മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

നാമരഹിതയും ആറു വിധങ്ങളായി വിളിക്കപ്പെടുകയും, ഗുണത്രയത്തിൽ അടിസ്ഥാനമിട്ടു വിവിധ വിഭാഗങ്ങളായി വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അതി പരമശക്തിയുള്ളവളാണ് ഈ ദേവി. അനേകം ശക്തികൾകൊണ്ട് സമ്പന്നയാണെങ്കിലും, അവളിൽ പരമമായ ശക്തിയും മഹിമയും അർപ്പിതമായിരിക്കുന്നു. സുഖവും ദുഃഖവും, പരമാനന്ദസ്വരൂപവും, എല്ലാം ഈ ദേവിയിൽ തന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ദേവിയേ, പ്രത്യക്ഷവും അപ്രത്യക്ഷവുമായ എല്ലാം നിനക്കാണ് പരിവ്യാപ്തമായിരിക്കുന്നത്—അദ്വൈതമായ ബ്രഹ്മവും, ദ്വൈതത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതും എല്ലാം നിനക്കാണ് ആധാരമായിരിക്കുന്നത്. നിത്യവസ്തുക്കളും നശ്വരവസ്തുക്കളും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും അതിസൂക്ഷ്മവുമായവയും, ഭൂമിയിൽ, ആകാശത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ഥലത്തുമുള്ളവയും—ഇവയെല്ലാം നിന്റെ മുഖാന്തിരം മാത്രമാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. രൂപരഹിതവും രൂപമുള്ളതുമായ എല്ലാം, ഏകമായോ ബഹുവിധമായോ ജീവികളിൽ ഉള്ളതും, ദൈവികമായതും ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ മറ്റിടങ്ങളിലോ ഉള്ളതും—ഇവയെല്ലാം നിന്റെ അക്ഷരങ്ങളിലൂടെയും ശബ്ദങ്ങളിലൂടെയും പ്രകടമാവുന്നു. അങ്ങനെ ജഡൻ വന്ദിച്ചപ്പോൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ നാവായുള്ള ദേവി സർസ്വതീ, മഹാത്മാവായ അശ്വതര എന്ന സർപ്പനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. സർസ്വതീ പറഞ്ഞു: “കമ്പലയുടെ സഹോദരനായ സർപ്പാധിപതേ, ഞാൻ നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. പറയു, നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്തുണ്ടോ അതു ഞാൻ നല്കാം.” അശ്വതര പറഞ്ഞു: “ദേവിയേ, ആദ്യം എന്റെ സഹോദരൻ കമ്പലയെ എനിക്ക് കൂട്ടുകാരനായി നൽകണം. ഞങ്ങൾ ഇരുവരും സംഗീതത്തിലെ എല്ലാ സ്വരങ്ങളോടും ബന്ധം പ്രാപിക്കട്ടെ.” സർസ്വതീ പറഞ്ഞു: “സർപ്പശ്രേഷ്ഠമേ, ഏഴു സ്വരങ്ങൾ, സംഗീതരാഗങ്ങൾ, ഏഴു ഗീതങ്ങൾ, അതുപോലെ ഏഴു ശ്രുതികൾ—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ നൽകുന്നു. അൻപത്തൊന്ന് താളങ്ങളും മൂന്നു ഗ്രാമങ്ങളും—ഈ മുഴുവൻ ജ്ഞാനം, പാപരഹിതനായ നീയും കമ്പലയും പ്രാപിക്കും. എന്റെ കൃപയാൽ, സർപ്പസംഗീതത്തിലെ അതിപരമമായ കലയും, നാലു വിധമായ അളവുകളും, താളവും, മൂന്നു വിധത്തിലെ ലയങ്ങളും, ത്രിവിധമായ താളങ്ങളുമൊക്കെ നിങ്ങൾ അറിയും. മൂന്നു വിധമായ നടയും നാലു താളങ്ങളുമാണ് ഞാൻ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഇതൊക്കെയും സർപ്പസംഗീതസഹിതം നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും അതിൽ ആശ്രയിക്കുന്നതും സ്വരചിഹ്നങ്ങളാലും വ്യഞ്ജനങ്ങളാലും അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതും—ഇതെല്ലാം ഞാൻ കമ്പലക്കും നിനക്കും നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലോ പാതാളത്തിലോ മറ്റൊരിടത്തോ, മറ്റാരും ഇതിന്റെ അധിപന്മാർ ആകില്ല; നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും മാത്രമേ പാതാളത്തിലും ദേവലോകത്തിലും ഭൂമിയിലുമുള്ള സർപ്പരിൽ ഇതിന്റെ അധിപതികളാവൂ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, സർസ്വതീദേവി, വാകിന്റെ അധിഷ്ഠാതാവായ അവൾ, കമലനേത്രിയായ അവൾ, അശ്വതരൻ എന്ന സർപ്പന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷയായി. അപ്പോൾ സംഭവിച്ച എല്ലാം ആ സഹോദരന്മാർക്കു വ്യക്തമായി ബോധ്യമായി; ചന്ദസ്സിന്റെയും അളവിന്റെയും സ്വരങ്ങളുടെയും പരമജ്ഞാനം ഇരുവരിലുമുണ്ടായി. ഇതിനുശേഷം, ഏഴു രാഗങ്ങൾക്കും തന്തിയുടെയും ലയത്തിന്റെയും വിദഗ്ധരായ ആ രണ്ടുപേരും, കൈലാസശിഖരത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹാദേവനെ ഭജിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ദേവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിച്ച്, അവർ രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ചു ശബ്ദവും വൈദഗ്ധ്യവും ചേർത്ത് പരമപ്രയത്നം നടത്തി. പ്രഭാതത്തിലും, രാത്രിയിലും, ഉച്ചയിലും, സന്ധ്യാസമയങ്ങളിലും, അവർ ദീർഘകാലം ഭക്തിയോടെ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അങ്ങനെ, വൃഷധ്വജനായ ഭഗവാൻ സന്തോഷപ്പെട്ടു. അവരുടെ സംഗീതത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.” അപ്പോൾ അശ്വതരനും കമ്പലയും ചേർന്ന് നമസ്കരിച്ചു. അവർ നീലകണ്ഠനായ, ഉമാപതിയായ മഹാദേവനോട് അപേക്ഷിച്ചു: “ദേവാദിദേവനായ ത്രിനേത്രൻ ഞങ്ങളോട് സന്തോഷം കാണിച്ചാൽ— —പ്രിയദേവാ, മരിച്ചുപോയ കുവലയാശ്വന്റെ ഭാര്യയായ മദാലസയെ— —അവളെ എന്റെ മകളായി, മുമ്പത്തെ പ്രായത്തിൽ തന്നെ, പൂർവ്വജന്മസ്മരണയോടെ, അതേ സൗന്ദര്യത്തോടും യോഗിനിയായും യോഗികളുടെ മാതാവായും എന്റെ വീട്ടിൽ ജനിപ്പിക്കണമേ.” മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: “സർപ്പശ്രേഷ്ഠമേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാകും, സംശയമില്ല, എന്റെ കൃപയാൽ. ഇനി കേൾക്കൂ, സർപ്പമേ. ശ്രാദ്ധകർമ്മം നടത്തുമ്പോൾ, നീ, സർപ്പശ്രേഷ്ഠനായ നീ, ശുദ്ധിയോടെ ഏകാഗ്രതയോടെ മധ്യപിണ്ഡം തന്നെയാകണം ഭക്ഷിക്കേണ്ടത്. അത് കഴിച്ച ശേഷം, നിന്റെ ഫണയുടെ നടുവിൽ നിന്ന്, അവൾ, ശുഭരൂപിണിയായ അവൾ, മുമ്പുപോലെ തന്നെ ഉദിക്കും. അവളെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് പിതൃതർപ്പണം നടത്തുക; അക്ഷണക്ഷണത്തിൽ, മനോഹരഭ്രൂവലിയുള്ള അവൾ നിന്റെ ഫണയുടെ നടുവിൽ നിന്ന് ശ്വാസത്തോടെ പുറത്ത് വരും. അമൃതത്തിനെപ്പോലെ മനോഹരിയായ ഒരു പത്നീധർമ്മവതി അവിടെ ഉദിക്കും. ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, ഇരുവരും മഹാദേവനെ നമസ്കരിച്ചു. അവർ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും പാതാളത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; അങ്ങനെ കമ്പലയുടെ സഹോദരനായ അശ്വതരൻ ശ്രാദ്ധകർമ്മം നിർവഹിച്ചു. അവൻ യഥാവിധി മധ്യപിണ്ഡം കഴിച്ചു; അവളെ ആഗ്രഹിച്ച് ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, സുന്ദരിയായ, സുഷുമ്നവയസ്സുള്ള സ്ത്രീ— ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവന്റെ ഫണയുടെ നടുവിൽ നിന്ന് ശ്വാസത്തോടെ ജനിച്ചു; എന്നാൽ സർപ്പൻ ആരോടും അവളെക്കുറിച്ച് പറയാതെ സൂക്ഷിച്ചു. ആ സുന്ദരദന്തിയായ സ്ത്രീയെ, മറ്റ് സ്ത്രീകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട്, അന്തഃപുരത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു; സർപ്പാധിപതിയുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ അവിടെ പ്രതിദിനം സന്തോഷത്തോടെ വന്നിരുന്നു. അവർ ഋതധ്വജനോടൊപ്പം അമരന്മാരെപ്പോലെ കളിച്ചു; ഒരിക്കൽ, സർപ്പരാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു: “മുമ്പ് ഞാൻ പറഞ്ഞത് എന്തുകൊണ്ട് നടക്കുന്നില്ല? ആ രാജകുമാരൻ, നിങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി, ഇവിടെ കൊണ്ടുവരണം.” “ആ രാജകുമാരൻ, ആദരദാനിയായവൻ, നിങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി കൊണ്ടുവരേണ്ടതില്ലേ, മക്കളേ?” അങ്ങനെ സ്‌നേഹപൂർവ്വം പിതാവു ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ രണ്ടുപേരും— അവന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, ആ ജ്ഞാനിയുമായ രാജകുമാരനോടൊത്ത് സുഹൃത്തുകളായി സമയം ചെലവഴിച്ചു; പിന്നെ, കുവലയാശ്വനോടു കുറച്ചു സംസാരിച്ച ശേഷം— അവർ സ്നേഹപൂർവ്വം അവനോട് സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു; എന്നാൽ രാജകുമാരൻ പറഞ്ഞു: “ഇത് തന്നെയല്ലേ നിങ്ങളുടെ വീട്?” “എന്റെ സമ്പത്തും വാഹനങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും എല്ലാം നിങ്ങളുടെതാണ്; നിങ്ങൾക്ക് എന്തു വേണമെങ്കിലും—സമ്പത്തോ രത്നമോ—” “അത് നിങ്ങൾക്ക് നൽകട്ടെ, ബ്രാഹ്മണയുവാക്കളേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്നിൽ സ്‌നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ; ഇതിലൊന്നിലാണു ഞാൻ വിധിയാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടത്, ദുഷ്ടരേ—” “നിങ്ങൾ എന്റെ വീട്ടിനെ നിങ്ങളുടെതായിങ്ങനെ കാണുന്നില്ല; നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ പ്രിയനാണോ, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണമെന്നോ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—” “എന്റെ സമ്പത്തും വീട് നിങ്ങളുടെതായിരിക്കട്ടെ; എന്റെത് നിങ്ങളുടെതും, നിങ്ങളുടെത് എന്റെതുമാണ്.