മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

അവൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് തിരികെ വന്ന്, സ്വന്തം ദേശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായി നിലകൊണ്ടു. എന്നാൽ ആ സമയത്ത്, ശക്തമായ ശത്രുക്കൾ അവനെ വളഞ്ഞു. നഗരത്തിൽ, അവന്റെ മന്ത്രിമാർ—ശക്തരായെങ്കിലും ദുഷ്ടരായവർ—മറ്റു ദുഷ്ടചിത്തങ്ങൾക്കൊപ്പം, രാജാവിന്റെ ദുർബലതയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി, അവന്റെ ധനശാലയും സൈന്യവും പിടിച്ചു വാങ്ങി. അങ്ങനെ, വേട്ടയുടെ പേരിൽ രാജാവ്, തന്റെ അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഒറ്റയ്ക്ക് കുതിര കയറി, കാടിന്റെ അഗാധതയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ, രാജാവ് പ്രശസ്തനായ സന്യാസി മേധസിന്റെ ആശ്രമം കണ്ടു; ആ ആശ്രമം ശാന്തവും കാട്ടുമൃഗങ്ങളില്ലാത്തതും, സന്യാസിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാരും കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും ആയിരുന്നു. രാജാവ് കുറേ നാളുകൾ ആ ആശ്രമത്തിൽ തങ്ങുകയും, സന്യാസി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കുകയും, ആശ്രമത്തിനുള്ളിൽ ഇവിടെ-അവിടെ സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ, രാജാവിന്റെ മനസ്സ് ബന്ധത്തിൽ ആകൃഷ്ടമായി, ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു: “എന്റെ പിതാക്കന്മാരും ഞാനും സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന നഗരവും ഇപ്പോൾ നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ ദുഷ്ടരായ സേവകർ അതിനെ ധാർമ്മികമായി സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നറിയില്ല. എന്റെ ധീരനായ, എപ്പോഴും അഭിമാനമുള്ള ആനയുധപതി, ഇപ്പോൾ എന്റെ ശത്രുക്കളുടെ അധികാരത്തിൽ, ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നറിയില്ല. എപ്പോഴും എന്റെ അനുഗ്രഹവും, ധനവും, ഭക്ഷണവും ലഭിച്ചിരുന്നവർ, ഇപ്പോൾ മറ്റൊരു രാജാവിന്റെ സേവകർ ആയിരിക്കണം. അവരുടെ സ്ഥിരമായ അഴിച്ചുപോകലും തെറ്റായ ചെലവുകളും കാരണം, വലിയ പ്രയാസത്തോടെ സമ്പാദിച്ച ധനശാല ഉടൻ തന്നെ ശൂന്യമായിരിക്കും.” രാജാവ് ഇങ്ങനെ പല കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, സന്യാസിയുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം ഒരു വ്യാപാരിയെ കണ്ടു. രാജാവ് അവനെ ചോദിച്ചു: “ആരാണ് താങ്കൾ? എന്താണ് ഇവിടെ വരാൻ കാരണം? എന്തുകൊണ്ട് താങ്കൾ ദുഃഖിതനും വിഷമിതനും തോന്നുന്നു?” രാജാവിന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വ്യാപാരി ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച് മറുപടി നൽകി. വ്യാപാരി പറഞ്ഞു: “ഞാൻ സമാധി എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു വ്യാപാരിയാണ്; സമ്പന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചെങ്കിലും, എന്റെ പണത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച ഭാര്യയും മക്കളും ഞാൻ ധാർമ്മികതയില്ലാതെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. സമ്പത്ത്, ഭാര്യ, മക്കൾ—എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദുഃഖിതനായി ഞാൻ കാടിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ, എന്റെ മക്കൾ എന്ത് ചെയ്യുന്നു എന്നറിയില്ല; അവർ സുരക്ഷിതരാണോ എന്നറിയില്ല; കുടുംബവും ഭാര്യയും എങ്ങനെയാണെന്നറിയില്ല. അവരുടെ വീട്ടിൽ കാര്യങ്ങൾ സുരക്ഷിതമാണോ അല്ലയോ? മക്കൾ നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരാണ് അല്ലയോ? എങ്ങനെയാണെന്നറിയില്ല.” രാജാവ് ചോദിച്ചു: “പണത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന മക്കളും ഭാര്യയും മറ്റുള്ളവരും താങ്കളെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും, എന്തുകൊണ്ട് താങ്കളുടെ മനസ്സ് അവരോടു സ്നേഹത്തോടെ ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു?” വ്യാപാരി മറുപടി നൽകി: “താങ്കൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്; എങ്കിലും ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ മനസ്സ് അവരോടു കഠിനമാവുന്നില്ല. പണത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ച്, മക്കളെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നവരും എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചവരും, എന്റെ ഹൃദയം അവരോടു മാത്രം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു—ഭാര്യ, ബന്ധുക്കൾ, എന്റെ ജനങ്ങൾ. ഇതിന്റെ കാരണം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല, ജ്ഞാനിയായോ; അറിഞ്ഞിട്ടും, ദുഷ്പരിചയമുള്ളവർക്കും ഹൃദയം സ്നേഹത്തോടെ ആകൃഷ്ടമാകുന്നു. അവരെ കുറിച്ചും ഞാൻ ഉച്ചവായ്പ്പും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു; എനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? അവരോട് സ്നേഹമില്ലാത്തവർക്ക് എന്റെ മനസ്സ് കഠിനമാവുന്നില്ല.” അപ്പോൾ മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: “അങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണേ, ആ രാജാവും സമാധി എന്ന വ്യാപാരിയും ഒരുമിച്ച് സന്യാസിയുടെ അടുത്ത് ചെന്നു. ഉചിതമായ ആദരം നൽകി, ഇരുവരും ഇരുന്നു, സംസാരിച്ചു തുടങ്ങി. രാജാവ് ചോദിച്ചു: “ആദരണീയനായവരേ, ഞാൻ ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി പറയൂ: എന്റെ മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു? അതിന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് ഞാൻ അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും, അതിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും ഉടമസ്ഥതയുള്ളതുപോലെ ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു; അറിഞ്ഞിട്ടും, ഞാൻ അജ്ഞാനിയായവനായി തുടരുന്നു. മഹാസന്യാസിയേ, ഇതെന്താണ്? ഈ മനുഷ്യനും, മക്കളാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട്, ഭാര്യയും സേവകരും ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും, തന്റെ ജനങ്ങൾ വിട്ടുപോയിട്ടും, ഹൃദയം അവരോടു ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. അങ്ങനെ, ഞാനും അവനും ദുഃഖത്തിൽ ആഴത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു; ഈ കാര്യങ്ങളിൽ തെറ്റുകൾ കാണുന്നുവെങ്കിലും, മനസ്സ് ബന്ധത്തിൽ ആകൃഷ്ടമാകുന്നു. ഇതെന്താണ്, ഭാഗ്യവാനായവരേ? ജ്ഞാനികൾക്കും ഈ മോഹം എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു? ഞാനും അവനും ഈ വിവേകാന്ധത, ഈ അജ്ഞാനം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു?” സന്യാസി പറഞ്ഞു: “ജ്ഞാനം എല്ലാ ജീവികളിലും, അവരുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പരിധിയിൽ, നിലനില്ക്കുന്നു, ഭാഗ്യവാനായവരേ; എന്നാൽ, ഇന്ദ്രിയവസ്തുക്കൾ ഓരോരുത്തരിലും വ്യത്യസ്തമായി തോന്നുന്നു. ചില ജീവികൾ പകൽക്കാലത്ത് അന്ധരാണ്, ചിലർ രാത്രിയിൽ; ചിലർ പകൽ, രാത്രി രണ്ടു സമയത്തും കാണുന്നു. മനുഷ്യർ ജ്ഞാനമുള്ളവരാണ്, പക്ഷേ അതിൽ മാത്രമല്ല; എല്ലാ ജീവികളും—മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ—ജ്ഞാനം ഉള്ളവരാണ്. മനുഷ്യരുടെ ജ്ഞാനം മൃഗങ്ങളിലും പക്ഷികളിലും കാണാം; അവർക്കുള്ളത് മനുഷ്യർക്കും ഉണ്ട്—ഇരുവർക്കും സാമ്യമുണ്ട്. ജ്ഞാനം ഉള്ളതും, ഈ പുഴുക്കളെ നോക്കൂ; വിശപ്പിൽ പീഡിതരായിട്ടും, മോഹം കൊണ്ടു തീയിൽ ചാടുന്നു, നാശം ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. മനുഷ്യരും, പുരുഷസിംഹനേ, ഇങ്ങനെ തന്നെ—മക്കളോടു മോഹം കൊണ്ടു ബന്ധം, പണത്തിനായി ആഗ്രഹം; പ്രതിഫലനം തേടുന്നു—ഇത് കാണുന്നില്ലേ? എങ്കിലും, ആളുകൾ വലിയ മായയുടെ ശക്തിയിൽ, ബന്ധത്തിന്റെ തിരുവെള്ളത്തിൽ, മോഹത്തിന്റെ കുഴിയിൽ വീഴുന്നു; അതാണ് ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് കാരണമാകുന്ന മഹാമായ. അതിനാൽ, ഇവിടെ അത്ഭുതം വേണ്ട; ലോകത്തിന്റെ അധിപന്റെ യോഗനിദ്രയാണ് ഇത്; ഹരിയുടെ മഹാമായയാണ് ലോകം ഇങ്ങനെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനികളുടെ മനസ്സും, ആ ഭഗവതി, മഹാമായ, ശക്തിപൂർവ്വം ആകൃഷ്ടമാക്കുന്നു; മഹാമായ ദുഃഖം നൽകുന്നു. അവൾ ഈ മുഴുവൻ വിശ്വം—ചലനവും അചലനവും—സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചാൽ, അവൾ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു, മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്നു. അവൾ പരംജ്ഞാനവും, ശാശ്വതമായ മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്നവളും; ലോകബന്ധത്തിന് കാരണമാകുന്നവളും, എല്ലാ രാജാവുകളുടെ രാജ്ഞിയുമാണ്.” അപ്പോൾ രാജാവ് ചോദിച്ചു: “ആദരണീയനായവരേ! താങ്കൾ പറഞ്ഞ മഹാമായ എന്ന ഭഗവതി ആരാണ്? അവൾ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അവളുടെ പ്രവർത്തികൾ എന്തൊക്കെയാണ്, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവരേ?