ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ನಾಗರಾಡಶ್ವತರ ಉವಾಚ ಯದ್ಯಶಕ್ಯಮಿತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ । ಕರ್ಮಣ್ಯುದ್ಯಮಮುದ್ಯೋಗಹಾನ್ಯಾ ಹಾನಿಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ॥ ೨೩.

ನಾಗರಾಜ ಅಶ್ವತರಣು ಹೇಳಿದನು: ಯಾವುದಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಮಾನವರು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಮವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ.

ಆರಭೇತ ನರಃ ಕರ್ಮ ಸ್ವಪೌರುಷಮಹಾಪಯನ್ । ನಿಷ್ಪತ್ತಿಃ ಕರ್ಮಣೋ ದೈವೇ ಪೌರುಷೇ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ॥ ೨೩.

ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು; ಕೆಲಸದ ಫಲವು ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾದಹಂ ತಥಾ ಯತ್ನಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ಪುತ್ರಕಾವಿತಃ । ತಪಶ್ಚರ್ಯಾಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಯಥೈತತ್ಸಾಧ್ಯತೇಽಚಿರಾತ್ ॥ ೨೩.

ಆದುದರಿಂದ, ಮಕ್ಕಳೇ, ನಾನು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಜಡ ಉವಾಚ ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ನಾಗೇನ್ದ್ರಃ ಪ್ಲಕ್ಷಾವತರಣಂ ಗಿರೇಃ । ತೀರ್ಥಂ ಹಿಮವತೋ ಗತ್ವಾ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸುದುಶ್ಚರಮ್ ॥ ೨೩.

ಜಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾಗಾಧಿಪತಿ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲಕ್ಷಾವತರಣ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬಹಳ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತುಷ್ಟಾವ ಗೀರ್ಭಿಶ್ಚ ತತಸ್ತತ್ರ ದೇವೀಂ ಸರಸ್ವತೀಮ್ । ತನ್ಮನಾ ನಿಯತಾಹಾರೋ ಭೂತ್ವಾ ತ್ರಿಷವಣಾಪ್ಲುತಃ ॥ ೨೩.

ಅಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅವನು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

ಅಶ್ವತರ ಉವಾಚ ಜಗದ್ಧಾತ್ರೀಮಹಂ ದೇವೀಮಾರಿರಾಧಯಿಷುಃ ಶುಭಾಮ್ । ಸ್ತೋಷ್ಯೇ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಂ ಸರಸ್ವತೀಮ್ ॥ ೨೩.

ಅಶ್ವತರಣು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾದ ಶುಭಸ್ವರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲವಾದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸದಸದ್ದೇವಿ ! ಸತ್ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮೋಕ್ಷವಚ್ಚಾರ್ಥವತ್ಪದಮ್ । ತತ್ಸರ್ವಂ ತ್ವಯ್ಯಸಂಯೋಗಂ ಯೋಗವದ್ದೇವಿ ! ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೨೩.

ಸದಾಸತ್ ರೂಪವಳಾದ ದೇವಿಯೇ! ಸತ್ಯ, ಸ್ವಲ್ಪ, ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಯೋಗದಂತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ತ್ವಮಕ್ಷರಂ ಪರಂ ದೇವಿ ! ಯತ್ರ ಸರ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ । ಅಕ್ಷರಂ ಪರಮಂ ದೇವಿ ! ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಪರಮಾಣುವತ್ ॥ ೨೩.

ನೀನು ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಪರಮ ದೇವಿಯೆ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದೆ; ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಪರಮವು ಪರಮಾಣುವಿನಂತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅಕ್ಷರಂ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಶ್ವಞ್ಚೈತತ್ಕ್ಷರಾತ್ಮಕಮ್ । ದಾರುಣ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ವಹ್ನಿರ್ಭೌಮಾಶ್ಚ ಪರಮಾಣವಃ ॥ ೨೩.

ಅಕ್ಷರವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈ ಸಕಲ ಜಗತ್ತು ಕ್ಷರಸ್ವರೂಪ; ಮರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಿರುವಂತೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣುಗಳು ಇರುವಂತೆ.

ತಥಾ ತ್ವಯಿ ಸ್ಥಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಜಗಚ್ಚೇದಮಶೇಷತಃ । ಓಙ್ಕಾರಾಕ್ಷರಸಂಸ್ಥಾನಂ ಯತ್ತು ದೇವಿ ! ಸ್ಥಿರಾಸ್ಥಿರಮ್ ॥ ೨೩.

ಹಾಗೆ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮವೂ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ದೇವಿಗೆ, ಸ್ಥಿರವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಓಂ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರರೂಪವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.

ತತ್ರ ಮಾತ್ರಾತ್ರಯಂ ಸರ್ವಮಸ್ತಿ ಯದ್ದೇವಿ ನಾಸ್ತಿ ಚ । ತ್ರಯೋ ಲೋಕಾಸ್ತ್ರಯೋ ವೇದಾಸ್ತ್ರೈವಿದ್ಯಂ ಪಾವಕತ್ರಯಮ್ ॥ ೨೩.

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದುದೂ ಆ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಮೂರು ವೇದಗಳು, ಮೂರು ವಿಧದ ಜ್ಞಾನ, ಮೂರು ವಿಧದ ಅಗ್ನಿಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ತ್ರೀಣಿ ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ ವರ್ಣಾಶ್ಚ ತ್ರಯೋ ಧರ್ಮಾಗಮಾಸ್ತಥಾ । ತ್ರಯೋ ಗುಣಾಸ್ತ್ರಯಃ ಶಬ್ದಸ್ತ್ರಯೋ ವೇದಾಸ್ತಥಾಶ್ರಮಾಃ ॥ ೨೩.

ಮೂರು ಬೆಳಕುಗಳು, ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಗಳು, ಮೂರು ಗುಣಗಳು, ಮೂರು ಶಬ್ದಗಳು, ಮೂರು ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ತ್ರಯಃ ಕಾಲಾಸ್ತಥಾವಸ್ಥಾಃ ಪಿತರೋಽಹರ್ನಿಶಾದಯಃ । ಏತನ್ಮಾತ್ರಾತ್ರಯಂ ದೇವಿ ! ತವ ರೂಪಂ ಸರಸ್ವತಿ ॥ ೨೩.

ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಇತ್ಯಾದಿ—all ಈ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳೆಲ್ಲವೂ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.

ವಿಭಿನ್ನದರ್ಶಿನಾಮಾದ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಹಿ ಸನಾತನಾಃ । ಸೋಮಸಂಸ್ಥಾ ಹವಿಃ ಸಂಸ್ಥಾಃ ಪಾಕಸಂಸ್ಥಾಶ್ಚ ಸಪ್ತ ಯಾಃ ॥ ೨೩.

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಋಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಶ್ವತ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ಸೋಮಯಾಗಗಳು, ಏಳು ಹೋಮಗಳು, ಏಳು ಪಾಕಯಾಗಗಳು ಕೂಡ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ತಾಸ್ತ್ವದುಚ್ಚಾರಣಾದ್ದೇವಿ ! ಕ್ರಿಯನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಭಿಃ । ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯಂ ತಥಾ ಚಾನ್ಯದರ್ಧಮಾತ್ರಾನ್ವಿತಂ ಪರಮ್ ॥ ೨೩.

ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವವರು ನಿನ್ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ನೆರವಿನಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ದೇವಿಗೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಣನೆಗೆ ಬಾರದ, ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆಯುಳ್ಳ ಪರಮ ರೂಪವೂ ಇದೆ.

ಅವಿಕಾರ್ಯಕ್ಷಯಂ ದಿವ್ಯಂ ಪರಿಣಾಮವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ತವೈತತ್ಪರಮಂ ರೂಪಂ ಯನ್ನ ಶಕ್ಯಂ ಮಯೋದಿತುಮ್ ॥ ೨೩.

ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದ ನಿನ್ನ ಪರಮ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನ ಚಾಸ್ಯೇ ನ ಚ ತಜ್ಜಿಹ್ವಾ ತಾಮ್ರೋಷ್ಠಾದಿಭಿರುಚ್ಯತೇ । ಇನ್ದ್ರೋಽಪಿ ವಸವೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕೌ ಜ್ಯೋತಿರೇವ ಚ ॥ ೨೩.

ಅದಕ್ಕೆ ನಾಲಿಗೆ ಇಲ್ಲ, ಕೆಂಪು ತುಟಿಗಳು ಇಲ್ಲ, ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂದ್ರ, ವಸುಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಕೂಡ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ವಿಶ್ವಾವಾಸಂ ವಿಶ್ವರೂಪಂ ವಿಶ್ವೇಶಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ । ಸಾಂಖ್ಯವೇದಾನ್ತವಾದೋಕ್ತಂ ಬಹುಶಾಖಾಸ್ಥಿರೀಕೃತಮ್ ॥ ೨೩.

ಅದು ವಿಶ್ವದ ನಿವಾಸ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ವಿಶ್ವನಾಥ, ಪರಮೇಶ್ವರ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

ಅನಾದಿಮಧ್ಯನಿಧನಂ ಸದಸನ್ನ ಸದೇವ ಯತ್ । ಏಕನ್ತ್ವನೇಕಂ ನಾಪ್ಯೇಕಂ ಭವಭೇದಸಮಾಶ್ರೈತಮ್ ॥ ೨೩.

ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲದುದೂ, ಆದರೆ ಸತ್ಯವೂ. ಅದು ಒಬ್ಬನೇ, ಅನೇಕರೂ, ಒಬ್ಬನೇ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಅನಾಖ್ಯಂ ಷಡ್ಗುಣಾಖ್ಯಞ್ಚ ವರ್ಗಾಖ್ಯಂ ತ್ರಿಗುಣಾಶ್ರಯಮ್ । ನಾನಾಶಕ್ತಿಮತಾಮೇಕಂ ಶಕ್ತಿವೈಭವಿಕಂ ಪರಮ್ ॥ ೨೩.

ಹೆಸರಿಲ್ಲದ, ಆರು ಗುಣಗಳೆಂದೂ, ವರ್ಗಗಳೆಂದೂ, ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಆಧಾರವೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು. ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿರುವವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ, ಶಕ್ತಿಯ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಮ.

ಸುಖಾಸುಖಂ ಮಹಾಸೌಖ್ಯರೂಪಂ ತ್ವಯಿ ವಿಭಾವ್ಯತೇ । ಏವಂ ದೇವಿ ! ತ್ವಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಸಕಲಂ ನಿಷ್ಕಲಞ್ಚ ಯತ್ । ಅದ್ವೈತಾವಸ್ಥಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಚ್ಚ ದ್ವೈತೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೨೩.

ಸಂತೋಷವೂ ದುಃಖವೂ, ಮಹಾಸೌಖ್ಯರೂಪವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ದೇವಿಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ, ರೂಪವಿರುವದೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದುದೂ ನಿನ್ನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಅದೆಂದು ಬೇರೆಯಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮವೂ, ಬೇರೆಯಿರುವದೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.

ಯೇಽರ್ಥಾ ನಿತ್ಯಾ ಯೇ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಚಾನ್ಯೇ ಯೇ ವಾ ಸ್ಥೂಲಾ ಯೇ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಾಃ । ಯೇ ವಾ ಭೂಮೌ ಯೇಽನ್ತರೀಕ್ಷೇಽನ್ಯತೋ ವಾ ತೇಷಾಂ ತೇಷಾಂ ತ್ವತ್ತ ಏವೋಪಲಬ್ಧಿಃ ॥ ೨೩.

ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ನಾಶವಾಗುವವುಗಳು, ಸ್ಥೂಲವಾದವುಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವುಗಳು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಯಚ್ಚಾಮೂರ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಮೂರ್ತಂ ಸಮಸ್ತಂ ಯದ್ವಾ ಭೂತೇಷ್ವೇಕಮೇಕಞ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿತ್ । ಯದ್ದಿವ್ಯಸ್ತಿ ಕ್ಷ್ಮಾತಲೇ ಖೇಽನ್ಯತೋ ವಾ ತ್ವತ್ಸಮ್ಬದ್ಧಂ ತ್ವತ್ಸ್ವರೈರ್ವ್ಯಞ್ಜನೈಶ್ಚ ॥ ೨೩.

ರೂಪವಿಲ್ಲದದ್ದೂ ರೂಪವಿರುವದ್ದೂ, ಏಕವಾಗಿರಬಹುದೂ ಬಹುವಾಗಿರಬಹುದೂ, ದೇವಮಯವಾಗಿರಬಹುದೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿವೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಜಡ ಉವಾಚ ಏವಂ ಸ್ತುತಾ ತದಾ ದೇವೀ ವಿಷ್ಣೋರ್ಜಿಹ್ವಾ ಸರಸ್ವತೀ । ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ನಾಗಮಶ್ವತರಂ ತತಃ ॥ ೨೩.

ಜಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಲಿಗೆಯಾದ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಾಗ ಅಶ್ವತರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಸರಸ್ವತ್ಯುವಾಚ ವರಂ ತೇ ಕಮ್ಬಲಭ್ರಾತಃ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮ್ಯುರಗಾಧಿಪ ! । ತದುಚ್ಯತಾಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯತ್ತೇ ಮನಸಿ ವರ್ತತೇ ॥ ೨೩.

ಸರಸ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು: ಕಂಬಲನ ಸಹೋದರನೇ, ನಾಗಾಧಿಪತಿಯಾದ ನೀನು ಕೇಳು, ನಾನು ನಿನಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಹೇಳು, ನಾನು ಅದನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

ಅಶ್ವತರ ಉವಾಚ ಸಹಾಯಂ ದೇಹಿ ದೇವಿ ! ತ್ವಂ ಪೂರ್ವಂ ಕಮ್ಬಲಮೇವ ಮೇ । ಸಮಸ್ತಸ್ವರಸಮ್ಬನ್ಧಮುಭಯೋಃ ಸಂಪ್ರಯಚ್ಛ ಚ ॥ ೨೩.

ಅಶ್ವತರನು ಹೇಳಿದರು: ದೇವಿಗೆ, ಮೊದಲು ನನಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಂಬಲನನ್ನು ಕೊಡು. ನಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀಡು.

ಸರಸ್ವತ್ಯುವಾಚ ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾ ಗ್ರಾಮರಾಗಾಃ ಸಪ್ತ ಪನ್ನಗಸತ್ತಮ ! । ಗೀತಕಾನಿ ಚ ಸಪ್ತೈವ ತಾವತೀಶ್ಚಾಪಿ ಮೂರ್ಚ್ಛನಾಃ ॥ ೨೩.

ಸರಸ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು: ಪನ್ನಗಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಏಳು ಸ್ವರಗಳು, ಗ್ರಾಮರಾಗಗಳು, ಏಳು ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರ್ಚನೆಗಳು ಕೂಡ ನಿಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ತಾಲಾಶ್ಚೈಕೋನಪಞ್ಚಾಶತ್ತಥಾ ಗ್ರಾಮತ್ರಯಞ್ಚ ಯತ್ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಭವಾನ್ ಗಾತಾ ಕಮ್ಬಲಶ್ಚ ತಥಾನಘ ! ॥ ೨೩.

ಐವತ್ತೊಂದು ತಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗ್ರಾಮಗಳು — ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀನು ಮತ್ತು ಕಂಬಲನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ, ಪಾಪರಹಿತನೇ.

ಜ್ಞಾಸ್ಯಸೇ ಮತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ಭುಜಗೇನ್ದ್ರಾಪರಂ ತಥಾ । ಚತುರ್ವಿಧಂ ಪದಂ ತಾಲಂ ತ್ರಿಃ ಪ್ರಕಾರಂ ಲಯತ್ರಯಮ್ ॥ ೨೩.

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ನೀನು ಮಹಾ ನಾಗಸಂಗೀತವನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪಾದಗಳನ್ನು, ತಾಳವನ್ನು, ಮೂರು ವಿಧದ ವೇಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಧದ ಲಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವೆ.