മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ഋഷിരുവാച നിത്യൈവ സാ ജഗന്മൂര്തിസ്തയാ സര്വമിദം തതമ് । തഥാപി തത്സമുത്പത്തിര്ബഹുധാ ശ്രുയതാം മമ॥൮൧.

ഋഷി പറഞ്ഞു: അവൾ ശാശ്വതവും ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപവും ആകുന്നു; അവളാൽ എല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അവളുടെ ഉത്ഭവം പലവിധമാണെന്നു എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കൂ.

ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥമാവിര്ഭവതി സാ യദാ । ഉത്പന്നേതി തദാ ലോകേ സാ നിത്യാപ്യഭിധീയതേ॥൮൧.

ദേവതകളുടെ കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ, അവളെ ജനിച്ചവളെന്നു ലോകത്തിൽ പറയുന്നു; എങ്കിലും, അവളെ എല്ലായ്പ്പോഴും ശാശ്വതയെന്നു വിളിക്കുന്നു.

യോഗനിദ്രാം യദാ വിഷ്ണുര്ജഗത്യേകാര്ണവീകൃതേ । ആസ്തീര്യ ശേഷമഭജത് കല്പാന്തേ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ॥൮൧.

ലോകം ഒറ്റ സമുദ്രമായി മാറിയപ്പോൾ, കല്പാന്തത്തിൽ, വിഷ്ണു യോഗനിദ്ര പരത്തി, ശേഷനിൽ വിശ്രമിച്ചു.

തദാ ദ്വാവസുരൌ ഘോരൌ വിഖ്യാതൌ മധുകൈടഭൌ । വിഷ്ണുകര്ണമലോദ്ഭൂതൌ ഹന്തും ബ്രഹ്മാണമുദ്യതൌ॥൮൧.

അപ്പോൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ ചെവിയിലെ മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, ഭയങ്കരരായ രണ്ട് അസുരന്മാർ—മധു, കൈടഭൻമാർ—ബ്രഹ്മാവിനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.

സ നാഭികമലേ വിഷ്ണോഃ സ്ഥിതോ ബ്രഹ്മാ പ്രജാപതിഃ । ദൃഷ്ട്വാ താവസുരൌ ചോഗ്രൌ പ്രസുപ്തം ച ജനാര്ദനമ്॥൮൧.

വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ ഇരുന്ന പ്രജാപതിയായ ബ്രഹ്മാവ്, ആ ഭയങ്കരരായ രണ്ട് അസുരന്മാരെയും ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ജനാർദ്ദനനെയും കണ്ടു.

തുഷ്ടാവ യോഗനിദ്രാം താമേകാഗ്രഹൃദയസ്ഥിതഃ । വിബോധനാര്ഥായ ഹരേര്ഹരിനേത്രകൃതാലയാമ്॥൮൧.

ഹരിയുടെ കണ്ണുകളിൽ പാർക്കുന്ന യോഗനിദ്രയെ ഉണർത്താൻ, ഏകാഗ്രമായ മനസ്സോടെ ബ്രഹ്മാവ് അവളെ സ്തുതിച്ചു.

ബ്രഹ്മോവാച വിശ്വേശ്വരീം ജഗദ്ധാത്രീം സ്ഥിതി-സംഹാരകാരിണീമ് । നിദ്രാം ഭഗവതീം വിഷ്ണോരതുലാം തേജസഃ പ്രഭുഃ॥൮൧.

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ലോകത്തിന്റെ ദേവിയേ, സൃഷ്ടികർത്താവേ, നിലനിൽപ്പിന്റെയും സംഹാരത്തിന്റെയും കാരണമാവുന്നവളേ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഭഗവതിയായ നിദ്രേ, ഉപമയില്ലാത്ത തേജസ്സിന്റെ ഉടമയേ!

ത്വം സ്വാഹാ ത്വം സ്വധാ ത്വം ഹി വഷട്കാരഃ സ്വരാത്മികാ । സുധാ ത്വമക്ഷരേ നിത്യേ ത്രിധാ മാത്രാത്മികാ സ്ഥിതാ॥൮൧.

നീ സ്വാഹയും സ്വധയും ആകുന്നു; നീ വഷട് എന്ന ഉച്ചാരവും സ്വരത്തിന്റെ ആത്മാവും ആകുന്നു; നീ അമൃതവും, അക്ഷരവും, ശാശ്വതവുമായവളും മൂന്നു മാത്രകളായി നിലകൊള്ളുന്നവളും ആകുന്നു.

അര്ധമാത്രാ സ്ഥിതാ നിത്യാ യാനുച്ചാര്യാ വിശേഷതഃ । ത്വമേവ സന്ധ്യാ സാവിത്രീ ത്വം ദേവി ജനനീ പരാ॥൮൧.

നീ എപ്പോഴും അർദ്ധമാത്രയായി നിലകൊള്ളുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ഉച്ചരിക്കാനാകാത്തതും; നീയാണ് സന്ധ്യയും സാവിത്രിയും ദേവിയേ, പരമമായ മാതാവും.

ത്വയൈവ ധാര്യതേ സര്വം ത്വയൈതത്സൃജ്യതേ ജഗത് । ത്വയൈതത്പാല്യതേ ദേവി ത്വമത്സ്യന്തേ ച സര്വദാ॥൮൧.

സകലവും നിന്നാൽ നിലനിൽക്കുന്നു; ഈ ലോകം നിന്നാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; ദേവിയേ, നിന്നാൽ തന്നെ ഇത് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നാൽ തന്നെ അതിന് അന്തംവരുന്നു.

വിസൃഷ്ടൌ സൃഷ്ടിരൂപാ ത്വം സ്ഥിതിരൂപാ ച പാലനേ । തഥാ സംഹൃതിരൂപാന്തേ ജഗതോഽസ്യ ജഗന്മയേ॥൮൧.

സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ നീ സൃഷ്ടിയുടെ രൂപവും, സംരക്ഷണത്തിൽ സംരക്ഷണത്തിന്റെ രൂപവും, അതുപോലെ ലോകാന്തത്തിൽ സംഹാരത്തിന്റെ രൂപവും, ലോകത്തിന്റെ സാക്ഷാൽ രൂപവുമാണ്.

മഹാവിദ്യാ മഹാമായാ മഹാമേധാ മഹാസ്മൃതിഃ । മഹാമോഹാ ച ഭവതീ മഹാദേവീ മഹേശ്വരീ॥൮൧.

നീ വലിയ ജ്ഞാനം, വലിയ മായ, വലിയ വിവേകം, വലിയ ഓർമ്മ, വലിയ മോഹവും, മഹാദേവിയും, പരമേശ്വരിയും ആകുന്നു.

പ്രകൃതിസ്ത്വഞ്ച സര്വസ്യ ഗുണത്രയവിഭാവിനീ । കാലരാത്രിര്മഹാരാത്രിര്മോഹരാത്രിശ്ച ദാരുണാ॥൮൧.

സകലത്തിന്റെയും പ്രപഞ്ചസ്വഭാവം നീയാണു, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവളും. നീ കാലരാത്രി, മഹാരാത്രി, ഭയാനകമായ മോഹരാത്രിയും ആകുന്നു.

ത്വം ശ്രീസ്ത്വമീശ്വരീ ത്വം ഹ്രീസ്ത്വം ബുദ്ധിര്ബോധലക്ഷണാ । ലജ്ജാ പുഷ്ടിസ്തഥാ തുഷ്ടിസ്ത്വം ശാന്തിഃ ക്ഷാന്തിരേവ ച॥൮൧.

നീ ശ്രീ, നീ ഈശ്വരി, നീ ലജ്ജ, നീ വിവേകമുള്ള ബുദ്ധി, നീ ലജ്ജ, പോഷണം, സംതൃപ്തി, സമാധാനം, ക്ഷമയും ആകുന്നു.

ഖഡിഗനീ ശൂലിനീ ഘോരാ ഗദിനീ ചക്രിണീ തഥാ । ശങ്ഖിനീ ചാപിനീ ബാണ-ഭുശുണ്ഡീ പരിഘായുധാ॥൮൧.

നീ വാൾ കൈവശമുള്ളവളും, കുന്തം കൈവശമുള്ളവളും, ഭയങ്കരിയും, ഗദയും ചക്രവും കൈവശമുള്ളവളും, ശംഖം, വിൽ, അമ്പ്, ഭുശുണ്ടി, പരിഘം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവളും ആകുന്നു.

സൌമ്യാ സൌമ്യതരാശേഷ-സൌമ്യേഭ്യസ്ത്വതിസുന്ദരീ । പരാപരാണാം പരമാ ത്വമേവ പരമേശ്വരീ॥൮൧.

നീ സൌമ്യയായവളും, എല്ലാ സൌമ്യരിലും കൂടുതൽ സൌമ്യയും, അത്യന്തം സുന്ദരിയും, പരയും അപരവുമായവരിൽ പരമമായ പരമേശ്വരിയും ആകുന്നു.

യച്ച കിഞ്ചിത് ക്വചിദ്വസ്തു സദസദ്വാഖിലാത്മികേ । തസ്യ സര്വസ്യ യാ ശിക്തിഃ സാ ത്വം കിം സ്തൂയതേ തദാ॥൮൧.

എവിടെയും യാതൊരു വസ്തുവുണ്ടായാലും, സത്യമോ അസത്യമോ, എല്ലാറ്റിന്റെയും സാരമായ നീ തന്നെയാണ് അതിന്റെ ശക്തി. അപ്പോൾ നിന്നെ എങ്ങനെ വാഴ്ത്താൻ കഴിയും?

യയാ ത്വയാ ജഗത്സ്ത്രഷ്ടാ ജഗത്പാത്യത്തി യോ ജഗത് । സോഽപി നിദ്രാവശം നീതഃ കസ്ത്വാം സ്തോതുമിഹേശ്വരഃ॥൮൧.

നിന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, രക്ഷിക്കുന്നവനും, സംഹരിക്കുന്നവനും ഉറക്കത്താൽ കീഴടക്കപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ ഈശ്വരിയായ നിന്നെ ആരാണ് വാഴ്ത്താൻ കഴിയുക?

വിഷ്ണുഃ ശരീരഗ്രഹണമഹാമീശാന ഏവ ച । കാരിതാസ്തേ യതോഽതസ്ത്വാം കഃ സ്തോതും ശക്തിമാന് ഭവേത്॥൮൧.

ശരീരധാരിയായ വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും നിന്റെ ഇച്ഛയാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, നിന്നെ വാഴ്ത്താൻ ആര്ക്കാണ് കഴിവ്?

സാ ത്വമിത്ഥം പ്രഭാവൈഃ സ്വൈരുദാരൈര്ദേവി സംസ്തുതാ । മോഹയൈതൌ ദുരാധര്ഷാവസുരോ മധുകൈടഭൌ॥൮൧.

ഇങ്ങനെ നിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു വാഴ്ത്തപ്പെട്ട ദേവിയെ, നീ ദുർജയരായ മധു-കൈടഭന്മാരെ മോഹിപ്പിക്കണമേ.

പ്രബോധഞ്ച ജഗത്സ്വാമീ നീയതാമച്യുതോ ലഘു । ബോധശ്ച ക്രിയതാമസ്യ ഹന്തുമേതൌ മഹാസുരൌ॥൮൧.

ലോകനാഥനായ അച്യുതനെ വേഗത്തിൽ ഉണർത്തുകയും, ഈ മഹാസുരന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ അവനിൽ ബോധം വരുത്തുകയും ചെയ്യണമേ.

ഋഷിരുവാച ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവീ താമസീ തത്ര വേധസാ । വിഷ്ണോഃ പ്രബോധനാര്ഥായ നിഹന്തും മധുകൈടഭൌ॥൮൧.

മുനി പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദേവി, വിഷ്ണുവിനെ ഉണർത്തി മധു-കൈടഭന്മാരെ സംഹരിക്കാൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.

നേത്രാസ്യനാസികാ-ബാഹു-ഹൃദയേഭ്യസ്തഥോരസഃ । നിര്ഗമ്യ ദര്ശനേ തസ്ഥൌ ബ്രഹ്മണോഽവ്യക്തജന്മനഃ॥൮൧.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ കണ്ണ്, വായ്, മൂക്ക്, കൈ, ഹൃദയം, നെഞ്ച് എന്നിവയിൽ നിന്ന് അവൾ പുറത്ത് വന്നു, അവ്യക്തജനനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ ദർശനമായി നില്ക്കുന്നു.

ഉത്തസ്ഥൌ ച ജഗന്നാഥസ്തയാ മുക്തോ ജനാര്ദനഃ । ഏകാര്ണവേഽഹിശയനാത്തതഃ സ ദദൃശേ ച തൌ॥൮൧.

അവളുടെ കൃപയാൽ ലോകനാഥനായ ജനാർദ്ദനൻ ഏകസമുദ്രത്തിൽ അഹിശയനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു, ആ ഇരുവരെയും കണ്ടു.

മധുകൈടഭൌ ദുരാത്മാനാവതിവീര്യപരാക്രമൌ । ക്രോധരക്തേക്ഷണാവത്തും ബ്രഹ്മാണം ജനിതോദ്യമൌ॥൮൧.

മധു-കൈടഭന്മാർ ദുഷ്ടചിത്തരും അതിവിശാലശക്തിയുള്ളവരും, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ചവരും, ബ്രഹ്മാവിനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചവരും ആയിരുന്നു.

സമുത്ഥായ തതസ്താഭ്യാം യുയുധേ ഭഗവാന് ഹരിഃ । പഞ്ചവര്ഷസഹസ്രാണി ബാഹുപ്രഹരണോ വിഭുഃ॥൮൧.

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഹരി എഴുന്നേറ്റ്, തന്റെ കൈകൾ മാത്രം ആയുധമാക്കി, അയ്യായിരം വർഷം ആ ഇരുവരോടും യുദ്ധം ചെയ്തു.

താവപ്യതിബലോന്മത്തൌ മഹാമായാവിമോഹിതൌ । ഉക്തവന്തൌ വരോഽസ്മത്തോ വ്രിയതാമിതി കേശവമ്॥൮൧.

അവരെ ഇരുവരും അത്യന്തം ബലത്തിൽ മദിച്ചവരും, മഹാമായയാൽ മോഹിതരുമായി, കേശവനോട്: 'നിനക്ക് ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കാം' എന്നു പറഞ്ഞു.

ഭഗവാനുവാച ഭവനേതാമദ്യ മേ തുഷ്ടൌ മമ വധ്യാവുഭാവപി । കിമന്യേന വരേണാത്ര ഏതാവദ്ധി വൃതം മമ॥൮൧.

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഇരുവരും എന്നിൽ സന്തോഷിച്ചു; ഇന്ന് നിങ്ങളെ ഞാൻ കൊല്ലട്ടെ. ഇതിന് പുറമേ വേറെ എന്ത് വരം വേണം? എനിക്ക് ഇതു മാത്രം മതി.'

ഋഷിരുവാച വഞ്ചിതാഭ്യാമിതി തദാ സര്വമാപോമയം ജഗത് । വിലോക്യ താഭ്യാം ഗദിതോ ഭഗവാന് കമലേക്ഷണഃ॥൮൧.

മുനി പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ തങ്ങൾ വഞ്ചിതരായെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ലോകം മുഴുവൻ വെള്ളം മാത്രമാണെന്ന് കണ്ടു, ഭഗവാൻ കമലാക്ഷൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.