ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಬಾನ್ಧವೇಷು ಚಿರಂ ವಾಸೋ ನಾರೀಣಾಂ ನ ಯಶಸ್ಕರಃ । ಮನೋರಥೋ ಬಾನ್ಧವಾನಾಂ ನಾರ್ಯಾ ಭರ್ತೃಗೃಹೇ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೭೭.

'ಮಹಿಳೆಯರು ಬಂಧುಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ; ಬಂಧುಗಳ ಆಸೆ ಎಂದರೆ ಹೆಂಗಸು ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದು.'

ಸಾ ತ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಾಥೇನ ಭರ್ತ್ರಾ ಸೂರ್ಯೇಣ ಸಙ್ಗತಾ । ಪಿತೃಗೇಹೇ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ವಸ್ತುಂ ನಾರ್ಹಸಿ ಪುತ್ರಿಕೇ ॥ ೭೭.

'ಮಗಳೆ, ನೀನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸೂರ್ಯನ ಜೊತೆ ಸೇರಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.'

ಸಾ ತ್ವಂ ಭರ್ತೃಗೃಹಂ ಗಚ್ಛ ತುಷ್ಟೋಽಹಂ ಪೂಜಿತಾಸಿ ಮೇ । ಪುನರಾಗಮನಂ ಕಾರ್ಯಂ ದರ್ಶನಾಯ ಶುಭೇ ಮಮ ॥ ೭೭.

'ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು; ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ನನಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದ್ದೀಯೆ. ಆದರೆ ಪುನಃ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಮರಳಿ ಬಾ, ಶುಭವಾಗಲಿ.'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಸಾ ತದಾ ಪಿತ್ರಾ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಚ ಸಾ ಮುನೇ । ಸಂಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಜಗಾಮಾಥೋತ್ತರಾನ್ ಕುರೂನ್ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ತಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆಕೆ 'ಹೌದು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ, ತಂದೆಯನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಂದಿಸಿ, ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.

ಸೂರ್ಯತಾಪಮನಿಚ್ಛನ್ತೀ ತೇಜಸಸ್ತಸ್ಯ ಬಿಭ್ಯತೀ । ತಪಶ್ಚಚಾರ ತತ್ರಾಪಿ ವಡವಾರೂಪಧಾರಿಣೀ ॥ ೭೭.

ಸೂರ್ಯನ ತಾಪವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸದೆ, ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಆಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ಉಳಿದಳು.

ಸಂಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಮನ್ವಾನೋ ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಮಹಸ್ಪತಿಃ । ಜನಯಾಮಾಸ ತನಯೌ ಕನ್ಯಾಞ್ಚೈಕಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ॥ ೭೭.

ಅವಳು ಸಂಜ್ಞೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರವಾದ ಮಗಳನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟನು.

ಛಾಯಾಸಂಜ್ಞಾ ತ್ವಪತ್ಯೇಷು ಯಥಾ ಸ್ವೇಷ್ವತಿವತ್ಸಲಾ । ತಥಾ ನ ಸಂಜ್ಞಾಕನ್ಯಾಯಾಂ ಪುತ್ರಯೋಶ್ಚಾನ್ವವರ್ತತ ॥ ೭೭.

ಛಾಯೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೆ ವರ್ತಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಲಾಲನಾದ್ಯುಪಭೋಗೇಷು ವಿಶೇಷಮನುವಾಸರಮ್ । ಮನುಸ್ತತ್ಕ್ಷಾನ್ತವಾನಸ್ಯ ಯಮಸ್ತಸ್ಯಾ ನ ಚಕ್ಷಮೇ ॥ ೭೭.

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಲಾಲನೆ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮನುವು ಸಹನೆ ತೋರಿದನು, ಆದರೆ ಯಮನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತಾಡನಾಯ ಚ ವೈ ಕೋಪಾತ್ಪಾದಸ್ತೇನ ಸಮುದ್ಯತಃ । ತಸ್ಯಾಃ ಪುನಃ ಕ್ಷಾನ್ತಿಮತಾ ನ ತು ದೇಹೇ ನಿಪಾತಿತಃ ॥ ೭೭.

ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಯಮನು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ಆದರೆ ಅವಳು ಕ್ಷಮಾಶೀಲಳಾಗಿ, ಆ ಕಾಲು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ತಡೆಯಿತು.

ತತಃ ಶಶಾಪ ತಂ ಕೋಪಾಚ್ಛಾಯಾಸಂಜ್ಞಾ ಯಮಂ ದ್ವಿಜ । ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪ್ರಸ್ಫುರಮಾಣೌಷ್ಠೀ ವಿಚಲತ್ಪಾಣಿಪಲ್ಲವಾ ॥ ೭೭.

ಆಗ ಛಾಯಾದೇವಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ನಡುಗುತ್ತಾ, ಕೈಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಯಮಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಶಾಪಿಸಿದಳು, ಮಹರ್ಷೇ.

ಪಿತುಃ ಪತ್ನೀಮಮರ್ಯಾದಂ ಯನ್ಮಾಂ ತರ್ಜಯಸೇ ಪದಾ । ಭುವಿ ತಸ್ಮಾದಯಂ ಪದಾಸ್ತವಾದ್ಯೈವ ಪತಿಷ್ಯತಿ ॥ ೭೭.

ನೀನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಅಂದರೆ ನನ್ನನ್ನು, ಪಾದದಿಂದ ಬೆದರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂದೇ ನಿನ್ನ ಕಾಲು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಯಮಃ ಶಾಪಂ ಮಾತ್ರಾ ದತ್ತಂ ಭಯಾತುರಃ । ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ಪಿತರಂ ಪ್ರಾಹ ಪ್ರಣಿಪಾತಪುರಃ ಸರಮ್ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ತಾಯಿಯ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಯಮನು ಭಯದಿಂದ ಪಿತೃದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಯಮ ಉವಾಚ ತಾತೈತನ್ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ನ ದೃಷ್ಟಮಿತಿ ಕೇನಚಿತ್ । ಮಾತಾ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಶಾಪಂ ಪುತ್ರೇ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ॥ ೭೭.

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು: ತಂದೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದದ್ದು; ಯಾರೂ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಮಮತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದಳು.

ಯಥಾ ಮನುರ್ಮಮಾಚಷ್ಟೇ ನೇಯಂ ಮತಾ ತಥಾ ಮಮ । ವಿಗುಣೇಷ್ವಪಿ ಪುತ್ರೇಷು ನ ಮಾತಾ ವಿಗುಣಾ ಭವೇತ್ ॥ ೭೭.

ಮನುವು ಹೇಳಿದಂತೆ, ನನಗೂ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದೋಷ ಇದ್ದರೂ ತಾಯಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದೋಷವಿಲ್ಲ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಯಮಸ್ಯೈತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಗವಾಂಸ್ತಿಮಿರಾಪಹಃ । ಛಾಯಾಸಂಜ್ಞಾಂ ಸಮಾಹೂಯ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕ್ವ ಗತೇತಿ ಸಾ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಯಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೇವರು, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು, ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಎಲ್ಲಿ ಹೋದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಸಾ ಚಾಹ ತನಯಾ ತ್ವಷ್ಟುರಹಂ ಸಂಜ್ಞಾ ವಿಭಾವಸೋ । ಪತ್ನೀ ತವ ತ್ವಯಾಪತ್ಯಾನ್ಯೇತಾನಿ ಜನಿತಾನಿ ಮೇ ॥ ೭೭.

ಅವಳು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: ನಾನು ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮಗಳು ಸಂಜ್ಞೆ, ವಿವಸ್ವಂತನ ಪತ್ನಿ; ಈ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಇತ್ಥಂ ವಿವಸ್ವತಃ ಸಾ ತು ಬಹುಶಃ ಪೃಚ್ಛತೋ ಯದಾ । ನಾಚಚಕ್ಷೇ ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಭಾಸ್ವಾಂಸ್ತಾಂ ಶಪ್ತುಮುದ್ಯತಃ ॥ ೭೭.

ವಿವಸ್ವಂತನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳಿದರೂ ಅವಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಭಾಸ್ಕರನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ತತಃ ಸಾ ಕಥಯಾಮಾಸ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ವಿವಸ್ವತಃ । ವಿದಿತಾರ್ಥಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ ಜಗಾಮ ತ್ವಷ್ಟುರಾಲಯಮ್ ॥ ೭೭.

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವಸ್ವಂತನಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ದೇವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.

ತತಃ ಸ ಪೂಜಯಾಮಾಸ ತದಾ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪೂಜಿತಮ್ । ಭಾಸ್ವನ್ತಂ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಿಜಗೇಹಮುಪಾಗತಮ್ ॥ ೭೭.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಭಾಸ್ಕರನು, ತ್ವಷ್ಟೃನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

ಸಂಜ್ಞಾಂ ಪೃಷ್ಟಸ್ತದಾ ತಸ್ಮೈ ಕಥಯಾಮಾಸ ವಿಶ್ವಕೃತ್ । ಆಗತೈವೇಹ ಮೇ ವೇಶ್ಮ ಭವತಃ ಪ್ರೇಷಿತೇತಿ ವೈ ॥ ೭೭.

ಸಂಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಂಜ್ಞೆ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.'

ದಿವಾಕರಃ ಸಮಾಧಿಸ್ಥೋ ವಡವಾರೂಪಧಾರಿಣೀಮ್ । ತಪಶ್ಚರನ್ತೀಂ ದದೃಶೇ ಉತ್ತರೇಷು ಕುರುಷ್ವಥ ॥ ೭೭.

ಸೂರ್ಯನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಕುರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು.

ಸೌಮ್ಯಮೂರ್ತಿಃ ಶುಭಾಕಾರೋ ಮಮ ಭರ್ತಾ ಭವೇದಿತಿ । ಅಭಿಸನ್ಧಿಞ್ಚ ತಪಸೋ ಬುಬುಧೇಽಸ್ಯಾ ದಿವಾಕರಃ ॥ ೭೭.

ನನ್ನ ಗಂಡನು ಮೃದು ಸ್ವರೂಪವೂ, ಶುಭವಾದ ರೂಪವೂ ಹೊಂದಿರಲಿ ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅವಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂರ್ಯನು ಅರಿತನು.

ಶಾತನಂ ತೇಜಸೋ ಮೇಽದ್ಯ ಕ್ರಿಯತಾಮಿತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ । ತಞ್ಚಾಹ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಂ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಃ ಪಿತರಂ ದ್ವಿಜ ॥ ೭೭.

ಭಾಸ್ಕರನು, ಸಂಜ್ಞೆಯ ತಂದೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ, 'ಇಂದು ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಸಂವತ್ಸರಭ್ರಮೇಸ್ತಸ್ಯ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಕರವೇಸ್ತತಃ । ತೇಜಸಃ ಶಾತನಞ್ಚಕ್ರೇ ಸ್ತೂಯಮಾನಶ್ಚ ದೈವತೈಃ ॥ ೭೭.

ಒಂದು ವರ್ಷ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು, ದೇವತೆಗಳು ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದನು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಸೂರ್ಯತನಯೋ ಯೋ ಮನುಃ ಕಥ್ಯತೇಽಷ್ಟಮಃ । ನಿಶಾಮಯ ತದುತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ ಗದತೋ ಮಮ॥೮೧.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಎಂಟನೇ ಮನುವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಮಗ ಸಾವರ್ಣಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ.

ಮಹಾಮಾಯಾನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ಮನ್ವನ್ತರಾಧಿಪಃ । ಸ ಬಭೂವ ಮಹಾಭಾಗಃ ಸಾವರ್ಣಿಸ್ತನಯೋ ರವೇಃ॥೮೧.

ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ಸ್ವಾರೋಚಿಷೇಽನ್ತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಚೈತ್ರವಂಶಸಮುದ್ಭವಃ । ಸುರಥೋ ನಾಮ ರಾಜಾಭೂತ್ ಸಮಸ್ತೇ ಕ್ಷಿತಿಮಣ್ಡಲೇ॥೮೧.

ಹಿಂದಿನ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಚೈತ್ರವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸುರಥನಾಮಕ ರಾಜನು, ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯ ಪಾಲಯತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಜಾಃ ಪುತ್ರಾನಿವೌರಸಾನ್ । ಬಭೂವುಃ ಶತ್ರವೋ ಭೂಪಾಃ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿನಸ್ತಥಾ॥೮೧.

ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳು ಉದಯಿಸಿದರು—ಅವರು ಅವನ ವಂಶವನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ರಾಜರು.

ತಸ್ಯ ತೈರಭವದ್ ಯುದ್ಧಮತಿಪ್ರಬಲದಣ್ಡಿನಃ । ನ್ಯೂನೈರಪಿ ಸ ತೈರ್ಯುದ್ಧೇ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಭಿರ್ಜಿತಃ॥೮೧.

ಅವನಿಗೆ ಆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಅವರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.