മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

കുവലയാശ്വനും, സർപ്പരാജാവിന്റെ രണ്ട് പുത്രന്മാരുമായും തമ്മിലുള്ള ആത്മബന്ധം അത്രമേൽ വലുതായിരുന്നു, അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ സർവ്വസാക്ഷിയായി കുവലയാശ്വൻ പറഞ്ഞു: “ഇത് സത്യമായാണ് നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടത്—നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്ക് പ്രാണപ്രിയരാണ്. ഇനി ഒരിക്കലും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരേ, വേർപാടിനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെയൊരു വാക്കും പറയരുത്.” ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞ്, തന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഇരുവരെയും ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് കുവലയാശ്വൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ, മുഖം സ്നേഹാശ്രുക്കളാൽ നനഞ്ഞ്, സർപ്പരാജാവിന്റെ പുത്രന്മാർ കുശലപൂർവ്വം, അല്പം ഉപാലംബത്തോടുകൂടി കുവലയാശ്വനോട് പറഞ്ഞു: “ഋതധ്വജാ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല—അതുപോലെയാണ് ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിലും. ഇതിൽ വ്യതിയാനമൊന്നുമില്ല. എന്നാൽ ഈ വാക്കുകൾ ഞങ്ങൾക്കു പറഞ്ഞത് ഞങ്ങളുടെ മഹാത്മാവായ പിതാവാണ്.” “കുവലയാശ്വനെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു” എന്ന് പിതാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ കുവലയാശ്വൻ തന്റെ ഉത്തമാസനത്തിൽ നിന്നും എഴുന്നേറ്റ്, “പിതാവേ, നിങ്ങൾ കല്പിച്ചതു പോലെ” എന്ന് പറഞ്ഞു, ഭൂമിയിൽ വണങ്ങി. അതിനുശേഷം കുവലയാശ്വൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ ഭാഗ്യവാൻ, ഞാൻ ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയാണ്—എന്റെ പിതാവ് എന്നെ കാണാൻ ഇങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നപ്പോൾ എനിക്ക് സമാനൻ ആരുണ്ട്?” പിന്നെ അവൻ പറഞ്ഞു: “നമുക്ക് എഴുന്നേറ്റ് പോവാം; പിതാവിന്റെ കല്പന പാലിക്കുന്നതിൽ ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, എന്റെ കാലിന്റെ സാക്ഷ്യത്തിൽ ഞാൻ ഇത് പറയുന്നു.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുവലയാശ്വൻ അവർ രണ്ടുപേരോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പുറപ്പെട്ടു, വിശുദ്ധമായ ഗോമതി നദിയിലെത്തിയർ. സർപ്പരാജാവിന്റെ പുത്രന്മാർ നദിയുടെ നടുവിലൂടെ യാത്ര ചെയ്തു; അവിടെ കുവലയാശ്വൻ അവരുടെ വാസസ്ഥലം അപ്പുറത്താണെന്ന് കരുതി. എന്നാൽ, അപ്പോൾ അവർ അവനെ പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ കുവലയാശ്വൻ ആ സർപ്പപ്രഭുക്കളെ ഇരുവരെയും കണ്ടു. അവരുടെ ഫണികൾ രത്നമുകുടങ്ങളാൽ പ്രകാശിച്ചു, സ്വസ്തിക ചിഹ്നം തെളിഞ്ഞു; അവരുടെ ഭംഗിയുള്ള രൂപങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ കുവലയാശ്വന്റെ കണ്ണുകൾ അതിശയത്തിൽ വീർന്നു. സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ കുവലയാശ്വൻ പറഞ്ഞു: “ശുഭം, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ!” അപ്പോൾ അവർ രണ്ടുപേരും തന്റെ പിതാവായ സർപ്പാധിപനെയും കുറിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു. അവിടെ അവൻ ദേവതകളിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട അശ്വതരനെയും കണ്ടു; അതിനുശേഷം കുവലയാശ്വൻ അതിമനോഹരമായ പാതാളലോകം കണ്ടു. അപ്രദേശത്ത് യുവയും വൃദ്ധരുമായ സർപ്പയുവാക്കളും, വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ കളിക്കുന്ന നഗകന്യകകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. മനോഹരമായ കുമ്പിളുകളും മാലകളും ധരിച്ച്, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, മറ്റിടങ്ങളിൽ വീണയുടെയും കുഴലിന്റെയും സംഗീതം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. സർപ്പന്മാരുടെ ഭവനങ്ങൾ മൃദംഗ-വീണാദി സംഗീതത്തിൽ നിറഞ്ഞു; ആ പാതാളലോകം കണ്ട് ശത്രുജിതിന്റെ പുത്രൻ മുന്നോട്ട് നടന്നു. അവൻ പ്രിയപ്പെട്ട സർപ്പപുത്രന്മാരോടൊപ്പം സർപ്പരാജാവിന്റെ മഹാമഹിമയുള്ള ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു. അവിടെ അവർ ദിവ്യപുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളുമണിഞ്ഞ, രത്നകുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹാത്മാവായ സർപ്പാധിപനെ കണ്ടു. ശുദ്ധമുത്ത് വളരിച്ച മാലകൾ, ഭുജബന്ധങ്ങൾ, പൊൻസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിപ്പും—എല്ലാം അവനിൽ ദൃശ്യമായിരുന്നു. രത്നങ്ങൾ, പവഴ, വൈഡൂര്യമണികൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച രൂപം; “ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതാവ്” എന്ന് അവർ കുവലയാശ്വനെ പരിചയപ്പെടുത്തി. കുവലയാശ്വയെ അവന്റെ പിതാവിന് മുമ്പിൽ അവതരിപ്പിച്ചു; റിതധ്വജൻ സർപ്പരാജാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി. സർപ്പരാജാവ് അവനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച്, ശക്തിയായി അങ്കലാപ്പിച്ച്, തലമുടി മണച്ച്, “ദീർഘായുസ്സാവുക” എന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചു. “ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചുകൊണ്ട്, മാതാപിതാക്കളെ സേവിക്കൂ, പ്രിയമകനേ! നീ ഇല്ലാതിരുന്നാലും, ധന്യരുടെ ഗുണങ്ങൾ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. നീയും എന്റെ പുത്രന്മാരും അപൂർവഗുണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്; ചിന്തയിൽ, വാക്കിൽ, പ്രവൃത്തിയിൽ അവയിൽ കൂടുതൽ വളരുക. ഗുണവാന്റെ ജീവിതം പ്രശംസനീയമാണ്; ഗുണമില്ലാത്തവൻ ജീവിച്ചിരുന്നാലും മരിച്ചവനുപോലെയാണ്. ഗുണവാന്മാർ മാതാപിതാക്കൾക്ക് സന്തോഷവും, ശത്രുക്കൾക്ക് വേദനയും നൽകുന്നു. തന്റെ ഹിതത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നേടുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും അഭയം തേടുന്നവരെയും ദുഃഖിതരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. ബന്ധുക്കൾക്കും ഗുണവാന്റെ ദീർഘായുസ്സിനാണ് പ്രാർത്ഥന; അപവാദം ഒഴിവാക്കുന്നവരും ദുഃഖിതരോട് കരുണയുള്ളവരുമായ ഗുണവാന്റെ ജന്മം ദുരിതത്തിൽ അഭയം തേടുന്നവർക്കും ഫലപ്രദമാണ്.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, സർപ്പരാജാവ് കുവലയാശ്വനെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; കുളി മുതലായ ക്രമം അനുഷ്ഠിച്ച്, അവൻ മധുപാനവും ഇഷ്ടാനുസൃതമായ ആഹാരവും അനുഭവിച്ചു. ഉത്സവസമ്മേളനത്തിൽ മനസ്സുനിറഞ്ഞ സംഭാഷണങ്ങളോടെ, കുവലയാശ്വനോടൊപ്പം അവിടെ കുറേ നാളുകൾ സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു. ശത്രുജിതിന്റെ പുത്രൻ, പിതാവിന്റെ അനുമതിയോടെ, സർപ്പരാജാവിന്റെ ആഗ്രഹം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു. തന്റെ പുത്രന്മാരോടും രാജകുമാരന്മാരോടും ചേർന്ന്, സത്യമനുഷ്യനായ മഹാസർപ്പാധിപൻ ആഹാരവും മധുപാനവും അനുഭവിച്ച്, ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി. അതിനുശേഷം, അലർക്കൻ ചോദിച്ചു: “ഗൃഹസ്ഥവൃത്തി പിന്തുടരുന്നവരുടെ ധർമ്മം എന്താണ്? കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എങ്ങനെയുള്ള ബന്ധനവും അതു നിർവഹിച്ചാൽ എങ്ങനെയുള്ള ഉന്നതിയും ഉണ്ടാകുന്നു? ജനങ്ങൾക്ക് ഹിതം നൽകുന്നത് എന്താണ്? ഗൃഹസ്ഥൻ ഒഴിവാക്കേണ്ടത് എന്താണ്? ദയവായി, ഇതെല്ലാം എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് ശരിയായി എന്നോട് പറയുക.” മദാലസ പറഞ്ഞു: “മകനേ, ഗൃഹസ്ഥജീവിതം സ്വീകരിക്കുന്നവനിലൂടെ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിലനില്ക്കുന്നു; അതിലൂടെ അവൻ ലോകങ്ങൾ ജയിക്കുകയും, ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. പിതൃകൾ, ഋഷികൾ, ദേവതകൾ, ജീവികൾ, മനുഷ്യർ, കീടങ്ങൾ, പുഴുക്കൾ, പറക്കുന്നവർ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ, അസുരന്മാർ—എല്ലാവരും ഗൃഹസ്ഥനിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്; അതിനാൽ അവർ സംതൃപ്തരാവുന്നു. ‘ഇവൻ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുമോ ഇല്ലയോ?’ എന്നാണവർ നോക്കുന്നത്. മകനേ, ഇതാണ് ത്രൈരൂപമായ പശു, സർവ്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായത്; അതിൽ തന്നെ ജഗത് നിലകൊള്ളുന്നു, അതാണ് കാരണമെന്നു കരുതുന്നു. അതിന്റെ പുറം ഋഗ്വേദം, നടുവിൽ യജുര്‍വേദം, വായ്‌ക്കും തലയും സാമവേദം; കൊമ്പുകൾ യാഗവും ദാനവും, ശരീരം സദ്ഗീതങ്ങൾ. അതിന്റെ വിസർജ്യങ്ങളും മൂത്രവും ശാന്തിയും പോഷണവുമാണ്; അവയുടെ അംഗങ്ങൾ വർണ്ണാശ്രമങ്ങളാണ്. അവൾ നിലനിർത്തിയാൽ ലോകങ്ങൾ ക്ഷയിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.