ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಏವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹಿ ಮೇ ಬಾಲಂ ಮಾತುರುತ್ಸಙ್ಗಶಾಯಿನಮ್ । ಸ್ಮೃತಿಮಭ್ಯಾಗತೋ ಬಾಲೋ ರೋಹಿತಾಶ್ವೋಽಬ್ಜಲೋಚನಃ॥೮.

ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಗು ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಮಗ ರೋಹಿತಾಶ್ವನು, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದವನನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡೆ.

ಸೋಽಪ್ಯೇತಾಮೇವ ಮೇ ವತ್ಸೋ ವಯೋಽವಸ್ಥಾಮುಪಾಗತಃ । ನೀತೋ ಯದಿ ನ ಘೋರೇಣ ಕೃತಾನ್ತೇನಾತ್ಮನೋ ವಶಮ್॥೮.

ಅವನೂ ಕೂಡ, ನನ್ನ ಮಗ, ಇದೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಭಯಾನಕ ಯಮನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ.

; ರಾಜಪತ್ನ್ಯುವಾಚ ಹಾ ವತ್ಸ ! ಕಸ್ಯ ಪಾಪಸ್ಯ ಅಪಧ್ಯಾನಾದಿದಂ ಮಹತ್ । ದುಃ ಖಮಾಪತಿತಂ ಘೋರಂ ಯಸ್ಯಾನ್ತೋ ನೋಪಲಭ್ಯತೇ॥೮.

ರಾಜಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ಹಾಯ್ ಮಗನೇ! ಯಾರ ಪಾಪದ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಈ ಮಹಾ ಭಯಾನಕ ದುಃಖ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದೆ? ಇದರ ಅಂತ್ಯವೇ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.'

ಹಾ ನಾಥ ! ರಾಜನ್ ! ಭವತಾ ಮಾಮನಾಶ್ವಾಸ್ಯ ದುಃ ಖಿತಾಮ್ । ಕ್ವಾಪಿ ಸನ್ತಿಷ್ಠತಾ ಸ್ಥಾನೇ ವಿಶ್ರಬ್ಧಂ ಸ್ಥೀಯತೇ ಕಥಮ್॥೮.

ಹಾಯ್ ಸ್ವಾಮಿ! ರಾಜನೇ! ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಧೈರ್ಯ ಹೇಳು. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಎಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?'

ರಾಜ್ಯನಾಶಃ ಸುಹೃತ್ತ್ಯಾಗೋ ಭಾರ್ಯಾತನಯವಿಕ್ರಯಃ । ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇಃ ಕಿಂ ವಿಧೇ ! ನ ಕೃತಂ ತ್ವಯಾ॥೮.

ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೆಂಡತಿ ಮಗನನ್ನು ಮಾರಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ—ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮಹರ್ಷಿಗೆ, ವಿಧಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಹೇಳು?

ಇತಿ ತಸ್ಯಾ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಸ್ವಸ್ಥಾನತಶ್ಚ್ಯುತಃ । ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಯ ದಯಿತಾಂ ಪುತ್ರಞ್ಚ ನಿಧನಂ ಗತಮ್॥೮.

ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನೂ ಮಗನೂ ಮೃತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟನು.

ಕಷ್ಟಂ ಶೈವ್ಯೇಯಮೇಷಾ ಹಿ ಸ ಬಾಲೋಽಯಮಿತೀರಯನ್ । ರುರೋದ ದುಃ ಖಸನ್ತಪ್ತೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮಭಿಜಗಾಮ ಚ॥೮.

ಅಯ್ಯೋ, ಈಕೆಯೇ ಶೈವ್ಯಾ, ಈ ಮಗನೇ ನನ್ನ ಮಗ ಎಂದು ದುಃಖದಿಂದ ನರಳುತ್ತಾ, ರಾಜನು ಆಳವಾದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.

ಸಾ ಚ ತಂ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಯ ತಾಮವಸ್ಥಾಮುಪಾಗತಮ್ । ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ ನಿಪಪಾತಾರ್ತಾ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಾ ಧರಣೀತಲೇ॥೮.

ಆಕೆ ಕೂಡ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆಘಾತದಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಚೇತನವಾಗಿ ಬಿದ್ದಳು.

ಚೇತಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ರಾಜಪತ್ನೀ ಚ ತೈ ಸಮಮ್ । ವಿಲೇಪತುಃ ಸುಸನ್ತಪ್ತೌ ಶೋಕಭಾರಾವಪೀಡಿತೌ॥೮.

ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ನಂತರ, ರಾಜನು ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ, ಆಳವಾದ ದುಃಖದಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ, ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳಿದರು.

; ರಾಜೋವಾಚ ಹಾ ವತ್ಸ ! ಸುಕುಮಾರಂ ತೇ ಸ್ವಕ್ಷಿಭ್ರೂನಾಸಿಕಾಲಕಮ್ । ಪಶ್ಯತೋ ಮೇ ಮುಖಂ ದೀನಂ ಹೃದಯಂ ಕಿಂ ನ ದೀರ್ಯತೇ॥೮.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಮಗನೇ! ನಿನ್ನ ಮೃದುವಾದ ಮುಖ, ಸುಂದರ ಕಣ್ಣು, ಭ್ರೂ, ಮೂಗು, ಕಪ್ಪು ಕೂದಲುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೋಡುತ್ತಾ, ನನ್ನ ಹೃದಯವು ಏಕೆ ಒಡೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ?'

ತಾತ ! ತಾತೇತಿ ಮಧುರಂ ಬ್ರುವಾಣಂ ಸ್ವಯಮಾಗತಮ್ । ಉಪಗುಹ್ಯ ವದಿಷ್ಯೇ ಕಂ ವತ್ಸ ! ವತ್ಸೇತಿ ಸೌಹೃದಾತ್॥೮.

'ತಾತಾ! ತಾತಾ!' ಎಂದು ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವ ನೀನು ಇಲ್ಲದೆ, ಈಗ ನಾನು ಯಾರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, 'ಮಗನೇ! ಮಗನೇ!' ಎಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯಲಿ?'

ಕಸ್ಯ ಜಾನುಪ್ರಣೀತೇನ ಪಿಙ್ಗೇನ ಕ್ಷಿತಿರೇಣುನಾ । ಮಮೋತ್ತರೀಯಮುತ್ಸಙ್ಗಂ ತಥಾಙ್ಗಂ ಮಲಮೇಷ್ಯತಿ॥೮.

ಈಗ ಯಾರು, ನೆಲದ ಹಳದಿ ಧೂಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮಸಿದುಹಾಕುವರು? ನೀನು ಮಾಡಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಇಲ್ಲ.

ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಸಮ್ಭೂತೋ ಮನೋಹೃದಯನನ್ದನಃ । ಮಯಾ ಕುಪಿತ್ರಾ ಹಾ ವತ್ಸ ! ವಿಕ್ರೀತೋ ಯೇನ ವಸ್ತುವತ್॥೮.

ನನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಹೃದಯಕ್ಕೂ ಆನಂದ ನೀಡಿದ ಮಗನೇ! ಕೋಪದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಮಾರಿಬಿಟ್ಟೆನು, ಅಯ್ಯೋ!

ಹೃತ್ವಾ ರಾಜ್ಯಮಶೇಷಂ ಮೇ ಸಸಾಧನಧನಂ ಮಹತ್ । ದೈವಾಹಿನಾ ನೃಶಂಸೇನ ದಷ್ಟೋ ಮೇ ತನಯಸ್ತತಃ॥೮.

ನಾನು ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಧನಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಈಗ ನನ್ನ ಮಗನು ಕ್ರೂರವಾದ ವಿಧಿಯ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ ಹಾಳಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಹಂ ದೈವಾಹಿದಷ್ಟಸ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ಯಾನನಪಙ್ಕಜಮ್ । ನಿರೀಕ್ಷನ್ನಪಿ ಘೋರೇಣ ವಿಷೇಣಾನ್ಧೀಕೃತೋಽಧುನಾ॥೮.

ವಿಧಿಯ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿರುವ ನನ್ನ ಮಗನ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಆ ಭಯಾನಕ ವಿಷದಿಂದ ನಾನು ಈಗ ಅಂಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಏಕಮುಕ್ತ್ತವಾ ತಮಾದಾಯ ಬಾಲಕಂ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಃ । ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಚ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಯಾ ನಿಪಪಾತ ಹ॥೮.

ಒಬ್ಬನೇ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಇರುವ ಮಗನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದುಗದು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ರಾಜನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಚೇತನನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.

; ರಾಜಪತ್ನ್ಯುವಾಚ ಅಯಂ ಸ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಃ ಸ್ವರೇಣೈವೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ । ವಿದ್ವಜ್ಜನಮನಶ್ಚನ್ದ್ರೋ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರೋ ನ ಸಂಶಯಃ॥೮.

ರಾಣಿಯು ಹೇಳಿದಳು: 'ಈತನ ಧ್ವನಿಯಿಂದಲೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ಇವನೇ ಆ ಪುರುಷಸಿಂಹನು. ಇವನು ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಾದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.'

ತಥಾಸ್ಯ ನಾಸಿಕಾ ತುಙ್ಗಾ ಅಗ್ರತೋಽಧೋಮುಖಂ ಗತಾ । ದನ್ತಾಶ್ಚ ಮುಕುಲಪ್ರಖ್ಯಾಃ ಖ್ಯಾತಕೀರ್ತೇರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ॥೮.

ಇವನ ಮೂಗು ಎತ್ತಾಗಿ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮೊಗಸಿನ ಹೂವಿನಂತೆ ಇವೆ. ಈ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಖ್ಯಾತಿಯ ಗುರುತೇ ಇದು.

ಶ್ಮಶಾನಮಾಗತಃ ಕಸ್ಮಾದದ್ಯೈಷ ಸ ನರೇಶ್ವರಃ । ಅಪಹಾಯ ಪುತ್ರಶೋಕಂ ಸಾಪಶ್ಯತ್ ಪತಿತಂ ಪತಿಮ್॥೮.

ಈ ರಾಜನು ಇಂದು ಶ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ? ಮಗನ ದುಃಖವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಅವಳು ಪತಿಯು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು.

ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾ ವಿಸ್ಮಿತಾ ದೀನಾ ಭರ್ತೃಪುತ್ರಾಧಿಪೀಡಿತಾ । ವೀಕ್ಷನ್ತೀ ಸಾ ತತೋಽಪಶ್ಯದ್ ಭರ್ತೃದಣ್ಡಂ ಜುಗುಪ್ಸಿತಮ್॥೮.

ಆಕೆ ಆಘಾತದಿಂದ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ, ಪತಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪತಿಯ ದಂಡವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಸಹ್ಯವಾಯಿತು.

ಶ್ವಪಾಕಾರ್ಹಮತೋ ಮೋಹಂ ಜಗಾಮಾಯತಲೋಚನಾ । ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚೇತಶ್ಚ ಶನಕೈಃ ಸಗದ್ಗದಮಭಾಷತ॥೮.

ಆಕೆ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡು, ಚಂಡಾಲನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ, ಗದುಗದು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.

ಧಿಕ್ ತ್ವಾಂ ದೈವಾತಿಕರುಣಾಂ ನಿರ್ಮರ್ಯಾದಂ ಜುಗುಪ್ಸಿತಮ್ । ಯೇನಾಯಮಮರಪ್ರಖ್ಯೋ ನೀತೋ ರಾಜಾ ಶ್ವಪಾಕತಾಮ್॥೮.

ಅಯ್ಯೋ ವಿಧಿಯೇ, ನೀನು ಅತಿಕ್ರೂರ, ನಿಯಮವಿಲ್ಲದ, ಅಸಹ್ಯವಾದವನು! ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಅಮರರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ರಾಜನು ಚಂಡಾಲನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ.

ರಾಜ್ಯನಾಶಂ ಸುಹೃತ್ತ್ಯಾಗಂ ಭಾರ್ಯಾ-ತನಯವಿಕ್ರಯಮ್ । ಪ್ರಾಪಯಿತ್ವಾಪಿ ನೋ ಕುಕ್ತಶ್ಚಣ್ಡಾಲೋಽಯಂ ಕೃತೋ ನೃಪಃ॥೮.

ರಾಜ್ಯ ನಾಶ, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದು, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಮಾರುವುದು—ಇವೆಲ್ಲ ಮಾಡಿಸಿ, ನೀನು ಈ ರಾಜನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಚಂಡಾಲನಾಗಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ಹಾ ರಾಜನ್ ! ಜಾತಸನ್ತಾಪಾಮಿತ್ಥಂ ಮಾಂ ಧರಣೀತಲಾತ್ । ಉತ್ಥಾಪ್ಯ ನಾದ್ಯ ಪರ್ಯಙ್ಕಮಾರೋಹೇತಿ ಕಿಮುಚ್ಯತೇ॥೮.

ಅಯ್ಯೋ ರಾಜನೇ! ನಾನು ಇಷ್ಟು ದುಃಖದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ, ಇವತ್ತು ಯಾರೂ ನನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಹಿಂದೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಯಾಕೆ ಇಲ್ಲ?

ನಾದ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಿ ತೇ ಛತ್ರಂ ಭೃಙ್ಗಾರಮಥವಾ ಪುನಃ । ಚಾಮರಂ ವ್ಯಜನಞ್ಚಾಪಿ ಕೋಽಯಂ ವಿಧಿವಿಪರ್ಯಯಃ॥೮.

ನಿನ್ನ ರಾಜಚತ್ರ ಅಥವಾ ಆ ಭೃಂಗಾರವನ್ನು, ಇಲ್ಲವೇ ಆ ಚಾಮರವನ್ನು ಕೂಡ ಇವತ್ತು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಯಾಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಯಾಗ್ರೇ ವ್ರಜತಃ ಪೂರ್ವಂ ರಾಜಾನೋ ಭೃತ್ಯತಾಂ ಗತಾಃ । ಸ್ವೋತ್ತರೀಯೈರಕುರ್ವನ್ತ ನೀರಜಸ್ಕಂ ಮಹೀತಲಮ್॥೮.

ನೀನು ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವಾಗ, ಇತರ ರಾಜರೂ ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮೇಲಂಗಿಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿ, ಧೂಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಿನಗೆ ಮಾರ್ಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸೋಽಯಂ ಕಪಾಲಸಂಲಗ್ನ-ಘಟೀಘಟನಿರನ್ತರೇ । ಮೃತನಿರ್ಮಾಲ್ಯಸೂತ್ರಾನ್ತರ್ಗೂಗ್ಕೇಶೇ ಸುದಾರುಣೇ॥೮.

ಇಗೋ, ಅವನು ಕಪಾಲವನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಮುರಿದ ಬಡಿಗೆಯ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮೃತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೂದಲಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ವಸಾನಿಸ್ಯನ್ದಸಂಶುಷ್ಕ-ಮಹೀಪುಟಕಮಣ್ಡಿತೇ । ಭಸ್ಮಾಙ್ಗಾರಾರ್ಧದಗ್ಧಾಸ್ಥಿ-ಮಜ್ಜಾಸಙ್ಘಟ್ಟಭೀಷಣೇ॥೮.

ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೊಬ್ಬು ಒರೆದು ಒಣಗಿದ ಮಣ್ಣಿನ ತುಂಡನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಬೂದಿ, ಸುಟ್ಟ ಎಲುಬು, ಮಜ್ಜೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿಕೊಂಡು ತುಂಬಾ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ಗೃಧ್ರ-ಗೋಮಾಯುನಾದಾರ್ತನಷ್ಟಕ್ಷುದ್ರವಿಹಙ್ಗಮೇ । ಚಿತಾಧೂಮಾತತಿರುಚಾ ನೀಲೀಕೃತದಿಗನ್ತರೇ॥೮.

ಗಿಡುಗು, ನರಿ ಇವುಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ಕಾಡು ತುಂಬಿದೆ, ಚಿಕ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಎಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ, ಚಿತೆಯ ಹೊಗೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸಿದೆ.