മാര്കണ്ഡേയപുരാണമ്

ഉത്തമന്റെ ജനനവും കഥയും മുഴുവൻ ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും ശ്രവിച്ചാൽ, അവൻ ഒരിക്കലും വൈരത്തിനിടയിൽ വീഴുകയില്ല. ഈ കഥയെ കേൾക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യമാരിൽ നിന്നോ പുത്രന്മാരിൽ നിന്നോ ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നോ വേർപാടുണ്ടാകില്ല. ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉത്തമന്റെ മന്വന്തരത്തെക്കുറിച്ചും, അപ്പോൾ ആരായിരുന്നു ഇന്ദ്രൻ, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ആരായിരുന്നു എന്നതും വിശദമായി പറയാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. രാശിയുടെ പുത്രനും വിശ്വകർമാവിന്റെ മകളുടെയും മകനായ മാർത്ഥാണ്ഡനു സഞ്ജ്ഞ എന്ന ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു. അവരിൽ ഭാനു ജനിച്ചു. അതിൽ നിന്ന്, വിവസ്വാൻ എന്ന സൂര്യദേവനും ജനിച്ചു. വിവസ്വാന്റെ പുത്രനാണ് മനു; ആകയാൽ അവനെ വൈവസ്വതമനു എന്നും വിളിക്കുന്നു, കാരണം വിവസ്വാനിൽ നിന്നാണ് ജനനം. ഒരു ദിവസം, സഞ്ജ്ഞയെ സൂര്യൻ നോക്കിയപ്പോൾ അവൾ കണ്ണടച്ചു. അതു കണ്ട സൂര്യൻ ക്രോധത്തോടെ അവളോട് പറഞ്ഞു: "നീ എന്നെ കാണുമ്പോൾ എന്നും കണ്ണടയ്ക്കുന്നു, അതിനാൽ നീ യമനെ, ജീവജാലങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനെ, പ്രസവിക്കും." സൂര്യദേവന്റെ ഈ ശാപം കേട്ട് ഭയപ്പെട്ട സഞ്ജ്ഞ ദൃക്‌ചഞ്ചലതയോടെ നോക്കി. അവളുടെ കണ്ണുകൾ അസ്ഥിരമായത് കണ്ട സൂര്യൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "നീ ഇപ്പോൾ അസ്ഥിരമായ ദൃഷ്ടിയോടെ എന്നെ നോക്കുന്നതുകൊണ്ട്, നീ ഒരു പുത്രിയെ പ്രസവിക്കും; അവൾ വിഖ്യാതയായ വില്ലോല എന്ന നദിയായിരിക്കും." ഇങ്ങനെ, ഭർത്താവിന്റെ ശാപം മൂലം സഞ്ജ്ഞയ്ക്ക് യമനും മഹാനദിയായ യമുനയും ജനിച്ചു. സൂര്യന്റെ അതീവ പ്രകാശം സഹിക്കാൻ സഞ്ജ്ഞയ്ക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. അതു സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ അവൾ ചിന്തിച്ചു: "എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? എവിടെ ആശ്വാസം ലഭിക്കും? എങ്ങനെ ഭർത്താവിന്റെ ക്രോധം ഒഴിവാക്കാം?" പലവിധം ചിന്തിച്ച ശേഷം, പ്രജാപതിയുടെ മകളായ ആ ദൈവീക സ്ത്രീ, തന്റെ വീട്ടിൽ അഭയം തേടുന്നതാണ് ഉത്തമമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. അവിടേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിച്ച സഞ്ജ്ഞ, തന്റെ തന്നെ രൂപത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ഛായാരൂപം സൃഷ്ടിച്ചു; സൂര്യനു പ്രിയപ്പെട്ടതും അതേപോലെ കാണപ്പെടുന്നതുമായ ആ ഛായയെ അവൾ ഉപദേശിച്ചു: "ഞാൻ ഭാനുവിന്റെ വീട്ടിൽ എങ്ങനെയാണു പെരുമാറിയതോ, അതുപോലെ തന്നെ നീയും അവന്റെ മക്കളോടും സൂര്യനോടും പെരുമാറണം. ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാല്‍ എന്റെ പുറപ്പെടൽ വെളിപ്പെടുത്തരുത്; 'ഞാൻ സഞ്ജ്ഞയാണു' എന്ന് മാത്രം പറയണം." ഛായാ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "ദേവതേ, നീയുടെ ആജ്ഞയും എന്റെ മുടി പിടിച്ചാൽ ഞാൻ സത്യം പറയും; ശാപം കൊണ്ടു മാത്രം ഞാൻ സത്യം വെളിപ്പെടുത്തും." അങ്ങനെ നിർദ്ദേശം നൽകി സഞ്ജ്ഞ തന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ, തപസ്സിലൂടെ പാപരഹിതനായ ത്വഷ്ടാവിനെ അവൾ കണ്ടു. വിശ്വകർമാവും അവളെ വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു; അവൾ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ കുറേ നാളുകൾ കുറ്റമില്ലാതെ താമസിച്ചു. പിന്നീട്, സഞ്ജ്ഞയെ കുറേ നാളുകൾ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ ഇരുന്ന് കാണാതിരുന്നത് കണ്ട ത്വഷ്ടാവ് തന്റെ മകളോട് സ്നേഹത്തോടെയും ആദരത്തോടെയും പറഞ്ഞു: "മകളേ, നീയെനിക്ക് എത്ര നാളുകൾ കാണിച്ചാലും ആ നാളുകൾ അർദ്ധനിമിഷം പോലെയാണ്. എന്നാൽ ധർമ്മം കുറയുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് ബന്ധുക്കളുടെ വീട്ടിൽ ദീർഘകാലം താമസിക്കുന്നത് മാന്യമായതല്ല; ബന്ധുക്കളുടെ ആഗ്രഹം സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ താമസിക്കണമെന്നതാണ്. നീ ഭർത്താവായ സൂര്യദേവനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ജീവിക്കണം; എന്റെ വീട്ടിൽ ദീർഘകാലം താമസിക്കേണ്ട. നീ സന്തോഷത്തോടെ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോ, എനിക്ക് സന്തോഷം, നീ എന്നെ ആദരിച്ചു. പക്ഷേ, വീണ്ടും എന്നെ കാണാൻ വരണം." അച്ഛന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട സഞ്ജ്ഞ "ശരി" എന്നു പറഞ്ഞു. അച്ഛനെ ആദരിച്ച ശേഷം അവൾ ഉത്തരകുരുക്കളിലേക്ക് പോയി. അവിടെ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ഭയന്ന്, അതിന്റെ താപം ഒഴിവാക്കാൻ, അവൾ ഒരു കുതിരയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു. അതിനിടെ, സൂര്യൻ സഞ്ജ്ഞയാണെന്ന് കരുതി, തന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയായ ഛായയിൽ നിന്ന് രണ്ടു പുത്രന്മാരെയും ഒരു സുന്ദരിയായ പുത്രിയെയും ജനിപ്പിച്ചു. ഛായയ്ക്ക് സ്വന്തം മക്കളോടാണ് അതീവ സ്നേഹം, സഞ്ജ്ഞയുടെ മകളും രണ്ടു പുത്രന്മാരോടോ അത്ര സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആനന്ദത്തിലും സ്‌നേഹത്തിലും അവൾ ദിവസംപ്രതി വ്യത്യാസം കാണിച്ചു; മനു ക്ഷമയോടെ സഹിച്ചു, പക്ഷേ യമൻ സഹിക്കാനാവാതെ പോയി. ക്രോധത്തിൽ യമൻ കാൽ ഉയർത്തി ഛായയെ അടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ, ഛായ അതിശയ ക്ഷമയോടെ, ആ കാൽ തനിക്കു മേൽ വീഴാൻ അനുവദിച്ചില്ല. എന്നാൽ, ക്രോധം കൊണ്ടു അധരങ്ങൾ വിറയച്ചും കൈകൾ അസ്ഥിരമായും, ഛായ യമനെ ശപിച്ചു: "നീ, മര്യാദ മറന്ന്, പിതാവിന്റെ ഭാര്യയായ എന്നെ കാൽകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയതിനാൽ, ഇന്ന് നിന്റെ കാൽ ഭൂമിയിൽ വീഴും." അമ്മയുടെ ഈ ശാപം കേട്ട്, ഭയത്തിൽ ആകിയ യമൻ തന്റെ അച്ഛനായ സൂര്യന്റെ അടുക്കൽ വന്നു, വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു: "പിതാവേ, ഇതൊരു വലിയ അത്ഭുതമാണ്; ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല. ഒരു അമ്മ, സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, തന്റെ മകനെ ശപിക്കുമോ? മനുവും പറയുന്നു, ഞാനും അതേ അഭിപ്രായത്തിലാണ്: മക്കൾ തെറ്റുണ്ടാക്കിയാലും, അമ്മയ്ക്ക് തെറ്റ് വരില്ല." യമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട സൂര്യദേവൻ, അന്ധകാരം നീക്കുന്നവൻ, ഛായയെ വിളിച്ചു അവൾ എവിടേക്ക് പോയെന്നു ചോദിച്ചു. അവൾ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകളും വിവസ്വാന്റെ ഭാര്യയുമായ സഞ്ജ്ഞ; ഇവരാണ് നിന്റെ മക്കൾ." വിവസ്വാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചിട്ടും അവൾ സത്യം വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല. അതിനാൽ, സൂര്യൻ ക്രോധത്തോടെ അവളെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി. അപ്പോൾ, ഭയന്ന്, ഛായ സത്യം മുഴുവൻ വിവസ്വാനെ അറിയിച്ചു. ആ ദൈവീക സൂര്യൻ സത്യം മനസ്സിലാക്കി, ത്വഷ്ടാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ, മൂലമൂലകങ്ങളിലെ ആരാധ്യനായ സൂര്യൻ, ത്വഷ്ടാവിനാൽ പരമഭക്തിയോടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.