മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

നയാസ്മാനപി രാജര്ഷേ യദി ധര്മമവേക്ഷസേ । മുഹൂര്തം തിഷ്ഠ രാജേന്ദ്ര ഭവതോ മുഖപങ്കജമ്॥൭.

രാജർഷേ, നീ ധർമ്മം കണക്കിലെടുക്കുന്നവനാണെങ്കിൽ ഞങ്ങളെയും കൂടെ കൊണ്ടുപോകൂ. രാജാവേ, ഒരു നിമിഷം നിൽക്കൂ, നിന്റെ മുഖം ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.

പിബാമോ നേത്രഭ്രമരൈഃ കദാ ദ്രക്ഷ്യാമഹേ പുനഃ । യസ്യ പ്രയാതസ്യ പുരോ യാന്തി പൃഷ്ഠേ ച പാര്ഥിവാഃ॥൭.

ഞങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ പൂമ്പാറ്റപോലെ നിന്റെ മുഖം നോക്കി ആസ്വദിക്കട്ടെ; വീണ്ടും നിനക്ക് കാണാൻ എപ്പോൾ സാധിക്കും? രാജാവിനെ മുന്നിലും പിന്നിലും അനുയായികൾ പോകുന്നു.

തസ്യാനുയാതി ഭാര്യേയം ഗൃഹീത്വാ ബാലകം സുതമ് । യസ്യ ഭൃത്യാഃ പ്രയാതസ്യ യാന്തയഗ്രേ കുഞ്ജചരസ്ഥിതാഃ॥൭.

ഭാര്യ തന്റെ കുഞ്ഞുമകനെ പിടിച്ചു രാജാവിനെ പിന്തുടരുന്നു; ഭൃത്യന്മാർ, രാജാവ് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ആനകൾ പോലെ മുന്നിൽ നിന്ന് വഴികാട്ടുന്നു.

സ ഏഷ പദ്ഭ്യാം രാജേന്ദ്രോ ഹരിശ്ചന്ദ്രോഽദ്യ ഗച്ഛതി । ഹാ രാജന് സുകുമാരം തേ സുഭ്രു സുത്വചമുന്നസമ്॥൭.

ഇപ്പോൾ രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ കാലിൽ നടക്കുന്നു; അയ്യോ രാജാവേ, നിന്റെ സുന്ദരഭ്രൂവുമുള്ള, മൃദുലത്വചയുള്ള മകനും കൂടെ നടക്കുന്നു.

പഥി പാംശുപരിക്ലിഷ്ടം മുഖം കീദൃഗ്ഭവിഷ്യതി । തിഷ്ഠ തിഷ്ഠ നൃപശ്രേഷ്ഠ സ്വധര്മമനുപാലയ॥൭.

വഴിയിൽ പൊടിയിൽ മൂടപ്പെടുന്ന മകന്റെ മുഖം എങ്ങനെയാകും? രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിന്റെ ധർമ്മം പാലിക്കൂ, ദയവായി നിൽക്കൂ.

ആനൃശംസ്യം പരോ ധര്മഃ ക്ഷത്രിയാണാം വിശേഷതഃ । കിം ദാരൈഃ കിം സുതൈര്നാഥ ധനൈര്ധാന്യൈരഥാപി വാ॥൭.

ദയയാണ് ക്ഷത്രിയന്മാരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം. ഭാര്യയും മകനും ധനവും ധാന്യവും എല്ലാം എന്ത് പ്രയോജനം, നാഥാ?

സര്വമേതത് പരിത്യജ്യ ഛായാഭൂതാ വയം തവ । ഹാനാഥ ഹാ മഹാരാജ ഹാ സ്വാമിന് കിം ജഹാസി നഃ॥൭.

ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഞങ്ങൾ നിന്റെ നിഴലായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അയ്യോ മഹാരാജാവേ, അയ്യോ സ്വാമിനേ, ഞങ്ങളെ എന്തിന് ഉപേക്ഷിക്കുന്നു?

യത്ര ത്വം തത്ര ഹി വയം തത് സുഖം യത്ര വൈ ഭവാന് । നഗരം തദ്ഭവാന് യത്ര സ സ്വര്ഗോ യത്ര നോ നൃപഃ॥൭.

ഭഗവാനെങ്ങുമുണ്ടെങ്കില്‍ ഞങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്. ഭഗവാന്‍ താമസിക്കുന്നിടത്ത് സന്തോഷം നിറയുന്നു. ഭഗവാന്‍ വസിക്കുന്ന നഗരം തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ നഗരം. ഞങ്ങളുടെ രാജാവുള്ളിടം തന്നെയാണ് സ്വര്‍ഗം.

ഇതി പൌരവചഃ ശ്രുത്വാ രാജാ ശോകപരിപ്ലുതഃ । അതിഷ്ഠത് സ തദാ മാര്ഗേ തേഷാമേവാനുകമ്പയാ॥൭.

പൗരന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകള്‍ കേട്ട രാജാവ് ദു:ഖത്തില്‍ മുഴുകി അവരോടുള്ള കരുണ കൊണ്ടു വഴിയില്‍ തന്നെ നിന്നു.

വിശ്വാമിത്രോഽപി തം ദൃഷ്ട്വാ പൌരവാക്യാകുലീകൃതമ് । രോഷമര്ഷവിവൃത്താക്ഷഃ സമാഗമ്യ വചോഽബ്രവീത്॥൭.

പൗരന്മാരുടെ വാക്കുകള്‍ കേട്ട് വിഷമമായ രാജാവിനെ കണ്ട വിഷ്വാമിത്രന്‍ കോപത്തിലും അപമാനത്തിലും കണ്ണുകള്‍ വടിച്ചുകൊണ്ട് അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു.

ധിക് ത്വാം ദുഷ്ടസമാചാരമനൃതം ജിഹ്മഭാഷണമ് । മമ രാജ്യം ച ദത്വാ യഃ പുനഃ പ്രാക്രഷ്ടുമിച്ഛസി॥൭.

നിന്റെ ദുഷ്ടമായ പെരുമാറ്റത്തിനും കള്ളവും വളഞ്ഞ സംസാരത്തിനും നിനക്കു ലജ്ജയില്ലേ? എന്റെ രാജ്യം തന്നു കഴിഞ്ഞിട്ടും വീണ്ടും അതു തിരിച്ചു വാങ്ങാന്‍ നീ ശ്രമിക്കുന്നതെന്തിന്?

ഇത്യുക്തഃ പരുഷം തേന ഗച്ഛാമീതി സവേപഥുഃ । ബ്രുവന്നേവം യയൌ ശീഘ്രമാകര്ഷന് ദയിതാം കരേ॥൭.

അവന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകള്‍ കേട്ട് വിറയുന്ന രാജാവ് 'ഞാന്‍ പോകുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കൈപിടിച്ച് വേഗത്തില്‍ പുറപ്പെട്ടു.

കര്ഷതസ്താം തതോ ഭാര്യാം സുകുമാരീം ശ്രമാതുരാമ് । സഹസാ ദണ്ഡകാഷ്ഠേന താഡയാമാസ കൌശികഃ॥൭.

അവന്‍ ക്ഷീണിച്ച സുന്ദരിയായ ഭാര്യയെ വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്‍ കൗശികന്‍ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഒരു ദണ്ഡം കൊണ്ടു അവളെ അടിച്ചു.

താം തഥാ താഡിതാം ദൃഷ്ട്വാ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹീപതിഃ । ഗച്ഛാമീത്യാഹ ദുഃ ഖാര്തോ നാന്യത് കിഞ്ചിദുദാഹരത്॥൭.

അങ്ങനെ ഭാര്യയെ അടിയേറ്റത് കണ്ട മഹാരാജാവ് ഹരിശ്ചന്ദ്രന്‍ ദു:ഖഭാരത്തില്‍ 'ഞാന്‍ പോകുന്നു' എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞു, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.

അഥ വിശ്വേ തദാ ദേവാഃ പഞ്ച പ്രാഹുഃ കൃപാലവഃ । വിശ്വാമിത്രഃ സുപാപോഽയം ലോകാന് കാന് സമവാപ്സ്യതി॥൭.

അപ്പോള്‍ ദയയുള്ള അഞ്ചു ദേവന്മാര്‍ പറഞ്ഞു: 'ഇത്ര പാപിയായ വിഷ്വാമിത്രന്‍ എങ്ങനെയുള്ള ലോകങ്ങള്‍ പ്രാപിക്കും?'

യേനായാം യജ്വനാം ശ്രേഷ്ഠഃ സ്വരാജ്യാദവരോപിതഃ । കസ്യ വാ ശ്രദ്ധയാ പൂതം സുതം സോമം മഹാധ്വരേ । പീത്വാ വയം പ്രയാസ്യാമോ മുദം മന്ത്രപുരഃ സരമ്॥൭.

യജ്ഞങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനെ തന്റെ രാജ്യം വിട്ടിറക്കിയവന്‍, ആരുടെ വിശ്വാസത്താല്‍ ഞങ്ങള്‍ മഹായജ്ഞത്തില്‍ ശുദ്ധമായ സോമം കുടിച്ച് മന്ത്രങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തില്‍ സന്തോഷത്തോടെ പോകാനാകും?

; പക്ഷിണ ഊചുഃ ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ കൌശികോഽതിരുഷാന്വിതഃ । ശശാപ താന് മനുഷ്യത്വം സര്വേ യൂയമവാപ്സ്യഥ॥൭.

അവരുടെ വാക്കുകള്‍ കേട്ട കൗശികന് വലിയ കോപംകൊണ്ടു അവരെ ശപിച്ചു: 'നിങ്ങളെല്ലാവരും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കും.'

പ്രസാദിതശ്ച തൈഃ പ്രാഹ പുനരേവ മഹാമുനിഃ. മാനുഷത്വേഽപി ഭവതാം ഭവിത്രീ നൈവ സന്തതിഃ॥൭.

അവരുടെ പ്രാര്‍ത്ഥനയോടെ ശാന്തനായ മഹാമുനി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'മനുഷ്യരായ ജന്മത്തില്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് സന്താനമുണ്ടാകില്ല.'

ന ദാരസംഗ്രഹശ്ചൈവ ഭവിതാ ന ച മത്സരഃ । കാമക്രോധവിനിര്മുക്താ ഭവിഷ്യഥ സുരാഃ പുനഃ॥൭.

നിങ്ങള്‍ക്ക് ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കലും അസൂയയും ഉണ്ടാകില്ല. കാമവും കോപവും വിട്ട് നിങ്ങള്‍ വീണ്ടും ദേവന്മാരാകും.

തതോഽവതേരുരംശൈഃ സ്വൈര്ദേവാസ്തേ കുരുവേശ്മനി । ദ്രൌപദീഗര്ഭസമ്ഭൂതാഃ പഞ്ച വൈ പാണ്ഡുനന്ദനാഃ॥൭.

അതിനുശേഷം ദേവന്മാര്‍ തങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളായി കുരുവംശത്തില്‍ അവതരിച്ചു, ദ്രൗപദിയുടെ ഗര്‍ഭത്തില്‍ നിന്ന് അഞ്ചു പാണ്ഡുപുത്രന്മാര്‍ ജനിച്ചു.

ഏതസ്മാത് കാരണാത് പഞ്ച പാണ്ഡവേയാ മഹാരഥാഃ । ന ദാരസംഗ്രഹം പ്രാപ്താഃ ശാപാത് തസ്യ മഹാമുനേഃ॥൭.

ഈ കാരണത്താലാണ് മഹാബലശാലികളായ അഞ്ചു പാണ്ഡവന്മാര്‍ ശാപം മൂലം വിവാഹം കഴിക്കാതിരുന്നത്.

ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം പാണ്ഡവേയകഥാശ്രയമ് । പ്രശ്നം ചതുഷ്ടയം ഗീതം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി॥൭.

പാണ്ഡവരുടെ കഥയുടെ അടിസ്ഥാനവും നാലു ചോദ്യങ്ങള്‍ക്കും ഉത്തരം പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് കേള്‍ക്കാന്‍ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

ജൈമിനിരുവാച ഭവദ്ഭിരിദമാഖ്യാതം യഥാപ്രശ്നമനുക്രമാത് । മഹത് കൌതൂഹലം മേഽസ്തി ഹരിശ്ചന്ദ്ര കഥാം പ്രതി॥൮.

ജൈമിനി പറഞ്ഞു: നിങ്ങള്‍ എന്റെ ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് അനുസരിച്ച് എല്ലാം ക്രമത്തില്‍ പറഞ്ഞുതന്നു. ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ കഥയെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.

അഹോ മഹാത്മനാ തേന പ്രാപ്തം കൃച്ഛ്രമനുത്തമമ് । കച്ചിത് സുഖമനുപ്രാപ്തം താദൃഗേവ ദ്വിജോത്തമാഃ॥൮.

അയ്യോ! ആ മഹാത്മാവിന് അത്യന്തം വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. അവസാനം അവന് സന്തോഷം ലഭിച്ചോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ?

; പക്ഷിണ ഊചുഃ വിശ്വാമിത്രവചഃ ശ്രുത്വാ സ രാജാ പ്രയയൌ ശനൈഃ । ശൈവ്യയാനുഗതോ ദുഃ ഖീ ഭാര്യയാ ബലാപുത്രയാ॥൮.

വിഷ്വാമിത്രന്റെ വാക്കുകള്‍ കേട്ട രാജാവ് ദു:ഖിതയായ ഭാര്യ ശൈവ്യയെയും മകനായ രോഹിതനെയും കൂട്ടി പതിയെ പുറപ്പെട്ടു.

സ ഗത്വാ വസുധാപാലോ ദിവ്യാം വാരാണസീം പുരീമ് । നൈഷാ മനുഷ്യഭോഗ്യേതി ശൂലപാണേഃ പരിഗ്രഹഃ॥൮.

അവിടെ ചെന്ന രാജാവ് ദൈവികമായ വാരാണസിപുരിയിലേക്കു കടന്നു. മനുഷ്യർക്ക് ആ നഗരം അനുഭവിക്കാനാവില്ല; അതു ശൂലധാരിയുടെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്.

ജഗാമ പദ്ഭ്യാം ദുഃ ഖാര്തഃ സഹ പത്ന്യാനുകൂലയാ । പുരീപ്രവേശേ ദദൃശേ വിശ്വാമിത്രമുപസ്ഥിതമ്॥൮.

വേദനയാൽ വിഷണ്ണനായ രാജാവ് തന്റെ ഭക്തിയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം കാല്നടയായി അവിടെ എത്തി. നഗരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ അവൻ വിശ്വാമിത്രനെ കാണുകയും ചെയ്തു.

തം ദൃഷ്ട്വാ സമനുപ്രാപ്തം വിനയാവനതോഽഭവത് । പ്രാഹ ചൈവാഞ്ജലിം കൃത്വാ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹാമുനിമ്॥൮.

അവനെ സമീപിച്ചപ്പോൾ രാജാവ് വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച്, കൈകൂപ്പി മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രനോടു സംസാരിച്ചു.

ഇമേ പ്രാണാഃ സുതശ്ചായമിയം പത്നീ മുനേ ! മമ । യേന തേ കൃത്യമസ്ത്യാശു തദ്ഗൃഹാണാര്ഘ്യമുത്തമമ്॥൮.

മഹർഷേ, ഇതാ എന്റെ ജീവനും, മകനും, ഭാര്യയും. നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് ആവശ്യമാണെങ്കിലും അതിവേഗം ഏറ്റുവാങ്ങൂ; അതാണ് എനിക്ക് ഉത്തമമായ അർഘ്യം.