ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಪುತ್ರಾವೂಚತುಃ ಇತ್ಯೇವಂ ವಾದಿಭಿಃ ಪೌರೈಃ ಪುರಃ ಪೃಷ್ಠೇ ಚ ಸಂವೃತಃ । ತತ್ಕ್ಷಣಪ್ರಭವಾನನ್ದಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ಪಿತುರ್ಗೃಹಮ್ ॥ ೨೩.

ಹೀಗೆ, ಮುಂದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ನಾಗರಿಕರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನು ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಪಿತಾ ಚ ತಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಮಾತಾ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಾನ್ಧವಾಃ । ಚಿರಂ ಜೀವೇತಿ ಕಲ್ಯಾಣೀರ್ದದುಸ್ತಸ್ಮೈ ತದಾಶಿಷಃ ॥ ೨೩.

ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಧುಗಳೂ ಕೂಡ. ಅವರು ಅವನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಾಗಲಿ ಎಂದು ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ತತಃ ಸೋಽಥ ಕಿಮೇತದಿತಿ ವಿಸ್ಮಿತಃ । ಪಪ್ರಚ್ಛ ಪಿತರಂ ತಾತ ! ಸೋಽಸ್ಮೈ ಸಮ್ಯಕ್ತದುಕ್ತವಾನ್ ॥ ೨೩.

ನಂತರ ಅವನು ವಂದಿಸಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ 'ಇದು ಏನು?' ಎಂದು ತಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.

ಸ ಭಾರ್ಯಾಂ ತಾಂ ಮೃತಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹೃದಯೇಷ್ಟಾಂ ಮದಾಲಸಾಮ್ । ಪಿತರೌ ಚ ಪುರೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಲಜ್ಜಾಶೋಕಾಬ್ಧಿಮಧ್ಯಗಃ ॥ ೨೩.

ತಾನು ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಮದಾಲಸೆಯು ಸತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಮತ್ತು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಎದುರು ನೋಡಿದಾಗ ಅವನು ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಸಾ ಬಾಲಾ ಮಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿಧನಂ ಗತಮ್ । ತತ್ಯಾಜ ಜೀವಿತಂ ಸಾಧ್ವೀ ಧಿಙ್ಮಾಂ ನಿಷ್ಠುರಮಾನಸಮ್ ॥ ೨೩.

ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಆ ಬಾಲೆ, ನಾನು ಸತ್ತೆನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಗೆ ನಾನು ಎಷ್ಟು ಕ್ರೂರನಾಗಿದ್ದೇನೆ!'

ನೃಶಂಸೋಽಹಮನಾರ್ಯೋಽಹಂ ವಿನಾ ತಾಂ ಮೃಗಲೋಚನಾಮ್ । ಮತ್ಕೃತೇ ನಿಧನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಂ ಯಜ್ಜೀವಾಮ್ಯತಿನಿರ್ಘೃಣಃ ॥ ೨೩.

'ನಾನು ಕ್ರೂರನು, ನೀಚನು; ಆ ಮೃಗನಯನಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲದೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವೆನು. ಅವಳು ನನ್ನ ಕಾರಣ ಸತ್ತಳು—ನಾನು ಎಷ್ಟು ನಿರ್ದಯನು!'

ಪುನಃ ಸ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಪರಿಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಮಾನಸಮ್ । ಮೋಹೋದ್ಗಮಮಪಾಸ್ಯಾಶು ನಿಃ ಶ್ವಸ್ಯೋಚ್ಛವಸ್ಯ ಚಾತರಃ ॥ ೨೩.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ ಯೋಚನೆಮಾಡಿದನು; ಮೋಹವನ್ನು ಬೇಗನೆ ತೊರೆದು, ಆಘಾತದಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಿದನು.

ಮೃತೇತಿ ಸಾ ಮನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ತ್ಯಜಾಮಿ ಯದಿ ಜೀವಿತಮ್ । ಕಿಂ ಮಯೋಪಕೃತಂ ತಸ್ಯಾಃ ಶ್ಲಾಘ್ಯಮೇತತ್ತು ಯೋಷಿತಾಮ್ ॥ ೨೩.

'ನನ್ನ ಕಾರಣ ಅವಳು ಸತ್ತಿದ್ದಾಳೆ, ಜೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ಯಾವ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ? ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ.'

ಯದಿ ರೋದಿಮಿ ವಾ ದೀನೋ ಹಾ ಪ್ರಿಯೇತಿ ! ವದನ್ಮುಹುಃ । ತಥಾಪ್ಯಶ್ಲಾಘ್ಯಮೇತನ್ನೋ ವಯಂ ಹಿ ಪುರುಷಾಃ ಕಿಲ ॥ ೨೩.

'ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಳುತ್ತಾ, 'ಹಾಯ್ ಪ್ರಿಯೆ!' ಎಂದು ಕೂಗಿದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾಟವಿಲ್ಲ. ನಾವು ಪುರುಷರು, ಅಲ್ಲವೇ?'

ಅಥ ಶೋಕಜಡೋ ದೀನೋಽಸೃಜಾ ಹೀನೋ ಮಲಾನ್ವಿತಃ । ವಿಪಕ್ಷಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ತತಃ ಪರಿಭವಾಸ್ಪದಮ್ ॥ ೨೩.

'ಅಥವಾ, ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಂಕಾಗಿದ್ದು, ದುರ್ಬಲ, ಅಶುದ್ಧನಾಗಿ, ನಾನು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಹಾಸ್ಯವಾಗುತ್ತೇನೆ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ.'

ಮಯಾರಿಶಾತನಂ ಕಾರ್ಯಂ ರಾಜ್ಞಃ ಶುಶ್ರುಷಣಂ ಪಿತುಃ । ಜೀವಿತಂ ತಸ್ಯ ಚಾಯತ್ತಂ ಸನ್ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ತತ್ಕಥಂ ಮಯಾ ॥ ೨೩.

'ನಾನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು, ರಾಜನಾದ ತಂದೆಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅವರ ಜೀವ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ—ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು?'

ಕಿನ್ತ್ವತ್ರ ಮನ್ಯೇ ಕರ್ತವ್ಯಸ್ತ್ಯಾಗೋ ಭಾಗಸ್ಯ ಯೋಷಿತಃ । ಸ ಚಾಪಿ ನೋಪಕಾರಾಯ ತನ್ವಙ್ಗ್ಯಾಃ ಕಿನ್ತು ಸರ್ವಥಾ ॥ ೨೩.

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಯೋಚಿಸುವುದೆಂದರೆ, ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಸೇರಿದ ಭಾಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಧರ್ಮ. ಇದೂ ಅವಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಯಾ ನೃಶಂಸ್ಯಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ನೋಪಕಾರ್ಯಪಕಾರಿ ಚ । ಯಾ ಮದರ್ಥೇಽತ್ಯಜತ್ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತದರ್ಥೇಽಲ್ಪಮಿದಂ ಮಮ ॥ ೨೩.

ನಾನು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು, ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಹಾನಿಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅವಳು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಳು—ಇದು ನನ್ನಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ.

ಪುತ್ರಾವೂಚತುಃ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ಮತಿಂ ಸೋಽಥ ನಿಷ್ಪಾದ್ಯೋದಕದಾನಿಕಮ್ । ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚಾನನ್ತರಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಋತಧ್ವಜಃ ॥ ೨೩.

ಮಕ್ಕಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಆತನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ನೀರು ಅರ್ಪಿಸುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ನಂತರದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಋತಧ್ವಜನು ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಋತಧ್ವಜ ಉವಾಚ ಯದಿ ಸಾ ಮಮ ತನ್ವಙ್ಗೀ ನ ಸ್ಯಾದ್ಭಾರ್ಯಾ ಮದಾಲಸಾ । ಅಸ್ಮಿನ್ ಜನ್ಮನಿ ನಾನ್ಯಾ ಮೇ ಭವಿತ್ರೀ ಸಹಚಾರಿಣೀ ॥ ೨೩.

ಋತಧ್ವಜನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಸೊಗಸಾದ ಮೈಯುಳ್ಳ ಮದಾಲಸಾ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಲಾರರು.

ತಾಮೃತೇ ಮೃಗಶಾವಾಕ್ಷೀಂ ಗನ್ಧರ್ವತನಯಾಮಹಮ್ । ನ ಭೋಕ್ಷ್ಯೇ ಯೋಷಿತಂ ಕಾಞ್ಚಿದಿತಿ ಸತ್ಯಂ ಮಯೋದಿತಮ್ ॥ ೨೩.

ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಆ ಮೃಗಶಾವದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಗಂಧರ್ವನ ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ನಾನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಹೆಂಗಸನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನಾನು ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ.

ಸದ್ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಂ ಪತ್ನೀಂ ತಾಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಗಜಗಾಮಿನೀಮ್,। ಕಾಞ್ಚಿನ್ನಾಙ್ಗೀಕರಿಷ್ಯಾಮೀತ್ಯೇತತ್ಸತ್ಯಂ ಮಯೋದಿತಮ್ ॥ ೨೩.

ಆ ಗಜಗಾಮಿನಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವ, ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯುಳ್ಳ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನಾನು ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ.

ಪುತ್ರಾವೂಚತುಃ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಚ ಸ್ತ್ರೀಭೋಗಾನ್ ತಾತ ! ಸರ್ವಂಸ್ತಯಾ ವಿನಾ । ಕ್ರೀಡನ್ನಾಸ್ತೇ ಸಮಂ ತುಲ್ಯೈರ್ವಯಸ್ಯೈಃ ಶೀಲಸಮ್ಪದಾ ॥ ೨೩.

ಮಕ್ಕಳು ಹೇಳಿದರು: ತಂದೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಂಗಸಿನ ಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾನ ಗುಣದ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಏತತ್ತಸ್ಯ ಪರಂ ಕಾರ್ಯಂ ತಾತ ! ತತ್ಕೇನ ಶಕ್ಯತೇ । ಕರ್ತುಮತ್ಯರ್ಥದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯಮೀಶ್ವರೈಃ ಕಿಮುತೇತರೈಃ ॥ ೨೩.

ಇದು ಅವನ ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯ, ತಂದೆ! ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಯಾರು ಸಾಧ್ಯ? ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಬಹಳ ಕಷ್ಟ, ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕೇನು?

ಜಡ ಉವಾಚ ಇತಿ ವಾಕ್ಯಂ ತಯೋಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಮರ್ಶಮಗಮತ್ಪಿತಾ । ವಿಮೃಶ್ಯ ಚಾಹ ತೌ ಪುತ್ರೌ ನಾಗರಾಟ್ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ॥ ೨೩.

ಜಡನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಂದೆ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದನು; ಯೋಚಿಸಿ, ನಗುವಿನಂತೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾದ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ನಾಗರಾಡಶ್ವತರ ಉವಾಚ ಯದ್ಯಶಕ್ಯಮಿತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ । ಕರ್ಮಣ್ಯುದ್ಯಮಮುದ್ಯೋಗಹಾನ್ಯಾ ಹಾನಿಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ॥ ೨೩.

ನಾಗರಾಜ ಅಶ್ವತರಣು ಹೇಳಿದನು: ಯಾವುದಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಮಾನವರು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೇ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಮವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ.

ಆರಭೇತ ನರಃ ಕರ್ಮ ಸ್ವಪೌರುಷಮಹಾಪಯನ್ । ನಿಷ್ಪತ್ತಿಃ ಕರ್ಮಣೋ ದೈವೇ ಪೌರುಷೇ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾ ॥ ೨೩.

ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು; ಕೆಲಸದ ಫಲವು ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾದಹಂ ತಥಾ ಯತ್ನಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ಪುತ್ರಕಾವಿತಃ । ತಪಶ್ಚರ್ಯಾಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಯಥೈತತ್ಸಾಧ್ಯತೇಽಚಿರಾತ್ ॥ ೨೩.

ಆದುದರಿಂದ, ಮಕ್ಕಳೇ, ನಾನು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಜಡ ಉವಾಚ ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ನಾಗೇನ್ದ್ರಃ ಪ್ಲಕ್ಷಾವತರಣಂ ಗಿರೇಃ । ತೀರ್ಥಂ ಹಿಮವತೋ ಗತ್ವಾ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸುದುಶ್ಚರಮ್ ॥ ೨೩.

ಜಡನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾಗಾಧಿಪತಿ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲಕ್ಷಾವತರಣ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬಹಳ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತುಷ್ಟಾವ ಗೀರ್ಭಿಶ್ಚ ತತಸ್ತತ್ರ ದೇವೀಂ ಸರಸ್ವತೀಮ್ । ತನ್ಮನಾ ನಿಯತಾಹಾರೋ ಭೂತ್ವಾ ತ್ರಿಷವಣಾಪ್ಲುತಃ ॥ ೨೩.

ಅಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅವನು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

ಅಶ್ವತರ ಉವಾಚ ಜಗದ್ಧಾತ್ರೀಮಹಂ ದೇವೀಮಾರಿರಾಧಯಿಷುಃ ಶುಭಾಮ್ । ಸ್ತೋಷ್ಯೇ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಂ ಸರಸ್ವತೀಮ್ ॥ ೨೩.

ಅಶ್ವತರಣು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾದ ಶುಭಸ್ವರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲವಾದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಸದಸದ್ದೇವಿ ! ಸತ್ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮೋಕ್ಷವಚ್ಚಾರ್ಥವತ್ಪದಮ್ । ತತ್ಸರ್ವಂ ತ್ವಯ್ಯಸಂಯೋಗಂ ಯೋಗವದ್ದೇವಿ ! ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೨೩.

ಸದಾಸತ್ ರೂಪವಳಾದ ದೇವಿಯೇ! ಸತ್ಯ, ಸ್ವಲ್ಪ, ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಯೋಗದಂತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ತ್ವಮಕ್ಷರಂ ಪರಂ ದೇವಿ ! ಯತ್ರ ಸರ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ । ಅಕ್ಷರಂ ಪರಮಂ ದೇವಿ ! ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಪರಮಾಣುವತ್ ॥ ೨೩.

ನೀನು ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಪರಮ ದೇವಿಯೆ, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದೆ; ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಪರಮವು ಪರಮಾಣುವಿನಂತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅಕ್ಷರಂ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಶ್ವಞ್ಚೈತತ್ಕ್ಷರಾತ್ಮಕಮ್ । ದಾರುಣ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ವಹ್ನಿರ್ಭೌಮಾಶ್ಚ ಪರಮಾಣವಃ ॥ ೨೩.

ಅಕ್ಷರವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈ ಸಕಲ ಜಗತ್ತು ಕ್ಷರಸ್ವರೂಪ; ಮರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಿರುವಂತೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣುಗಳು ಇರುವಂತೆ.