ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ನಿಜರೂಪಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿಣೀರೂಪಧಾರಿಣೀ । ಚತ್ವಾರಸ್ತೇ ಚ ತನಯಾ ಜನಿಷ್ಯನ್ತೇಽಧಮಾಪ್ಸರಾಃ॥೧.

ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನೀನು ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವೆ, ಅಪ್ಸರೆಯರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕೆಳಗಿನವಳೇ.

ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ತೇಷು ಚ ಪ್ರೀತಿಂ ಶಸ್ತ್ರಪೂತಾ ಪುನರ್ದಿವಿ । ವಾಸಮಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ವಕ್ತವ್ಯಂ ನೋತ್ತರಂ ತೇ ಕಥಞ್ಚನ॥೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ನೀನು ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ಹೇಳಬಾರದು.

ಇತಿ ವಚನಮಸಹ್ಯಂ ಕೋಪಸಂರಕ್ತದೃಷ್ಟಿಶ್ ಚಲಕಲಬಲಯಾಂ ತಾಂ ಮಾನಿನೀಂ ಶ್ರಾವಯಿತ್ವಾ । ತರಲತರತರಙ್ಗಾಂ ಗಾಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ವಿಪ್ರಃ ಪ್ರಥಿತಗುಣಗಣೌಘಾಂ ಸಂಪ್ರಯಾತಾಃ ಖಗಙ್ಗಾಮ್॥೧.

ಹೀಗೆ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಶಾಪವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಆ ಗರ್ವಿತೆಯು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು. ಆಕೆ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗಿ, ನದಿಯ ಅಲೆಗಳಂತೆ ತೋಳಾಡುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು.

; ಧರ್ಮಪಕ್ಷಿಣ ಊಚುಃ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರೇತಿ ರಾಜರ್ಷಿರಾಸೀತ್ ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ಪುರಾ । ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪೃಥಿವೀಪಾಲಃ ಪ್ರೋಲ್ಲಸತ್ಕೀರ್ತಿರುತ್ತಮಃ॥೭.

ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೆಂಬ ರಾಜರ್ಷಿ ಇದ್ದನು. ಅವನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು, ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೀರ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತ್ತು.

ನ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಂ ನ ಚ ವ್ಯಾಧಿರ್ನಾಕಾಲಮರಣಂ ನೃಣಾಮ್ । ನಾಧರ್ಮರುಚಯಃ ಪೌರಾಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಶಾಸತಿ ಪಾರ್ಥಿವೇ॥೭.

ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ದುಬ್ಬರ, ರೋಗ, ಅಕಾಲಮರಣ ಯಾವುದು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪಟ್ಟಣದವರು ಅಧರ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಬಭೂವುರ್ನ ತಥೋನ್ಮತ್ತಾ ಧನ-ವೀರ್ಯ-ತಪೋಮದೈಃ । ನಾಜಾಯನ್ತ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚೈವ ಕಾಶ್ಚಿದಪ್ರಾಪ್ತಯೌವನಾಃ॥೭.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧನ, ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗರ್ವಿತರಾಗಿದ್ದವರು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಯೌವನವನ್ನು ತಲುಪದ ಹೆಂಗಸರು ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ.

ಸ ಕದಾಚಿನ್ಮಹಾಬಾಹುರರಣ್ಯೇಽನುಸರನ್ ಮೃಗಮ್ । ಶುಶ್ರಾವ ಶಬ್ದಮಸಕೃತ್ ತ್ರಾಯಸ್ವೇತಿ ಚ ಯೋಷಿತಾಮ್॥೭.

ಒಂದು ಬಾರಿ ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹರಣನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 'ಉಳಿಸಿ' ಎಂದು ಹೆಂಗಸರು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೂಗುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಸ ವಿಹಾಯ ಮೃಗಂ ರಾಜಾ ಮಾ ಭೈಷೀರಿತ್ಯಭಾಷತ । ಮಯಿ ಶಾಸತಿ ದುರ್ಮೇಧಾಃ ಕೋಽಯಮನ್ಯಾಯವೃತ್ತಿಮಾನ್॥೭.

ಆಗ ರಾಜನು ಹರಣನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, 'ಭಯಪಡಬೇಡಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಾನು ಆಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇಂತಹ ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನು ಯಾರು ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು.

ತತ್ಕ್ರನ್ದಿತಾನುಸಾರೀ ಚ ಸರ್ವಾರಮ್ಭವಿಘಾತಕೃತ್ । ಏಕಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ರೌದ್ರೋ ವಿಘ್ನರಾಟ್ ಸಮಚಿನ್ತಯತ್॥೭.

ಆ ಕೂಗುಗಳ ಶಬ್ದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗಿ, ಎಲ್ಲ ಅಡಚಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಭಯಾನಕನನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನು ಒಳಗೆ ಒಳಗೆ ಯೋಚನೆಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽಯಮತುಲಂ ತಪ ಆಸ್ಥಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ । ಪ್ರಾಗಸಿದ್ಧಾಭವಾದೀನಾಂ ವಿದ್ಯಾಃ ಸಾಧ್ಯತಿ ವ್ರತೀ॥೭.

'ಇವನು ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು, ಅಪಾರವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಪಡೆದಿದ್ದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ವ್ರತದಿಂದ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.

ಸಾಧ್ಯಮಾನಾಃ ಕ್ಷಮಾಮೌನಚಿತ್ತಸಂಯಮಿನಾಮುನಾ । ತಾ ವೈ ಭಯಾರ್ತಾಃ ಕ್ರನ್ದನ್ತಿ ಕಥಂ ಕಾರ್ಯಮಿದಂ ಮಯಾ॥೭.

ಅವನು ಸಹನೆ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಆ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಹೆಂಗಸರು ಭಯದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು.

ತೇಜಸ್ವೀ ಕೌಶಿಕಶ್ವೇಷ್ಠೋ ವಯಮಸ್ಯ ಸುದುರ್ಬಲಾಃ । ಕ್ರೋಶನ್ತ್ಯೇತಾಸ್ತಥಾ ಭೀತಾ ದುಷ್ಪಾರಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮೇ॥೭.

'ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕೌಶಿಕನು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ನಾವು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲರು. ಈ ಹೆಂಗಸರು ಭಯದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ದಾಟುವುದು ನನಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ' ಎಂದುಕೊಂಡನು.

ಅಥವಾಯಂ ನೃಪಃ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಾ ಭೈರಿತಿ ವದನ್ ಮುಹುಃ । ಇಮಮೇವ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಶು ಸಾಧಯಿಷ್ಯೇ ಯಥೇಪ್ಸಿತಮ್॥೭.

ಅಥವಾ ಈ ರಾಜನು ಬಂದು, ಪುನಃ ಪುನಃ 'ಭಯಪಡಬೇಡಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಾನು ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸಾಧಿಸಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಇತಿ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ರೌದ್ರೇಣ ವಿಘ್ನರಾಜೇನ ವೈ ತತಃ । ತೇನಾವಿಷ್ಟೋ ನೃಪಃ ಕೋಪಾದಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್॥೭.

ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಆ ಭಯಾನಕ ವಿಘ್ನರಾಜನು ರಾಜನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಕೋಽಯಂ ಬಘ್ನಾತಿ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತೇ ಪಾವಕಂ ಪಾಪಕೃನ್ನರಃ । ಬಲೋಷ್ಣತೇಜಸಾ ದೀಪ್ತೇ ಮಯಿ ಪತ್ಯಾವುಪಸ್ಥಿತೇ॥೭.

'ನಾನು ಇಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಬಲದಿಂದ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊತ್ತಿರುವ ಈ ಪಾಪಿ, ಬಟ್ಟೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿರುವವನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಸೋಽದ್ಯ ಮತ್ಕಾರ್ಮುಕಾಕ್ಷೇಪ-ವಿದೀಪಿತದಿಗನ್ತರೈಃ । ಶರೈರ್ವಿಭಿನ್ನಸರ್ವಾಙ್ಗೋ ದೀರ್ಘನಿದ್ರಾಂ ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯತಿ॥೭.

'ಇಂದು ನನ್ನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಾರುವ ಬಾಣಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿ, ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಚೂರಾಗಿ, ಅವನು ದೀರ್ಘನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವನು' ಎಂದು ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತನ್ನೃಪತೇರ್ವಚಃ । ಕ್ರುದ್ಧೇ ಚರ್ಷಿವರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ನೇಶುರ್ವಿದ್ಯಾಃ ಕ್ಷಣೇನ ತಾಃ॥೭.

ರಾಜನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಆ ಋಷಿ ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ, ಆ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟವು.

ಸ ಚಾಪಿ ರಾಜಾ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ತಪೋನಿಧಿಮ್ । ಭೀತಃ ಪ್ರಾವೇಪತಾತ್ಯರ್ಥಂ ಸಹಸಾಶ್ವತ್ಥಪರ್ಣವತ್॥೭.

ಮತ್ತು ರಾಜನು, ತಪಸ್ಸಿನ ಖಜಾನೆಯಾದ ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥದ ಎಲೆಗಳಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಡುಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

ಸ ದುರಾತ್ಮನ್ನಿತಿ ಯದಾ ಮುನಿಸ್ತಿಷ್ಠೇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್ । ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ವಿನಯಾತ್ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯಾಭ್ಯಭಾಷತ॥೭.

ಆ ಋಷಿಯು 'ನೀನು ದುಷ್ಟನು' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಾಗ, ರಾಜನು ವಿನಯದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಭಗವನ್ನೇಷ ಧರ್ಮೋ ಮೇ ನಾಪರಾಧೋ ಮಮ ಪ್ರಭೋ । ನ ಕ್ರೋದ್ಧುಮರ್ಹಸಿ ಮುನೇ ನಿಜಧರ್ಮರತಸ್ಯ ಮೇ॥೭.

'ಭಗವಂತನೆ, ಇದು ನನ್ನ ಧರ್ಮ, ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪ್ರಭು, ನಾನು ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನಾಗಿ, ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು' ಎಂದು ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು.

ದಾತವ್ಯಂ ರಕ್ಷಿತವ್ಯಂ ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞೇನ ಮಹೀಕ್ಷಿತಾ । ಚಾಪಂ ಚೋದ್ಯಮ್ಯ ಯೋದ್ಧವ್ಯಂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರತಃ॥೭.

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಬಿಲ್ಲು ಎತ್ತಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.

; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಉವಾಚ ದಾತವ್ಯಂ ಕಸ್ಯ ಕೇ ರಕ್ಷ್ಯಾಃ ಕೈರ್ಯೋದ್ಧವ್ಯಂ ಚ ತೇ ನೃಪ । ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇತತ್ ಸಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಯದ್ಯಧರ್ಮಭಯಂ ತವ॥೭.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಯಾರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು? ಯಾರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು ರಾಜನೇ? ನೀನು ಅಧರ್ಮದ ಭಯದಿಂದ ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಬೇಗನೆ ಹೇಳು.

; ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರ ಉವಾಚ ದಾತವ್ಯಂ ವಿಪ್ರಮುಖ್ಯೇಭ್ಯೋ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಕೃಶವೃತ್ತಯಃ । ರಕ್ಷ್ಯಾ ಭೀತಾಃ ಸದಾ ಯುದ್ಧಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಪರಿಪನ್ಥಿಭಿಃ॥೭.

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ದಾನವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಯಾವವರು ಭಯಪಡುವರು ಅವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ದೋಚುಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕು.

; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಉವಾಚ ಯದಿ ರಾಜಾ ಭವಾನ್ ಸಮ್ಯಗ್ರಾಜಧರ್ಮಮವೇಕ್ಷತೇ । ನಿರ್ವೇಷ್ಟುಕಾಮೋ ವಿಪ್ರೋಽಹಂ ದೀಯತಾಮಿಷ್ಟದಕ್ಷಿಣಾ॥೭.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ನಿಜವಾದ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರಾಜನಾದರೆ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಡು.

; ಪಕ್ಷಿಣ ಊಚುಃ ಏತದ್ರಾಜಾ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಹೃಷ್ಟೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ । ಪುನರ್ಜಾತಮಿವಾತ್ಮಾನಂ ಮೇನೇ ಪ್ರಾಹ ಚ ಕೌಶಿಕಮ್॥೭.

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ತುಂಬಿತು. ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿದವನಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಅವನು ಮತ್ತೆ ಕೌಶಿಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಉಚ್ಯತಾಂ ಭಗವನ್ ಯತ್ತೇ ದಾತವ್ಯಮವಿಶಙ್ಕಿತಮ್ । ದತ್ತಮಿತ್ಯೇವ ತದ್ವಿದ್ಧಿ ಯದ್ಯಪಿ ಸ್ಯಾತ್ ಸುದುರ್ಲಭಮ್॥೭.

ಭಗವಂತನೇ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೇಳು. ಅದು ಬಹಳ ದುಷ್ಕರವಾದರೂ, ಈಗಲೇ ಕೊಟ್ಟೆಂದು ತಿಳಿ.

ಹಿರಣ್ಯಂ ವಾ ಸುವರ್ಣಂ ವಾ ಪುತ್ರಃ ಪತ್ನೀ ಕಲೇವರಮ್ । ಪ್ರಾಣಾ ರಾಜ್ಯಂ ಪುರಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯದಭಿಪ್ರೇತಮಾತ್ಮನಃ॥೭.

ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಕಾದುದು ಚಿನ್ನವಾಗಲಿ, ಬಂಗಾರವಾಗಲಿ, ಮಗನಾಗಲಿ, ಹೆಂಡತಿಯಾಗಲಿ, ದೇಹವಾಗಲಿ, ಪ್ರಾಣವಾಗಲಿ, ರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ, ಊರಾಗಲಿ, ಐಶ್ವರ್ಯವಾಗಲಿ—ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ.

; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಉವಾಚ ರಾಜನ್ ಪ್ರತಿಗೃಹೀತೋಽಯಂ ಯಸ್ತೇ ದತ್ತಃ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಃ । ಪ್ರಯಚ್ಛ ಪ್ರಥಮಂ ತಾವದ್ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ರಾಜಸೂಯಿಕೀಮ್॥೭.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ದಾನವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮೊದಲು ನನಗೆ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡು.

; ರಾಜೋವಾಚ ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ತಾಮಪಿ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಭವತೋ ಹ್ಯಹಮ್ । ವ್ರಿಯತಾಂ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲ ಯಸ್ತವೇಷ್ಟಃ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಃ॥೭.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ದಾನವನ್ನು ಆರಿಸು.