ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ತತೋ ದ್ವನ್ದ್ವಾನ್ಯಜಾಯನ್ತೇ ಶೀತೋಷ್ಣಕ್ಷುನ್ಮುಖಾನಿ ವೈ । ತಾಸ್ತದ್ದ್ವನ್ದ್ವೋಪಘಾತಾರ್ಥಂ ಚಕ್ರುಃ ಪೂರ್ವಂ ಪುರಾಣಿ ತು॥೪೯.

ಅದಾದ ಮೇಲೆ, ಚಳಿ-ಬಿಸಿಲು, ಹಸಿವು ಮುಂತಾದ ಜೋಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದುಃಖಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಆ ದುಃಖಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.

ಮರುಧನ್ವಷು ದುರ್ಗೇಷು ಪರ್ವತೇಷು ದರೀಷು ಚ । ಸಂಶ್ರಯನ್ತಿ ಚ ದುರ್ಗಾಣಿ ವಾರ್ಕ್ಷಂ ಪಾರ್ವತಮೌದಕಮ್॥೪೯.

ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಅವರು ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬೆಟ್ಟದ, ಅಥವಾ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ದುರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು.

ಕೃತ್ರಿಮಞ್ಚ ತಥಾ ದುರ್ಗಂ ಮಿತ್ವಾ ಮಿತ್ವಾತ್ಮನೋ।ಙ್ಗುಲೈಃ । ಮಾನಾರ್ಥಾನಿ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ತಾಸ್ತು ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ॥೪೯.

ಅವರು ತಾವು ಕೈಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಅಳೆಯುತ್ತಾ, ಕೃತಕ ದುರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಹೀಗೆಯೇ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಪನಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಪರಮಾಣುಃ ಪರಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತ್ರಷರೇಣುರ್ಮಹೀರಜಃ । ಬಾಲಾಗ್ರಞ್ಚೈವ ಲಿಕ್ಷಾಂ ಚ ಯೂಕಾಂ ಚಾಥ ಯವೋದರಮ್॥೪೯.

ಪರಮಾಣು ಎಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಕಣ, ನಂತರ ಧೂಳಿನ ಕಣ, ಭೂಮಿಯ ಧೂಳು, ಕೂದಲಿನ ತುದಿ, ಹುಳಿಯ ಮೊಟ್ಟೆ, ಕೀಟ, ನಂತರ ಯವದ ಕಾಳು.

ಕ್ರಮಾದಷ್ಟಗುಣಾನ್ಯಾಹುರ್ಯವಾನಷ್ಟೌ ತಥಾಙ್ಗುಲಮ್ । ಷಡಙ್ಗುಲಂ ಪದಂ ತಚ್ಚ ವಿತಸ್ತಿರ್ದ್ವಿಗುಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್॥೪೯.

ಪ್ರತಿ ಒಂದೂ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಂಟು ಯವದ ಕಾಳುಗಳು ಒಂದು ಅಂಗುಲ, ಆರು ಅಂಗುಲುಗಳು ಒಂದು ಪಾದ, ಆ ಪಾದದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವೇ ವಿತಸ್ತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದ್ವೇ ವಿತಸ್ತೀ ತಥಾ ಹಸ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯತೀರ್ಥಾದಿವೇಷ್ಟನಃ । ಚತುರ್ಹಸ್ತಂ ಧನುರ್ದಣ್ಡೋ ನಾಡಿಕಾರ್ಯುಗಮೇವ ಚ॥೪೯.

ಎರಡು ವಿತಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಹಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೈಗಡಿಯಾರದಿಂದ ಬೆರಳ ತುದಿವರೆಗೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಹಸ್ತಗಳು ಸೇರಿ ಧನುಸ್ಸು, ದಂಡ ಮತ್ತು ನಾಡಿಕೆಗೆ ಸಮಾನ.

ಧನುಷಾಂ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ತು ಗವ್ಯೂತಿಸ್ತಚ್ಚತುರ್ಗುಣಮ್ । ಪ್ರೋಕ್ತಞ್ಚ ಯೋಜವನಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೈಃ ಸಂಖ್ಯಾನಾರ್ಥಮಿದಂ ಪರಮ್॥೪೯.

ಎರಡು ಸಾವಿರ ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಗವ್ಯೂತಿ, ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದನ್ನು ಯೋಜನ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾಪನದ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಚತುರ್ಣಾಮಥ ದುರ್ಗಾಣಾಂ ಸ್ವಸಮುತ್ಥಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ತು । ಚತುರ್ಥಂ ಕೃತ್ರಿಮಂ ದುರ್ಗಂ ತೇ ಚಕ್ರುರ್ಯತ್ನತಸ್ತು ವೈ॥೪೯.

ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ದುರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ನಾಲ್ಕನೇದು ಕೃತಕ ದುರ್ಗ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಪುರಞ್ಚ ಖೇಟಕಞ್ಚೈವ ತದ್ವದ್ ದ್ರೋಣೀಮುಖಂ ದ್ವಿಜ । ಶಾಖಾನಗರಕಞ್ಚಾಪಿ ತಥಾ ಕರ್ವಟಕಂ ದ್ರಮೀ॥೪೯.

ನಗರ, ಸಣ್ಣ ದುರ್ಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಉಂಡೆಯಾಕಾರದ ವಸತಿ, ಶಾಖಾನಗರ, ಮತ್ತು ಕರವಟ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಳೂ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ.

ಗ್ರಾಮಂ ಸಘೋಷವಿನ್ಯಾಸಂ ತೇಷು ಚಾವಸಥಾನ್ ಪೃಥಕ್ । ಸೋತ್ಸೇಧವಪ್ರಕಾರಞ್ಚ ಸರ್ವತಃ ಪರಿಖಾವೃತಮ್॥೪೯.

ಹಸುಗಳ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು, ಎತ್ತಿನ ತಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತವೆ.

ಯೋಜನಾರ್ಧಾರ್ಧವಿಷ್ಕಮ್ಭಮಷ್ಟಭಾಗಾಯತಂ ಪುರಮ್ । ಪ್ರಾಗುದಕ್ಪ್ರವಣಂ ಶಸ್ತಂ ಶುದ್ಧವಂಶಬಹಿರ್ಗಮಮ್॥೪೯.

ನಗರವು ಅರ್ಧ ಯೋಜನ ಅಗಲವಿರಬೇಕು, ಅದರ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಂಟನೆಯ ಭಾಗ ಅಗಲ, ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರದತ್ತ ಇಳಿಜಾರಾಗಿರಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧವಾದ ಬಿದಿರಿನ ದ್ವಾರಗಳಿರಬೇಕು.

ತದರ್ಧೇನ ತಥಾ ಖೇಟಂ ತತ್ಪಾದೇನ ಚ ಕರ್ವಟಮ್ । ನ್ಯೂನಂ ದ್ರೋಣೀಮುಖಂ ತಸ್ಮಾದನ್ತಭಾಗೇನ ಚೋಚ್ಯತೇ॥೪೯.

ಅದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಣ್ಣದು ಸಣ್ಣ ದುರ್ಗ, ಅದರ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ, ಉಂಡೆಯಾಕಾರದ ವಸತಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಕಾರಪರಿಖಾಹೀನಾಂ ಪುರಂ ಖರ್ವಟಮುಚ್ಯತೇ । ಶಾಖಾನಗರಕಞ್ಚಾನ್ಯನ್ಮನ್ತ್ರಿಸಾಮನ್ತಭುಕ್ತಿಮತ್॥೪೯.

ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ಕಾಲುವೆ ಇಲ್ಲದ ನಗರ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕರವಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಾಖಾನಗರವೆಂದರೆ ಸಚಿವರು, ಸಾಮಂತರು ಮತ್ತು ಭೂಸ್ವಾಮಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾರ.

ತಥಾ ಶೂದ್ರಜನಪ್ರಾಯಾಃ ಸ್ವಸಮೃದ್ಧಿಕೃಷೀಬಲಾಃ । ಕ್ಷೇತ್ರೋಪಭೋಗ್ಯಭೂಮಧ್ಯೇ ವಸತಿರ್ಗ್ರಾಮಸಂಜ್ಞಿತಾ॥೪೯.

ಹಾಗೆಯೇ, ಶೂದ್ರರು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ವಾಸಿಸುವ, ಸ್ವಂತ ಶ್ರಮದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿರುವ, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ಬೆಳೆಹಾಕುವ ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ಯಸ್ಮಾನ್ನಗರಾದೇರ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಮಾನವೈಃ । ಕ್ರಿಯತೇ ವಸತಿಃ ಸಾ ವೈ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಸತಿರ್ನರೈಃ॥೪೯.

ನಗರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಮಾನವರು ಯಾವುದಾದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬೇರೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ದುಷ್ಟಪ್ರಾಯೋ ವಿನಾ ಕ್ಷೇತ್ರೈಃ ಪರಭೂಮಿಚರೋ ಬಲೀ । ಗ್ರಾಮ ಏವ ದ್ರಮೀಸಂಜ್ಞೋ ರಾಜವಲ್ಲಭಸಂಶ್ರಯಃ॥೪೯.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದುಷ್ಟರು ಇರುವ, ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಇಲ್ಲದ, ಪರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರು ವಾಸಿಸುವ ವಸತಿಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ರಾಜನ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಶಕಟಾರೂಢಭಾಣ್ಡೈಶ್ಚ ಗೋಪಾಲೈರ್ವಿಪಣಂ ವಿನಾ । ಗೋಸಮೂಹೈಸ್ತಥಾ ಘೋಷೋ ಯತ್ರೇಚ್ಛಾಭೂಮಿಕೇತನಃ॥೪೯.

ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಹೂದು, ಗೋವಳರು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಹಸುಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲೆಂದೇ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಘೋಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ ಏವಂ ನಗರಾದೀಂಸ್ತು ಕೃತ್ವಾ ವಾಸಾರ್ಥಮಾತ್ಮನಃ । ನಿಕೇತನಾನಿ ದ್ವನ್ದ್ವಾನಾಂ ಚಕ್ರುರಾವಸಥಾಯ ವೈ॥೪೯.

ಈ ರೀತಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಇತರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸಲು ಅನುವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಗೃಹಾಕಾರಾ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಂ ತೇಷಾಮಾಸನ್ನಹೀರುಹಾಃ । ತಥಾ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ತತ್ಸರ್ವಂ ಚಕ್ರುರ್ವೇಶ್ಮಾನಿ ತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ॥೪೯.

ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಅವರ ಮನೆಗಳು ಮರಗಳ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದವು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕಟ್ಟಿದರು.

ವೃಕ್ಷಸ್ಯೈವಙ್ಗತಾಃ ಶಾಖಾಸ್ತಥೈವಞ್ಚಾಪರೀ ಗತಾಃ । ನತಾಶ್ಚೈವೋನ್ನತಾಶ್ಚೈವ ತದ್ವಚ್ಛಾಖಾಃ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ॥೪೯.

ಒಂದು ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಕೆಲವು ಕೆಳಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಆ ಕೊಂಬೆಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಯಾಃ ಶಾಖಾಃ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಪೂರ್ವಮಾಸನ್ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ತಾ ಏವ ಶಾಖಾ ಗೇಹಾನಾಂ ಶಾಲಾತ್ವಂ ತೇನ ತಾಸು ತತ್॥೪೯.

ಹೆಚ್ಚು ಪವಿತ್ರನಾದ ದ್ವಿಜನೇ, ಮೊದಲು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅವೇ ಮನೆಗಳ ಮರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದವು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ಮರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವು.

ಕೃತ್ವಾ ದ್ವನ್ದ್ವೋಪಘಾತನ್ತೇ ವಾರ್ತೋಪಾಯಮಚಿನ್ತಯನ್ । ನಷ್ಟೇಷು ಮಧುನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷೇಷ್ವಶೇಷತಃ॥೪೯.

ಒಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನಂತರ, ಬದುಕು ಸಾಗಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ, ಮಧು ನಾಶವಾದಾಗ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವು.

ವಿಷಾದವ್ಯಾಕುಲಾಸ್ತಾ ವೈ ಪ್ರಜಾಸ್ತೃಷ್ಣಾಕ್ಷುಧಾರ್ದಿತಾಃ । ತತಃ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೌ ತಾಸಾಂ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತ್ರೇತಾಮುಖೇ ತದಾ॥೪೯.

ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತೀವ್ರವಾದ ತಹತಹಿಯಿಂದ ಜನರು ಬಾಧಿತರಾದರು; ಆಗ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಶುಭಫಲ ದೊರೆಯಿತು.

ವಾರ್ತಾಸ್ವಸಾಧಿತಾ ಹ್ಯನ್ಯಾ ವೃಷ್ಟಿಸ್ತಾಸಾಂ ನಿಕಾಮತಃ । ತಾಸಾಂ ವೃಷ್ಟ್ಯುದಕಾನೀಹ ಯಾನಿ ನಿಮ್ನಗತಾನಿ ವೈ॥೪೯.

ಬೇರೆ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಮಳೆ ಬಂತು; ಆ ಮಳೆಯಿಂದ ಕೆಳಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹರಿದು ಸೇರಿತು.

ವೃಷ್ಟ್ಯಾವರುದ್ಧೈರಭವತ್ ಸ್ತ್ರೋತಃ ಖಾತಾನಿ ನಿಮ್ನಗಾಃ । ಯೇ ಪುರಸ್ತಾದಪಾಂ ಸ್ತೋಕಾ ಆಪನ್ನಾಃ ಪೃಥಿವೀತಲೇ॥೪೯.

ಮಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಹರಿವಿನ ದಾರಿಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಕೆಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಗಳು ರೂಪಗೊಂಡವು; ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿತು.

ತತೋ ಭೂಮೇಶ್ಚ ಸಂಯೋಗಾದೋಷಧ್ಯಸ್ತಾಸ್ತದಾ ಭವನ್ । ಅಫಾಲಕೃಷ್ಟಾಶ್ಚಾನುಪ್ತಾ ಗ್ರಾಮ್ಯಾರಣ್ಯಾಶ್ಚತುರ್ದಶ॥೪೯.

ಆಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಬಿತ್ತದೆ, ಹದಗೊಳ್ಳದೆ ಬೆಳೆದವು.

ಋತುಪುಷ್ಪಫಲಾಶ್ಚೈವ ವೃಕ್ಷಾ ಗುಲ್ಮಾಶ್ಚ ಜಜ್ಞಿರೇ । ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಸ್ತು ತ್ರೇತಾಯಾಮಾದ್ಯೋಽಯಮೌಷಧಸ್ಯ ತು॥೪೯.

ಋತುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವಾಗಿತ್ತು.

ತೇನೌಷಧೇನ ವರ್ತನ್ತೇ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಮುನೇ । ರಾಗಲೋಭೌ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರಜಾಶ್ಚಾಕಸ್ಮಿಕೌ ತದಾ॥೪೯.

ಆ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು, ಮಹರ್ಷಿಯೇ; ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಚಾನಕ್ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಲೋಭ ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ತತಸ್ತಾಃ ಪರ್ಯಗ್ವಹ್ಣನ್ತ ನದೀಕ್ಷೇತ್ರಾಣಿ ಪರ್ವತಾನ್ । ವೃಕ್ಷಗುಲ್ಮೌಷಧೀಶ್ಚೈವಮಾತ್ಮನ್ಯಾಯಾದ್ಯಥಾಬಲಮ್॥೪೯.

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವರು ನದಿಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಮರಗಳು, ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಾವು ಬಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.