മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

അഗ്നിഹോത്രമധീതം വാ ദാനാദ്യാശ്ചാഖിലാഃ ക്രിയാഃ । ഭജന്തേ തസ്യ വൈഫല്യം യസ്യ വാക്യമകാരണമ്॥൮.

അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്താലോ, എല്ലാ ദാനങ്ങളും ചെയ്താലോ, വാക്ക് പാലിക്കാത്തവർക്കു അതൊന്നും ഫലിക്കില്ല.

സത്യമത്യന്തമുദിതം ധര്മശാസ്ത്രേഷു ധീമതാമ് । താരണായാനൃതം തദ്വത് പാതനായാകൃതാത്മനാമ്॥൮.

സത്യമാണ് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. സത്യത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നവർക്കു അനൃതം രക്ഷയല്ല; മറിച്ച്, അതു അവനെ താഴെ വീഴ്ത്തും.

സപ്താശ്വമേധാനാഹൃത്യ രാജസൂയം ച പാര്ഥിവഃ । കൃതിര്നാമ ച്യുതഃ സ്വര്ഗാദസത്യവചനാത് സകൃത്॥൮.

ഏഴു അശ്വമേധയാഗങ്ങളും ഒരു രാജസൂയയാഗവും നടത്തിയ രാജാവും, ഒരിക്കൽ പോലും അസത്യം പറഞ്ഞാൽ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീഴും.

രാജന് ജാതമപത്യം മേ ഇത്യുക്ത്വാ പ്രരുരോദ ഹ । ബാഷ്പാമ്ബുപ്ലുതനേത്രാന്താമുവാചേദം മഹീപതിഃ॥൮.

രാജാവേ, "എന്റെ കുഞ്ഞ് ജനിച്ചു" എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൾ കരയാൻ തുടങ്ങി; കണ്ണുകൾ കണ്ണീരിൽ നിറഞ്ഞു. രാജാവ് അവളോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച വിമുഞ്ച ഭദ്രേ സന്താപമയം തിഷ്ഠതി ബാലകഃ । ഉച്യതാം വക്തുകാമാസി യദ്വാ ത്വം ഗജഗാമിനി॥൮.

ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: "സുഖമായിരിക്കുക, ഭദ്രേ, വിഷമം വിട്ടുകളയൂ; കുഞ്ഞ് ജീവനോടെ ഉണ്ട്. പറയാൻ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയൂ, ഗജഗാമിനി."

; പത്ന്യുവാച രാജന് ജാതമപത്യം മേ സതാം പുത്രഫലാഃ സ്ത്രിയഃ । സ മാം പ്രദായ വിത്തേന ദേഹി വിപ്രായ ദക്ഷിണാമ്॥൮.

ഭാര്യ പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, എന്റെ മകൻ ജനിച്ചു; സത്വസ്ത്രികൾക്ക് മകനാണ് ഫലം. അതുകൊണ്ട്, ദയവായി എന്നെ സമ്പത്തോടുകൂടെ ഒരു ദക്ഷിണയായി ബ്രാഹ്മണനു നൽകൂ."

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏതദ്വാക്യമുപശ്രുത്യ യയൌ മോഹം മഹീപതിഃ । പ്രതിലഭ്യ ച സംജ്ഞാം സ വിലലാപാതിദുഃ ഖിതഃ॥൮.

ഇത് കേട്ട രാജാവ് ബോധംകെട്ടു വീണു; ബോധം തിരിച്ചു കിട്ടിയപ്പോൾ അതിയായ ദുഃഖത്തിൽ അവൻ കരഞ്ഞു.

മഹദ്ദുഃ ഖമിദം ഭദ്രേ യത് ത്വമേവം ബ്രവീഷി മാമ് । കിം തവ സ്മിതസംലാപാ മമ പാപസ്യ വിസ്മൃതാഃ॥൮.

"ഇങ്ങനെ നീ എന്നോട് പറയുന്നത് എനിക്ക് വലിയ ദുഃഖമാണ്, പ്രിയേ. നീ ഈ പാപിയുമായി പങ്കിട്ടിരുന്ന ആ ചിരിയും സ്നേഹവാക്കുകളും മറന്നോ?"

ഹാ ഹാ കഥം ത്വയാ ശക്യം വക്തുമേതത് ശുചിസ്മിതേ । ദുര്വാച്യമേതദ്വചനം കര്തും ശക്നോമ്യഹം കഥമ്॥൮.

"ഹായ്, ഹായ്! ശുചിസ്മിതേ, നീ എങ്ങനെ ഇതുപോലെയുള്ള വാക്കുകൾ പറയാൻ കഴിയും? ഞാനോ, ഇങ്ങനെ പറയാൻ എങ്ങനെ മനസ്സാകുമ്?"

ഇത്യുക്ത്വാ സ നരശ്രേഷ്ഠോ ധിഗ്ധിഗിത്യസകൃദ് ബ്രുവന് । നിപപാത മഹീപൃഷ്ഠേ മൂര്ച്ഛയാഭിപരിപ്ലുതഃ॥൮.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ മഹാനായ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും വീണ്ടും "ദുഷ്ടം, ദുഷ്ടം" എന്ന് വിളിച്ചു, ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണു.

ശയാനം ഭുവി തം ദൃഷ്ട്വാ ഹരിശ്ചന്ദ്രം മഹീപതിമ് । ഉവാചേദം സകരുണം രാജപത്നീ സുദുഃ ഖിതാ॥൮.

ഭൂമിയിൽ വീണുകിടക്കുന്ന ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ രാജാവിനെ കണ്ട ഭാര്യ, അതിയായ ദുഃഖത്തിൽ, കരുണയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

; പത്ന്യുവാച ഹാ മഹാരജാ കസ്യേദമപധ്യാനമുപസ്ഥിതമ് । യത് ത്വം നിപതിതോ ഭൂമൌ രാങ്കവാസ്തരണോചിതഃ॥൮.

ഭാര്യ പറഞ്ഞു: "ഹായ് മഹാരാജാവേ, എന്ത് ദുർഭാഗ്യമാണ് നിന്നെ ഇങ്ങനെ നിലത്ത് വീഴ്ച്ചയിലാക്കിയത്? രാജസിംഹാസനത്തിൽ കിടന്നിരുന്ന നീ, ഇന്ന് നിലത്താണല്ലോ!"

യേന കോട്യഗ്രഗോവിത്തം വിപ്രാണാമപവര്ജിതമ് । സ ഏഷ പൃഥിവീനാഥോ ഭൂമൌ സ്വപിതി മേ പതിഃ॥൮.

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അകറ്റപ്പെട്ട കോടിക്കണക്കിന് പശുക്കളെക്കാൾ വിലയേറിയ സമ്പത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ ഭൂമിയുടെ രാജാവായ എന്റെ ഭർത്താവ്, ഇന്ന് നിലത്ത് കിടക്കുന്നു."

ഹാ കഷ്ടം കിം തവാനേന കൃതം ദേവ ! മഹീക്ഷിതാ । യദിന്ദ്രോപേന്ദ്രതുല്യോഽയം നീതഃ പ്രസ്വാപനീം ദശാമ്॥൮.

"ഹായ്, ദൈവമേ! രാജാവേ, നീ എന്ത് തെറ്റാണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയില്ല; ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും തുല്യനായ നീ ഇങ്ങനെ ദയനീയമായ അവസ്ഥയിലായതെന്ത്?"

ഇത്യുക്ത്വാ സാപി സുശ്രോണീ മൂര്ച്ഛിതാ നിപപാത ഹ । ഭര്തൃദുഃ ഖമഹാഭാരേണാസഹ്യേന നിപീഡിതാ॥൮.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സുന്ദരമായ കമരത്തുള്ള അവളും ഭർത്താവിന്റെ അതികഠിനമായ ദുഃഖം സഹിക്കാനാവാതെ ബോധംകെട്ട് വീണു.

തൌ തഥാ പതിതൌ ഭൂമാവനാഥൌ പിതരൌ ശിശുഃ । ദൃഷ്ട്വാത്യന്തം ക്ഷുധാവിഷ്ടഃ പ്രാഹ വാക്യം സുദുഃ ഖിതഃ॥൮.

അവൻ്റെ അമ്മയും അച്ഛനും ഇങ്ങനെ നിലത്ത് വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട കുഞ്ഞ്, അതിയായ വിശപ്പിൽ പീഡിതനായി ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞു.

താത താത ! ദദസ്വാന്നമമ്ബാമ്ബ ! ഭോജനം ദദ । ക്ഷുന്മേ ബലവതീ ജാതാ ജിഹ്വാഗ്രം ശുഷ്യതേ തഥാ॥൮.

"അച്ഛാ, അച്ഛാ! ഭക്ഷണം തരൂ! അമ്മേ, അമ്മേ! എനിക്ക് ഭക്ഷണം തരൂ! എനിക്ക് വലിയ വിശപ്പാണ്, നാവിന്റെ അറ്റം ഉണങ്ങിപ്പോകുന്നു."

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഏതസ്മിന്നന്തരേ പ്രാപ്തോ വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ । ദൃഷ്ട്വാ തു തം ഹരിശ്ചന്ദ്രം പതിതം ഭുവി മൂര്ച്ഛിതമ്॥൮.

അപ്പോൾ മഹാതപസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തി; ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ നിലത്ത് ബോധംകെട്ട് കിടക്കുന്നത് കണ്ടു—

സ വാരിണാ സമഭ്യുക്ഷ്യ രാജാനമിദമബ്രവീത് । ഉത്തിഷ്ഠോതിഷ്ഠ രാജേന്ദ്ര താം ദദസ്വേഷ്ടദക്ഷിണാമ്॥൮.

അവൻ വെള്ളം തളിച്ച് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ, രാജാധിരാജാവേ! ഇഷ്ടമായ ദാനവും ദക്ഷിണയും ഇപ്പോൾ നൽകൂ."

ഋണം ധാരയതോ ദുഃ ഖമഹന്യഹനി വര്ധന്തേ । ആപ്യായ്യമാനഃ സ തദാ ഹിമശീതേന വാരിണാ॥൮.

കടം ചുമക്കുന്നവർക്കു ദുഃഖം ദിവസേന വർധിക്കും; അങ്ങനെ തണുത്ത വെള്ളം തളിച്ച് അവനെ ഉണർത്തി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

അവാപ്യ ചേതനാം രാജാ വിശ്വാമിത്രമവേക്ഷ്യ ച । പുനര്മോഹം സമാപേദേ സ ച ക്രോധം യയൌ മുനിഃ॥൮.

ബോധം തിരിച്ചു കിട്ടിയ രാജാവ് വിശ്വാമിത്രനെ നോക്കി; പിന്നെയും ബോധംകെട്ടു വീണു. അതു കണ്ട മുനിവർ കോപിച്ചു.

സ സമാശ്വാസ്യ രാജാനം വാക്യമാഹ ദ്വിജോത്തമഃ । ദീയതാം ദക്ഷിണാ സാ മേ യദി ധര്മമവേക്ഷസേ॥൮.

അപ്പൊഴ് രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ധർമ്മത്തെ മാനിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്ക് അർഹമായ പ്രതിഫലം ദയവായി തരിക.'

സത്യേനാര്കഃ പ്രതപതി സത്യേ തിഷ്ഠതി മേദിനീ । സത്യം ചോക്തം പരോ ധര്മഃ സ്വര്ഗഃ സത്യേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ॥൮.

സത്യത്തിന്റെ ബലത്തിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നു, സത്യത്തിൽ തന്നെയാണ് ഭൂമി നിലകൊള്ളുന്നത്. സത്യം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ധർമ്മം എന്നും, സ്വർഗ്ഗം സത്യത്തിൽ അടിസ്ഥിതമാണ് എന്നും പറയുന്നു.

അശ്വമേധസഹസ്രം ച സത്യം ച തുലയാ ധൃതമ് । അശ്വമേധസഹസ്രാദ്ധി സത്യമേവ വിശിഷ്യതേ॥൮.

ആയിരം അശ്വമേധയാഗവും സത്യവും തുലാസ്സിൽ വച്ചാൽ, സത്യം ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങളെക്കാൾ വലിയതായിരിക്കും.

അഥവാ കിം മമൈതേന സാമ്നാ പ്രോക്തേന കാരണമ് । അനാര്ത്യേ പാപസങ്കല്പേ ക്രൂരേ ചാനൃതവാദിനി॥൮.

അല്ലെങ്കിൽ, ഇങ്ങനെ സമാധാനത്തോടെ സംസാരിച്ചിട്ട് എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ദരിദ്രനും ദുഷ്ടചിന്തയുള്ളവനും ക്രൂരനും കള്ളം പറയുന്നവനും ആയ ഒരാളോട് സംസാരിക്കാൻ എന്ത് കാര്യം?

ത്വയി രാജ്ഞി പ്രഭവതി സദ്ഭാവഃ ശ്രൂയതാമയമ് । അദ്യ മേ ദക്ഷിണാം രാജന് ന ദാസ്യതി ഭവാന് യദി॥൮.

രാജാവായ നീക്കാണ് അധികാരം ഉള്ളത്. അതിനാൽ ഇതു കേൾക്കൂ: രാജാവേ, ഇന്ന് തന്നെ നീ എനിക്ക് പ്രതിഫലം തരുന്നില്ലെങ്കിൽ—

അസ്താചലം പ്രയാതേര്ഽകേ ശപ്സ്യാമി ത്വാം തതോ ധ്രുവമ് । ഇത്യുക്ത്വാ സ യയൌ വിപ്രോ രാജാ ചാസീദ്ഭയാതുരഃ॥൮.

'സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറൻ പർവതത്തിന് അപ്പുറം അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കും; അപ്പോൾ അത് ഉറപ്പായും സംഭവിക്കും.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണൻ പോയി; രാജാവിന് ഭയത്തിൽ കുലുങ്ങി.

കാന്ദിഗ്ഭൂതോഽധമോ നിഃ സ്വോ നൃശംസധനിനാര്ദിതഃ । ഭാര്യാസ്യ ഭൂയഃ പ്രാഹേദം ക്രിയതാം വചനം മമ॥൮.

ദാരിദ്ര്യത്താൽ തളർന്നും അപമാനിതനായി, സ്വത്തൊന്നുമില്ലാതെ, ബ്രാഹ്മണന്റെ കഠിനവാക്കുകൾ കേട്ട് വേദനിച്ചു, അവന്റെ ഭാര്യ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്ക് നീ ചെയ്യണം.'

മാ ശാപാനലനിര്ദഗ്ധഃ പഞ്ചത്വമുപയാസ്യസി । സ തഥാ ചോദ്യമാനസ്തു രാജാ പത്ന്യാ പുനഃ പുനഃ॥൮.

'ശാപത്തിന്റെ തീയിൽ കത്തിപ്പോകാതെ, മരണം നേരിടേണ്ടി വരാതിരിക്കുക.' ഇങ്ങനെ ഭാര്യ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രേരിപ്പിച്ചപ്പോൾ—