വിശ്വാമിത്രോഽപി തം ദൃഷ്ട്വാ പൌരവാക്യാകുലീകൃതമ് । രോഷമര്ഷവിവൃത്താക്ഷഃ സമാഗമ്യ വചോഽബ്രവീത്॥൭.
പൗരന്മാരുടെ വാക്കുകള് കേട്ട് വിഷമമായ രാജാവിനെ കണ്ട വിഷ്വാമിത്രന് കോപത്തിലും അപമാനത്തിലും കണ്ണുകള് വടിച്ചുകൊണ്ട് അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു.
ധിക് ത്വാം ദുഷ്ടസമാചാരമനൃതം ജിഹ്മഭാഷണമ് । മമ രാജ്യം ച ദത്വാ യഃ പുനഃ പ്രാക്രഷ്ടുമിച്ഛസി॥൭.
നിന്റെ ദുഷ്ടമായ പെരുമാറ്റത്തിനും കള്ളവും വളഞ്ഞ സംസാരത്തിനും നിനക്കു ലജ്ജയില്ലേ? എന്റെ രാജ്യം തന്നു കഴിഞ്ഞിട്ടും വീണ്ടും അതു തിരിച്ചു വാങ്ങാന് നീ ശ്രമിക്കുന്നതെന്തിന്?
ഇത്യുക്തഃ പരുഷം തേന ഗച്ഛാമീതി സവേപഥുഃ । ബ്രുവന്നേവം യയൌ ശീഘ്രമാകര്ഷന് ദയിതാം കരേ॥൭.
അവന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകള് കേട്ട് വിറയുന്ന രാജാവ് 'ഞാന് പോകുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കൈപിടിച്ച് വേഗത്തില് പുറപ്പെട്ടു.
കര്ഷതസ്താം തതോ ഭാര്യാം സുകുമാരീം ശ്രമാതുരാമ് । സഹസാ ദണ്ഡകാഷ്ഠേന താഡയാമാസ കൌശികഃ॥൭.
അവന് ക്ഷീണിച്ച സുന്ദരിയായ ഭാര്യയെ വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് കൗശികന് അപ്രതീക്ഷിതമായി ഒരു ദണ്ഡം കൊണ്ടു അവളെ അടിച്ചു.
താം തഥാ താഡിതാം ദൃഷ്ട്വാ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹീപതിഃ । ഗച്ഛാമീത്യാഹ ദുഃ ഖാര്തോ നാന്യത് കിഞ്ചിദുദാഹരത്॥൭.
അങ്ങനെ ഭാര്യയെ അടിയേറ്റത് കണ്ട മഹാരാജാവ് ഹരിശ്ചന്ദ്രന് ദു:ഖഭാരത്തില് 'ഞാന് പോകുന്നു' എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞു, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
അഥ വിശ്വേ തദാ ദേവാഃ പഞ്ച പ്രാഹുഃ കൃപാലവഃ । വിശ്വാമിത്രഃ സുപാപോഽയം ലോകാന് കാന് സമവാപ്സ്യതി॥൭.
അപ്പോള് ദയയുള്ള അഞ്ചു ദേവന്മാര് പറഞ്ഞു: 'ഇത്ര പാപിയായ വിഷ്വാമിത്രന് എങ്ങനെയുള്ള ലോകങ്ങള് പ്രാപിക്കും?'
യേനായാം യജ്വനാം ശ്രേഷ്ഠഃ സ്വരാജ്യാദവരോപിതഃ । കസ്യ വാ ശ്രദ്ധയാ പൂതം സുതം സോമം മഹാധ്വരേ । പീത്വാ വയം പ്രയാസ്യാമോ മുദം മന്ത്രപുരഃ സരമ്॥൭.
യജ്ഞങ്ങളില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനെ തന്റെ രാജ്യം വിട്ടിറക്കിയവന്, ആരുടെ വിശ്വാസത്താല് ഞങ്ങള് മഹായജ്ഞത്തില് ശുദ്ധമായ സോമം കുടിച്ച് മന്ത്രങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തില് സന്തോഷത്തോടെ പോകാനാകും?
; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ കൌശികോഽതിരുഷാന്വിതഃ । ശശാപ താന് മനുഷ്യത്വം സര്വേ യൂയമവാപ്സ്യഥ॥൭.
അവരുടെ വാക്കുകള് കേട്ട കൗശികന് വലിയ കോപംകൊണ്ടു അവരെ ശപിച്ചു: 'നിങ്ങളെല്ലാവരും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കും.'
പ്രസാദിതശ്ച തൈഃ പ്രാഹ പുനരേവ മഹാമുനിഃ. മാനുഷത്വേഽപി ഭവതാം ഭവിത്രീ നൈവ സന്തതിഃ॥൭.
അവരുടെ പ്രാര്ത്ഥനയോടെ ശാന്തനായ മഹാമുനി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'മനുഷ്യരായ ജന്മത്തില് നിങ്ങള്ക്ക് സന്താനമുണ്ടാകില്ല.'
ന ദാരസംഗ്രഹശ്ചൈവ ഭവിതാ ന ച മത്സരഃ । കാമക്രോധവിനിര്മുക്താ ഭവിഷ്യഥ സുരാഃ പുനഃ॥൭.
നിങ്ങള്ക്ക് ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കലും അസൂയയും ഉണ്ടാകില്ല. കാമവും കോപവും വിട്ട് നിങ്ങള് വീണ്ടും ദേവന്മാരാകും.
തതോഽവതേരുരംശൈഃ സ്വൈര്ദേവാസ്തേ കുരുവേശ്മനി । ദ്രൌപദീഗര്ഭസമ്ഭൂതാഃ പഞ്ച വൈ പാണ്ഡുനന്ദനാഃ॥൭.
അതിനുശേഷം ദേവന്മാര് തങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളായി കുരുവംശത്തില് അവതരിച്ചു, ദ്രൗപദിയുടെ ഗര്ഭത്തില് നിന്ന് അഞ്ചു പാണ്ഡുപുത്രന്മാര് ജനിച്ചു.
ഏതസ്മാത് കാരണാത് പഞ്ച പാണ്ഡവേയാ മഹാരഥാഃ । ന ദാരസംഗ്രഹം പ്രാപ്താഃ ശാപാത് തസ്യ മഹാമുനേഃ॥൭.
ഈ കാരണത്താലാണ് മഹാബലശാലികളായ അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാര് ശാപം മൂലം വിവാഹം കഴിക്കാതിരുന്നത്.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം പാണ്ഡവേയകഥാശ്രയമ് । പ്രശ്നം ചതുഷ്ടയം ഗീതം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി॥൭.
പാണ്ഡവരുടെ കഥയുടെ അടിസ്ഥാനവും നാലു ചോദ്യങ്ങള്ക്കും ഉത്തരം പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് കേള്ക്കാന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ജൈമിനിരുവാച ഭവദ്ഭിരിദമാഖ്യാതം യഥാപ്രശ്നമനുക്രമാത് । മഹത് കൌതൂഹലം മേഽസ്തി ഹരിശ്ചന്ദ്ര കഥാം പ്രതി॥൮.
ജൈമിനി പറഞ്ഞു: നിങ്ങള് എന്റെ ചോദ്യങ്ങള്ക്ക് അനുസരിച്ച് എല്ലാം ക്രമത്തില് പറഞ്ഞുതന്നു. ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ കഥയെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
അഹോ മഹാത്മനാ തേന പ്രാപ്തം കൃച്ഛ്രമനുത്തമമ് । കച്ചിത് സുഖമനുപ്രാപ്തം താദൃഗേവ ദ്വിജോത്തമാഃ॥൮.
അയ്യോ! ആ മഹാത്മാവിന് അത്യന്തം വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. അവസാനം അവന് സന്തോഷം ലഭിച്ചോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ?
; പക്ഷിണ ഊചുഃ വിശ്വാമിത്രവചഃ ശ്രുത്വാ സ രാജാ പ്രയയൌ ശനൈഃ । ശൈവ്യയാനുഗതോ ദുഃ ഖീ ഭാര്യയാ ബലാപുത്രയാ॥൮.
വിഷ്വാമിത്രന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവ് ദു:ഖിതയായ ഭാര്യ ശൈവ്യയെയും മകനായ രോഹിതനെയും കൂട്ടി പതിയെ പുറപ്പെട്ടു.
സ ഗത്വാ വസുധാപാലോ ദിവ്യാം വാരാണസീം പുരീമ് । നൈഷാ മനുഷ്യഭോഗ്യേതി ശൂലപാണേഃ പരിഗ്രഹഃ॥൮.
അവിടെ ചെന്ന രാജാവ് ദൈവികമായ വാരാണസിപുരിയിലേക്കു കടന്നു. മനുഷ്യർക്ക് ആ നഗരം അനുഭവിക്കാനാവില്ല; അതു ശൂലധാരിയുടെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്.
ജഗാമ പദ്ഭ്യാം ദുഃ ഖാര്തഃ സഹ പത്ന്യാനുകൂലയാ । പുരീപ്രവേശേ ദദൃശേ വിശ്വാമിത്രമുപസ്ഥിതമ്॥൮.
വേദനയാൽ വിഷണ്ണനായ രാജാവ് തന്റെ ഭക്തിയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം കാല്നടയായി അവിടെ എത്തി. നഗരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ അവൻ വിശ്വാമിത്രനെ കാണുകയും ചെയ്തു.
തം ദൃഷ്ട്വാ സമനുപ്രാപ്തം വിനയാവനതോഽഭവത് । പ്രാഹ ചൈവാഞ്ജലിം കൃത്വാ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹാമുനിമ്॥൮.
അവനെ സമീപിച്ചപ്പോൾ രാജാവ് വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച്, കൈകൂപ്പി മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രനോടു സംസാരിച്ചു.
ഇമേ പ്രാണാഃ സുതശ്ചായമിയം പത്നീ മുനേ ! മമ । യേന തേ കൃത്യമസ്ത്യാശു തദ്ഗൃഹാണാര്ഘ്യമുത്തമമ്॥൮.
മഹർഷേ, ഇതാ എന്റെ ജീവനും, മകനും, ഭാര്യയും. നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് ആവശ്യമാണെങ്കിലും അതിവേഗം ഏറ്റുവാങ്ങൂ; അതാണ് എനിക്ക് ഉത്തമമായ അർഘ്യം.
യദ്വാന്യത് കാര്യമസ്മാഭിസ്തദനുജ്ഞാതുമര്ഹസി॥൮.
അല്ലെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ട മറ്റേതെങ്കിലും കാര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനും ദയവായി അനുമതി നൽകണം.
; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച പൂര്ണഃ സ മാസോ രാജര്ഷേ ദീയതാം മമ ദക്ഷിണാ । രാജസൂയനിമിത്തം ഹി സ്മര്യതേ സ്വവചോ യദി॥൮.
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജർഷേ, ഒരു മാസം പൂര്ത്തിയായി. രാജസൂയയാഗത്തിനായി നീ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ദക്ഷിണ എനിക്ക് നൽകണം; നീ വാക്ക് ഓർക്കുന്നുവെങ്കിൽ.
; ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച ബ്രാഹ്മന്നദ്യൈവ സമ്പൂര്ണോ മാസോഽമ്ലാനതപോധന । തിഷ്ഠത്യേതദ് ദനാര്ധം യത്തത് പ്രതീക്ഷസ്വ മാചിരമ്॥൮.
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഇന്ന് തന്നെ മാസം പൂര്ത്തിയായി. എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുള്ളവനേ, ബാക്കിയുള്ള അർദ്ധം ഞാൻ ഉടൻ നൽകാം; ദയവായി കുറച്ചു നേരം കാത്തിരിക്കുക.
; വിശ്വാമിത്ര ഉവാച ഏവമസ്തു മഹാരാജ ആഗമിഷ്യാമ്യഹം പുനഃ । ശാപം തവ പ്രദാസ്യാമി ന ചേദദ്യ പ്രദാസ്യസി॥൮.
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: അതെ, മഹാരാജാവേ, ഞാൻ വീണ്ടും വരാം. എന്നാൽ ഇന്ന് തന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കേണ്ടി വരും.
; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഇത്യുക്ത്വാ പ്രയയൌ വിപ്രോ രാജാ ചാചിന്തയത് തദാ । കഥമസ്മൈ പ്രദാസ്യാമി ദക്ഷിണാ യാ പ്രതിശ്രുതാ॥൮.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹർഷി പോയി. രാജാവ് ആലോചിച്ചു: ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ദക്ഷിണ എങ്ങനെ നൽകാം?
കുതഃ പുഷ്ടാനി മിത്രാണി കുതോര്ഽഥഃ സാമ്പ്രതം മമ । പ്രതിഗ്രഹഃ പ്രദുഷ്ടോ മേ നാഹം യായാമധഃ കഥമ്॥൮.
എവിടെയാണ് എന്റെ സമ്പന്നമായ സുഹൃത്തുക്കളും സമ്പത്തും? എനിക്ക് ദാനം സ്വീകരിക്കാൻ പാടില്ല; എങ്ങനെ ഞാൻ അഴിമതിയിലേക്ക് പോകും?
കിമു പ്രാണാന് വിമുഞ്ചാമി കാം ദിശം യാമ്യകിഞ്ചനഃ । യദി നാശം ഗമിഷ്യാമി അപ്രദായ പ്രതിശ്രുതമ്॥൮.
ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കണോ? എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഞാൻ ഏത് ദിശയിലേക്കാണ് പോവേണ്ടത്? ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു നൽകാതെ നശിച്ചാൽ—
ബ്രഹ്മസ്വഹൃത്കൃമിഃ പാപോ ഭവിഷ്യാമ്യധമാധമഃ । അഥവാ പ്രേഷ്യതാം യാസ്യേ വരമേവാത്മവിക്രയഃ॥൮.
ഞാൻ പാപിയായ്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കീടമായ്, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനായി മാറും. അതിനേക്കാൾ നല്ലത്, ഞാൻ ദാസനായി വിറ്റു പോകട്ടെ.
; പക്ഷിണ ഊചുഃ രാജാനം വ്യാകുലം ദീനം ചിന്തയാനമധോമുഖമ് । പ്രത്യുവാച തദാ പത്നീ ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ ഗിരാ॥൮.
രാജാവിനെ വിഷമത്തിലും ദു:ഖത്തിലും ആലോചനയിൽ തലകുനിഞ്ഞ നിലയിൽ കണ്ട ഭാര്യ കണ്ണീരോടെ വാക്കുകൾ ഉരുക്കി പറഞ്ഞു.
ത്യജ ചിന്താം മഹാരജാ സ്വസത്യമനുപാലയ । ശ്മശാനവദ് വര്ജനീയോ നരഃ സത്യബഹിഷ്കൃതഃ॥൮.
മഹാരാജാവേ, വിഷമം ഉപേക്ഷിക്കൂ; സത്യം പാലിക്കൂ. സത്യം വിട്ടുപോകുന്നവനെ ശ്മശാനത്തെപ്പോലെ ഉപേക്ഷിക്കണം.