ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ವಿಸೃಷ್ಟೌ ಸೃಷ್ಟಿರೂಪಾ ತ್ವಂ ಸ್ಥಿತಿರೂಪಾ ಚ ಪಾಲನೇ । ತಥಾ ಸಂಹೃತಿರೂಪಾನ್ತೇ ಜಗತೋಽಸ್ಯ ಜಗನ್ಮಯೇ॥೮೧.

ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿರೂಪಿಣಿ, ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿರೂಪಿಣಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಯರೂಪಿಣಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪವಳೇ.

ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಮಹಾಮೇಧಾ ಮಹಾಸ್ಮೃತಿಃ । ಮಹಾಮೋಹಾ ಚ ಭವತೀ ಮಹಾದೇವೀ ಮಹೇಶ್ವರೀ॥೮೧.

ನೀನು ಮಹಾ ವಿದ್ಯೆ, ಮಹಾ ಮಾಯೆ, ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿ, ಮಹಾ ಸ್ಮೃತಿ; ನೀನು ಮಹಾ ಮೋಹವೂ, ಮಹಾ ದೇವಿಯೂ, ಮಹಾ ಈಶ್ವರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ವಞ್ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಗುಣತ್ರಯವಿಭಾವಿನೀ । ಕಾಲರಾತ್ರಿರ್ಮಹಾರಾತ್ರಿರ್ಮೋಹರಾತ್ರಿಶ್ಚ ದಾರುಣಾ॥೮೧.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂಲವಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ನೀನೇ, ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವವಳು ನೀನೇ; ನೀನು ಕಾಲರಾತ್ರಿ, ಮಹಾರಾತ್ರಿ, ಮೋಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಯಾನಕ ರಾತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.

ತ್ವಂ ಶ್ರೀಸ್ತ್ವಮೀಶ್ವರೀ ತ್ವಂ ಹ್ರೀಸ್ತ್ವಂ ಬುದ್ಧಿರ್ಬೋಧಲಕ್ಷಣಾ । ಲಜ್ಜಾ ಪುಷ್ಟಿಸ್ತಥಾ ತುಷ್ಟಿಸ್ತ್ವಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಕ್ಷಾನ್ತಿರೇವ ಚ॥೮೧.

ನೀನು ಶ್ರೀ, ನೀನು ಈಶ್ವರಿ, ನೀನು ಲಜ್ಜೆ, ನೀನು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ; ನೀನು ನಾಚಿಕೆ, ಪೋಷಣೆ, ತೃಪ್ತಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.

ಖಡಿಗನೀ ಶೂಲಿನೀ ಘೋರಾ ಗದಿನೀ ಚಕ್ರಿಣೀ ತಥಾ । ಶಙ್ಖಿನೀ ಚಾಪಿನೀ ಬಾಣ-ಭುಶುಣ್ಡೀ ಪರಿಘಾಯುಧಾ॥೮೧.

ನೀನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದವಳು, ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದವಳು, ಭಯಂಕರಳಾದವಳು, ಗದೆಯನ್ನು, ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದವಳು; ನೀನು ಶಂಖ, ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣ, ಗುಂಡು, ಪರಿಘ ಎಂಬ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ಸೌಮ್ಯಾ ಸೌಮ್ಯತರಾಶೇಷ-ಸೌಮ್ಯೇಭ್ಯಸ್ತ್ವತಿಸುನ್ದರೀ । ಪರಾಪರಾಣಾಂ ಪರಮಾ ತ್ವಮೇವ ಪರಮೇಶ್ವರೀ॥೮೧.

ನೀನು ಸೌಮ್ಯಳೂ, ಎಲ್ಲ ಸೌಮ್ಯರಿಗಿಂತಲೂ ಮೃದುವಾದವಳೂ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರಳೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ; ಪರ ಮತ್ತು ಅಪರ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ ನೀನೇ.

ಯಚ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕ್ವಚಿದ್ವಸ್ತು ಸದಸದ್ವಾಖಿಲಾತ್ಮಿಕೇ । ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಯಾ ಶಿಕ್ತಿಃ ಸಾ ತ್ವಂ ಕಿಂ ಸ್ತೂಯತೇ ತದಾ॥೮೧.

ಯಾವುದೇ ವಸ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲದರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಳಾದ ನೀನು ಅದರ ಶಕ್ತಿ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಗಳಬಹುದು?

ಯಯಾ ತ್ವಯಾ ಜಗತ್ಸ್ತ್ರಷ್ಟಾ ಜಗತ್ಪಾತ್ಯತ್ತಿ ಯೋ ಜಗತ್ । ಸೋಽಪಿ ನಿದ್ರಾವಶಂ ನೀತಃ ಕಸ್ತ್ವಾಂ ಸ್ತೋತುಮಿಹೇಶ್ವರಃ॥೮೧.

ನಿನ್ನಿಂದಲೂ ಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ, ಸಂಹಾರಕ ಕೂಡ ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ದೇವಿಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಹೊಗಳಬಲ್ಲರು?

ವಿಷ್ಣುಃ ಶರೀರಗ್ರಹಣಮಹಾಮೀಶಾನ ಏವ ಚ । ಕಾರಿತಾಸ್ತೇ ಯತೋಽತಸ್ತ್ವಾಂ ಕಃ ಸ್ತೋತುಂ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಭವೇತ್॥೮೧.

ವಿಷ್ಣು, ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಮಹಾ ಈಶಾನನೂ ಕೂಡ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಹೊಗಳಲು ಶಕ್ತನಾಗಬಹುದು?

ಸಾ ತ್ವಮಿತ್ಥಂ ಪ್ರಭಾವೈಃ ಸ್ವೈರುದಾರೈರ್ದೇವಿ ಸಂಸ್ತುತಾ । ಮೋಹಯೈತೌ ದುರಾಧರ್ಷಾವಸುರೋ ಮಧುಕೈಟಭೌ॥೮೧.

ಈ ರೀತಿ ನಿನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಗಳಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಆ ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜಯಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯರಾದ ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸು.

ಪ್ರಬೋಧಞ್ಚ ಜಗತ್ಸ್ವಾಮೀ ನೀಯತಾಮಚ್ಯುತೋ ಲಘು । ಬೋಧಶ್ಚ ಕ್ರಿಯತಾಮಸ್ಯ ಹನ್ತುಮೇತೌ ಮಹಾಸುರೌ॥೮೧.

ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಾದ ಅಚ್ಯುತನು ಬೇಗ ಎಚ್ಚರವಾಗಲಿ, ಅವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗಲಿ, ಅವನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಿ.

ಋಷಿರುವಾಚ ಏವಂ ಸ್ತುತಾ ತದಾ ದೇವೀ ತಾಮಸೀ ತತ್ರ ವೇಧಸಾ । ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಬೋಧನಾರ್ಥಾಯ ನಿಹನ್ತುಂ ಮಧುಕೈಟಭೌ॥೮೧.

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಈ ರೀತಿ ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಕತ್ತಲೆ ರೂಪದ ದೇವಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿ ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು.

ನೇತ್ರಾಸ್ಯನಾಸಿಕಾ-ಬಾಹು-ಹೃದಯೇಭ್ಯಸ್ತಥೋರಸಃ । ನಿರ್ಗಮ್ಯ ದರ್ಶನೇ ತಸ್ಥೌ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಃ॥೮೧.

ಅಪ್ರಕಟ ಜನನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಣ್ಣು, ಬಾಯಿ, ಮೂಗು, ಕೈ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಎದೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಆ ದೇವಿ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಉತ್ತಸ್ಥೌ ಚ ಜಗನ್ನಾಥಸ್ತಯಾ ಮುಕ್ತೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ಏಕಾರ್ಣವೇಽಹಿಶಯನಾತ್ತತಃ ಸ ದದೃಶೇ ಚ ತೌ॥೮೧.

ಆಮೇಲೆ ಆ ದೇವಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಾದ ಜನಾರ್ದನನು ಏಕಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಹಿಶಯನದಿಂದ ಎದ್ದು, ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಮಧುಕೈಟಭೌ ದುರಾತ್ಮಾನಾವತಿವೀರ್ಯಪರಾಕ್ರಮೌ । ಕ್ರೋಧರಕ್ತೇಕ್ಷಣಾವತ್ತುಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಜನಿತೋದ್ಯಮೌ॥೮೧.

ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭರು ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು, ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಮುತ್ಥಾಯ ತತಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಯುಯುಧೇ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಃ । ಪಞ್ಚವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಬಾಹುಪ್ರಹರಣೋ ವಿಭುಃ॥೮೧.

ಆಮೇಲೆ ಭಗವಂತನಾದ ಹರಿಯು ಎದ್ದು, ತನ್ನ ಕೈಗಳೇ ಆಯುಧವಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಐದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.

ತಾವಪ್ಯತಿಬಲೋನ್ಮತ್ತೌ ಮಹಾಮಾಯಾವಿಮೋಹಿತೌ । ಉಕ್ತವನ್ತೌ ವರೋಽಸ್ಮತ್ತೋ ವ್ರಿಯತಾಮಿತಿ ಕೇಶವಮ್॥೮೧.

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅಪಾರ ಬಲದಿಂದ ಗರ್ವಿತರಾಗಿ, ಮಹಾಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಕೇಶವನಿಗೆ 'ನಮ್ಮಿಂದ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಭಗವಾನುವಾಚ ಭವನೇತಾಮದ್ಯ ಮೇ ತುಷ್ಟೌ ಮಮ ವಧ್ಯಾವುಭಾವಪಿ । ಕಿಮನ್ಯೇನ ವರೇಣಾತ್ರ ಏತಾವದ್ಧಿ ವೃತಂ ಮಮ॥೮೧.

ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಾ, ಇಂದು ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನಿಂದ ಸಂಹಾರವಾಗಲಿ. ಇನ್ನೇನು ವರ ಬೇಕು? ನನಗೆ ಇದೇ ಸಾಕು.

ಋಷಿರುವಾಚ ವಞ್ಚಿತಾಭ್ಯಾಮಿತಿ ತದಾ ಸರ್ವಮಾಪೋಮಯಂ ಜಗತ್ । ವಿಲೋಕ್ಯ ತಾಭ್ಯಾಂ ಗದಿತೋ ಭಗವಾನ್ ಕಮಲೇಕ್ಷಣಃ॥೮೧.

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ವಂಚಿತರಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸರ್ವ ಜಗತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಭಗವಂತನು ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಆವಾಂ ಜಹಿ ನ ಯತ್ರೋರ್ವೋ ಸಲಿಲೇನ ಪರಿಪ್ಲುತಾ । ಪ್ರೀತೌ ಸ್ವಸ್ತವ ಯುದ್ಧೇನ ಶ್ಲಾಘ್ಯಸ್ತ್ವಂ ಮೃತ್ಯುರಾವಯೋಃ॥೮೧.

ನೀನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮುಳುಗದಿರುವ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸಾಯೋಣ. ನೀನು ಶ್ಲಾಘನೀಯನು, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮರಣವೇ ಸರಿ.

ಋಷಿರುವಾಚ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಶಙ್ಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಭೃತಾ । ಕೃತ್ವಾ ಚಕ್ರೇಣ ವೈ ಚ್ಛಿನ್ನೇ ಜಘನೇ ಶಿರಸೀ ತಯೋಃ॥೮೧.

ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: 'ಹೌದು' ಎಂದು ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಚಕ್ರದಿಂದ ಅವರ ತಲೆಯೂ ಹಿಪ್‌ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

ಏವಮೇಷಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಂಸ್ತುತಾ ಸ್ವಯಮ್ । ಪ್ರಭಾವಮಸ್ಯಾ ದೇವ್ಯಾಸ್ತು ಭೂಯಃ ಶೃಣು ವದಾಮಿ ತೇ॥೮೧.

ಹೀಗೆ ಆ ದೇವಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಶಂಸಿತಳಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದಳು. ಈಗ ಆ ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೇಳು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಏಕಾಶೀತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಎಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.