവളെ എനിക്ക് തരിക.'

കര്മണ്യതാ-വയോ-രൂപ-ശീലാനാം തവ യോഷിതഃ । അനുരൂപമിദം വിത്തം ഗൃഹാണാര്പയ മേഽബലാമ്॥൮.

നിന്റെ ഭാര്യയുടെ കഴിവും പ്രായവും സൗന്ദര്യവും സ്വഭാവവും കണക്കിലെടുത്ത്, ഈ സമ്പത്ത് അനുയോജ്യമാണ്; ഇതു സ്വീകരിച്ച് അവളെ എനിക്ക് തരിക.'

ഏവമുക്തസ്യ വിപ്രേണ ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ഭൂപതേഃ । വ്യദീര്യത മനോ ദുഃ ഖാന്ന ചൈനം കിഞ്ചിദബ്രവീത്॥൮.

ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ പിളർന്ന് പോയി; അവൻ ഒന്നും മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.

തതഃ സ വിപ്രോ നൃപതേര്വല്കലാന്തേ ദൃഢം ധനമ് । ബദ്ധ്വാ കേശേഷ്വഥാദായ നൃപപത്നീമകര്ഷയത്॥൮.

അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവിന്റെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റത്ത് പണം ഉറപ്പിച്ച് കെട്ടി, അവളെ മുടിയിൽ പിടിച്ച്, രാജ്ഞിയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.

രുരോദ രോഹിതാശ്വോഽപി ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ടാം തു മാതരമ് । ഹസ്തേന വസ്ത്രമാകര്ഷന് കാകപക്ഷധരഃ ശിശുഃ॥൮.

രോഹിതാശ്വൻ തന്റെ അമ്മയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, കാക്കയുടെ ചിറകുപോലെയുള്ള കേശമുള്ള ആ കുഞ്ഞ് കരയാൻ തുടങ്ങി. അവൻ കൈകൊണ്ട് അമ്മയുടെ വസ്ത്രം പിടിച്ചു പിടിച്ചു പിടിച്ചു.

; രാജപത്ന്യുവാച മുഞ്ചാര്യ മുഞ്ച താവന്മാം യാവത്പശ്യാമ്യഹം ശിശുമ് । ദുര്ലഭം ദര്ശനം താത പുനരസ്യ ഭവിഷ്യതി॥൮.

രാജപത്നി പറഞ്ഞു: 'ആചാര്യനേ, ദയവായി എന്നെ കുറേ നേരം വിട്ട് വിടൂ, ഞാൻ എന്റെ കുഞ്ഞിനെ ഒന്ന് കാണട്ടെ. ഇനിയും ഞാൻ അവനെ കാണാൻ കഴിയില്ലല്ലോ.'

പശ്യൈഹി വത്സ മാമേവം മാതരം ദാസ്യതാം ഗതാമ് । മാം മാ സ്പ്രാര്ക്ഷോ രാജപുത്ര ! അസ്പൃശ്യാഹം തവാധുനാ॥൮.

'കുഞ്ഞേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ അടിമയാക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് നീ നോക്കിക്കൊൾക. രാജകുമാരാ, ഇനി നീ എന്നെ തൊടരുത്; ഞാൻ ഇനി നിന്നോട് ചേർന്ന് ഇരിക്കാൻ പറ്റില്ല.'

തതഃ സ ബാലഃ സഹസാ ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ടാം തു മാതരമ് । സമഭ്യധാവദമ്ബേതി രുദന് സാസ്ത്രാവിലേക്ഷണഃ॥൮.

അമ്മയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ആ ബാലൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ, 'അമ്മേ!' എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ട് ഓടി പിന്നാലെ പോയി.

തമാഗതം ദ്വിജഃ ക്രോധാദ്വാലമഭ്യാഹനത് പദാ । വദംസ്തഥാപി സോഽമ്ബേതി നൈവാമുഞ്ചത മാതരമ്॥൮.

അവിടെത്തന്നെ എത്തിയ ബാലനെ ദ്വിജൻ കോപത്തോടെ കാലുകൊണ്ട് തള്ളിയിട്ടു. എങ്കിലും ആ കുഞ്ഞ് 'അമ്മേ!' എന്ന് വിളിച്ചു കൊണ്ട് അമ്മയെ വിട്ടൊഴിയാതെ പിടിച്ചു നിന്നു.

; രാജപത്ന്യുവാച പ്രസാദം കുരു മേം നാഥ ക്രീണീഷ്വേമം ച ബാലകമ് । ക്രീതാപി നാഹം ഭവതോ വിനൈനം കാര്യസാധികാ॥൮.

രാജപത്നി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, ദയവായി എന്നെ കരുണയോടെ നോക്കൂ; ഈ കുഞ്ഞിനെയും കൂടെ വാങ്ങൂ. ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം അടിമയായാലും, ഈ കുട്ടിയില്ലാതെ ഞാൻ എന്റെ കടമകൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയില്ല.'

ഇത്ഥം മമാല്പഭാഗ്യായാഃ പ്രസാദസുമുഖോ ഭവ । മാം സംയോജയ ബാലേന വത്സേനേവ പയസ്വിനീമ്॥൮.

'എനിക്ക് ഇത്രയും ദാരിദ്ര്യവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, ദയവായി എന്നോട് കരുണ കാണിക്കൂ. പശുവിനെക്കൊണ്ട് കിടാവിനെ ചേർക്കുന്നതുപോലെ, എന്നെയും എന്റെ കുഞ്ഞിനെയും ഒന്നിച്ച് ചേർക്കൂ.'

; ബ്രാഹ്മണ ഉവാച ഗൃഹ്യതാം വിത്തമേതത് തേ ദീയതാം ബാലകോ മമ । സ്ത്രീപുംസോര്ധര്മശാസ്ത്രജ്ഞൈഃ കൃതമേവ ഹി വേതനമ് । ശതം സഹസ്രം ലക്ഷം ച കോടിമൂല്യം തഥാ പരൈഃ॥൮.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ ധനം നീ എടുക്കൂ, കുട്ടിയെ എനിക്ക് തരിക. സ്ത്രീപുരുഷരുടെ കർമ്മശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് വില നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു—നൂറായാലും, ആയിരമായാലും, ലക്ഷമായാലും, കോടിയായാലും.'

; പക്ഷിണ ഊചുഃ തഥൈവ തസ്യ തദ്വിത്തം ബദ്ധ്വോത്തരപടേ തതഃ । പ്രഗൃഹ്യ ബാലകം മാത്രാ സഹൈകസ്ഥമബന്ധയത്॥൮.

പക്ഷികൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ ആ ധനം മേൽവസ്ത്രത്തിൽ കെട്ടി, അമ്മയെയും കുഞ്ഞിനെയും ഒരുമിച്ച് പിടിച്ച് കൂട്ടിയിട്ട് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.'

നീയമാനൌ തു തൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭാര്യാ-പുത്രൌ സ പാര്ഥിവഃ । വിലലാപ സുദുഃ ഖാര്തോ നിഃ ശ്വസ്യോഷ്ണം പുനഃ പുനഃ॥൮.

ഭാര്യയെയും മകനെയും കൊണ്ടുപോകുന്നത് കണ്ട രാജാവ് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ചൂടുള്ള ഉച്ച്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട്, വല്ലാതെ വിലപിച്ചു.