മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ഒരു ദിവസം ഒരു രാജാവ് ഒരു ദുഃഖിതനായ മനുഷ്യനെ കണ്ടു. അവനെ നോക്കി രാജാവ് സ്നേഹപൂർവ്വം ചോദിച്ചു: “ആരാണു നീ, മഹാശയാ? ഇവിടെ വരാനുണ്ടായ കാരണമെന്ത്? എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ ദു:ഖിതനും മനസ്സിൽ അലമുറയുമുള്ളവനായി തോന്നുന്നത്?” രാജാവിന്റെ ഈ കരുണയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട商ൻ, ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച ശേഷം മറുപടി പറഞ്ഞു: “ഞാൻ സമാധി എന്നൊരു商നാണ്. ധനികകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചുവെങ്കിലും, എന്റെ ഭാര്യയും മക്കളും ധനലോഭികൾ ആയതിനാൽ, അവരിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യപ്പെട്ടു. അവർ ധനത്തിനായി അപ്രിയമായി പെരുമാറി എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു.” “എന്റെ ഭാര്യയും മക്കളും എനിക്ക് വേണ്ടിയിരുന്ന എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ട്, ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ഞാൻ ദു:ഖിതനായി ഈ കാടിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അവിടെയുള്ള എന്റെ മക്കൾ എങ്ങനെ ഉണ്ട്, അവർ സുഖമാണോ ദു:ഖമാണോ എന്നെനിക്കറിയില്ല; എന്റെ കുടുംബം, ഭാര്യ—അവരുടെ കാര്യവും അറിയില്ല. അവരുടെ വീട്ടിൽ കാര്യങ്ങൾ സുരക്ഷിതമാണോ അല്ലയോ, എന്റെ മക്കൾ നല്ല പെരുമാറ്റമാണോ അല്ലയോ എന്നതും അറിയില്ല.” അവന്റെ വേദനയേകി രാജാവ് പറഞ്ഞു: “മക്കളും ഭാര്യയും പോലുള്ള ധനലോഭികൾ നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ മനസ്സ് ഇനിയും അവരോടു സ്നേഹത്തോടെ ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നത്?”商ൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്, എന്നാൽ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ മനസ്സ് അവരോടു കഠിനമാകുന്നില്ല. അവർ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും എന്റെ ഹൃദയം അവരോടും കുടുംബത്തോടും ബന്ധുക്കളോടുമാണ്. ഇതെന്താണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല, ജ്ഞാനിയേ, അവർക്കു ധർമ്മമില്ലാത്തവരാണെങ്കിലും, ഹൃദയം അവരിലേക്കാണ് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്. അവരെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് ഞാൻ ദു:ഖിക്കുന്നു; എന്നെ സ്നേഹമില്ലാതെ ഉപേക്ഷിച്ചവരോടു മനസ്സ് കഠിനമാകുന്നില്ല, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?” അപ്പോൾ മാർക്കണ്ടേയർ പറഞ്ഞു: “ഇങ്ങനെ商നും രാജാവും ഒരുമിച്ച് ഒരു മഹർഷിയെ സമീപിച്ചു. അവരെ യുക്തിയോടെ വന്ദിച്ച് ഇരുവരും അവന്റെ സമീപം ഇരികയായിരുന്നു.” രാജാവ് മഹർഷിയെ ചോദിച്ചു: “ഭഗവൻ, ഒരു സംശയം ചോദിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ മനസ്സിനെ അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ട് ദു:ഖം അനുഭവിപ്പിക്കുന്നതെന്താണു? ഞാൻ എന്റെ രാജ്യത്തെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടും അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളോട് ആസ്വാദനത്തോടെ ബന്ധപ്പെടുന്നു; അറിഞ്ഞിട്ടും ഞാൻ അജ്ഞാനിയെപ്പോലെയാണ്. ഈ商നും മക്കൾ കൊണ്ട് വഞ്ചിതനായി ഭാര്യയിലും ബന്ധുവിലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അവരോടാണ് ഹൃദയം. ഇങ്ങനെ ഞാനും അവനും ദു:ഖിതരാണ്; ഇതിലെ ദോഷങ്ങൾ കണ്ടിട്ടും മനസ്സു ബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു. മഹാഭാഗവ, ജ്ഞാനികൾക്കുപോലും ഉണ്ടാകുന്ന ഈ മോഹം എന്താണ്? ഞാനും അവനും ഈ വിവേകാന്ധതയിൽ വീഴുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്?” മഹർഷി പറഞ്ഞു: “മഹാഭാഗവ, എല്ലാ ജീവികളിലും അവയുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പരിധിയിൽ ജ്ഞാനം ഉണ്ടു, പക്ഷേ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ ഓരോരുത്തർക്കും വ്യത്യസ്തമായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ചില ജീവികൾക്ക് പകലിൽ കാഴ്ചയില്ല, ചിലർക്കു രാത്രിയിൽ കാഴ്ചയില്ല, ചിലർക്ക് ഇരുപക്ഷത്തും കാഴ്ചയുണ്ട്. മനുഷ്യർക്ക് ജ്ഞാനം ഉണ്ടെങ്കിലും അത് മാത്രം അല്ല; മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും ജ്ഞാനം ഉണ്ട്. മനുഷ്യർക്കുള്ള ജ്ഞാനം മൃഗങ്ങളിലും പക്ഷികളിലും കാണാം; അവർക്കുള്ളത് മനുഷ്യർക്കും ഉണ്ട്—ഇരുവർക്കും സാമ്യമുണ്ട്. ജ്ഞാനമുണ്ടെങ്കിലും, നോക്കൂ, ഈ ഇരുമ്പുകൾ: വിശപ്പാൽ പീഡിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, അവ മായയാൽ ജ്വാലയിൽ ചാടുന്നു, നാശം ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അതുപോലെ, മനുഷ്യരും മക്കളോടു മോഹത്താൽ ബന്ധപ്പെടുന്നു; ലാഭത്തിനായി പരസ്പരം പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ഇത് കാണുന്നില്ലേ?” “അതുപോലെ, മഹാമായയുടെ ശക്തിയാൽ, മനുഷ്യർ ബന്ധത്തിന്റെ ചുഴലിക്കുഴിയിലും മോഹത്തിന്റെ കുഴിയിലും വീഴുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇതിൽ അത്ഭുതം ഒന്നുമില്ല; ലോകനാഥന്റെ യോഗനിദ്രയാണിത്; ഹരിയുടെ മഹാമായയാണ് ലോകത്തെ ഇങ്ങനെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനികൾക്കുപോലും അവൾ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നു; മഹാമായ ദേവി ഭ്രമം നൽകുന്നു. അവളാൽ ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ സകല ജഗത്തും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; അവൾ പ്രസന്നയായാൽ അനുഗ്രഹവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. അവൾ പരാജ്ഞാനവും ശാശ്വത മോക്ഷഹേതുവും; അവൾ സാംസാരികബന്ധത്തിന്റെ കാരണവും രാജ്ഞികളിൽ രാജ്ഞിയും.” അപ്പോൾ രാജാവ് ചോദിച്ചു: “ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ മഹാമായ എന്ന ദേവി ആരാണ്? അവളുടെ ജനനം എങ്ങനെ? അവളുടെ കര്‍മ്മങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? അവളുടെ സ്വഭാവം, രൂപം, ഉദ്ഭവം—ഇതെല്ലാം ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” മഹർഷി പറഞ്ഞു: “അവൾ ശാശ്വതയാണു, സർവ്വവിശ്വത്തിന്റെ രൂപമാണ്; അവളാൽ എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അവളുടെ ഉദ്ഭവം പലതരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു—ഇതെല്ലാം ഞാൻ പറയും. ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ സിദ്ധീകരിക്കാൻ അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ അവളെ ജനിച്ചുവെന്നു പറയുന്നു; എന്നാൽ ലോകത്തിൽ അവളെ ശാശ്വതയെന്നു വിളിക്കുന്നു.” “കാലചക്രം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, വിഷ്ണു യോഗനിദ്രയിൽ ലോകം മുഴുവൻ ഏകസമുദ്രമായി പരത്തിയപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ശേഷനിൽ വിശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ചെവിയിലെ മലിനിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച രണ്ടു ഭയങ്കര അസുരന്മാർ—മധു, കൈടഭൻ—ബ്രഹ്മാവിനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ്, സൃഷ്ടിയുടെ അധിപൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിച്ച താമരയിൽ ഇരുന്ന്, ആ ഇരുവരെയും ഭയാനകന്മാരെയും കണ്ട്, ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുന്നത് കണ്ടു. ഹൃദയം ഏകാഗ്രമാക്കി, ഹരിയുടെ കണ്ണുകളിൽ വസിക്കുന്ന യോഗനിദ്രയെ ഉണർത്താനായി ബ്രഹ്മാവ് സ്‌തുതിച്ചു.” ബ്രഹ്മാവ് പ്രാർത്ഥിച്ചു: “ലോകമാതാവേ, ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്നവളേ, സംരക്ഷണ-നാശങ്ങളുടെ കാരണമായവളേ, വിഷ്ണുവിന്റെ പുണ്യനിദ്രയേ, ഭഗവതിയുടെ അപാരതേജസ്സേ! നീസ്വാഹാ, നീ സ്വധാ, നീ വഷട്, ശബ്ദങ്ങളുടെ സാരം; നീ അമൃതം, ശാശ്വതമായ അവിനാശിനി, ത്രയീമയമായവളെ. നീ ശാശ്വതമായി അർദ്ധമാത്രയായി നിലകൊള്ളുന്നു—അത് ഉച്ചരിക്കാൻ കഴിയാത്തതും; നീ സന്ധ്യയും സാവിത്രിയും പരമമാതാവുമാണ്.