മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

തവ പുത്രോ മഹാവീര്യോ ഭവിഷ്യതി നരാധിപ । തസ്മാപ്രതിഹതം ചക്രമസ്യാം ഭുവി ഭവിഷ്യതി ॥ ൭൨.

'നിന്റെ മകന്‍ മഹാശക്തിയുള്ളവനാകും; ഈ ഭൂമിയില്‍ അവന്റെ രാജചക്രം ജയിക്കപ്പെടാത്തതായിരിക്കും.'

സര്വാര്ഥശാസ്ത്രതത്ത്വജ്ഞോ ധര്മാനുഷ്ഠാനതത്പരഃ । മന്വന്തരേശ്വരോ ധീമാന് ! ഭവിഷ്യതി സ വൈ മനുഃ ॥ ൭൨.

'അവന്‍ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും സാരാംശം അറിയുന്നവനും, ധര്‍മാനുഷ്ഠാനത്തില്‍ താല്പര്യമുള്ളവനും ആയിരിക്കും; മനസ്സുള്ളവനേ, അവന്‍ മന്വന്തരത്തിന്റെ അധിപതിയായ മനുവായിരിക്കും.'

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ഇതി ദത്വാ വരം തസ്മൈ നാഗരാജസുതാ തതഃ । സഖീം താം സംപരിഷ്വജ്യ പാതാലമഗമന്മുനേ ॥ ൭൨.

മാര്‍കണ്ഡേയന്‍ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ആ വരം നല്‍കി, പാമ്പ് രാജാവിന്റെ മകള്‍ തന്റെ സ്നേഹിതയെ അണച്ച്, പാതാളത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

തത്ര തസ്യ തയാ സാര്ധം രമതഃ പൃഥിവീപതേഃ । ജഗാമ കാലഃ സുമഹാന് പ്രജാഃ പാലയതസ്തഥാ ॥ ൭൨.

അവിടെ ഭൂമിയുടെ രാജാവ് അവളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ദീർഘകാലം കടന്നു പോയി.

തതഃ സ തസ്യാന്തനയോ ജജ്ഞേ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ । പൌര്ണമാസ്യാം യഥാ കാന്തശ്ചന്ദ്രഃ സംപൂര്ണമണ്ഡലഃ ॥ ൭൨.

അതിനുശേഷം ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന് അവളിൽനിന്ന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; പൗർണമി രാത്രിയിൽ പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ ഉദയിക്കുന്നതുപോലെ മനോഹരനും പൂർണ്ണമായും.

തസ്മിന് ജാതേ മുദം പ്രാപുഃ പ്രജാഃ സര്വാ മഹാത്മനി । ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഃ പപാത ച ॥ ൭൨.

ആ മഹാത്മാവായവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ജനങ്ങളും ആനന്ദിച്ചു; ദൈവീയമായ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങി, പുഷ്പവർഷവും പെയ്തുവീണു.

തസ്യ ദൃഷ്ട്വാ വപുഃ കാന്തം ഭവിഷ്യം ശീലമേവ ച । ഔത്തമശ്ചേതി മുനയോ നാമ ചക്രുഃ സമാഗതാഃ ॥ ൭൨.

അവന്റെ മനോഹരമായ രൂപവും ഭാവിയും നല്ല സ്വഭാവവും കണ്ടു, അങ്ങോട്ട് കൂടിയിരുന്ന മുനികൾ അവനു 'ഉത്തമൻ' എന്ന പേരിട്ടു.

ജാതോഽയമുത്തമേ വംശേ തത്ര കാലേ തഥോത്തമേ । ഉത്തമാവയവസ്തേന ഔത്തമോഽയം ഭവിഷ്യതി ॥ ൭൨.

ഉത്തമമായ വംശത്തും ഉത്തമമായ സമയത്തും ഉത്തമമായ അവയവങ്ങളോടെ ജനിച്ചതിനാൽ, അവൻ 'ഉത്തമൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ഉത്തമസ്യ സുതഃ സോഽഥ നാമ്നാ ഖ്യാതസ്തഥൌത്തമഃ । മനുരാസീത്തത്പ്രഭാവോ ഭാഗുരേ ശ്രൂയതാം മമ ॥ ൭൨.

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: ഉത്തമന്റെ മകൻ, 'ഉത്തമൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, മനുവായി; ഭാഗുരി, അവന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കൂ.

ഉത്തമാഖ്യാനമഖിലം ജന്മ ചൈവോത്തമസ്യ ച । നിത്യം ശൃണോതി വിദ്വേഷം സ കദാചിന്ന ഗച്ഛതി ॥ ൭൨.

ഉത്തമന്റെ മുഴുവൻ കഥയും ജനനവും എപ്പോഴും കേൾക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും വൈരത്തിലേക്ക് വീഴുന്നില്ല.

ഇഷ്ടൈര്ദാരൈസ്തഥാ പുത്രൈര്ബന്ധുഭിര്വാ കദാചന । വിയോഗോ നാസ്യ ഭവിതാ ശൃണ്വതഃ പഠതോഽപി വാ ॥ ൭൨.

ആ കഥ കേൾക്കുന്നവനോ വായിക്കുന്നവനോ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യമാരിൽ, മക്കളിൽ, ബന്ധുക്കളിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേർപാടു അനുഭവിക്കില്ല.

തസ്യ മന്വന്തരം ബ്രഹ്മന് ! വദതോ മേ നിശാമയ । ശ്രൂയതാം തത്ര യശ്ചേന്ദ്രോ യേ ച ദേവാസ്തഥര്ഷയഃ ॥ ൭൨.

ബ്രാഹ്മണനേ, അവന്റെ മന്വന്തരം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ; അപ്പോൾ ആരായിരുന്നു ഇന്ദ്രൻ, ആരായിരുന്നു ദേവന്മാർ, ആരായിരുന്നു മുനികൾ എന്ന് കേൾക്കൂ.

മാര്തണ്ഡ രസ്യവേര്ഭാര്യാ തനയാ വിശ്വകര്മണഃ । സംജ്ഞാ നാമ മഹാഭാഗ തസ്യാം ഭാനുരജീജനത് ॥ ൭൭.

രശിയുടെയും വിശ്വകർമ്മയുടെ മകളുടെയും മകനായ മാർതാണ്ഡന്റെ ഭാര്യയുടെ പേര് സഞ്ജ്ഞയായിരുന്നു; അവളിൽ ഭാനു ജനിച്ചു.

മനും പ്രഖ്യാതയശസമനേകജ്ഞാനപാരഗമ് । വിവസ്വതഃ സുതോ യസ്മാത്തസ്മാദ്വൈവസ്വതസ്തു സഃ ॥ ൭൭.

വിഭവസ്വാന്റെ മകനായ മനു, പലവിധ ജ്ഞാനങ്ങളിൽ പ്രഗത്ഭനും പ്രശസ്തനുമായിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ വൈവസ്വതൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

സംജ്ഞാ ച രവിണാ ദൃഷ്ടാ നിമീലയതി ലോചനേ । യതസ്തതഃ സരോഷോര്ഽകഃ സംജ്ഞാം നിഷ്ഠുരമബ്രവീത് ॥ ൭൭.

സഞ്ജ്ഞയെ സൂര്യൻ കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ കണ്ണടച്ചു; അതിനാൽ കോപത്തോടെ സൂര്യൻ അവളോട് കഠിനമായി പറഞ്ഞു.

മയി ദൃഷ്ടേ സദാ യസ്മാത്കുരുഷേ നേത്രസംയമമ് । തസ്മാജ്ജനിഷ്യസേ മൂഢേ പ്രജാസംയമനം യമമ് ॥ ൭൭.

നീ എന്നെ കാണുമ്പോൾ എപ്പോഴും കണ്ണടയ്ക്കുന്നതുകൊണ്ട്, നീ മണ്ടനേ, ജീവികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന യമനെ ജനിപ്പിക്കും.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച തതഃ സാ ചപലാം ദൃഷ്ടിം ദേവീ ചക്രേ ഭയാകുലാ । വിലോലിതദൃശം ദൃഷ്ട്വാ പുനരാഹ ച താം രവിഃ ॥ ൭൭.

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം ഭയത്താൽ ദേവി കണ്ണുകൾ ചഞ്ചലമാക്കി നോക്കി; അവളുടെ കണ്ണുകൾ കുലുങ്ങുന്നത് കണ്ടു, സൂര്യൻ വീണ്ടും അവളോട് പറഞ്ഞു.

യസ്മാദ്വിലോലിതാ ദൃഷ്ടിര്മയി ദൃഷ്ടേ ത്വയാധുനാ । തസ്മാദ്വിലോലാം തനയാം നദീം ത്വം പ്രസവിഷ്യസി ॥ ൭൭.

ഇപ്പോൾ നീ എന്നെ നോക്കുമ്പോൾ കണ്ണുകൾ ചഞ്ചലമായതുകൊണ്ട്, നീ 'വിലോല' എന്ന പേരിൽ ഒരു നദിയായ മകളെ ജനിപ്പിക്കും.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച തതസ്തസ്യാന്തു സംജജ്ഞേ ഭര്തൃശാപേന തേന വൈ । യമശ്ച യമുനാ ചേയം പ്രഖ്യാതാ സുമഹാനദീ ॥ ൭൭.

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: ഭർത്താവിന്റെ ശാപം മൂലം അവളിൽ നിന്ന് യമനും ഈ മഹാനദിയായ യമുനയും ജനിച്ചു.

സാപി സംജ്ഞാ രവേസ്തേജഃ സേഹേ ദുഃ ഖേന ഭാമിനീ । അസഹന്തീ ച സാ തേജശ്ചിന്തയാമാസ വൈ തദാ ॥ ൭൭.

സൂര്യന്റെ തേജസ് സഹിക്കാൻ സഞ്ജ്ഞയ്ക്ക് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു; അതു സഹിക്കാനാവാതെ അവൾ ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.

കിങ്കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ക്വ ഗതായാശ്ച നിര്വൃതിഃ । ഭവേന്മമ കഥം ഭര്താ കോപമര്കശ്ച നൈഷ്യതി ॥ ൭൭.

ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? എവിടെയാണ് എനിക്ക് ആശ്വാസം? എന്റെ ഭർത്താവിന് എങ്ങനെ കോപം വരാതിരിക്കും?

ഇതി സംചിന്ത്യ ബഹുധാ പ്രജാപതിസുതാ തദാ । ബഹു മേനേ മഹാഭാഗാ പിതൃസംശ്രയമേവ സാ ॥ ൭൭.

അങ്ങനെ പലവിധം ആലോചിച്ച ശേഷം, പ്രജാപതിയുടെ മകളായ ആ ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീ, അപ്പന്റെ സംരക്ഷണം തന്നെ ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്ന് കരുതി.

തതഃ പിതൃഗൃഹേ ഗന്തും കൃതബുദ്ധിര്യശസ്വിനീ । ഛായാമയീമാത്മതനും നിര്മമേ ദയിതാം രവേഃ ॥ ൭൭.

അപ്പന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകണമെന്ന് മനസ്സുറപ്പിച്ച ആ പ്രശസ്തയായ സ്ത്രീ, തന്റെ തന്നെ ഒരു നിഴൽരൂപം സൃഷ്ടിച്ചു; സൂര്യഭഗവാനു പ്രിയമായത്.

താഞ്ചോവാച ത്വയാ വേശ്മന്യത്ര ഭാനോര്യഥാ മയാ । തഥാ സമ്യഗപത്യേഷു വര്തിതവ്യം യഥാ രവൌ ॥ ൭൭.

അവൾക്ക് അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഭാനുവിന്റെ വീട്ടിൽ എങ്ങനെ പെരുമാറിയോ, അതുപോലെ നീയും അവന്റെ മക്കളോടും സൂര്യഭഗവാനോടും പോലെ തന്നെ നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറണം.'

പൃഷ്ടയാപി ന വാച്യന്തേ തഥൈതദ്ഗമനം മമ । സൈവാസ്മി നാമ സംജ്ഞേതി വാച്യമേതത്സദാ വചഃ ॥ ൭൭.

‘നിനക്ക് ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാലും, ഞാൻ ഇങ്ങനെ പോയെന്നു പറയരുത്; എപ്പോഴും ഞാൻ സംജ്ഞയെന്ന പേരിൽ തന്നെയാണ് എന്നേ പറയണം.’

ഛായസംജ്ഞോവാച ആകേശഗ്രഹണാദ്ദേവി ! ആശാപാച്ച വചസ്തവ । കരിഷ്യേ കഥയിഷ്യാമി വൃത്തന്തു ശാപകര്ഷണാത് ॥ ൭൭.

ചായ എന്ന അവൾ പറഞ്ഞു: 'ദേവി, നീ എന്റെ മുടി പിടിച്ചും, കല്പന ചെയ്തതുപോലും ഞാൻ ചെയ്യാം; ശാപം കൊണ്ടു പറയേണ്ടി വന്നാൽ സത്യം പറയും.'

ഇത്യുക്താ സാ തദാ ദേവീ ജഗാമ ഭവനം പിതുഃ । ദദര്ശ തത്ര ത്വഷ്ടാരം തപസാ ധൂതകല്മഷമ് ॥ ൭൭.

അങ്ങനെ ദേവിയെ അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവൾ അപ്പന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി; അവിടെ തപസ്സിലൂടെ പാപം ഇല്ലാതായ ത്വഷ്ടാരെ കണ്ടു.

ബഹുമാനാച്ച തേനാപി പൂജിതാ വിശ്വകര്മണാ । തസ്ഥൌ പിതൃഗൃഹേ സാ തു കഞ്ചിത്കാലമനിന്ദിതാ ॥ ൭൭.

വിശ്വകർമാവും അവളെ വളരെ ആദരവോടെ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു; അവൾ അപ്പന്റെ വീട്ടിൽ കുറേ ദിവസം കുറ്റമില്ലാതെ താമസിച്ചു.

തതസ്താം പ്രാഹ ചാര്വങ്ഗീ പിതാ നാതിചിരോഷിതാമ് । സ്തുത്വാ ച തനയാം പ്രേമബഹുമാനപുരഃ സരമ് ॥ ൭൭.

അവിടെ ദീർഘകാലം താമസിക്കാതെ ഇരിക്കുന്ന തന്റെ സുന്ദരിയായ മകളോട് അച്ഛൻ സ്നേഹത്തോടെ പ്രശംസിച്ച് പറഞ്ഞു.