ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಇಷ್ಟೈರ್ದಾರೈಸ್ತಥಾ ಪುತ್ರೈರ್ಬನ್ಧುಭಿರ್ವಾ ಕದಾಚನ । ವಿಯೋಗೋ ನಾಸ್ಯ ಭವಿತಾ ಶೃಣ್ವತಃ ಪಠತೋಽಪಿ ವಾ ॥ ೭೨.

ಯಾರು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಓದುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾದ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಾಗುವದು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯ ಮನ್ವನ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ! ವದತೋ ಮೇ ನಿಶಾಮಯ । ಶ್ರೂಯತಾಂ ತತ್ರ ಯಶ್ಚೇನ್ದ್ರೋ ಯೇ ಚ ದೇವಾಸ್ತಥರ್ಷಯಃ ॥ ೭೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಈಗ ಅವನ ಮನ್ವಂತರದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವಾಗ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು; ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದ, ಯಾರು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಾರು ಋಷಿಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.

ಮಾರ್ತಣ್ಡ ರಸ್ಯವೇರ್ಭಾರ್ಯಾ ತನಯಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಃ । ಸಂಜ್ಞಾ ನಾಮ ಮಹಾಭಾಗ ತಸ್ಯಾಂ ಭಾನುರಜೀಜನತ್ ॥ ೭೭.

ರಶಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಮಾರ್ತಂಡನಿಗೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮಗಳಾದ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಪತ್ನಿಯಿದ್ದಳು; ಆಕೆಯೊಳಗೆ ಭಾನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಮನುಂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಯಶಸಮನೇಕಜ್ಞಾನಪಾರಗಮ್ । ವಿವಸ್ವತಃ ಸುತೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವೈವಸ್ವತಸ್ತು ಸಃ ॥ ೭೭.

ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗನು ಅನೇಕ ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮನುವಾಗಿದ್ದನು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ವೈವಸ್ವತನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಜ್ಞಾ ಚ ರವಿಣಾ ದೃಷ್ಟಾ ನಿಮೀಲಯತಿ ಲೋಚನೇ । ಯತಸ್ತತಃ ಸರೋಷೋರ್ಽಕಃ ಸಂಜ್ಞಾಂ ನಿಷ್ಠುರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೭೭.

ಸಂಜ್ಞೆ, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸೂರ್ಯನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಆಕೆಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಮಯಿ ದೃಷ್ಟೇ ಸದಾ ಯಸ್ಮಾತ್ಕುರುಷೇ ನೇತ್ರಸಂಯಮಮ್ । ತಸ್ಮಾಜ್ಜನಿಷ್ಯಸೇ ಮೂಢೇ ಪ್ರಜಾಸಂಯಮನಂ ಯಮಮ್ ॥ ೭೭.

ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ, ನೀನು ಮೂರ್ಖಳೇ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯಮನನ್ನು ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ತತಃ ಸಾ ಚಪಲಾಂ ದೃಷ್ಟಿಂ ದೇವೀ ಚಕ್ರೇ ಭಯಾಕುಲಾ । ವಿಲೋಲಿತದೃಶಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುನರಾಹ ಚ ತಾಂ ರವಿಃ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆಗ ಭಯದಿಂದ ದೇವಿಯಾದ ಸಂಜ್ಞೆ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಂಚಲಗೊಳಿಸಿದಳು; ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಲೋಲಿತಾ ದೃಷ್ಟಿರ್ಮಯಿ ದೃಷ್ಟೇ ತ್ವಯಾಧುನಾ । ತಸ್ಮಾದ್ವಿಲೋಲಾಂ ತನಯಾಂ ನದೀಂ ತ್ವಂ ಪ್ರಸವಿಷ್ಯಸಿ ॥ ೭೭.

ಈಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕಣ್ಣು ಚಂಚಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೀನು ಚಂಚಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನದಿಯಾದ ಮಗಳನ್ನು ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ತತಸ್ತಸ್ಯಾನ್ತು ಸಂಜಜ್ಞೇ ಭರ್ತೃಶಾಪೇನ ತೇನ ವೈ । ಯಮಶ್ಚ ಯಮುನಾ ಚೇಯಂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಾ ಸುಮಹಾನದೀ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆಕೆಗೆ ಗಂಡನ ಶಾಪದಿಂದ ಯಮನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾನದಿಯಾದ ಯಮುನೆಯು ಹುಟ್ಟಿದರು.

ಸಾಪಿ ಸಂಜ್ಞಾ ರವೇಸ್ತೇಜಃ ಸೇಹೇ ದುಃ ಖೇನ ಭಾಮಿನೀ । ಅಸಹನ್ತೀ ಚ ಸಾ ತೇಜಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವೈ ತದಾ ॥ ೭೭.

ಆ ಭಾಮಿನಿಯಾದ ಸಂಜ್ಞೆ ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಳು; ಆದರೆ ಆ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತಾಳಲಾಗದೆ ಆಕೆ ಯೋಚನೆಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.

ಕಿಙ್ಕರೋಮಿ ಕ್ವ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಕ್ವ ಗತಾಯಾಶ್ಚ ನಿರ್ವೃತಿಃ । ಭವೇನ್ಮಮ ಕಥಂ ಭರ್ತಾ ಕೋಪಮರ್ಕಶ್ಚ ನೈಷ್ಯತಿ ॥ ೭೭.

ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ನನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕೋಪ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾಡಬಹುದು?

ಇತಿ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ಬಹುಧಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತಾ ತದಾ । ಬಹು ಮೇನೇ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪಿತೃಸಂಶ್ರಯಮೇವ ಸಾ ॥ ೭೭.

ಅವನವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಪುತ್ರಿ, ಪುಣ್ಯವಂತಿಯಾದಳು, ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಯವೇ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.

ತತಃ ಪಿತೃಗೃಹೇ ಗನ್ತುಂ ಕೃತಬುದ್ಧಿರ್ಯಶಸ್ವಿನೀ । ಛಾಯಾಮಯೀಮಾತ್ಮತನುಂ ನಿರ್ಮಮೇ ದಯಿತಾಂ ರವೇಃ ॥ ೭೭.

ಆಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪಿತೃಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀ, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಒಂದು ಛಾಯಾರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು.

ತಾಞ್ಚೋವಾಚ ತ್ವಯಾ ವೇಶ್ಮನ್ಯತ್ರ ಭಾನೋರ್ಯಥಾ ಮಯಾ । ತಥಾ ಸಮ್ಯಗಪತ್ಯೇಷು ವರ್ತಿತವ್ಯಂ ಯಥಾ ರವೌ ॥ ೭೭.

ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ನಾನು ಭಾನುನ ಮನೆದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಿದ್ದೆವೋ, ನೀನು ಕೂಡ ಅವನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ನೀನು ವರ್ತಿಸಬೇಕು.'

ಪೃಷ್ಟಯಾಪಿ ನ ವಾಚ್ಯನ್ತೇ ತಥೈತದ್ಗಮನಂ ಮಮ । ಸೈವಾಸ್ಮಿ ನಾಮ ಸಂಜ್ಞೇತಿ ವಾಚ್ಯಮೇತತ್ಸದಾ ವಚಃ ॥ ೭೭.

'ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೂ, ನನ್ನ ಈ ಹೋದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು; ಯಾವಾಗಲೂ ನಾನು ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು.'

ಛಾಯಸಂಜ್ಞೋವಾಚ ಆಕೇಶಗ್ರಹಣಾದ್ದೇವಿ ! ಆಶಾಪಾಚ್ಚ ವಚಸ್ತವ । ಕರಿಷ್ಯೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವೃತ್ತನ್ತು ಶಾಪಕರ್ಷಣಾತ್ ॥ ೭೭.

ಛಾಯೆ ಎಂಬವಳು ಹೇಳಿದಳು: 'ದೇವಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಕೂದಲು ಹಿಡಿದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಂತೆ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಶಾಪದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದಾಗ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.'

ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಸಾ ತದಾ ದೇವೀ ಜಗಾಮ ಭವನಂ ಪಿತುಃ । ದದರ್ಶ ತತ್ರ ತ್ವಷ್ಟಾರಂ ತಪಸಾ ಧೂತಕಲ್ಮಷಮ್ ॥ ೭೭.

ಹೀಗೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಆಕೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ದೇವಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು; ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ತ್ವಷ್ಟಾರನ್ನು ನೋಡಿದಳು.

ಬಹುಮಾನಾಚ್ಚ ತೇನಾಪಿ ಪೂಜಿತಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ । ತಸ್ಥೌ ಪಿತೃಗೃಹೇ ಸಾ ತು ಕಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಮನಿನ್ದಿತಾ ॥ ೭೭.

ಅಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದ ಬಹುಮಾನದಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದಳು; ಆಕೆ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು.

ತತಸ್ತಾಂ ಪ್ರಾಹ ಚಾರ್ವಙ್ಗೀ ಪಿತಾ ನಾತಿಚಿರೋಷಿತಾಮ್ । ಸ್ತುತ್ವಾ ಚ ತನಯಾಂ ಪ್ರೇಮಬಹುಮಾನಪುರಃ ಸರಮ್ ॥ ೭೭.

ಆಮೇಲೆ, ಆ ಸುಂದರಾಂಗಿಯಾದ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ತಂದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯದೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತ್ವಾನ್ತು ಮೇ ಪಶ್ಯತೋ ವತ್ಸೇ ದಿನಾನಿ ಸುಬಹೂನ್ಯಪಿ । ಮುಹೂರ್ತಾರ್ಧಸಮಾನಿ ಸ್ಯುಃ ಕಿನ್ತು ಧರ್ಮೋ ವಿಲುಪ್ಯತೇ ॥ ೭೭.

'ಮಗಳೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಹು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೋಡಿದರೂ, ಆ ದಿನಗಳು ನನಗೆ ಅರ್ಧ ಕ್ಷಣದಂತೆಯೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಧರ್ಮವು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ.'

ಬಾನ್ಧವೇಷು ಚಿರಂ ವಾಸೋ ನಾರೀಣಾಂ ನ ಯಶಸ್ಕರಃ । ಮನೋರಥೋ ಬಾನ್ಧವಾನಾಂ ನಾರ್ಯಾ ಭರ್ತೃಗೃಹೇ ಸ್ಥಿತಿಃ ॥ ೭೭.

'ಮಹಿಳೆಯರು ಬಂಧುಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ; ಬಂಧುಗಳ ಆಸೆ ಎಂದರೆ ಹೆಂಗಸು ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದು.'

ಸಾ ತ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಾಥೇನ ಭರ್ತ್ರಾ ಸೂರ್ಯೇಣ ಸಙ್ಗತಾ । ಪಿತೃಗೇಹೇ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ವಸ್ತುಂ ನಾರ್ಹಸಿ ಪುತ್ರಿಕೇ ॥ ೭೭.

'ಮಗಳೆ, ನೀನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸೂರ್ಯನ ಜೊತೆ ಸೇರಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.'

ಸಾ ತ್ವಂ ಭರ್ತೃಗೃಹಂ ಗಚ್ಛ ತುಷ್ಟೋಽಹಂ ಪೂಜಿತಾಸಿ ಮೇ । ಪುನರಾಗಮನಂ ಕಾರ್ಯಂ ದರ್ಶನಾಯ ಶುಭೇ ಮಮ ॥ ೭೭.

'ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು; ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ನನಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದ್ದೀಯೆ. ಆದರೆ ಪುನಃ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಮರಳಿ ಬಾ, ಶುಭವಾಗಲಿ.'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಸಾ ತದಾ ಪಿತ್ರಾ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಚ ಸಾ ಮುನೇ । ಸಂಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಜಗಾಮಾಥೋತ್ತರಾನ್ ಕುರೂನ್ ॥ ೭೭.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ತಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆಕೆ 'ಹೌದು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ, ತಂದೆಯನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಂದಿಸಿ, ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.

ಸೂರ್ಯತಾಪಮನಿಚ್ಛನ್ತೀ ತೇಜಸಸ್ತಸ್ಯ ಬಿಭ್ಯತೀ । ತಪಶ್ಚಚಾರ ತತ್ರಾಪಿ ವಡವಾರೂಪಧಾರಿಣೀ ॥ ೭೭.

ಸೂರ್ಯನ ತಾಪವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸದೆ, ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಆಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ಉಳಿದಳು.

ಸಂಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಮನ್ವಾನೋ ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಮಹಸ್ಪತಿಃ । ಜನಯಾಮಾಸ ತನಯೌ ಕನ್ಯಾಞ್ಚೈಕಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ॥ ೭೭.

ಅವಳು ಸಂಜ್ಞೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರವಾದ ಮಗಳನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟನು.

ಛಾಯಾಸಂಜ್ಞಾ ತ್ವಪತ್ಯೇಷು ಯಥಾ ಸ್ವೇಷ್ವತಿವತ್ಸಲಾ । ತಥಾ ನ ಸಂಜ್ಞಾಕನ್ಯಾಯಾಂ ಪುತ್ರಯೋಶ್ಚಾನ್ವವರ್ತತ ॥ ೭೭.

ಛಾಯೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೆ ವರ್ತಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಲಾಲನಾದ್ಯುಪಭೋಗೇಷು ವಿಶೇಷಮನುವಾಸರಮ್ । ಮನುಸ್ತತ್ಕ್ಷಾನ್ತವಾನಸ್ಯ ಯಮಸ್ತಸ್ಯಾ ನ ಚಕ್ಷಮೇ ॥ ೭೭.

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಲಾಲನೆ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮನುವು ಸಹನೆ ತೋರಿದನು, ಆದರೆ ಯಮನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

ತಾಡನಾಯ ಚ ವೈ ಕೋಪಾತ್ಪಾದಸ್ತೇನ ಸಮುದ್ಯತಃ । ತಸ್ಯಾಃ ಪುನಃ ಕ್ಷಾನ್ತಿಮತಾ ನ ತು ದೇಹೇ ನಿಪಾತಿತಃ ॥ ೭೭.

ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಯಮನು ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ಆದರೆ ಅವಳು ಕ್ಷಮಾಶೀಲಳಾಗಿ, ಆ ಕಾಲು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ತಡೆಯಿತು.