ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಅವಾಪ್ಯ ಚೇತನಾಂ ರಾಜಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಚ । ಪುನರ್ಮೋಹಂ ಸಮಾಪೇದೇ ಸ ಚ ಕ್ರೋಧಂ ಯಯೌ ಮುನಿಃ॥೮.

ಚೇತನವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಅವನು ಅಚೇತನನಾದನು, ಆಗ ಮುನಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡನು.

ಸ ಸಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ರಾಜಾನಂ ವಾಕ್ಯಮಾಹ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ದೀಯತಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾ ಸಾ ಮೇ ಯದಿ ಧರ್ಮಮವೇಕ್ಷಸೇ॥೮.

ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ರಾಜನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಹೀಗೆಂದನು: 'ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ನನ್ನ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಡು.'

ಸತ್ಯೇನಾರ್ಕಃ ಪ್ರತಪತಿ ಸತ್ಯೇ ತಿಷ್ಠತಿ ಮೇದಿನೀ । ಸತ್ಯಂ ಚೋಕ್ತಂ ಪರೋ ಧರ್ಮಃ ಸ್ವರ್ಗಃ ಸತ್ಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ॥೮.

ಸತ್ಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವೇ ಮಹಾ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಸ್ವರ್ಗವೂ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಶ್ವಮೇಧಸಹಸ್ರಂ ಚ ಸತ್ಯಂ ಚ ತುಲಯಾ ಧೃತಮ್ । ಅಶ್ವಮೇಧಸಹಸ್ರಾದ್ಧಿ ಸತ್ಯಮೇವ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ॥೮.

ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನೂ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ತೂಕ ಹಾಕಿದರೆ, ಸತ್ಯವೇ ಆ ಯಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಅಥವಾ ಕಿಂ ಮಮೈತೇನ ಸಾಮ್ನಾ ಪ್ರೋಕ್ತೇನ ಕಾರಣಮ್ । ಅನಾರ್ತ್ಯೇ ಪಾಪಸಙ್ಕಲ್ಪೇ ಕ್ರೂರೇ ಚಾನೃತವಾದಿನಿ॥೮.

ಅಥವಾ, ಇಂತಹ ಮೃದು ಮಾತು ನನಗೆ ಏನು ಉಪಯೋಗ? ದುಃಖದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾತಾಡುವವನಿಗೆ ಮಾತಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

ತ್ವಯಿ ರಾಜ್ಞಿ ಪ್ರಭವತಿ ಸದ್ಭಾವಃ ಶ್ರೂಯತಾಮಯಮ್ । ಅದ್ಯ ಮೇ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ರಾಜನ್ ನ ದಾಸ್ಯತಿ ಭವಾನ್ ಯದಿ॥೮.

ನೀನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದೆ, ಇದನ್ನು ಕೇಳು: ಇಂದು ನೀನು ನನಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ—

ಅಸ್ತಾಚಲಂ ಪ್ರಯಾತೇರ್ಽಕೇ ಶಪ್ಸ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ತತೋ ಧ್ರುವಮ್ । ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಯಯೌ ವಿಪ್ರೋ ರಾಜಾ ಚಾಸೀದ್ಭಯಾತುರಃ॥೮.

'ಸೂರ್ಯನು ಪಶ್ಚಿಮ ಪರ್ವತದ ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತವಾಗುವಾಗ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸುವೆನು; ಆಗ ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೋದನು, ರಾಜನು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದನು.

ಕಾನ್ದಿಗ್ಭೂತೋಽಧಮೋ ನಿಃ ಸ್ವೋ ನೃಶಂಸಧನಿನಾರ್ದಿತಃ । ಭಾರ್ಯಾಸ್ಯ ಭೂಯಃ ಪ್ರಾಹೇದಂ ಕ್ರಿಯತಾಂ ವಚನಂ ಮಮ॥೮.

ದುಃಖದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ಅವಮಾನಗೊಂಡು, ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹತಾಶನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ.'

ಮಾ ಶಾಪಾನಲನಿರ್ದಗ್ಧಃ ಪಞ್ಚತ್ವಮುಪಯಾಸ್ಯಸಿ । ಸ ತಥಾ ಚೋದ್ಯಮಾನಸ್ತು ರಾಜಾ ಪತ್ನ್ಯಾ ಪುನಃ ಪುನಃ॥೮.

'ಶಾಪದ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ನೀನು ನಾಶವಾಗಬೇಡ.' ಹೀಗೆ ಪತ್ನಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ—

ಪ್ರಾಹ ಭದ್ರೇ ಕರೋಮ್ಯೇಷ ವಿಕ್ರಯಂ ತವ ನಿರ್ಘೃಣಃ । ನೃಶಂಸೈರಪಿ ಯದ್ ಕರ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯಂ ತತ್ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ಸುಭದ್ರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮಾರಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಇದು ಕ್ರೂರವಾದರೂ ಸಹ. ಕ್ರೂರ ಹೃದಯರು ಕೂಡ ಮಾಡದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'

ಯದಿ ಮೇ ಶಕ್ಯತೇ ವಾಣೀ ವಕ್ತುಮೀದೃಕ್ ಸುದುರ್ವಚಃ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತೋ ಭಾರ್ಯಾಂ ಗತ್ವಾ ನಾಗರಮಾತುರಃ । ಬಾಷ್ಪಾಪಿಹಿತಕಣ್ಠಾಕ್ಷಸ್ತತೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್॥೮.

'ನಾನು ಇಂತಹ ಕಠಿಣ ಮಾತು ಹೇಳಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ...' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದುಃಖಭರಿತನಾದ ರಾಜನು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅವನ ಕಂಠವೂ ಕಣ್ಣೂ ಅಶ್ರುವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಹೀಗೆಂದನು.

; ರಾಜೋವಾಚ ಭೋ ಭೋ ನಾಗರಿಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಶೃಣುಧ್ವಂ ವಚನಂ ಮಮ । ಕಿಂ ಮಾಂ ಪೃಚ್ಛಥ ಕಸ್ತ್ವಂ ಭೋ ನೃಶಂಸೋಽಹಮಮಾನುಷಃ॥೮.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ನಾಗರಿಕರೆಲ್ಲರೂ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿರಿ. ಯಾರು ನಾನು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೀರಾ? ನಾನು ಕ್ರೂರ, ಮಾನವತ್ವವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ.'

ರಾಕ್ಷಸೋ ವಾತಿಕಠಿನಸ್ತತಃ ಪಾಪತರೋಽಪಿ ವಾ । ವಿಕ್ರೇತುಂ ದಯಿತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಯೋ ನ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಜಾಮ್ಯಹಮ್॥೮.

'ನಾನು ರಾಕ್ಷಸನಂತೆ, ಕಠಿಣ ಹೃದಯದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಪಾಪಿಯಾದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ಮಾರಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೂ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ.'

ಯದಿ ವಃ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಕಾರ್ಯಂ ದಾಸ್ಯಾ ಪ್ರಾಣೇಷ್ಟಯಾ ಮಮ । ಸ ಬ್ರೀವೀತು ತ್ವರಾಯುಕ್ತೋ ಯಾವತ್ ಸನ್ಧಾರಯಾಮ್ಯಹಮ್॥೮.

'ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ದಾಸಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಈಕೆಯನ್ನು ಬೇಕಾದರೆ, ಬೇಗನೆ ಹೇಳಿ. ನಾನು ಇನ್ನೂ ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿರುವಾಗಲೇ.'

; ಪಕ್ಷಿಣ ಊಚುಃ ಅಥ ವೃದ್ಧೋ ದ್ವಿಜಃ ಕಶ್ಚಿದಾಗತ್ಯಾಹ ನರಾಧಿಪಮ್ । ಸಮರ್ಪಯಸ್ವ ಮೇ ದಾಸೀಮಹಂ ಕ್ರೇತಾ ಧನಪ್ರದಃ॥೮.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ನೀನು ಅವಳನ್ನು ನನಗೆ ದಾಸಿಯಾಗಿ ಕೊಡು. ನಾನು ಖರೀದಿಸುವವನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಹಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.'

ಅಸ್ತಿ ಮೇ ವಿತ್ತಮಸ್ತೋಕಂ ಸುಕುಮಾರೀ ಚ ಮೇ ಪ್ರಿಯಾ । ಗೃಹಕರ್ಮ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಕರ್ತುಮಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಮೇ॥೮.

'ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವಿದೆ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ಮನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು.'

ಕರ್ಮಣ್ಯತಾ-ವಯೋ-ರೂಪ-ಶೀಲಾನಾಂ ತವ ಯೋಷಿತಃ । ಅನುರೂಪಮಿದಂ ವಿತ್ತಂ ಗೃಹಾಣಾರ್ಪಯ ಮೇಽಬಲಾಮ್॥೮.

'ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ, ವಯಸ್ಸು, ರೂಪ, ಸ್ವಭಾವ—allವನ್ನೂ ನೋಡಿ ಈ ಹಣ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು.'

ಏವಮುಕ್ತಸ್ಯ ವಿಪ್ರೇಣ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭೂಪತೇಃ । ವ್ಯದೀರ್ಯತ ಮನೋ ದುಃ ಖಾನ್ನ ಚೈನಂ ಕಿಞ್ಚಿದಬ್ರವೀತ್॥೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಿಂದ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ, ಅವನು ಏನೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತತಃ ಸ ವಿಪ್ರೋ ನೃಪತೇರ್ವಲ್ಕಲಾನ್ತೇ ದೃಢಂ ಧನಮ್ । ಬದ್ಧ್ವಾ ಕೇಶೇಷ್ವಥಾದಾಯ ನೃಪಪತ್ನೀಮಕರ್ಷಯತ್॥೮.

ನಂತರ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ಉಡುಪಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ರಾಜಪತ್ನಿಯ ಕೇಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.

ರುರೋದ ರೋಹಿತಾಶ್ವೋಽಪಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೃಷ್ಟಾಂ ತು ಮಾತರಮ್ । ಹಸ್ತೇನ ವಸ್ತ್ರಮಾಕರ್ಷನ್ ಕಾಕಪಕ್ಷಧರಃ ಶಿಶುಃ॥೮.

ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಕೂಡ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾಗೆಯ ರೆಕ್ಕೆಯಂತಿರುವ ಕೂದಲಿನ ಬಾಲಕನು ಕೈಯಿಂದ ಅವಳ ಉಡುಪನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ.

; ರಾಜಪತ್ನ್ಯುವಾಚ ಮುಞ್ಚಾರ್ಯ ಮುಞ್ಚ ತಾವನ್ಮಾಂ ಯಾವತ್ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಶಿಶುಮ್ । ದುರ್ಲಭಂ ದರ್ಶನಂ ತಾತ ಪುನರಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ॥೮.

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ಆಚಾರ್ಯರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನನ್ನು ಬಿಡಿ, ನಾನು ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನೋಡಲಿ. ಮಗನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಲು ನನಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.'

ಪಶ್ಯೈಹಿ ವತ್ಸ ಮಾಮೇವಂ ಮಾತರಂ ದಾಸ್ಯತಾಂ ಗತಾಮ್ । ಮಾಂ ಮಾ ಸ್ಪ್ರಾರ್ಕ್ಷೋ ರಾಜಪುತ್ರ ! ಅಸ್ಪೃಶ್ಯಾಹಂ ತವಾಧುನಾ॥೮.

ನೋಡು ಮಗನೇ, ನಾನು ಈಗ ದಾಸಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜಕುಮಾರ, ನೀನು ನನನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು, ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಮುಟ್ಟುವವರಲ್ಲ.

ತತಃ ಸ ಬಾಲಃ ಸಹಸಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೃಷ್ಟಾಂ ತು ಮಾತರಮ್ । ಸಮಭ್ಯಧಾವದಮ್ಬೇತಿ ರುದನ್ ಸಾಸ್ತ್ರಾವಿಲೇಕ್ಷಣಃ॥೮.

ಆ ಬಾಲಕನು ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ 'ಅಮ್ಮಾ!' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದ.

ತಮಾಗತಂ ದ್ವಿಜಃ ಕ್ರೋಧಾದ್ವಾಲಮಭ್ಯಾಹನತ್ ಪದಾ । ವದಂಸ್ತಥಾಪಿ ಸೋಽಮ್ಬೇತಿ ನೈವಾಮುಞ್ಚತ ಮಾತರಮ್॥೮.

ಆ ಬಾಲಕನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದ. ಆದರೂ ಆ ಬಾಲಕನು 'ಅಮ್ಮಾ!' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಡಲೇ ಇಲ್ಲ.

; ರಾಜಪತ್ನ್ಯುವಾಚ ಪ್ರಸಾದಂ ಕುರು ಮೇಂ ನಾಥ ಕ್ರೀಣೀಷ್ವೇಮಂ ಚ ಬಾಲಕಮ್ । ಕ್ರೀತಾಪಿ ನಾಹಂ ಭವತೋ ವಿನೈನಂ ಕಾರ್ಯಸಾಧಿಕಾ॥೮.

ಅವನ ಪತ್ನಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ಸ್ವಾಮೀ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಮಾಡಿ, ಈ ಮಗನನ್ನೂ ಕೂಡ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ. ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.'

ಇತ್ಥಂ ಮಮಾಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಯಾಃ ಪ್ರಸಾದಸುಮುಖೋ ಭವ । ಮಾಂ ಸಂಯೋಜಯ ಬಾಲೇನ ವತ್ಸೇನೇವ ಪಯಸ್ವಿನೀಮ್॥೮.

ನಾನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಿಸಿ; ಹಸುವನ್ನು ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತೆ, ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ.

; ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ಗೃಹ್ಯತಾಂ ವಿತ್ತಮೇತತ್ ತೇ ದೀಯತಾಂ ಬಾಲಕೋ ಮಮ । ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸೋರ್ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೈಃ ಕೃತಮೇವ ಹಿ ವೇತನಮ್ । ಶತಂ ಸಹಸ್ರಂ ಲಕ್ಷಂ ಚ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯಂ ತಥಾ ಪರೈಃ॥೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಮಗನನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ. ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಲೆ ನೂರಾದರೂ, ಸಾವಿರವಾದರೂ, ಲಕ್ಷವಾದರೂ, ಕೋಟಿಯಾದರೂ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.'

; ಪಕ್ಷಿಣ ಊಚುಃ ತಥೈವ ತಸ್ಯ ತದ್ವಿತ್ತಂ ಬದ್ಧ್ವೋತ್ತರಪಟೇ ತತಃ । ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಬಾಲಕಂ ಮಾತ್ರಾ ಸಹೈಕಸ್ಥಮಬನ್ಧಯತ್॥೮.

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ಆ ಹಣವನ್ನು ಮೇಲಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರು. ಮಗನನ್ನು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಕಟ್ಟಿ ಹೋದನು.'

ನೀಯಮಾನೌ ತು ತೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಾರ್ಯಾ-ಪುತ್ರೌ ಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ವಿಲಲಾಪ ಸುದುಃ ಖಾರ್ತೋ ನಿಃ ಶ್ವಸ್ಯೋಷ್ಣಂ ಪುನಃ ಪುನಃ॥೮.

ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ರಾಜನು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಸಿ ಉಸಿರೆಳೆದಂತೆ ಅಳಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.