ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಪಿತುಃ ಪತ್ನೀಮಮರ್ಯಾದಂ ಯನ್ಮಾಂ ತರ್ಜಯಸೇ ಪದಾ । ಭುವಿ ತಸ್ಮಾದಯಂ ಪದಾಸ್ತವಾದ್ಯೈವ ಪತಿಷ್ಯತಿ ॥ ೭೭.

ನೀನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಅಂದರೆ ನನ್ನನ್ನು, ಪಾದದಿಂದ ಬೆದರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂದೇ ನಿನ್ನ ಕಾಲು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಯಮಃ ಶಾಪಂ ಮಾತ್ರಾ ದತ್ತಂ ಭಯಾತುರಃ । ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ಪಿತರಂ ಪ್ರಾಹ ಪ್ರಣಿಪಾತಪುರಃ ಸರಮ್ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ತಾಯಿಯ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಯಮನು ಭಯದಿಂದ ಪಿತೃದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಯಮ ಉವಾಚ ತಾತೈತನ್ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ನ ದೃಷ್ಟಮಿತಿ ಕೇನಚಿತ್ । ಮಾತಾ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಶಾಪಂ ಪುತ್ರೇ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ॥ ೭೭.

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು: ತಂದೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದದ್ದು; ಯಾರೂ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಮಮತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದಳು.

ಯಥಾ ಮನುರ್ಮಮಾಚಷ್ಟೇ ನೇಯಂ ಮತಾ ತಥಾ ಮಮ । ವಿಗುಣೇಷ್ವಪಿ ಪುತ್ರೇಷು ನ ಮಾತಾ ವಿಗುಣಾ ಭವೇತ್ ॥ ೭೭.

ಮನುವು ಹೇಳಿದಂತೆ, ನನಗೂ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದೋಷ ಇದ್ದರೂ ತಾಯಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದೋಷವಿಲ್ಲ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಯಮಸ್ಯೈತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಗವಾಂಸ್ತಿಮಿರಾಪಹಃ । ಛಾಯಾಸಂಜ್ಞಾಂ ಸಮಾಹೂಯ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕ್ವ ಗತೇತಿ ಸಾ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಯಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೇವರು, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು, ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಎಲ್ಲಿ ಹೋದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಸಾ ಚಾಹ ತನಯಾ ತ್ವಷ್ಟುರಹಂ ಸಂಜ್ಞಾ ವಿಭಾವಸೋ । ಪತ್ನೀ ತವ ತ್ವಯಾಪತ್ಯಾನ್ಯೇತಾನಿ ಜನಿತಾನಿ ಮೇ ॥ ೭೭.

ಅವಳು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: ನಾನು ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮಗಳು ಸಂಜ್ಞೆ, ವಿವಸ್ವಂತನ ಪತ್ನಿ; ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಇತ್ಥಂ ವಿವಸ್ವತಃ ಸಾ ತು ಬಹುಶಃ ಪೃಚ್ಛತೋ ಯದಾ । ನಾಚಚಕ್ಷೇ ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಭಾಸ್ವಾಂಸ್ತಾಂ ಶಪ್ತುಮುದ್ಯತಃ ॥ ೭೭.

ವಿವಸ್ವಂತನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳಿದರೂ ಅವಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಭಾಸ್ಕರನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ತತಃ ಸಾ ಕಥಯಾಮಾಸ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ವಿವಸ್ವತಃ । ವಿದಿತಾರ್ಥಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ ಜಗಾಮ ತ್ವಷ್ಟುರಾಲಯಮ್ ॥ ೭೭.

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವಸ್ವಂತನಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ದೇವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.

ತತಃ ಸ ಪೂಜಯಾಮಾಸ ತದಾ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪೂಜಿತಮ್ । ಭಾಸ್ವನ್ತಂ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಿಜಗೇಹಮುಪಾಗತಮ್ ॥ ೭೭.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಭಾಸ್ಕರನು, ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

ಸಂಜ್ಞಾಂ ಪೃಷ್ಟಸ್ತದಾ ತಸ್ಮೈ ಕಥಯಾಮಾಸ ವಿಶ್ವಕೃತ್ । ಆಗತೈವೇಹ ಮೇ ವೇಶ್ಮ ಭವತಃ ಪ್ರೇಷಿತೇತಿ ವೈ ॥ ೭೭.

ಸಂಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಂಜ್ಞೆ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.'

ದಿವಾಕರಃ ಸಮಾಧಿಸ್ಥೋ ವಡವಾರೂಪಧಾರಿಣೀಮ್ । ತಪಶ್ಚರನ್ತೀಂ ದದೃಶೇ ಉತ್ತರೇಷು ಕುರುಷ್ವಥ ॥ ೭೭.

ಸೂರ್ಯನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಕುರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು.

ಸೌಮ್ಯಮೂರ್ತಿಃ ಶುಭಾಕಾರೋ ಮಮ ಭರ್ತಾ ಭವೇದಿತಿ । ಅಭಿಸನ್ಧಿಞ್ಚ ತಪಸೋ ಬುಬುಧೇಽಸ್ಯಾ ದಿವಾಕರಃ ॥ ೭೭.

ನನ್ನ ಗಂಡನು ಮೃದು ಸ್ವರೂಪವೂ, ಶುಭವಾದ ರೂಪವೂ ಹೊಂದಿರಲಿ ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅವಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಅರಿತನು.

ಶಾತನಂ ತೇಜಸೋ ಮೇಽದ್ಯ ಕ್ರಿಯತಾಮಿತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ । ತಞ್ಚಾಹ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಂ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಃ ಪಿತರಂ ದ್ವಿಜ ॥ ೭೭.

ಭಾಸ್ಕರನು, ಸಂಜ್ಞೆಯ ತಂದೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ, 'ಇಂದು ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಸಂವತ್ಸರಭ್ರಮೇಸ್ತಸ್ಯ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಕರವೇಸ್ತತಃ । ತೇಜಸಃ ಶಾತನಞ್ಚಕ್ರೇ ಸ್ತೂಯಮಾನಶ್ಚ ದೈವತೈಃ ॥ ೭೭.

ಒಂದು ವರ್ಷ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು, ದೇವತೆಗಳು ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದನು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಸೂರ್ಯತನಯೋ ಯೋ ಮನುಃ ಕಥ್ಯತೇಽಷ್ಟಮಃ । ನಿಶಾಮಯ ತದುತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ ಗದತೋ ಮಮ॥೮೧.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಎಂಟನೇ ಮನುವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಮಗ ಸಾವರ್ಣಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.

ಮಹಾಮಾಯಾನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾಧಿಪಃ । ಸ ಬಭೂವ ಮಹಾಭಾಗಃ ಸಾವರ್ಣಿಸ್ತನಯೋ ರವೇಃ॥೮೧.

ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಸ್ವಾರೋಚಿಷೇಽನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಚೈತ್ರವಂಶಸಮುದ್ಭವಃ । ಸುರಥೋ ನಾಮ ರಾಜಾಭೂತ್ ಸಮಸ್ತೇ ಕ್ಷಿತಿಮಣ್ಡಲೇ॥೮೧.

ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಚೈತ್ರವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸುರಥನಾಮಕ ರಾಜನು, ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯ ಪಾಲಯತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಜಾಃ ಪುತ್ರಾನಿವೌರಸಾನ್ । ಬಭೂವುಃ ಶತ್ರವೋ ಭೂಪಾಃ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿನಸ್ತಥಾ॥೮೧.

ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳು ಉದಯಿಸಿದರು—ಅವರು ಅವನ ವಂಶವನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ರಾಜರು.

ತಸ್ಯ ತೈರಭವದ್ ಯುದ್ಧಮತಿಪ್ರಬಲದಣ್ಡಿನಃ । ನ್ಯೂನೈರಪಿ ಸ ತೈರ್ಯುದ್ಧೇ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಭಿರ್ಜಿತಃ॥೮೧.

ಅವನಿಗೆ ಆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಅವರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

ತತಃ ಸ್ವಪುರಮಾಯಾತೋ ನಿಜದೇಶಾಧಿಪೋಽಭವತ್ । ಆಕ್ರಾನ್ತಃ ಸ ಮಹಾಭಾಗಸ್ತೈಸ್ತದಾ ಪ್ರಬಲಾರಿಭಿಃ॥೮೧.

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ತನ್ನ ದೇಶದ ಒಡೆಯನಾದನು. ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ಶತ್ರುಗಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅಮಾತ್ಯೈರ್ಬಲಿಭಿರ್ದುಷ್ಟೈರ್ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮಭಿಃ । ಕೋಷೋ ಬಲಞ್ಚಾಪಹೃತಂ ತತ್ರಾಪಿ ಸ್ವಪುರೇ ತತಃ॥೮೧.

ಅವನ ಊರಲ್ಲೇ, ಅವನ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಲವಂತರೂ ದುಷ್ಟರೂ ಆದ ಅಮಾತ್ಯರು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಅವನ ಧನಕೋಶವನ್ನೂ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು.

ತತೋ ಮೃಗಯಾವ್ಯಾಜೇನ ಹೃತಸ್ವಾಮ್ಯಃ ಸ ಭುಪತಿಃ । ಏಕಾಕೀ ಹಯಮಾರುಹ್ಯ ಜಗಾಮ ಗಹನಂ ವನಮ್॥೮೧.

ಆಮೇಲೆ, ಬೇಟೆಗೆ ಹೋಗುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಒಬ್ಬನೇ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಸ ತತ್ರಾಶ್ರಮಮದ್ರಾಕ್ಷೀದ್ ದ್ವಿಜವರ್ಯಸ್ಯ ಮೇಧಸಃ । ಪ್ರಶಾನ್ತಶ್ವಾಪದಾಕೀರ್ಣಂ ಮುನಿಶ್ಷ್ಯೋಪಶೋಭಿತಮ್॥೮೧.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೇಧಸ ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇರದೆ, ಮುನಿಯವರೂ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರೂ ಇದ್ದರು.

ತಸ್ಥೌ ಕಞ್ಚಿತ್ ಸ ಕಾಲಞ್ಚ ಮುನಿನಾ ತೇನ ಸತ್ಕೃತಃ । ಇತಶ್ಚೈತಶ್ಚ ವಿಚರಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಮುನಿವರಾಶ್ರಮೇ॥೮೧.

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ಉಳಿದು, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯಿಂದ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದೊಳಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಸೋಽಚಿನ್ತಯತ್ ತದಾ ತತ್ರ ಮಮತ್ವಾಕೃಷ್ಟಚೇತನಃ । ಮತ್ಪೂರ್ವೈಃ ಪಾಲಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ಮಯಾ ಹೀನಂ ಪುರಂ ಹಿ ತತ್ । ಮದ್ಭೃತ್ಯೈಸ್ತೈರಸದ್ವೃತ್ತೈರ್ಧರ್ಮತಃ ಪಾಲ್ಯತೇ ನ ವಾ॥೮೧.

ಅಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಹೀಗೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದನು: 'ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರೂ ನಾನೂ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಊರು ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ಸೇವಕರು ಕೆಟ್ಟ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ, ಧರ್ಮದಂತೆ ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.'

ನ ಜಾನೇ ಸ ಪ್ರಧಾನೋ ಮೇ ಶೂರಹಸ್ತೀ ಸದಾಮದಃ । ಮಮ ವೈರಿವಶಂ ಯಾತಃ ಕಾನ್ ಭೋಗಾನುಪಲಪ್ಸ್ಯತೇ॥೮೧.

‘ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾನಿಯು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಸದಾ ಗರ್ವದಿಂದಿರುವ ಆನೆಚೇತನ, ಈಗ ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಯಾವ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು.’

ಯೇ ಮಮಾನುಗತಾ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಸಾದಧನಭೋಜನೈಃ । ಅನುವೃತ್ತಿಂ ಧ್ರುವಂ ತೇಽದ್ಯ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯನ್ಯಮಹೀಭೃತಾಮ್॥೮೧.

‘ಯಾರು ಸದಾ ನನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹ, ಧನ, ಊಟವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು, ಅವರು ಈಗ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬೇರೆ ರಾಜರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.’

ಅಸಮ್ಯಗ್ವ್ಯಯಶೀಲೈಸ್ತೈಃ ಕುರ್ವದ್ಭಿಃ ಸತತಂ ವ್ಯಯಮ್ । ಸಂಚಿತಃ ಸೋಽತಿದುಃ ಖೇನ ಕ್ಷಯಂ ಕೋಶೋ ಗಮಿಷ್ಯತಿ॥೮೧.

‘ಅವರು ಸದಾ ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧನಕೋಶ ಶೀಘ್ರವೇ ಖಾಲಿಯಾಗಬಹುದು.’

ಏತಚ್ಚಾನ್ಯಚ್ಚ ಸತತಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ತತ್ರ ವಿಪ್ರಾಶ್ರಮಾಭ್ಯಾಸೇ ವೈಶ್ಯಮೇಕಂ ದದರ್ಶ ಸಃ॥೮೧.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಇದನ್ನೂ ಬೇರೆ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ನಿರಂತರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬ ವೈಶ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದನು.