മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

കുവലയാശ്വ എന്ന വീരനായ യുവാവിനെ അവരുടെ പിതാവിനോട് പരിചയപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് ഋതധ്വജൻ പാമ്പുകളുടെ രാജാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു. പാമ്പുരാജാവ് അവനെ ഉയർത്തി, ശക്തിയായി അടുപ്പിച്ച് അങ്കത്തിലാക്കി, അവന്റെ തലയിൽ സുഗന്ധം പിടിച്ചു, “നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കണമെ”ന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചു. “ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം, പ്രിയപുത്രാ, നീ പിതാമാതാക്കൾക്ക് സേവനമനുഷ്ഠിക്കണം. നീ എവിടെയായാലും, ഭാഗ്യശാലികളുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പ്രസിദ്ധമാണ്. അപൂർവ്വമായ സദ്ഗുണങ്ങൾ നീയും എന്റെ പുത്രന്മാരും വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ആ ഗുണങ്ങൾ ചിന്തയിലും വാക്കിലും പ്രവർത്തിയിലും നീ മാത്രം കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ. സദ്ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവന്റെ ജീവിതം പ്രശംസനീയമാണ്; ഗുണം ഇല്ലാത്തവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനുപോലെയാണ്. സദ്ഗുണികൾ മാതാപിതാക്കൾക്ക് സന്തോഷവും ശത്രുക്കളുടെ മനസ്സിൽ ദുഃഖവും നൽകുന്നു. സ്വന്തം ഹിതത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ച് ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നേടുന്നവൻ ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സഹായം തേടുന്നവരെയും ദുരിതത്തിലായവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. ബന്ധുക്കളും സദ്ഗുണികളുടെ ദീർഘായുസ്സിനാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; നിന്ദയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവരും ദയാലുവായവരും—അവരിൽ ആശ്രയം തേടുന്നവർക്ക് അവരുടെ ജന്മം ഫലപ്രദമാണ്. ഇങ്ങനെ ആ വീരപുത്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, പാമ്പുരാജാവ് വീണ്ടും അവനോട് സംസാരിച്ചു. കുവലയാശ്വന്റെ പൂജ നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ക്രമാനുസൃതമായി സ്നാനാദി കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, മധു പാനം ഉൾപ്പെടെ ഇഷ്ടാനുസൃതമായ ആഹാരവും ആസ്വദിച്ചു. കുവലയാശ്വനോടൊപ്പം ഉത്സവസമാനമായ സംഭാഷണങ്ങളിൽ ഹൃദയം ആനന്ദത്തോടെ അവർ കുറേ നേരം സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു. തന്റെ മൗനപൂർണ്ണനായ പിതാവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ശത്രുജിതിന്റെ പുത്രൻ, പാമ്പുരാജാവിന്റെ അഭ്യർത്ഥനയെ മാനിച്ച് അതുപോലെ നടന്നു. പുത്രന്മാരേയും രാജകുമാരന്മാരേയും കൂട്ടി, സത്യമുള്ള മഹാപാമ്പുരാജാവ് ആനന്ദത്തോടും ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി, യുക്തമായ വിധത്തിൽ ആഹാരവും മധുപാനവും ആസ്വദിച്ചു. അതിനുശേഷം, അലർക്കൻ ചോദിച്ചു: “ഗൃഹസ്ഥധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരുടെ കര്‍ത്തവ്യം എന്താണ്? കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എങ്ങനെയുള്ള ബന്ധനമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അതു ചെയ്യുമ്പോൾ എങ്ങനെയുള്ള ഉന്നതിയാണ് ലഭിക്കുന്നത്? ജനങ്ങൾക്ക് പ്രയോജനകരമായത് എന്താണ്? ഗൃഹസ്ഥൻ ഒഴിവാക്കേണ്ടത് എന്താണ്? ഈ കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് ചെയ്യേണ്ടത് എന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നോട് പറയണം.” അപ്പോൾ മദാലസാ പറഞ്ഞു: “മകനേ, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിക്കുന്നവനാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിലനിൽക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൻ ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുകയും ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. പിതൃകൾ, ഋഷികൾ, ദേവതകൾ, ജീവികൾ, മനുഷ്യർ, കീടങ്ങൾ, പറക്കുന്ന ജീവികൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, ദാനവന്മാർ—എല്ലാവരും ഗൃഹസ്ഥനിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്; അവൻ നൽകുമോ ഇല്ലയോ എന്ന് അവൻ്റെ മുഖം നോക്കി അവർ കാത്തിരിക്കുന്നു. മകനേ, ഇത് മൂന്നുതരത്തിലുള്ള പശുവാണ്, സകലത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്; അതിൽ ലോകം സ്ഥാപിതമാണ്, അവൾ കാരണമാണെന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അവളുടെ പുറം ഋഗ്വേദം, നടുവ് യജുര്വേദം, മുഖവും തലയും സാമവേദം; കൊമ്പുകൾ യാഗവും ദാനവും, ശരീരം സത്പുരുഷന്മാരുടെ സ്തുതികൾ. അവളുടെ മൂത്രവും വിസർജ്ജനവും ശാന്തിയും പോഷണവും; അവളുടെ അവയവങ്ങൾ വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾ; അവളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുവരെ ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കും, ക്ഷയിക്കില്ല. ‘സ്വാഹാ’, ‘സ്വധാ’, ‘വഷട്’, ‘ഹന്ത’ എന്നിങ്ങനെയുള്ള നാലു മുലകളിൽ ഓരോന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ദേവതകൾ ‘സ്വാഹാ’ മുലയിൽ നിന്ന്, പിതൃകൾ ‘സ്വധാ’യിൽ നിന്ന്, ഋഷിമാരും ദേവതകളും പിശാചുകളും അസുരന്മാരും ‘വഷട്’ മുലയിൽ നിന്ന്, മനുഷ്യർ ‘ഹന്ത’ മുലയിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയായി പാനമടക്കുന്നു. മൂന്നു വേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഈ പശു സകലരെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇവയെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ അത്യന്തം പാപം ചെയ്‌തവൻ, ഏറ്റവും ഇരുണ്ട അന്ധകാരത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു. എന്നാൽ, സ്വന്തം മക്കളേയും ദേവതകളേയും കൂട്ടി, യുക്തമായ സമയത്ത് ഈ പശുവിന് പാൽ കൊടുക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ, മകനേ, ദേവതകൾക്കും ഋഷികൾക്കും പിതൃകൾക്കും മനുഷ്യർക്കും ജീവികൾക്കും, സ്വയം ശരീരം പോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രതിദിനം പോഷണം നൽകണം. ആകയാൽ, ശുദ്ധിയും സംരക്ഷണവും പാലിച്ച്, ദേവതകൾക്കും ഋഷികൾക്കും പിതൃകൾക്കും പ്രജാപതിക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും യുക്തമായ സമയത്ത് യാഗാദികൾ നിർവഹിക്കണം. സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളാൽ ദേവതകളെ ആരാധിച്ചതിന് ശേഷം, അഗ്നിയെ സമർപ്പണം ചെയ്യണം, നിർദ്ദിഷ്ട ഭാഗങ്ങൾ നൽകണം. വീടിനകത്ത് ബ്രഹ്മാവിനും വിശ്വദേവന്മാർക്കും സമർപ്പണം ചെയ്യണം; ധന്വന്തരിക്ക് വടക്കുകിഴക്കിൽ സമർപ്പണം വേണം. കിഴക്കോട്ട് ഇന്ദ്രന്, തെക്കോട്ട് യമന്, പടിഞ്ഞാറോട്ട് വരുണന്, വടക്കോട്ട് സോമനു സമർപ്പണം ചെയ്യണം. വീടിന്റെ വാതിലിൽ ധാതൃക്കും വിധാതൃക്കും, പുറത്തു അര്യാമനു, ചുറ്റും ഗൃഹദേവതകൾക്ക് സമർപ്പണം വേണം. രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രേതപിശാചുകൾക്കും, പിതൃകൾക്കായി തെക്കോട്ട് നോക്കി സമർപ്പണം ചെയ്യണം. ഗൃഹസ്ഥൻ മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ അവർക്കായി ജലം ശുദ്ധീകരണാർഥം എടുക്കണം. ജ്ഞാനിയൻ നിർദ്ദിഷ്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ സമർപ്പണം ചെയ്ത്, യഥാക്രമം ദേവതകളെ ആഹ്വാനിച്ച്, ഗൃഹ്യയാഗം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം ശുദ്ധനായിരിക്കും. ജീവരാശികളുടെ പോഷണത്തിനായി വിനയപൂർവ്വം അവൻ വിക്ഷേപം നടത്തണം; നായ്ക്കൾക്കും ചണ്ഡാളന്മാർക്കും പക്ഷികൾക്കും ഭൂമിയിൽ ഭക്ഷണം വിതറിയിടണം. ഇത് വൈശ്വദേവയാഗം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്, വൈകുന്നേരത്തിലും രാവിലെയും ചെയ്യേണ്ടത്. ശുദ്ധിയോടെ, ജ്ഞാനിയൻ വാതിൽ പരിശോധിക്കണം. അഷ്ടമാംശം സമയവും കാത്തിരിക്കണം; അതിനിടെ അതിഥി വന്നാൽ, ഭക്ഷണവും വെള്ളവും നൽകി ആദരിക്കണം. ശേഷം, ശേഷിയനുസരിച്ച് സുഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവ നൽകി അതിഥിയെ ആദരിക്കണം; സുഹൃത്തിനെയോ ഗ്രാമവാസിയെയോ അതിഥിയായി കണക്കാക്കരുത്. കുടുംബവും പേരുമറിയപ്പെടാത്ത, ആ സമയത്ത് വിശപ്പോടെ, ക്ഷീണിച്ച്, യാചിച്ച്, ഒന്നുമില്ലാതെ എത്തുന്നവൻ—അവനെ ബ്രാഹ്മണാതിഥി എന്നു പറയുന്നു; ജ്ഞാനികൾ കഴിയുന്നവണ്ണം അവനെ ആദരിക്കണം. അവന്റെ വംശം, ശാഖ, പഠനം എന്നിവ ചോദിക്കരുത്. ഇങ്ങനെ, കുവലയാശ്വനും പാമ്പുരാജാവും തമ്മിൽ ആദരം, ഉപദേശം, ആചാരം എന്നിവയിലൂടെ മഹത്തായ ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിന്റെ മഹത്വം ഉജ്ജ്വലമായി പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടു.