ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ದ್ವಿತೀಯಸ್ಯ ಪರಾರ್ಧಸ್ಯ ವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ವೈ ದ್ವಿಜ । ವಾರಾಹ ಇತಿ ಕಲ್ಪೋಽಯಂ ಪ್ರಥಮಃ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಃ॥೪೬.

ಇದೀಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಎರಡನೇ ಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಕಲ್ಪವನ್ನು ವಾರಾಹ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಏವಂವಿಧಾಃ ಸೃಷ್ಟಯಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ । ಶರ್ವರ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಬುದ್ಧಸ್ಯ ಕಲ್ಪೇ ಕಲ್ಪೇ ಭವನ್ತಿ ವೈ॥೪೮.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಅವ್ಯಕ್ತ ಜನನದಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ಇಂತಹ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಕಾರಪರಿಖಾಹೀನಾಂ ಪುರಂ ಖರ್ವಟಮುಚ್ಯತೇ । ಶಾಖಾನಗರಕಞ್ಚಾನ್ಯನ್ಮನ್ತ್ರಿಸಾಮನ್ತಭುಕ್ತಿಮತ್॥೪೯.

ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳು ಇಲ್ಲದ ವಸತಿಯನ್ನು ಖರ್ವಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇತರವುಗಳು ಶಾಖಾನಗರ, ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಂತರು ಆಡಳಿತ ಮಾಡುವ ಭೂಮಿಗಳು.

ತಥಾ ಶೂದ್ರಜನಪ್ರಾಯಾಃ ಸ್ವಸಮೃದ್ಧಿಕೃಷೀಬಲಾಃ । ಕ್ಷೇತ್ರೋಪಭೋಗ್ಯಭೂಮಧ್ಯೇ ವಸತಿರ್ಗ್ರಾಮಸಂಜ್ಞಿತಾ॥೪೯.

ಹಾಗೆಯೇ, ಶೂದ್ರರು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ವಾಸಿಸುವ, ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಬದುಕುವ, ಹೊಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ವಸತಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ಯಸ್ಮಾನ್ನಗರಾದೇರ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಮಾನವೈಃ । ಕ್ರಿಯತೇ ವಸತಿಃ ಸಾ ವೈ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಸತಿರ್ನರೈಃ॥೪೯.

ನಗರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಹೊರತು, ಯಾವದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ಕಟ್ಟಿದ ಮನೆಗಳನ್ನು ವಾಸಸ್ಥಳವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ದುಷ್ಟಪ್ರಾಯೋ ವಿನಾ ಕ್ಷೇತ್ರೈಃ ಪರಭೂಮಿಚರೋ ಬಲೀ । ಗ್ರಾಮ ಏವ ದ್ರಮೀಸಂಜ್ಞೋ ರಾಜವಲ್ಲಭಸಂಶ್ರಯಃ॥೪೯.

ಯಾರು ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ರಾಜನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದ್ರಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಕಟಾರೂಢಭಾಣ್ಡೈಶ್ಚ ಗೋಪಾಲೈರ್ವಿಪಣಂ ವಿನಾ । ಗೋಸಮೂಹೈಸ್ತಥಾ ಘೋಷೋ ಯತ್ರೇಚ್ಛಾಭೂಮಿಕೇತನಃ॥೪೯.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಎತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಹಸುಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗೋಪಾಲಕರು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಸತಿಯನ್ನು ಘೋಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ ಏವಂ ನಗರಾದೀಂಸ್ತು ಕೃತ್ವಾ ವಾಸಾರ್ಥಮಾತ್ಮನಃ । ನಿಕೇತನಾನಿ ದ್ವನ್ದ್ವಾನಾಂ ಚಕ್ರುರಾವಸಥಾಯ ವೈ॥೪೯.

ಹೀಗೆ, ತಮ್ಮ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.

ಗೃಹಾಕಾರಾ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಂ ತೇಷಾಮಾಸನ್ನಹೀರುಹಾಃ । ತಥಾ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ತತ್ಸರ್ವಂ ಚಕ್ರುರ್ವೇಶ್ಮಾನಿ ತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ॥೪೯.

ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಅವರ ಮನೆಗಳು ಮರಗಳ ಹತ್ತಿರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಆ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಕಟ್ಟಿದರು.

ವೃಕ್ಷಸ್ಯೈವಙ್ಗತಾಃ ಶಾಖಾಸ್ತಥೈವಞ್ಚಾಪರೀ ಗತಾಃ । ನತಾಶ್ಚೈವೋನ್ನತಾಶ್ಚೈವ ತದ್ವಚ್ಛಾಖಾಃ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ॥೪೯.

ಮರದ ಶಾಖೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ವಾಲಿ, ಕೆಲವು ಎತ್ತಾಗಿರುವವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಯಾಃ ಶಾಖಾಃ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಪೂರ್ವಮಾಸನ್ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ತಾ ಏವ ಶಾಖಾ ಗೇಹಾನಾಂ ಶಾಲಾತ್ವಂ ತೇನ ತಾಸು ತತ್॥೪೯.

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹಿಂದೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳ ಶಾಖೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಅವೇ ಮನೆಗಳ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಅವು ಮನೆಗಳ ಬೀಮುಗಳಾದವು.

ಕೃತ್ವಾ ದ್ವನ್ದ್ವೋಪಘಾತನ್ತೇ ವಾರ್ತೋಪಾಯಮಚಿನ್ತಯನ್ । ನಷ್ಟೇಷು ಮಧುನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷೇಷ್ವಶೇಷತಃ॥೪೯.

ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಧು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು.

ವಿಷಾದವ್ಯಾಕುಲಾಸ್ತಾ ವೈ ಪ್ರಜಾಸ್ತೃಷ್ಣಾಕ್ಷುಧಾರ್ದಿತಾಃ । ತತಃ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೌ ತಾಸಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತ್ರೇತಾಮುಖೇ ತದಾ॥೪೯.

ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದ, ದಾಹ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಆ ಜನರಿಗೆ, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರಕಿತು.

ವಾರ್ತಾಸ್ವಸಾಧಿತಾ ಹ್ಯನ್ಯಾ ವೃಷ್ಟಿಸ್ತಾಸಾಂ ನಿಕಾಮತಃ । ತಾಸಾಂ ವೃಷ್ಟ್ಯುದಕಾನೀಹ ಯಾನಿ ನಿಮ್ನಗತಾನಿ ವೈ॥೪೯.

ಬೇರೆ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂತು; ಆ ಮಳೆಯಿಂದ, ನೀರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು.

ವೃಷ್ಟ್ಯಾವರುದ್ಧೈರಭವತ್ ಸ್ತ್ರೋತಃ ಖಾತಾನಿ ನಿಮ್ನಗಾಃ । ಯೇ ಪುರಸ್ತಾದಪಾಂ ಸ್ತೋಕಾ ಆಪನ್ನಾಃ ಪೃಥಿವೀತಲೇ॥೪೯.

ಆ ಮಳೆಯಿಂದ, ಹರಿವಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳು, ನದಿಗಳು ಉಂಟಾದವು; ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ತತೋ ಭೂಮೇಶ್ಚ ಸಂಯೋಗಾದೋಷಧ್ಯಸ್ತಾಸ್ತದಾ ಭವನ್ । ಅಫಾಲಕೃಷ್ಟಾಶ್ಚಾನುಪ್ತಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದಶ॥೪೯.

ಆಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಬೆಳೆದ ಹಾಗೂ ಕಾಡು ಸಸ್ಯಗಳು, ಹತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬಿತ್ತದೆ ಉಂಟಾದವು.

ಋತುಪುಷ್ಪಫಲಾಶ್ಚೈವ ವೃಕ್ಷಾ ಗುಲ್ಮಾಶ್ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ । ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಸ್ತು ತ್ರೇತಾಯಾಮಾದ್ಯೋಽಯಮೌಷಧಸ್ಯ ತು॥೪೯.

ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ನೀಡುವ ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಆದರೆ ಈ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೊದಲ ಉದಯವು ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ತೇನೌಷಧೇನ ವರ್ತನ್ತೇ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಮುನೇ । ರಾಗಲೋಭೌ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರಜಾಶ್ಚಾಕಸ್ಮಿಕೌ ತದಾ॥೪೯.

ಆ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರು ಬದುಕಿದರು, ಮುನಿಯೇ; ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಲೋಭ ಏಕಾಏಕಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ತತಸ್ತಾಃ ಪರ್ಯಗ್ವಹ್ಣನ್ತ ನದೀಕ್ಷೇತ್ರಾಣಿ ಪರ್ವತಾನ್ । ವೃಕ್ಷಗುಲ್ಮೌಷಧೀಶ್ಚೈವಮಾತ್ಮನ್ಯಾಯಾದ್ಯಥಾಬಲಮ್॥೪೯.

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ನದಿಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಮರಗಳು, ಗುಡ್ಡಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ತಮಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಂತೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ತೇನ ದೋಷೇಣ ತಾ ನೇಶುರೌಷಧ್ಯೋ ಮಿಷತಾಂ ದ್ವಿಜ । ಅಗ್ರಸದ್ ಭೂರ್ಯುಗಪತ್ತಾಸ್ತದೌಷಧ್ಯೋ ಮಹಾಮತೇ॥೪೯.

ಆ ದೋಷದಿಂದ, ಅವರ ಮುಂದೆಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿದವು, ಮಹಾಮಾತೇ, ಹೀಗೆ ಆ ಔಷಧಿಗಳು ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು.

ಪುನಸ್ತಾಸು ಪ್ರಣಷ್ಟಾಸು ವಿಭ್ರಾನ್ತಾಸ್ತಾಃ ಪುನಃ ಪ್ರಜಾಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಶರಣಂ ಜಗ್ಮುಃ ಕ್ಷುಧಾರ್ತಾಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಮ್॥೪೯.

ಅವುಗಳು ಹೀಗಾಗಿ ನಾಶವಾದಾಗ, ಜನರು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.

ಸ ಚಾಪಿ ತತ್ತ್ವತೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತದಾ ಗ್ರಸ್ತಾಂ ವಸುನ್ಧರಾಮ್ । ವತ್ಸಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಮೇರುನ್ತು ದುದೋಹ ಭಗವಾನ್ ವಿಭುಃ॥೪೯.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನುಂಗಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತ ಭಗವಂತನು, ಸುಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಕಂದ ಎಂದು ಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲುಹರಿದುಕೊಂಡನು.

ದುಗ್ಧೇಯಂ ಗೌಸ್ತದಾ ತೇನ ಶಸ್ಯಾನಿ ಪೃಥಿವೀತಲೇ । ಜಜ್ಞಿರೇ ತಾನಿ ಬೀಜಾನಿ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಸ್ತು ತಾಃ ಪುನಃ॥೪೯.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಲುಹರಿಸಿದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಮೇಲೆ ಧಾನ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಆ ಬೀಜಗಳು, ಗೃಹಸ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಸಸ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದವು.

ಓಷಧ್ಯಃ ಫಲಪಾಕಾನ್ತಾ ಗಣಾಃ ಸಪ್ತದಶಾ ಸ್ಮೃತಾಃ । ವ್ರೀಹಯಶ್ಚ ಯವಾಶ್ಚೈವ ಗೋಧೂಮಾ ಅಣವಸ್ತಿಲಾಃ॥೪೯.

ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವ ಔಷಧಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಹದಿನೇಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಸೇರಿವೆ.

ಪ್ರಿಯಙ್ಗವೋ ಹ್ಯುದಾರಾಶ್ಚ ಕೋರದೂಷಾಃ ಸಚೀನಕಾಃ । ಮಾಷಾ ಮುದ್ಗಾ ಮಸೂರಾಶ್ಚ ನಿಷ್ಪಾವಾಃ ಸಕುಲತ್ಥಕಾಃ॥೪೯.

ಪ್ರಿಯಂಗು, ಉದಾರ, ಕೊರಡುಷ, ಚೀನಕ, ಮಾಷ, ಮುಡ್ಗ, ಮಸೂರ, ನಿಷ್ಪಾವ ಮತ್ತು ಕುಲತ್ತಕಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ಆಢಕಾಶ್ಚಣಕಾಶ್ಚೈವ ಗಣಾಃ ಸಪ್ತದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಇತ್ಯೇತಾ ಓಷಧೀನಾನ್ತು ಗ್ರಾಮ್ಯಾಣಾಂ ಜಾತಯಃ ಪುರಾ॥೪೯.

ಆಢಕ ಮತ್ತು ಚಣಗಳು ಕೂಡ ಹದಿನೇಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಹೀಗೆ, ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಗೃಹಸ್ಥ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು.

ಓಷಧ್ಯೋ ಜಜ್ಞಿಯಾಶ್ಚೈವ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದಶ । ವ್ರೀಹಯಶ್ಚ ಯವಾಶ್ಚೈವ ಗೋಧೂಮಾ ಅಣವಸ್ತಿಲಾಃ॥೪೯.

ಹುಟ್ಟಬೇಕಾದ ಗೃಹಸ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಔಷಧಿಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಸೇರಿವೆ.

ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸಪ್ತಮಾ ಹ್ಯೇತೇ ಅಷ್ಟಮಾಸ್ತು ಕುಲತ್ಥಕಾಃ । ಶ್ಯಾಮಾಕಾಸ್ತ್ವಥ ನೀವಾರಾ ಯತ್ತಿಲಾ ಸಗವೇಧುಕಾಃ॥೪೯.

ಪ್ರಿಯಂಗು ಏಳನೆಯದು, ಕುಲತ್ತ ಎಂಟನೆಯದು. ಶ್ಯಾಮಕ, ನೀವಾರ, ಯತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗವೇಧುಕ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ಕುರುವಿನ್ದಾ ಮರ್ಕಟಕಾಸ್ತಥಾ ವೇಣುಯವಾಶ್ಚ ಯೇ । ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಹ್ಯೇತಾ ಓಷಧ್ಯಶ್ಚ ಚತುರ್ದಶ॥೪೯.

ಕುರುವಿಂದ, ಮರ್ಕಟಕ ಮತ್ತು ವೇಣುಯವ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗೃಹಸ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಔಷಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.