മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ദിവാകരഃ സമാധിസ്ഥോ വഡവാരൂപധാരിണീമ് । തപശ്ചരന്തീം ദദൃശേ ഉത്തരേഷു കുരുഷ്വഥ ॥ ൭൭.

ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ സൂര്യൻ, വടക്കൻ കുരുവിൽ കുതിരയുടെ രൂപത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്ന അവളെ കണ്ടു.

സൌമ്യമൂര്തിഃ ശുഭാകാരോ മമ ഭര്താ ഭവേദിതി । അഭിസന്ധിഞ്ച തപസോ ബുബുധേഽസ്യാ ദിവാകരഃ ॥ ൭൭.

എന്റെ ഭർത്താവിന് സൌമ്യമായ രൂപവും ശുഭമായ രൂപവും ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹത്തോടെ അവൾ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതാണെന്ന് സൂര്യൻ മനസ്സിലാക്കി.

ശാതനം തേജസോ മേഽദ്യ ക്രിയതാമിതി ഭാസ്കരഃ । തഞ്ചാഹ വിശ്വകര്മാണം സംജ്ഞായാഃ പിതരം ദ്വിജ ॥ ൭൭.

എന്റെ പ്രകാശം കുറയണമെന്നു സംജ്ഞയുടെ അച്ഛനായ വിശ്വകർമ്മാവിനോട് സൂര്യൻ പറഞ്ഞു.

സംവത്സരഭ്രമേസ്തസ്യ വിശ്വകര്മാ കരവേസ്തതഃ । തേജസഃ ശാതനഞ്ചക്രേ സ്തൂയമാനശ്ച ദൈവതൈഃ ॥ ൭൭.

ദേവന്മാർ പ്രശംസിച്ച വിശ്വകർമ്മാവ് ഒരു വർഷം പരിശ്രമിച്ച് സൂര്യന്റെ പ്രകാശം കുറച്ചു.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച സാവര്ണിഃ സൂര്യതനയോ യോ മനുഃ കഥ്യതേഽഷ്ടമഃ । നിശാമയ തദുത്പത്തിം വിസ്തരാദ് ഗദതോ മമ॥൮൧.

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: എട്ടാമത്തെ മനുവായ സൂര്യപുത്രൻ സാവർണിയുടെ ജനനം ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.

മഹാമായാനുഭാവേന യഥാ മന്വന്തരാധിപഃ । സ ബഭൂവ മഹാഭാഗഃ സാവര്ണിസ്തനയോ രവേഃ॥൮൧.

മഹാമായയുടെ ശക്തിയാൽ, മഹാഭാഗനായ സൂര്യപുത്രൻ സാവർണി ഒരു മന്വന്തരാധിപതിയായി.

സ്വാരോചിഷേഽന്തരേ പൂര്വം ചൈത്രവംശസമുദ്ഭവഃ । സുരഥോ നാമ രാജാഭൂത് സമസ്തേ ക്ഷിതിമണ്ഡലേ॥൮൧.

മുൻ സ്വാരോചിഷമന്വന്തരത്തിൽ, ചൈത്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച സുരഥൻ എന്ന രാജാവ് ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ ആധിപത്യം വഹിച്ചു.

തസ്യ പാലയതഃ സമ്യക് പ്രജാഃ പുത്രാനിവൌരസാന് । ബഭൂവുഃ ശത്രവോ ഭൂപാഃ കോലാവിധ്വംസിനസ്തഥാ॥൮൧.

അവൻ തന്റെ ജനങ്ങളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ കരുതിയും സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ വംശത്തെയും ശക്തിയെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ശത്രുക്കളായ രാജാക്കന്മാർ അവനോട് വിരോധം കാണിച്ചു.

തസ്യ തൈരഭവദ് യുദ്ധമതിപ്രബലദണ്ഡിനഃ । ന്യൂനൈരപി സ തൈര്യുദ്ധേ കോലാവിധ്വംസിഭിര്ജിതഃ॥൮൧.

അവൻ അത്യധികം ശക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു എങ്കിലും, ആ വംശനാശകരായ ശത്രുക്കളുമായി യുദ്ധം നടന്നു. അവർ എണ്ണം കുറവായിരുന്നിട്ടും ആ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ അവരാൽ തോറ്റുപോയി.

തതഃ സ്വപുരമായാതോ നിജദേശാധിപോഽഭവത് । ആക്രാന്തഃ സ മഹാഭാഗസ്തൈസ്തദാ പ്രബലാരിഭിഃ॥൮൧.

ശേഷം അവൻ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, സ്വന്തം ദേശത്തിന് രാജാവായി. എന്നാൽ അതേസമയം, ശക്തരായ ആ ശത്രുക്കൾ അവനെ ആക്രമിച്ചു.

അമാത്യൈര്ബലിഭിര്ദുഷ്ടൈര്ദുര്ബലസ്യ ദുരാത്മഭിഃ । കോഷോ ബലഞ്ചാപഹൃതം തത്രാപി സ്വപുരേ തതഃ॥൮൧.

അവിടെ തന്നെ നഗരത്തിൽ, അവന്റെ മന്ത്രിമാർ ശക്തരും ദുഷ്ടരുമായവരും, ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരും, അവന്റെ ദുർബലതയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി, അവന്റെ ധനവും സൈന്യവും കവർന്നു.

തതോ മൃഗയാവ്യാജേന ഹൃതസ്വാമ്യഃ സ ഭുപതിഃ । ഏകാകീ ഹയമാരുഹ്യ ജഗാമ ഗഹനം വനമ്॥൮൧.

അതിനുശേഷം വേട്ടയാടാൻ പോകുന്നുവെന്ന വ്യാജേന, ആ രാജാവ് തന്റെ അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഒറ്റക്കായി കുതിരക്കു കയറി, കാട്ടിലെ ഗഹനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

സ തത്രാശ്രമമദ്രാക്ഷീദ് ദ്വിജവര്യസ്യ മേധസഃ । പ്രശാന്തശ്വാപദാകീര്ണം മുനിശ്ഷ്യോപശോഭിതമ്॥൮൧.

അവിടെ, മഹർഷി മേധസിന്റെ ആശ്രമം അവൻ കണ്ടു. അതു ശാന്തമായതും കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും, മഹർഷിയും ശിഷ്യന്മാരും അലങ്കരിച്ചതുമായിരുന്നു.

തസ്ഥൌ കഞ്ചിത് സ കാലഞ്ച മുനിനാ തേന സത്കൃതഃ । ഇതശ്ചൈതശ്ച വിചരംസ്തസ്മിന് മുനിവരാശ്രമേ॥൮൧.

അവിടെയായി, ആ മഹർഷി അവനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു. അവൻ കുറേ ദിവസം അവിടെ തങ്ങി, ആശ്രമത്തിനകത്ത് ഇവിടെ അവിടെ നടക്കുകയും ചെയ്തു.

സോഽചിന്തയത് തദാ തത്ര മമത്വാകൃഷ്ടചേതനഃ । മത്പൂര്വൈഃ പാലിതം പൂര്വം മയാ ഹീനം പുരം ഹി തത് । മദ്ഭൃത്യൈസ്തൈരസദ്വൃത്തൈര്ധര്മതഃ പാല്യതേ ന വാ॥൮൧.

അവിടെ, മമതയിൽ ആകർഷിതനായ മനസ്സോടെ, അവൻ ചിന്തിച്ചു: 'എന്റെ പൂർവ്വികരും ഞാനും സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന നഗരം ഇപ്പോൾ നഷ്ടമായി; എന്റെ സേവകർ ദുഷ്ടമായ പെരുമാറ്റത്തോടെ, ധർമ്മപാതത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നറിയില്ല.'

ന ജാനേ സ പ്രധാനോ മേ ശൂരഹസ്തീ സദാമദഃ । മമ വൈരിവശം യാതഃ കാന് ഭോഗാനുപലപ്സ്യതേ॥൮൧.

'എന്റെ പ്രധാനി, ധൈര്യശാലിയും എപ്പോഴും അഭിമാനമുള്ള ആനയോട്ടക്കാരനും, ഇപ്പോൾ എന്റെ ശത്രുക്കളുടെ വശമായിരിക്കുന്നു; അവൻ എന്തെങ്കിലും സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നറിയില്ല.'

യേ മമാനുഗതാ നിത്യം പ്രസാദധനഭോജനൈഃ । അനുവൃത്തിം ധ്രുവം തേഽദ്യ കുര്വന്ത്യന്യമഹീഭൃതാമ്॥൮൧.

'എന്റെ അനുഗ്രഹവും ധനവും ഭക്ഷണവും എപ്പോഴും ലഭിച്ചവരും എപ്പോഴും എന്നെ അനുഗമിച്ചവരും, ഇപ്പോൾ ഉറപ്പായും മറ്റാരോ രാജാക്കന്മാരെ സേവിക്കുകയാണ്.'

അസമ്യഗ്വ്യയശീലൈസ്തൈഃ കുര്വദ്ഭിഃ സതതം വ്യയമ് । സംചിതഃ സോഽതിദുഃ ഖേന ക്ഷയം കോശോ ഗമിഷ്യതി॥൮൧.

'അവർ എപ്പോഴും തെറ്റായ രീതിയിൽ ധനം ചെലവഴിക്കുമ്പോൾ, വലിയ കഷ്ടപ്പാടോടെ സമ്പാദിച്ച ധനശേഖരം ഉടൻ തന്നെ തീർന്നുപോകും.'

ഏതച്ചാന്യച്ച സതതം ചിന്തയാമാസ പാര്ഥിവഃ । തത്ര വിപ്രാശ്രമാഭ്യാസേ വൈശ്യമേകം ദദര്ശ സഃ॥൮൧.

രാജാവ് ഇങ്ങനെ പലതും നിരന്തരം ചിന്തിച്ചു. അപ്പോൾ, മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം, അവൻ ഒരു വ്യാപാരിയെ കണ്ടു.

സ പൃഷ്ടസ്തേന കസ്ത്വം ഭോഃ ഹേതുശ്ചാഗമനേഽത്ര കഃ । സശോക ഇവ കസ്മാത്ത്വം ദുര്മനാ ഇവ ലക്ഷ്യസേ॥൮൧.

അവനെ രാജാവ് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, ഇവിടെ വരാൻ കാര്യം എന്താണ്? എന്തുകൊണ്ട് നീ ദുഃഖിതനും വിഷമിതനും പോലെ തോന്നുന്നു?'

ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തസ്യ ഭൂപതേഃ പ്രണയോദിതമ് । പ്രത്യുവാച സ തം വൈശ്യഃ പ്രശ്രയാവനതോ നൃപമ്॥൮൧.

രാജാവിന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വ്യാപാരി വിനയപൂർവ്വം തലകുനിഞ്ഞ് രാജാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

വൈശ്യ ഉവാച സമാധിര്നാമ വൈശ്യോഽഹമുത്പന്നോ ധനിനാം കുലേ । പുത്രദാരൈര്നിരസ്തശ്ച ധനലോഭാദസാധുഭിഃ॥൮൧.

വ്യാപാരി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ സമാധി എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു വ്യാപാരിയാണ്, സമ്പന്നരായ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു. എന്നാൽ എന്റെ മക്കളും ഭാര്യയും, ധനലോഭം കൊണ്ടു, ദുഷ്ടമായി പെരുമാറി എന്നെ പുറത്താക്കി.'

വിഹീനശ്ച ധനൈര്ദാരൈഃ പുത്രൈരാദായ മേ ധനമ് । വനമഭ്യാഗതോ ദുഃ ഖീ നിരസ്തശ്ചാപ്തബന്ധുഭൈഃ॥൮൧.

'എന്റെ ധനം, ഭാര്യ, മക്കൾ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട്, എന്റെ ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ഞാൻ ദുഃഖത്തോടെ കാട്ടിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.'

സോഽഹം ന വേദ്മി പുത്രാണാം കുശലാകുശലാത്മികാമ് । പ്രവൃത്തിം സ്വജനാനാഞ്ച ദാരാണാഞ്ചാത്ര സംസ്ഥിതഃ॥൮൧.

'ഇവിടെ ഞാൻ എന്റെ മക്കൾക്ക് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന്, അവർ സുഖമായിരിക്കുകയോ അല്ലയോ എന്നതും, എന്റെ കുടുംബത്തെയും ഭാര്യയെയും കുറിച്ചും ഒന്നും അറിയുന്നില്ല.'

കിം നു തേഷാം ഗൃഹേ ക്ഷേമമക്ഷേമം കിം നു സാമ്പ്രതമ് । കഥം തേ കിം നു സദ്വൃത്താഃ ദുര്വൃത്താഃ കിം നു മേ സുതാഃ॥൮൧.

'അവരുടെ വീട്ടിൽ ഇപ്പോൾ സുഖമാണോ, ദു:ഖമാണോ? അവർ എങ്ങനെ ഇരിക്കുന്നു? എന്റെ മക്കൾ നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരാണോ, ദുഷ്ടരാണോ?'

രാജോവാച യൈര്നിരസ്തോ ഭവാംല്ലുബ്ധൈഃ പുത്രദാരാദിഭിര്ധനൈഃ । തേഷു കിം ഭവതഃ സ്നേഹമനുബധ്നാതി മാനസമ്॥൮൧.

രാജാവ് ചോദിച്ചു: സ്വർണ്ണത്തിനും, മക്കൾക്കും, ഭാര്യക്കും മുതലായവർക്കും വേണ്ടി അത്യന്തം സ്വാർത്ഥരായവരാൽ നീ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടല്ലോ; പിന്നെന്തിനാണ് നിന്റെ മനസ്സ് അവരോടു ഇനിയും സ്നേഹത്തോടെ ചേർന്നു നിൽക്കുന്നത്?

വൈശ്യ ഉവാച ഏവമേതദ്യഥാ പ്രാഹ ഭവാനസ്മദ്ഗതം വചഃ । കിം കരോമി ന ബധ്നാതി മമ നിഷ്ഠുരതാം മനഃ॥൮൧.

വ്യാപാരി പറഞ്ഞു: അതെ, ഭഗവൻ പറഞ്ഞത് അത്രേ ശരി; എന്റെ കാര്യത്തിൽ പറയുന്നതെല്ലാം സത്യമാണ്. എങ്കിലും ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എന്റെ മനസ്സ് അവരോടു കഠിനമാകാൻ എനിക്കാവുന്നില്ല.

യൈഃ സന്ത്യജ്യ പിതൃസ്നേഹം ധനലുബ്ധൈര്നിരാകൃതഃ । പതിസ്വജനഹാര്ദം ച ഹാര്ദി തേഷ്വേവ മേ മനഃ॥൮൧.

സ്വർണ്ണത്തിനായി പിതൃസ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നെ തള്ളിക്കളഞ്ഞവരാണ് അവർ. എന്നാലും എന്റെ മനസ്സ് അവരിലേക്കാണ്, ഭാര്യയിലേക്കും ബന്ധുക്കളിലേക്കും എന്റെ ജനങ്ങളിലേക്കുമാണ് ചേർന്നിരിക്കുന്നത്.

കിമേതന്നാഭിജാനാമി ജാനന്നപി മഹാമതേ । യത്പ്രേമപ്രവണം ചിത്തം വിഗുണേഷ്വപി ബന്ധുഷു॥൮൧.

ഇത് എന്താണെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ. അറിയാമെങ്കിലും, ഗുണമില്ലാത്ത ബന്ധുക്കളോടും മനസ്സ് സ്നേഹത്തോടെയാണ് പോകുന്നത് — ഇതെന്തിനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.