ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಸ್ವಾಹಾಕಾರಂ ಸ್ತನಂ ದೇವಾಃ ಪಿತರಶ್ಚ ಸ್ವಧಾಮಯಮ್ । ಮುನಯಶ್ಚ ವಷಟ್ಕಾರಂ ದೇವಭೂತಸುರೇತರಾಃ ॥ ೨೯.

ದೇವತೆಗಳು 'ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂಬ ಸ್ತನವನ್ನು, ಪಿತೃಗಳು 'ಸ್ವಧಾ' ಎಂಬ ಸ್ತನವನ್ನು, ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಅಸುರರು 'ವಷಟ್' ಎಂಬ ಸ್ತನವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹನ್ತಕಾರಂ ಮನುಷ್ಯಾಶ್ಚ ಪಿಬನ್ತಿ ಸತತಂ ಸ್ತನಮ್ । ಏವಮಾಪ್ಯಾಯಯತ್ಯೇಷಾ ವತ್ಸ ! ಧೇನುಸ್ತ್ರಯೀಮಯೀ ॥ ೨೯.

ಮಾನವರು ಯಾವಾಗಲೂ 'ಹಂತ' ಎಂಬ ಸ್ತನವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ವತ್ಸಾ, ಈ ಮೂರು ವೇದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಧೇನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಮುಚ್ಛೇದಕರ್ತಾ ಚ ಯೋ ನರೋಽತ್ಯನ್ತಪಾಪಕೃತ್ । ಸ ತಮಸ್ಯಾನ್ಧತಾಮಿಸ್ತ್ರೇ ತಾಮಿಸ್ತ್ರೇ ಚ ನಿಮಜ್ಜತಿ ॥ ೨೯.

ಯಾರು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅತಿ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡುವರು, ಅವರು ಗಾಢವಾದ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.

ಯಶ್ಚೇಮಾಂ ಮಾನವೋ ಧೇನುಂ ಸ್ವೈರ್ವತ್ಸೈರಮರಾದಿಭಿಃ । ಪಾಯಯತ್ಯುಚಿತೇ ಕಾಲೇ ಸ ಸ್ವರ್ಗಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ ॥ ೨೯.

ಆದರೆ, ಯಾರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರೊಡನೆ, ಈ ಧೇನುವಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾನಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ಪುತ್ರ ! ಮನುಷ್ಯೇಣ ದೇವರ್ಷಿಪಿತೃಮಾನವಾಃ । ಭೂತಾನಿ ಚಾನುದಿವಸಂ ಪೋಷ್ಯಾಣಿ ಸ್ವತನುರ್ಯಥಾ ॥ ೨೯.

ಆದುದರಿಂದ ಮಗನೇ, ಮಾನವನೊಬ್ಬನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಂತೆ ಪೋಷಿಸಬೇಕು.

ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ತ್ರಾತಃ ಶುಚಿರ್ಭೂತ್ವಾ ದೇವರ್ಷಿಪಿತೃತರ್ಪಣಮ್ । ಪ್ರಜಾಪತೇಸ್ತಥೈವಾದಿಭಃ ಕಾಲೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಮಾಹಿತಃ ॥ ೨೯.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸುಮನೋಗನ್ಧಪುಷ್ಪೈಶ್ಚ ದೇವಾನಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಮಾನವಃ । ತತೋಽಗ್ನೇಸ್ತರ್ಪಣಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದೇಯಾಶ್ಚ ಬಲಯಸ್ತಥಾ ॥ ೨೯.

ಸುಗಂಧದ ಹೂಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಮಾನವನು ಅಗ್ನಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಂಚಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಗೃಹಮಧ್ಯೇ ತು ವಿಶ್ವೇದೇವೇಭ್ಯ ಏವ ಚ । ಧನ್ವನ್ತರಿಂ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪ್ರಾಗುದೀಚ್ಯಾಂ ಬಲಿಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ॥ ೨೯.

ಮನೆ ಒಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಧನ್ವಂತರಿಗೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಇಡಬೇಕು.

ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ಶಕ್ರಾಯ ಯಾಮ್ಯಾಯಾಂ ಯಮಾಯ ಬಲಿಮಾಹರೇತ್ । ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಂ ವರುಣಾಯಾಥ ಸೋಮಾಯೋತ್ತರತೋ ಬಲಿಮ್ ॥ ೨೯.

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಮನಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವರುನನಿಗೆ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸೋಮನಿಗೆ ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ದದ್ಯಾದ್ಧಾತ್ರೇ ವಿಧಾತ್ರೇ ಬಲಿಂ ದ್ವಾರೇ ಗೃಹಸ್ಯ ತು । ಅರ್ಯಮ್ಣೇಽಥ ಬಹಿರ್ದದ್ಯಾದ್ಗೃಹೇಭ್ಯಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ ॥ ೨೯.

ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಧಾತೃ ಮತ್ತು ವಿಧಾತೃಗಳಿಗೆ ಬಲಿ ನೀಡಬೇಕು; ಹೊರಗೆ ಅರ್ಯಮನ್‌ಗೆ, ಮನೆಗೆ ಸುತ್ತಲೂ ಗೃಹದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ನಕ್ತಞ್ಚರೇಭ್ಯೋ ಭೂತೇಭ್ಯೋ ಬಲಿಮಾಕಾಶತೋ ಹರೇತ್ । ಪಿತೄಣಾಂ ನಿರ್ವಪೇಚ್ಚೈವ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖಸ್ಥಿತಃ ॥ ೨೯.

ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಇಡಬೇಕು; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತು ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

ಗೃಹಸ್ಥಸ್ತತ್ಪರೋ ಭೂತ್ವಾ ಸುಸಮಾಹಿತಮಾನಸಃ । ತತಸ್ತೋಯಮುಪಾದಾಯ ತೇಷ್ವೇವಾಚಮನಾಯ ವೈ ॥ ೨೯.

ಗೃಹಸ್ಥನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅವರೆಲ್ಲರ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಸ್ಥಾನೇಷು ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತಾಸ್ತಾ ಉದ್ದಿಶ್ಯ ದೇವತಾಃ । ಏವಂ ಗೃಹಬಲಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಗೃಹೇ ಹೃಹಪತಿಃ ಶುಚಿಃ ॥ ೨೯.

ಜ್ಞಾನಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಬಲಿಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಗೃಹಬಲಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಗೃಹಸ್ಥನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ಆಪ್ಯಾಯನಾಯ ಭೂತಾನಾಂ ಕುರ್ಯಾದುತ್ಸರ್ಗಮಾದರಾತ್ । ಶ್ವಭ್ಯಶ್ಚ ಶ್ವಪಚೇಭ್ಯಶ್ಚ ವಯೋಭ್ಯಶ್ಚಾವಪೇದ್ಭುವಿ ॥ ೨೯.

ಭೂತಗಳ ಪೋಷಣೆಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಉತ್ಸವ ಮಾಡಬೇಕು; ನಾಯಿಗಳಿಗೆ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಂಚಬೇಕು.

ವೈಶ್ವದೇವಂ ಹಿ ನಾಮೈತತ್ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತರುದಾಹೃತಮ್ । ಆಚಮ್ಯ ಚ ತತಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ದ್ವಾರಾವಲೋಕನಮ್ ॥ ೨೯.

ಈದು ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಜ್ಞಾನಿಯು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಮುಹೂರ್ತಸ್ಯಾಷ್ಟಮಂ ಭಾಗಮುದೀಕ್ಷ್ಯೋಽಪ್ಯತಿಥಿರ್ಭವೇತ್ । ಅತಿಥಿಂ ತತ್ರ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಮನ್ನಾದ್ಯೇನೋದಕೇನ ಚ ॥ ೨೯.

ಒಂದು ಘಂಟೆಯ ಎಂಟನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಬಂದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಸಮ್ಪೂಜಯೇದ್ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಗನ್ಧಪುಷ್ಪಾದಿಭಿಸ್ತಥಾ । ನ ಮಿತ್ರಮತಿಥಿಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನೈಕಗ್ರಾಮನಿವಾಸಿನಮ್ ॥ ೨೯.

ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸುಗಂಧ, ಹೂಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಅಥವಾ ಅದೇ ಊರಿನವನನ್ನು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

ಅಜ್ಞಾತಕುಲನಾಮಾನಂ ತತ್ಕಾಲಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ । ಬುಭುಕ್ಷುಮಾಗತಂ ಶ್ರಾನ್ತಂ ಯಾಚಮಾನಮಕಿಞ್ಚನಮ್ ॥ ೨೯.

ಯಾರ ಕುಟುಂಬವೂ ಹೆಸರೂ ಗೊತ್ತಿರದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ದಣಿದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವನನ್ನು—

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪ್ರಾಹುರತಿಥಿಂ ಸ ಪೂಜ್ಯಃ ಶಕ್ತಿತೋ ಬುಧೈಃ । ನ ಪೃಚ್ಛೇದ್ಗೋತ್ರಚರಣಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಞ್ಚಾಪಿ ಪಣ್ಡಿತಃ ॥ ೨೯.

ಅವನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅತಿಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಬುದ್ಧಿವಂತರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡಬೇಕು. ಪಾಂಡಿತರು ಅವನ ಕುಲ, ಪಾಠಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು.

ಶೋಭನಾಶೋಭನಾಕಾರಂ ತಂ ಮನ್ಯೇತ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್ । ಅನಿತ್ಯಂ ಹಿ ಸ್ಥಿತೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದತಿಥಿರುಚ್ಯತೇ ॥ ೨೯.

ಅವನ ರೂಪ ಸುಂದರವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಸಂದರವಾಗಿರಲಿ, ಅವನನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅತಿಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವನ ವಾಸವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೃಪ್ತೇ ನೃಯಜ್ಞೋತ್ಥಾದೃಣಾನ್ಮುಚ್ಯೇದ್ಗೃಹಾಶ್ರಮೀ । ತಸ್ಮಾದದತ್ತ್ವಾ ಯೋ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಸ್ವಯಂ ಕಿಲ್ವಿಷಭುಙ್ನರಃ ॥ ೨೯.

ಅವನ ಹಸಿವು ತೀರಿಸಿದಾಗ, ಮನೆತನದವರು ಮಾನವ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಕೊಡುವದಿಲ್ಲದೆ ತಾನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಪಾಪವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಪಾಪಂ ಕೇವಲಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಪುರೀಷಞ್ಚಾನ್ಯಜನ್ಮನಿ । ಅತಿಥಿರ್ಯಸ್ಯ ಭಗ್ನಾಶೋ ಗೃಹಾತ್ಪ್ರತಿನಿವರ್ತತೇ ॥ ೨೯.

ಅತಿಥಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಪೂರೈಸದೆ ಅವನು ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ, ಆ ಮನೆಯವನು ಪಾಪವನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಶುಚಿಯನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ದತ್ತ್ವಾ ದುಷ್ಕೃತಂ ತಸ್ಮೈ ಪುಣ್ಯಮಾದಾಯ ಗಚ್ಛತಿ । ಅಪ್ಯಮ್ಬುಶಾಕದಾನೇನ ಯದ್ವಾಪ್ಯಶ್ನಾತಿ ಸ ಸ್ವಯಮ್ ॥ ೨೯.

ನೀರು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ, ಅದರಿಂದ ದೊರಕುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅತಿಥಿಯೇ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪವು ಮನೆತನದವರ ಬಳಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಪೂಜಯೇತ್ತು ನರಃ ಶಕ್ತ್ಯಾ ತೇನೈವಾತಿಥಿಮಾದರಾತ್ । ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಾಹರಹಃ ಶ್ರಾದ್ಧಮನ್ನಾದ್ಯೇನೋದಕೇನ ಚ ॥ ೨೯.

ಆದರಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಪಿತೄನುದ್ದಿಶ್ಯ ವಿಪ್ರಾಂಶ್ಚ ಭೋಜಯೇದ್ವಿಪ್ರಮೇವ ವಾ । ಅನ್ನಸ್ಯಾಗ್ರಂ ತದುದ್ಧೃತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯೋಪಪಾದಯೇತ್ ॥ ೨೯.

ಪಿತೃಗಳ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅನ್ನದ ಉತ್ತಮ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದು ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಭಿಕ್ಷಾಞ್ಚ ಯಾಚತಾಂ ದದ್ಯಾತ್ಪರಿವ್ರಾಡ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಾಮ್ । ಗ್ರಾಸಪ್ರಮಾಣಾ ಭಿಕ್ಷಾ ಸ್ಯಾದಗ್ರಂ ಗ್ರಾಸಚತುಷ್ಟಯಮ್ ॥ ೨೯.

ಭಿಕ್ಷೆ ಕೇಳುವ ಪರಿವ್ರಾಜಕರಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೂ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಭಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ನಾಲ್ಕು ಉಂಡಿಗಳಷ್ಟು, ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಅಗ್ರಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಹನ್ತಕಾರಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಭೋಜನಂ ಹನ್ತಕಾರಂ ವಾ ಅಗ್ರಂ ಭಿಕ್ಷಾಮಥಾಪಿ ವಾ ॥ ೨೯.

ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಇತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಊಟವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷೆಯಾಗಿರಲಿ, ಮೊದಲ ಭಾಗವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

ಅದತ್ತ್ವಾ ತು ನ ಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಯಥಾವಿಭವಮಾತ್ಮನಃ । ಪೂಜಯಿತ್ವಾತಿಥೀನಿಷ್ಟಾನ್ ಜ್ಞಾತೀನ್ ಬನ್ಧೂಂಸ್ತಥಾರ್ಥಿನಃ ॥ ೨೯.

ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಅತಿಥಿಗಳು, ಮನೆದೇವತೆಗಳು, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವನ್ನು ಬೇಡುವವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ತಾನೇ ತಿನ್ನಬೇಕು; ಕೊಡದೆ ತಿನ್ನಬಾರದು.

ವಿಕಲಾನ್ ಬಾಲವೃದ್ಧಾಂಶ್ಚ ಭೋಜಯೇಚ್ಚಾತುರಾಂಸ್ತಥಾ । ವಾಞ್ಛತೇ ಕ್ಷುತ್ಪರೀತಾತ್ಮಾ ಯಚ್ಚಾನ್ಯೋಽನ್ನಮಕಿಞ್ಚನಃ ॥ ೨೯.

ಅಂಗವಿಕಲರು, ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು, ಬುದ್ಧಿವಂತರನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ, ಏನೂ ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ಕೂಡ ಅನ್ನದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.