ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಯಾಮಪತ್ಯಮುತ್ಪಾದ್ಯ ಕಾಷ್ಠಾನ್ತಃ ಕೀಟಕೋ ಭವೇತ್ । ಶೂಕರಃ ಕೃಮಿಕೋ ಮದ್ಗುಶ್ಚಣ್ಡಾಲಶ್ಚ ಪ್ರಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಅವಳಿಂದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ, ಮರದೊಳಗಿನ ಹುಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಹಂದಿ, ಹುಳು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಚಂಡಾಲನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಅಕೃತಜ್ಞೋಽಧಮಃ ಪುಂಸಾಂ ವಿಮುಕ್ತೋ ನರಕಾನ್ನರಃ । ಕೃತಘ್ರಃ ಕೃಮಿಕಃ ಕೀಟಃ ಪತಙ್ಗೋ ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ತಥಾ ॥ ೧೫.

ಕೃತಘ್ನ, ಅಜ್ಞಾನಿ ಪುರುಷನು ನರಕದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಹುಳ, ಕೀಟ, ಜೇಡ, ಅಥವಾ ಚಿಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಚಿಟ್ಟೆಹುಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಮತ್ಸ್ಯಸ್ತು ವಾಯಸಃ ಕೂರ್ಮಃ ಪುಕ್ಕಸೋ ಜಾಯತೇ ತತಃ । ಅಶಸ್ತ್ರಂ ಪುರುಷಂ ಹತ್ವಾ ನರಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಖರಃ ॥ ೧೫.

ಮೀನು, ಕಾಗೆ ಅಥವಾ ಆಮೆಯನ್ನು ಕೊಂದವನು ಪಕ್ಕ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಆಯುಧವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಕೊಂದವನು ಕತ್ತೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಕೃಮಿಃ ಸ್ತ್ರೀವಧಕರ್ತಾ ಚ ಬಾಲಹನ್ತಾ ಚ ಜಾಯತೇ । ಭೋಜನಂ ಚೋರಯಿತ್ವಾ ತು ಮಕ್ಷಿಕಾ ಜಾಯತೇ ನರಃ ॥ ೧೫.

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದವನು ಹುಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಊಟವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಈಗೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರಾಪ್ಯಸ್ತಿ ವಿಶೇಷೋ ವೈ ಭೋಜನಸ್ಯ ಶೃಣುಷ್ವ ತತ್ । ಹ್ತ್ವಾನ್ನನ್ತು ಸ ಮಾರ್ಜಾರೋ ಜಾಯತೇ ನರಕಾಚ್ಚ್ಯುತಃ ॥ ೧೫.

ಊಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಿದೆ, ಕೇಳು: ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ನರಕದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಬೆಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ತಿಲಪಿಣ್ಯಾಕಸಂಮಿಶ್ರಮನ್ನಂ ಹೃತ್ವಾ ತು ಮೂಷಿಕಃ । ಘೃತಂ ಹೃತ್ವಾ ಚ ನಕುಲಃ ಕಾಕೋ ಮದ್ಗುರಜಾಮಿಷಮ್ ॥ ೧೫.

ಎಳ್ಳಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಇಲಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಮುಂಗೂಸಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಕಾಗೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸಾಪಹೃತ್ಕಾಕಃ ಶ್ಯೇನೋ ಮಾರ್ಗಾಮಿಷಾಪಹೃತ್ । ವೀಚೀಕಾಕಸ್ತ್ವಪಹೃತೇ ಲವಣೇ ದಧನಿ ಕೃಮಿಃ ॥ ೧೫.

ಮೀನಿನ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ಕಾಗೆ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ಗಿಡುಗ ಹಕ್ಕಿ, ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಮೊಸರು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ಮರದ ಹಕ್ಕಿ—allರು ಹುಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಚೋರಯಿತ್ವಾ ಪಯಶ್ಚಾಪಿ ಬಲಾಕಾ ಸಮ್ಪ್ರಜಾಯತೇ । ಯಸ್ತು ಚೋರಯತೇ ತೈಲಂ ತೈಲಪಾಯೀ ಸ ಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಹಾಲನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಕೊಕ್ಕರೆ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಎಣ್ಣೆ ಕುಡಿಯುವ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಮಧು ಹೃತ್ವಾ ನರೋ ದಂಶಃ ಪೂಪಂ ಹೃತ್ವಾ ಪಿಪೀಲಿಕಃ । ಚೋರಯಿತ್ವಾ ತು ನಿಷ್ಪಾವಾನ್ ಜಾಯತೇ ಗೃಹಗೋಲಕಃ ॥ ೧೫.

ಜೇನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಕಚ್ಚುವ ಹುಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಹಿಟ್ಟಿನ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಇರುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವರೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಮನೆಯ ಹಳ್ಳಗೋಣಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಆಸವಂ ಚೋರಯಿತ್ವಾ ತು ತಿತ್ತಿರಿತ್ವಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅಯೋ ಹೃತ್ವಾ ತು ಪಾಪಾತ್ಮಾ ವಾಯಸಃ ಸಮ್ಪ್ರಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಮದ್ಯವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ತಿತ್ತಿರಿ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಾತ್ಮನು ಕಾಗೆಯಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹೃತೇ ಕಾಂಸ್ಯೇ ಚ ಹಾರೀತಃ ಕಪೋತೋ ರುಪ್ಯಭಾಜನೇ । ಹೃತ್ವಾ ತು ಕಾಞ್ಚನಂ ಭಾಣ್ಡಂ ಕೃಮಿಯೋನೌ ಪ್ರಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಪಿತ್ತಲದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಹಸಿರು ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಪಾರಿವಾಳನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಹುಳುಗಳ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಪತ್ರೋರ್ಣಂ ಚೋರಯಿತ್ವಾ ತು ಕ್ರಕರತ್ವಞ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಕೋಷಕಾರಶ್ಚ ಕೌಷೇಯೇ ಹೃತೇ ವಸ್ತ್ರೇಽಭಿಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಪತ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಮರದ ತುದಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ನೆಯ್ಗಾರನು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ದುಕೂಲೇ ಶಾರ್ಙ್ಗಕಃ ಪಾಪೋ ಹೃತೇ ಚೈವಾಂಶುಕೇ ಶುಕಃ । ತಥೈವಾಜಾವಿಕಂ ಹೃತ್ವಾ ವಸ್ತ್ರಂ ಕ್ಷೌಮಂ ಚ ಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಉತ್ತಮ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಿ ಶಾರಂಗ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಅಮ್ಶುಕೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಗಿಳಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಆಡುಮೇಯ ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಲೀನನ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಕಾರ್ಪಾಸಿಕೇ ಹೃತೇ ಕ್ರೌಞ್ಚೋ ವಾಲ್ಕಹರ್ತಾ ಬಕಸ್ತಥಾ । ಮಯೂರೋ ವರ್ಣಕಾನ್ ಹೃತ್ವಾ ಶಾಕಪತ್ರಂ ಚ ಜಾಯತೇ ॥ ೧೫.

ಕಾಟನ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಕ್ರೌಂಚ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಬೊಕ್ಕಸ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಬಕ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ನವಿಲಾಗಿ, ತರಕಾರಿಯ ಎಲೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಜೀವಜ್ಜೀವಕತಾಂ ಯಾತಿ ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಾಪಹೃನ್ನರಃ । ಛುಚ್ಛುನ್ದರಿಃ ಶುಭಾನ್ ಗನ್ಧಾನ್ ವಾಸೋ ಹೃತ್ವಾ ಶಶೋ ಭವೇತ್ ॥ ೧೫.

ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಜೀವಜೀವಕ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಮುಂಗೋಸಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಸುಗಂಧ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಮೊಲವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಷಣ್ಢಃ ಫಲಾಪಹರಣಾತ್ಕಾಷ್ಠಸ್ಯ ಘುಣಕೀಟಕಃ । ಪುಷ್ಪಾಪಹೃದ್ದರಿದ್ರಶ್ಚ ಪಙ್ಗುರ್ಯಾನಾಪಹೃನ್ನರಃ ॥ ೧೫.

ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಷಂಡನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಮರವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಮರದೊಳಗೆ ಹುಳುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಹೂಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಬಡವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಕುಂಟನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಶಾಕಹರ್ತಾ ಚ ಹಾರೀತಸ್ತೋಯಹರ್ತಾ ಚ ಚಾತಕಃ । ಭೂಹರ್ತಾ ನರಕಾನ್ ಗತ್ವಾ ರೌರವಾದೀನ್ ಸುದಾರುಣಾನ್ ॥ ೧೫.

ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಹಸಿರು ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ನೀರನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಚಾತಕ ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ರೌರವ ಮೊದಲಾದ ಭಯಾನಕ ನರಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಭಯಾನಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ತೃಣಗುಲ್ಮಲತಾವಲ್ಲಿತ್ವಕ್ಸಾರತರುತಾಂ ಕ್ರಮಾತ್ । ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕ್ಷೀಣಾಲ್ಪಪಾಪಸ್ತು ನರೋ ಭವತಿ ವೈ ತತಃ ॥ ೧೫.

ಅವನು ಕ್ರಮೇಣ ಹುಲ್ಲು, ಗುಡ್ಡ, ಬೆಳೆ, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ತೋಳ, ಉಪ್ಪಿನ ಮರಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪಾಪ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಕೃಮಿಃ ಕೀಟಃ ಪತಙ್ಗೋಽಥ ಪಕ್ಷೀ ತೋಯ ಚರೋ ಮೃಗಃ । ಗೋತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚ ಚಣ್ಡಾಲಪುಕ್ಕಸಾದಿ ಜುಗುಪ್ಸಿತಮ್ ॥ ೧೫.

ಅವನು ಮೊದಲು ಹುಳು, ಕೀಟ, ಪಟಂಗ, ಹಕ್ಕಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿ, ಮೃಗವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಹಸುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಕೊನೆಗೆ ಚಂಡಾಲ, ಪುಕ್ಕಸ ಮುಂತಾದ ಹೀನ ಜಾತಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಪಙ್ಗ್ವನ್ಧೋ ವಧಿರಃ ಕುಷ್ಠೀ ಯಕ್ಷ್ಮಣಾ ಚ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ । ಮುಖರೋಗಾಕ್ಷಿರೋಗೈಶ್ಚ ಗುದರೋಗೈಶ್ಚ ಬಾಧ್ಯತೇ ॥ ೧೫.

ಅವನು ಕುಂಟ, ಕುರುಡು, ಬದಿರ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿ, ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಳಲುವವನು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಬಾಯಿಯ, ಕಣ್ಣಿನ, ಗುದದ ರೋಗಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಪಸ್ಮಾರೀ ಚ ಭವತಿ ಶೂದ್ರತ್ವಂ ಚ ಸ ಗಚ್ಛತಿ । ಏಷ ಏವ ಕ್ರಮೋ ದೃಷ್ಟೋ ಗೋಸುವರ್ಣಾಪಹಾರಿಣಾಮ್ ॥ ೧೫.

ಅವನು ಅಪಸ್ಮಾರದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಹಸುವನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಇದೇ ಕ್ರಮವಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ವಿದ್ಯಾಪಹಾರಿಣಶ್ಚೋಗ್ರಾ ನಿಷ್ಕ್ರಯಭ್ರಂಶಿನೋ ಗುರೋಃ । ಜಾಯಾಮನ್ಯಸ್ಯ ಪುರುಷಃ ಪಾರಖ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯನ್ ॥ ೧೫.

ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುವವರು, ಭಾರೀ ಮೋಸ ಮಾಡುವವರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಅವಳನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡುವವರು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಷಣ್ಢತಾಂ ಮೂಢೋ ಯಾತನಾಭ್ಯಃ ಪರಿಚ್ಯುತಃ । ಯಃ ಕರೋತಿ ನರೋ ಹೋಮಮಸಮಿದ್ಧೇ ವಿಭಾವಸೌ ॥ ೧೫.

ಈದು ಮಾಡಿದ ಮೂಢನು ಷಂಡನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಯಾತನೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿ ಬೆಳಗದೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿದವನು ಕೂಡ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸೋಽಜಿರ್ಣವ್ಯಾಧಿದುಃ ಖಾರ್ತೋ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಃ ಸಂಪ್ರಜಾಯತೇ । ಪರನಿನ್ದಾ ಕೃತಘ್ರತ್ವಂ ಪರಮರ್ಮಾವಘಟ್ಟನಮ್ ॥ ೧೫.

ಅವನು ಅಜೀರ್ಣ, ರೋಗ, ದುಃಖಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪರನಿಂದನೆ, ಕೃತಘ್ನತೆ, ಪರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಸ್ವಭಾವವೂ ಅವನಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ನೈಷ್ಠುರ್ಯಂ ನಿರ್ಘೃಣತ್ವಞ್ಚ ಪರದಾರೋಪಸೇವನಮ್ । ಪರಸ್ವಹರಣಾಶೌಚಂ ದೇವತಾನಾಞ್ಚ ಕುತ್ಸನಮ್ ॥ ೧೫.

ಕಠಿಣತೆ, ಕ್ರೂರತೆ, ಪರಸ್ತ್ರೀಸಂಗ, ಪರದ್ರವ್ಯ ಕಳವು, ಅಶೌಚ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ನಿಕೃತ್ಯಾ ಕಞ್ಚನಂ ನೃಣಾಂ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಂ ಚ ನೃಣಾಂ ವಧಃ । ಯಾನಿ ಚ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾನಿ ತತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಸನ್ತತಾ ॥ ೧೫.

ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಮೋಸದಿಂದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೃಪಣತನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು, ನಿಷಿದ್ಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತೊಡಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಉಪಲಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಜಾನೀಯಾನ್ಮುಕ್ತಾನಾಂ ನರಕಾದನು । ದಯಾ ಭೂತೇಷು ಸಂವಾದಃ ಪರಲೋಕಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ॥ ೧೫.

ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನರಕದಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ದಯೆ, ಸತ್ಯವಚನ, ಪರಲೋಕದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಇದರ ಪರಿಹಾರಗಳು.

ಸತ್ಯಂ ಭೂತಹಿತಾರ್ಥೋಕ್ತಿರ್ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದರ್ಶನಮ್ । ಗುರುದೇವರ್ಷಿಸಿದ್ಧರ್ಷಿಪೂಜನಂ ಸಾಧುಸಙ್ಗಮಃ ॥ ೧೫.

ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತಾಡುವುದು, ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಗುರುಗಳು, ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಸಂಗ—ಇವುಗಳನ್ನು ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ಕ್ರಿಯಾಭಾಯಸನಂ ಮೈತ್ರೀಮಿತಿ ಬುಧ್ಯತೇ ಪಣ್ಡಿತಃ । ಅನ್ಯಾನಿ ಚೈವ ಸದ್ಧರ್ಮಙ್ಕ್ರಿಯಾಭೂತಾನಿ ಯಾನಿ ಚ ॥ ೧೫.

ಉತ್ತಮ ವರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.