മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ദ്വിസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ ൭൨ മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച തതഃ സ്വനഗരം പ്രാപ്യ തം ദദര്ശ ദ്വിജം നൃപഃ । സമേതം ഭാര്യയാ ചൈവ ശീലവത്യാ മുദാന്വിതമ് ॥ ൭൨.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം സ്വന്തം നഗരത്തിൽ എത്തി രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണനെ ഭാര്യയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കാണുകയും ചെയ്തു.

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച രാജവര്യ ! കൃതാര്ഥോഽസ്മി യതോ ധര്മോ ഹി രക്ഷിതഃ । ധര്മജ്ഞനേഹ ഭവതാ ഭാര്യാമാനയതാ മമ ॥ ൭൨.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, കാരണം ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ധർമ്മം അറിയുന്ന നിങ്ങൾ എന്റെ ഭാര്യയെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.

രാജോവാച കൃതാര്ഥസ്ത്വം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ! നിജധര്മാനുപാലനാത് । വയം സങ്കടിനോ വിപ്ര ! യേഷാം പത്നീ ന വേശ്മനി ॥ ൭൨.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങൾക്ക് നിങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം പാലിച്ചതിനാൽ സന്തോഷം ലഭിച്ചു. പക്ഷേ, ഞങ്ങൾക്കോ, ഭാര്യകൾ വീട്ടിലില്ലാത്തവർക്കോ, ദു:ഖമാണ്.

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച നരേന്ദ്ര ! സാ ഹി വിപിനേ ഭക്ഷിതാ ശ്വനാപദൈര്യദി । അലന്തയാ കിമന്യസ്യാ ന പാണിര്ഗൃഹ്യതേ ത്വയാ । ക്രോധസ്യ വശമാഗമ്യ ധര്മോ ന രക്ഷിതസ്ത്വയാ ॥ ൭൨.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അവൾ കാട്ടിൽ കാട്ടുനായ്ക്കൾക്കു ഇരയായിരുന്നെങ്കിൽ, പിന്നെ നിങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കാമായിരുന്നു. കോപത്തിന് അടിമയായി നിങ്ങൾ ധർമ്മം സംരക്ഷിച്ചില്ല.

രാജോവാച ന ഭക്ഷിതാ മേ ദയിതാ ശ്വാപദൈഃ സാ ഹി ജീവതി । അവിദൂഷിതചാരിത്രാ കഥമേതത്കരോമ്യഹമ് ॥ ൭൨.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കാട്ടുനായ്ക്കൾ തിന്നില്ല; അവൾ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു, അവളുടെ പെരുമാറ്റം മായമില്ല. എങ്ങനെ ഞാൻ അങ്ങനെയൊരു കാര്യത്തിന് തയ്യാറാകും?

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച യദി ജീവതി തേ ഭാര്യാ ന ചൈവ വ്യഭിചാരിണീ । തദപത്നീകതാജന്മ കിം പാപം ക്രിയതേ ത്വയാ ॥ ൭൨.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ ഭാര്യ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു, അവൾ വിശ്വാസഘാതകയുമല്ലെങ്കിൽ, അവളെ ഭാര്യയല്ലെന്നപോലെ കാണിക്കുന്നതിൽ നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് പാപം?

രാജോവാച ആനീതാപി ഹി സാ വിപ്ര ! പ്രതികൂലാ സദൈവ മേ । ദുഃ ഖായ ന സുഖായാലം തസ്യാ മൈത്രീ ന വൈ മയി । തഥാ ത്വം കുരു യത്നം മേ യഥാ സാ വശഗാമിനീ ॥ ൭൨.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, അവളെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നാലും എനിക്ക് അവൾ എപ്പോഴും വിരോധമാണ്; അവൾ സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല, ദു:ഖം മാത്രമാണ്. എനിക്ക് അവളോടു സ്നേഹം ഉണ്ടാകാൻ നിങ്ങൾ ശ്രമിക്കണം.

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച തവ സംപ്രീതയേ തസ്യാ വരേഷ്ടിരുപകാരിണീ । ക്രിയതേ മിത്രകാമൈര്യാ മിത്രവിന്ദാം കരോമി താമ് ॥ ൭൨.

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി, സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഒരു ഉപകാരപ്രദമായ ചടങ്ങ് നടത്തും; ഞാൻ അവളെ നിങ്ങളുടെ സ്നേഹിനിയാക്കും.

അപ്രീതയോഃ പ്രീതികരോ സാ ഹി സംജനനീ പരമ് । ഭാര്യാപത്യോര്മനുഷ്യേന്ദ്ര ! താന്തവേഷ്ടിം കരോമ്യഹമ് ॥ ൭൨.

ഭർത്താവിനും ഭാര്യയ്ക്കും തമ്മിലുള്ള സ്നേഹത്തിന് അവൾ ഏറ്റവും പ്രധാന കാരണമാണ്, രാജാവേ; ഞാൻ ഭാര്യക്കും മകനും വേണ്ടി താന്തവേഷ്ടി ചടങ്ങ് നടത്താം.

യത്ര തിഷ്ഠതി സാ സുഭ്രൂസ്തവ ഭാര്യാ മഹീപതേ । തസ്മാദാനോയതാം സാ തേ പരാം പ്രീതിമുപൈഷ്യതി ॥ ൭൨.

രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ഭംഗിയുള്ള ക眉കൾ ഉള്ള ഭാര്യ എവിടെയാണോ താമസിക്കുന്നത്, അവിടെ നിന്ന് അവളെ കൊണ്ടുവരണം; അവൾ നിങ്ങൾക്ക് പരമസ്നേഹം അനുഭവിക്കും.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ഇത്യുക്തഃ സ തു സമ്ഭാരാനശേഷാനവനീപതിഃ । ആനിനായ ചകാരേഷ്ടിം സ ച താം ദ്വിജസത്തമഃ ॥ ൭൨.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ രാജാവ് എല്ലാ ആവശ്യമായ വസ്തുക്കളും ഒരുക്കി, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ആ ചടങ്ങ് നടത്തി.

സപ്തകൃത്വഃ സ തു തദാ ചകാരേഷ്ടിം പുനഃ പുനഃ । തസ്യ രാജ്ഞോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ ഭാര്യാസമ്പാദനായ വൈ ॥ ൭൨.

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഏഴു പ്രാവശ്യം വീണ്ടും വീണ്ടും ആ ചടങ്ങ് നടത്തി, രാജാവിന്റെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും ഒന്നിപ്പിക്കാൻ.

യദാരോപിതമൈത്രീന്താമമന്യത മഹാമുനിഃ । സ്വഭര്തരി തദാ വിപ്രസ്തമുവാച നരാധിപമ് ॥ ൭൨.

ഭർത്താവിനോടു സൗഹൃദം അവളിൽ ഉണർന്നെന്ന് മഹർഷി മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.

ആനീയതാം നരശ്രേഷ്ഠ ! യാ തവേഷ്ടാത്മനോഽന്തികമ് । ഭുങ്ക്ഷ്വ ഭോഗാംസ്തയാ സാര്ധം യജ യജ്ഞാംസ്തഥാദൃതഃ ॥ ൭൨.

നല്ല മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ചടങ്ങിലൂടെ നിങ്ങളുടെ അടുക്കൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരൂ; അവളോടൊപ്പം സന്തോഷങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും, ഭക്തിയോടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യൂ.

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ഇത്യുക്തസ്തേന വിപ്രേണ ഭൂപാലോ വിസ്മിതസ്തദാ । സസ്മാര തം മഹാവീര്യം സത്യസന്ധം നിശാചരമ് ॥ ൭൨.

മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് അത്ഭുതത്തോടെ ആ മഹാശക്തിയുള്ള സത്യവ്രതനായ നിശാചരനെ ഓർമ്മിച്ചു.

സ്മൃതസ്തേന തദാ സദ്യഃ സമുപേത്യ നരാധിപമ് । കിം കരോമീതി സോഽപ്യാഹ പ്രണിപത്യ മഹാമുനേ ॥ ൭൨.

അപ്പോള്‍ രാജാവിനെ ഓര്‍ത്തയുടന്‍ അവന്‍ വന്നു, മഹാമുനിയെ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, 'എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.

തതസ്തേന നരേന്ദ്രേണ വിസ്തരേണ നിവേദിതേ । ഗത്വാ പാതാലമാദായ രാജപത്നീമുപായയൌ ॥ ൭൨.

തുടര്‍ന്ന് രാജാവ് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞശേഷം, അവന്‍ പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി, രാജപത്നിയെ കൊണ്ടുവന്ന് സമര്‍പ്പിച്ചു.

ആനീതാ ചാതിഹാര്ദേന സാ ദദര്ശ തദാ പതിമ് । ഉവാച ച പ്രസീദേതി ഭൂയോഭൂയോ മുദാന്വിതാ ॥ ൭൨.

വളരെ സ്നേഹത്തോടെ കൊണ്ടുവന്ന അവളെ, ഭര്‍ത്താവിനെ കണ്ടു, സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും 'ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കണം' എന്ന് പറഞ്ഞു.

തതഃ സ രാജാ രഭസാ പരിഷ്വജ്യാഹ മാനിനീമ് । പ്രിയേ ! പ്രസന്ന ഏവാഹം ഭൂയോഽപ്യേവം ബ്രവീഷി കിമ് ॥ ൭൨.

അതിനുശേഷം രാജാവ് ആവേശത്തോടെ തന്റെ അഭിമാനിയായ ഭാര്യയെ അണച്ച്, 'പ്രിയേ, ഞാന്‍ ഇതിനകം സന്തുഷ്ടനാണ്, വീണ്ടും വീണ്ടും ഇതു പറയേണ്ടതെന്ത്?' എന്നു പറഞ്ഞു.

പത്ന്യുവാച യദി പ്രിസാദപ്രവണം നരേന്ദ്ര ! മയി തേ മനഃ । തദേതദഭിയാചേ ത്വാം തത്കുരുഷ്വ മമാര്ഹണമ് ॥ ൭൨.

ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, എനിക്ക് ദയയോടു മനസ്സ് ഉണ്ട് എന്നു സത്യമായാല്‍, ഞാന്‍ ഒരു കാര്യമാണ് ചോദിക്കുന്നത്—എനിക്ക് അര്‍ഹമായത് ദയവായി നല്‍കണം.'

രാജോവാച നിഃ ശങ്കം ബ്രൂഹി മത്തോ യദ്ഭവാത്യാ കിഞ്ചിദീപ്സിതമ് । തദലഭ്യം ന തേ ഭീരു ! തവായത്തോഽസ്മി നാന്യഥാ ॥ ൭൨.

രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'നിഷ്‌ങ്കയോടെ നീ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു പറയൂ. ഭയപ്പെടേണ്ട, നിന്നു ലഭിക്കാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ഞാന്‍ പൂര്‍ണമായും നിന്റെ കൈവശമാണ്.'

പത്ന്യുവാച മദര്ഥം തേന നാഗേന സുതാ ശപ്താ സഖീ മമ । മൂകാ ഭവിഷ്യസീത്യാഹ സാ ച മൂകത്വമാഗതാ ॥ ൭൨.

ഭാര്യ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ കാരണത്താല്‍ എന്റെ സുഖിനി സ്നേഹിതയെ ആ പാമ്പിന്റെ മകളാണ് മൗനവതിയായി ശപിച്ചത്. അതുകൊണ്ടാണ് അവള്‍ സംസാരശേഷി നഷ്ടപ്പെട്ടത്.'

തസ്യാഃ പ്രതിക്രിയാം പ്രീത്യാ മമ ശക്നോതി ചേദ്ഭവാന് । വാഗ്വിഘാതപ്രശാന്ത്യര്ഥം തതഃ കിം ന കൃതം മമ ॥ ൭൨.

'എന്നെ സ്നേഹിച്ച്, അവളുടെ ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് പരിഹാരം ചെയ്യാന്‍ നിനക്ക് കഴിയുമെങ്കില്‍, സംസാരശേഷി തിരികെ ലഭിക്കാനായി, എനിക്ക് വേണ്ടി നീ ചെയ്യാതിരിക്കാന്‍ എന്ത് കാര്യമുണ്ട്?'

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച തതഃ സ രാജാ തം വിപ്രമാഹാസ്മിന് കീദൃശീ ക്രിയാ । തന്മൂകതാപനോദായ സ ച തം പ്രാഹ പാര്ഥിവമ് ॥ ൭൨.

മാര്‍കണ്ഡേയന്‍ പറഞ്ഞു: അപ്പോള്‍ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണനോടു ചോദിച്ചു, 'ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം, അവളുടെ മൗനത്വം മാറ്റാന്‍?' അപ്പോള്‍ അവന്‍ രാജാവിനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച ഭൂപ ! സാരസ്വതീമിഷ്ടിം കരോമി വചനാത്തവ । പത്നീ തവേയമാനൃണ്യം യാതു തദ്വാക്പ്രവര്തനാത് ॥ ൭൨.

ബ്രാഹ്മണന്‍ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഞാന്‍ സാരസ്വതിയാഗം നടത്താം. നിന്റെ ഭാര്യയുടെ കടം തീരട്ടെ, അവളുടെ വാക്ക് വീണ്ടും പ്രവഹിക്കട്ടെ.'

മാര്കണ്ഡേയ ഉവാച ഇഷ്ടിം സാരസ്വതീം ചക്രേ തദര്ഥം സ ദ്വിജോത്തമഃ । സാരസ്വതാനി സൂക്താനി ജജാപ ച സമാഹിതഃ ॥ ൭൨.

മാര്‍കണ്ഡേയന്‍ പറഞ്ഞു: അവളുടെ خاطرം ആ ഉത്തമബ്രാഹ്മണന്‍ സാരസ്വതിയാഗം നടത്തി, സമാധാനത്തോടെ സാരസ്വതിസൂക്തങ്ങള്‍ ജപിച്ചു.

തതഃ പ്രവൃത്തവാക്യാന്താം ഗര്ഗഃ പ്രാഹ രസാതലേ । ഉപകാരഃ സഖീഭര്ത്രാ കൃതോഽയമതിദുഷ്കരഃ ॥ ൭൨.

അതിനുശേഷം സംസാരശേഷി ലഭിച്ച ഗര്‍ഗന്‍ പാതാളത്തില്‍ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ സ്നേഹിതയ്ക്കു വേണ്ടി അവളുടെ ഭര്‍ത്താവ് ഈ അത്യന്തം ദുഷ്‌കരമായ സഹായം ചെയ്തു.'

ഇത്ഥം ജ്ഞാനം സമാസാദ്യ നന്ദാ ശീഘ്രഗതിഃ പുരമ് । തതോ രാജ്ഞീം പരിഷ്വജ്യ സ്വസഖീമുരഗാത്മജാ ॥ ൭൨.

വാക്ക് വീണ്ടെടുത്ത്, നന്ദാ വേഗത്തില്‍ നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു, അവിടെ രാജ്ഞിയെ, തന്റെ സ്നേഹിതയായ പാമ്പിന്റെ മകളെ അണച്ച് സന്തോഷിച്ചു.

തഞ്ച സംസ്തൂയ ഭൂപാലം കല്യാണോക്ത്യാ പുനഃ പുനഃ । ഉവാച മധുരം നാഗീ കൃതാസനപരിഗ്രഹാ ॥ ൭൨.

രാജാവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും നല്ല വാക്കുകളില്‍ പ്രശംസിച്ച്, പാമ്പിന്റെ മകള്‍ സുഖാസനത്തില്‍ ഇരുന്നു, മധുരമായി സംസാരിച്ചു.