ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಏಕಾನ್ತರಾಶೀ ವಶ್ಯಾತ್ಮಾ ಭವ ಭಿಕ್ಷುರತನ್ದ್ರಿತಃ । ತತ್ರ ಯೋಗಾಪರೋ ಭೂತ್ವಾ ಬಾಹ್ಯಸ್ಪರ್ಶವಿವರ್ಜಿತಃ॥೧೬.

ಅಲ್ಪಾಹಾರಿಯಾಗಿರು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿರಿಸು, ದಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಮಾಡು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರು, ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಬಿಡು.

ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತಿ ತಂ ಯೋಗಂ ದುಃ ಶಸಂಯೋಗಭೇಷಜಮ್ । ಮುಕ್ತಿಹೇತುಮನೌಪಮ್ಯಮನಾಖ್ಯೇಯಮಸಙ್ಗಿನಮ್ । ಯತ್ಸಂಯೋಗಾನ್ನ ತೇ ಯೋಗೋ ಭೂಯೋ ಭೂತೈರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ॥೧೬.

ಆಮೇಲೆ ನೀನು ಆ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀ, ಅದು ದುಃಖದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯಂತೆ, ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ, ಅನನ್ಯವಾದ, ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ, ಅಸಕ್ತವಾದ ಯೋಗ. ಆ ಯೋಗದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಭೌತಿಕ ಬಂಧನವು ನಿನಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಿತೋವಾಚ ವತ್ಸ ಯೋಗಂ ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಮುಕ್ತಿಹೇತುಮತಃ ಪರಮ್ । ಯೇನ ಭೂತೈಃ ಪುನರ್ಭೂತೋ ನೇದೃಗಃ ಖಮವಾಪ್ನುಯಾಮ್॥೧೬.

ತಂದೆ ಹೇಳಿದನು: ಮಗನೇ, ಆ ಯೋಗವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು. ಅದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪರಮ ಯೋಗ, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಪುನಃ ಭೌತಿಕ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಇರಬಹುದು.

ಯತ್ರಾಸಕ್ತಿಪರಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಮಮ ಸಂಸಾರಬನ್ಧನೈಃ । ನೈತಿ ಯೋಗಮಯೋಗೋಽಪಿ ತಂ ಯೋಗಮಧುನಾ ವದ॥೧೬.

ಯಾವ ಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತನಾದರೂ ಆತ್ಮನು ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ಯೋಗವನ್ನು ಈಗ ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಸಂಸಾರಾದಿತ್ಯತಾಪಾರ್ತಿ-ವಿಪ್ಲುಷ್ಯದ್ದೇಹಮಾನಸಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಾಮ್ಬುಶೀತೇನ ಸಿಞ್ಚ ಮಾಂ ವಾಕ್ಯವಾರಿಣಾ॥೧೬.

ಸಂಸಾರದ ಬಾಧೆಯಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸುಟ್ಟಹೋಗಿವೆ; ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಶೀತಲವಾದ ಜ್ಞಾನಜಲದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳ ಜಲದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸು.

ಅವಿದ್ಯಾಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಂ ತದ್ವಿಷಪೀಡಿತಮ್ । ಸ್ವವಾಕ್ಯಾಮೃತಪಾನೇನ ಮಾಂ ಜೀವಯ ಪುನರ್ಮೃತಮ್॥೧೬.

ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಕಪ್ಪು ಹಾವು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದೆ, ಅದರ ವಿಷದಿಂದ ನಾನು ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಅಮೃತದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು.

ಪುತ್ರ-ದಾರ-ಗೃಹ-ಕ್ಷೇತ್ರ-ಮಮತ್ವನಿಗಜಡಾರ್ದಿತಮ್ । ಮಾಂ ಮೋಚಯೇಷ್ಟಸದ್ಭಾವ-ವಿಜ್ಞಾನೋದ್ಘಾಟನೈಸ್ತ್ವರನ್॥೧೬.

ಮಗ, ಹೆಂಡತಿ, ಮನೆ, ಭೂಮಿ ಎಂಬ ಮಮಕಾರದ ಗಜದಿಂದ ನಾನು ಮಂಕಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿಜವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೆರೆದು, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸು.

ಪುತ್ರ ಉವಾಚ ಶೃಣು ತಾತ ! ಯಥಾ ಯೋಗೋ ದತ್ತಾತ್ರೇಯೇಣ ಧೀಮತಾ । ಅಲರ್ಕಾಯ ಪುರಾ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೃಷ್ಟೇನ ವಿಸ್ತರಾತ್॥೧೬.

ಮಗನು ಹೇಳಿದನು: ತಂದೆ, ಧೀಮಂತನಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಅಲರ್ಕನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಯೋಗವನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.

ಪಿತೋವಾಚ ದತ್ತಾತ್ರೇಯಃ ಸುತಃ ಕಸ್ಯ ಕಥಂ ವಾ ಯೋಗಮುಕ್ತವಾನ್ । ಕಶ್ಚಾಲರ್ಕೋ ಮಹಾಭಾಗೋ ಯೋ ಯೌಗಂ ಪರಿಪೃಷ್ಟವಾನ್॥೧೬.

ತಂದೆ ಹೇಳಿದನು: ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಯಾರ ಮಗನು? ಅವನು ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು? ಯಾರು ಆ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಅಲರ್ಕನು, ಯೋಗವನ್ನು ಕೇಳಿದವನು?

ಪುತ್ರ ಉವಾಚ ಕೌಶಿಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೇಽಭವತ್ ಪುರೇ । ಸೋಽನ್ಯಜನ್ಮಕೃತೈಃ ಪಾಪೈಃ ಕುಷ್ಠರೋಗಾತುರೋಽಭವತ್॥೧೬.

ಮಗನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಪುರದಲ್ಲಿ ಕೌಶಿಕ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕುಷ್ಟರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದನು.

ತಂ ತಥಾ ವ್ಯಾಧಿತಂ ಭಾರ್ಯಾ ಪತಿಂ ದೇವಮಿವಾರ್ಚ್ಚಯತ್ । ಪಾದಾಭ್ಯಙ್ಗಾಙ್ಗಸಂವಾಹ-ಸ್ತ್ರಾನಾಚ್ಛಾದನಭೋಜನೈಃ॥೧೬.

ಅವನಿಗೆ ಆ ರೋಗ ಇದ್ದರೂ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ, ಪತಿಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಪೂಜಿಸಿ, ಕಾಲು ಮಸಾಜು, ಅಂಗಸಂವಹನ, ಸ್ನಾನ, ಬಟ್ಟೆ, ಊಟ ಇವುಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಶ್ಲೇಷ್ಮ-ಮೂತ್ರ-ಪುರೀಷಾಸೃಕ್-ಪ್ರವಾಹಕ್ಷಾಲನೇನ ಚ । ರಹಶ್ಚೈವೋಪಚಾರೇಣ ಪ್ರಿಯಸಮ್ಭಾಷಣೇನ ಚ॥೧೬.

ಅವನು ಮೂತ್ರ, ಪಿತ್ತ, ಮಲ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಇವುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡುತ್ತಾಳೆ.

ಸ ತಯಾ ಪೂಜ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಸದಾತೀವ ವಿನೀತಯಾ । ಅತೀವ ತೀವ್ರಕೋಪತ್ವಾನ್ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯತಿ ನಿಷ್ಠುರಃ॥೧೬.

ಅವಳಿಂದ ಸದಾ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ಬಹಳ ವಿನಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಗದರಿಸುತ್ತಿದ್ದ.

ತಥಾಪಿ ಪ್ರಣತಾ ಭಾರ್ಯಾ ತಮಮನ್ಯತ ದೈವತಮ್ । ತಂ ತಥಾಪ್ಯತಿಬೀಭತ್ಸಂ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠಮಮನ್ಯತ॥೧೬.

ಆದರೂ ಆ ಭಕ್ತಿಪರ ಹೆಂಡತಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ದೇವರಂತೆ ಭಾವಿಸಿದಳು; ಅವನು ಎಷ್ಟೇ ಭಯಾನಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವಳಿಗೆ ಅವನೇ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದ.

ಅಚಙ್ಕ್ರಮಣಶೋಲೋಽಪಿ ಸ ಕದಾಚಿದ್ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ಪ್ರಾಹ ಭಾರ್ಯಾಂ ನಯಸ್ವೇತಿ ತ್ವಂ ಮಾಂ ತಸ್ಯಾ ನಿವೇಶನಮ್॥೧೬.

ನಡೆದುಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಒಂದು ದಿನ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ, 'ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು' ಎಂದನು.

ಯಾ ಸಾ ವೇಶ್ಯಾ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಾ ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ಗೃಹೋಷಿತಾ । ತಾಂ ಮಾಂ ಪ್ರಾಪಯ ಧರ್ಮಜ್ಞೇ ! ಸೈವ ಮೇ ಹೃದಿ ವರ್ತತೇ॥೧೬.

'ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ನೋಡಿದ ಆ ವೇಶ್ಯೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಳು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವಳೇ! ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನನ್ನು ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು.'

ದೃಷ್ಟಾ ಸೂರ್ಯೋದಯೇ ಬಾಲಾ ರಾತ್ರಿಶ್ಚೇಯಮುಪಾಗತಾ । ದರ್ಶನಾನನ್ತರಂ ಸಾ ಮೇ ಹೃದಯಾನ್ನಾಪಸರ್ಪತಿ॥೧೬.

'ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಆ ಹುಡುಗಿ ಈಗ ರಾತ್ರಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ಅವಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.'

ಯದಿ ಸಾ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಪೀನಶ್ರೋಣಿಪಯೋಧರಾ । ನೋಪಗೂಹತಿ ತನ್ವಙ್ಗೀ ತನ್ಮಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ವೈ ಮೃತಮ್॥೧೬.

'ಆ ಸುಂದರ ದೇಹವಳಾದ, ದಪ್ಪ ನಿತಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳವಳಾದ ಆಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಓ ಸೊಪ್ಪು ದೇಹವಳೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸತ್ತವನಾಗಿ ನೋಡಲೇಬೇಕು.'

ವಾಮಃ ಕಾಮೋ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಬಹುಭಿಃ ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯತೇ ಚ ಸಾ । ಮಮಾಶಕ್ತಿಶ್ಚ ಗಮನೇ ಸಙ್ಕುಲಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮೇ॥೧೬.

'ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಬಹಳ ಚಂಚಲ, ಆಕೆ ಅನೇಕ ಜನರಿಂದ ಬಯಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು; ನಾನು ಹೋಗಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ದಾರಿ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.'

ತತ್ ತದಾ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರ್ತುಃ ಕಾಮಾತುರಸ್ಯ ಸಾ । ತತ್ಪತ್ನೀ ಸತ್ಕುಲೋತ್ಪನ್ನಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪತಿವ್ರತಾ॥೧೬.

ಆಗ, ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಕೇಳಿದಳು; ಆ ಪತಿವ್ರತೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯವಂತಳು.

ಗಾಗ್ಂ ಪರಿಕರಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಶುಲ್ಕಮಾದಾಯ ಚಾಧಿಕಮ್ । ಸ್ಕನ್ಧೇ ಭರ್ತಾರಮಾದಾಯ ಜಗಾಮ ಮೃದುಗಾಮಿನೀ॥೧೬.

ಅವಳು ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಗಂಡನನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಮೃದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೊರಟಳು.

ನಿಶಿ ಮೇಘಾಸ್ತೃತೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಚಲದ್ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರದರ್ಶಿತೇ । ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ಪ್ರಿಯಂ ಭರ್ತುಶ್ಚಿಕೀರ್ಷನ್ತೀ ದ್ವಿಜಾಙ್ಗನಾ॥೧೬.

ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ರೀಯು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಳು.

ಪಥಿ ಶೂಲೇ ತಥಾ ಪ್ರೋತಮಚೌರಂ ಯೌರಶಙ್ಕಯಾ । ಮಾಣ್ಡವ್ಯಮತಿದುಃ ಖಾರ್ತಮನ್ಧಕಾರೇಽಥ ಸ ದ್ವಿಜಃ॥೧೬.

ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಳ್ಳತನದ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕಳ್ಳನು ಕಂಬಕ್ಕೆ ತೂರಲಾಗಿದ್ದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಣ್ಡವ್ಯನು ಅಲ್ಲಿದ್ದನು.

ಪತ್ನೀಸ್ಕನ್ಧೇ ಸಮಾರೂಢಶ್ಚಾಲಯಾಮಾಸ ಕೌಶಿಕಃ । ಪಾದಾವಮರ್ಷಣಾತ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಮಾಣ್ಡವ್ಯಸ್ತಮುವಾಚ ಹ॥೧೬.

ಪತ್ನಿಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಗಂಡನನ್ನು ಏರಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೌಶಿಕನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದನು; ಕಾಲಿಗೆ ತೀವ್ರ ನೋವು ಉಂಟಾದ ಮಾಣ್ಡವ್ಯನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

ಯೇನಾಹಮೇವಮತ್ಯರ್ಥಂ ದುಃ ಖಿತಶ್ಚಾಲಿತಃ ಪದಾ । ದಶಾಂ ಕಷ್ಟಾಮನುಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ನರಾಧಮಃ॥೧೬.

'ಯಾರಿಂದ ನಾನು ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿ, ಕಾಲಿನಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಈ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದೆನೋ, ಆ ಪಾಪಿ, ನೀಚನು...'

ಸೂರ್ಯೋದಯೇಽವಶಃ ಪ್ರಾಣೈರ್ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಭಾಸ್ಕರಾಲೋಕನಾದೇವ ಸ ವಿನಾಶಮವಾಪ್ಸ್ಯತಿ॥೧೬.

'ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಅವನು ಜೀವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.'

ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಂ ಶಾಪಮತಿದಾರುಣಮ್ । ಪ್ರೋವಾಚ ವ್ಯಥಿತಾ ಸೂರ್ಯೋ ನೈವೋದಯಮುಪೈಷ್ಯತಿ॥೧೬.

ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಆ ಭಯಾನಕ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅವನ ಪತ್ನಿ ದುಃಖದಿಂದ, 'ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

ತತಃ ಸೂರ್ಯೋದಯಾಭಾವಾದಭವತ್ ಸನ್ತತಾ ನಿಶಾ । ಬಹೂನ್ಯಹಃ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ತತೋ ದೇವಾ ಭಯಂ ಯಯುಃ॥೧೬.

ಆಮೇಲೆ, ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸದೆ, ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು; ಅನೇಕ ದಿನಗಳು ಹೀಗೆ ಕಳೆದವು, ದೇವತೆಗಳು ಭಯಪಟ್ಟುಹೋದರು.

ನಿಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಷಟ್ಕಾರ-ಸ್ವಧಾಸ್ವಾಹಾವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಕಥಂ ನು ಖಲ್ವಿದಂ ಸರ್ವಂ ನ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸಂಕ್ಷಯಂ ಜಗತ್॥೧೬.

ಜಪ, ಹೋಮ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹವನ ಇಲ್ಲದೆ, ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲ ನಾಶವಾಗದೆ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಚಿಂತಿಸಿದರು.