ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸ ತು ಸಮ್ಭಾರಾನಶೇಷಾನವನೀಪತಿಃ । ಆನಿನಾಯ ಚಕಾರೇಷ್ಟಿಂ ಸ ಚ ತಾಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಸ ತು ತದಾ ಚಕಾರೇಷ್ಟಿಂ ಪುನಃ ಪುನಃ । ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಭಾರ್ಯಾಸಮ್ಪಾದನಾಯ ವೈ ॥ ೭೨.

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಯಾಗವನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಾಡಿದನು, ರಾಜನಿಗೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗಾಗಿ.

ಯದಾರೋಪಿತಮೈತ್ರೀನ್ತಾಮಮನ್ಯತ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸ್ವಭರ್ತರಿ ತದಾ ವಿಪ್ರಸ್ತಮುವಾಚ ನರಾಧಿಪಮ್ ॥ ೭೨.

ಆ ಮಹಾಮುನಿಯು ಅವಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಆನೀಯತಾಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ! ಯಾ ತವೇಷ್ಟಾತ್ಮನೋಽನ್ತಿಕಮ್ । ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ಭೋಗಾಂಸ್ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಯಜ ಯಜ್ಞಾಂಸ್ತಥಾದೃತಃ ॥ ೭೨.

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾಗದಿಂದ ನಿನಗೆ ಆಕರ್ಷಿತಳಾದಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ. ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತೇನ ವಿಪ್ರೇಣ ಭೂಪಾಲೋ ವಿಸ್ಮಿತಸ್ತದಾ । ಸಸ್ಮಾರ ತಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಸತ್ಯಸನ್ಧಂ ನಿಶಾಚರಮ್ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಸತ್ಯವಂತನಾದ ನಿಶಾಚರನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸ್ಮೃತಸ್ತೇನ ತದಾ ಸದ್ಯಃ ಸಮುಪೇತ್ಯ ನರಾಧಿಪಮ್ । ಕಿಂ ಕರೋಮೀತಿ ಸೋಽಪ್ಯಾಹ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹಾಮುನೇ ॥ ೭೨.

ಆಗ ಅವನನ್ನು ನೆನೆಸಿದ ಕೂಡಲೆ ಅವನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಮಹಾಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, 'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ತತಸ್ತೇನ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ವಿಸ್ತರೇಣ ನಿವೇದಿತೇ । ಗತ್ವಾ ಪಾತಾಲಮಾದಾಯ ರಾಜಪತ್ನೀಮುಪಾಯಯೌ ॥ ೭೨.

ಅನಂತರ ರಾಜನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರಾಣಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

ಆನೀತಾ ಚಾತಿಹಾರ್ದೇನ ಸಾ ದದರ್ಶ ತದಾ ಪತಿಮ್ । ಉವಾಚ ಚ ಪ್ರಸೀದೇತಿ ಭೂಯೋಭೂಯೋ ಮುದಾನ್ವಿತಾ ॥ ೭೨.

ಅವನಿಂದ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆತರಲಾದ ಆಕೆ, ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ 'ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ರಭಸಾ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಾಹ ಮಾನಿನೀಮ್ । ಪ್ರಿಯೇ ! ಪ್ರಸನ್ನ ಏವಾಹಂ ಭೂಯೋಽಪ್ಯೇವಂ ಬ್ರವೀಷಿ ಕಿಮ್ ॥ ೭೨.

ಅನಂತರ ರಾಜನು ಆತುರದಿಂದ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರಿಯಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, 'ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಪತ್ನ್ಯುವಾಚ ಯದಿ ಪ್ರಿಸಾದಪ್ರವಣಂ ನರೇನ್ದ್ರ ! ಮಯಿ ತೇ ಮನಃ । ತದೇತದಭಿಯಾಚೇ ತ್ವಾಂ ತತ್ಕುರುಷ್ವ ಮಮಾರ್ಹಣಮ್ ॥ ೭೨.

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು: 'ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿ ಇದ್ದರೆ, ನಾನು ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಕೊಡು.'

ರಾಜೋವಾಚ ನಿಃ ಶಙ್ಕಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮತ್ತೋ ಯದ್ಭವಾತ್ಯಾ ಕಿಞ್ಚಿದೀಪ್ಸಿತಮ್ । ತದಲಭ್ಯಂ ನ ತೇ ಭೀರು ! ತವಾಯತ್ತೋಽಸ್ಮಿ ನಾನ್ಯಥಾ ॥ ೭೨.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ನೋಡು, ನೀನು ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಕೇಳು. ಭಯಪಡುವದಕ್ಕೆ ಏನು ಇಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತಹುದು ಇಲ್ಲ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ.'

ಪತ್ನ್ಯುವಾಚ ಮದರ್ಥಂ ತೇನ ನಾಗೇನ ಸುತಾ ಶಪ್ತಾ ಸಖೀ ಮಮ । ಮೂಕಾ ಭವಿಷ್ಯಸೀತ್ಯಾಹ ಸಾ ಚ ಮೂಕತ್ವಮಾಗತಾ ॥ ೭೨.

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು: 'ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಆ ನಾಗಕನ್ಯೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಗೆಳತಿ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮೂಗಾದಳು. ಆಕೆ ಈಗ ಮಾತಾಡಲಾಗದೆ ಇದ್ದಾಳೆ.'

ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಮಮ ಶಕ್ನೋತಿ ಚೇದ್ಭವಾನ್ । ವಾಗ್ವಿಘಾತಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ತತಃ ಕಿಂ ನ ಕೃತಂ ಮಮ ॥ ೭೨.

'ನೀನು ನನಗಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲೆಂದರೆ, ಅವಳ ಮಾತಾಡುವ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆಂದರೆ, ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡದೇಕೆ?'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ತಂ ವಿಪ್ರಮಾಹಾಸ್ಮಿನ್ ಕೀದೃಶೀ ಕ್ರಿಯಾ । ತನ್ಮೂಕತಾಪನೋದಾಯ ಸ ಚ ತಂ ಪ್ರಾಹ ಪಾರ್ಥಿವಮ್ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆಗ ರಾಜನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು, 'ಇಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮೂಗುತನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?' ಎಂದು. ಆಗ ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ಭೂಪ ! ಸಾರಸ್ವತೀಮಿಷ್ಟಿಂ ಕರೋಮಿ ವಚನಾತ್ತವ । ಪತ್ನೀ ತವೇಯಮಾನೃಣ್ಯಂ ಯಾತು ತದ್ವಾಕ್ಪ್ರವರ್ತನಾತ್ ॥ ೭೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ನಾನು ಸಾರಸ್ವತ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಈ ಬಾಧೆ ಹೋಗಲಿ, ಅವಳ ಮಾತು ಮರಳಿ ಬರಲಿ.'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇಷ್ಟಿಂ ಸಾರಸ್ವತೀಂ ಚಕ್ರೇ ತದರ್ಥಂ ಸ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ಸಾರಸ್ವತಾನಿ ಸೂಕ್ತಾನಿ ಜಜಾಪ ಚ ಸಮಾಹಿತಃ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವಳಿಗಾಗಿ ಸಾರಸ್ವತ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾರಸ್ವತ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.

ತತಃ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಕ್ಯಾನ್ತಾಂ ಗರ್ಗಃ ಪ್ರಾಹ ರಸಾತಲೇ । ಉಪಕಾರಃ ಸಖೀಭರ್ತ್ರಾ ಕೃತೋಽಯಮತಿದುಷ್ಕರಃ ॥ ೭೨.

ಅನಂತರ ಗರ್ಗನು ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನ ಗೆಳತಿಗೆ ಅವಳ ಗಂಡನು ಈ ಮಹಾ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು.'

ಇತ್ಥಂ ಜ್ಞಾನಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ನನ್ದಾ ಶೀಘ್ರಗತಿಃ ಪುರಮ್ । ತತೋ ರಾಜ್ಞೀಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಸ್ವಸಖೀಮುರಗಾತ್ಮಜಾ ॥ ೭೨.

ಮಾತು ಮರಳಿ ಬಂದ ನಂದಾ ಬೇಗನೆ ಊರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆ ನಾಗಕನ್ಯೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು.

ತಞ್ಚ ಸಂಸ್ತೂಯ ಭೂಪಾಲಂ ಕಲ್ಯಾಣೋಕ್ತ್ಯಾ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಉವಾಚ ಮಧುರಂ ನಾಗೀ ಕೃತಾಸನಪರಿಗ್ರಹಾ ॥ ೭೨.

ಆ ನಾಗಕನ್ಯೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ರಾಜನನ್ನು ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ಉಪಕಾರಃ ಕೃತೋ ವೀರ ! ಭವತಾ ಯೋ ಮಮಾಧುನಾ । ತೇನಾಸ್ಮ್ಯಾಕೃಷ್ಟಹೃದಯಾ ಯದ್ಬ್ರವೀಮಿ ಶೃಣುಷ್ವ ತತ್ ॥ ೭೨.

'ವೀರನೇ, ನೀನು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಈ ಉಪಕಾರದಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೀಯೆ. ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು.'

ತವ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನರಾಧಿಪ । ತಸ್ಮಾಪ್ರತಿಹತಂ ಚಕ್ರಮಸ್ಯಾಂ ಭುವಿ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ ೭೨.

'ನಿನ್ನ ಮಗನು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುವನು, ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.'

ಸರ್ವಾರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನತತ್ಪರಃ । ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರೋ ಧೀಮಾನ್ ! ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸ ವೈ ಮನುಃ ॥ ೭೨.

'ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿದ, ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರುವನು. ಅವನು ಈ ಮನ್ವಂತರದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುವನು, ಅವನೇ ಮನುವಾಗುವನು.'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತಿ ದತ್ವಾ ವರಂ ತಸ್ಮೈ ನಾಗರಾಜಸುತಾ ತತಃ । ಸಖೀಂ ತಾಂ ಸಂಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಪಾತಾಲಮಗಮನ್ಮುನೇ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಾಗರಾಜನ ಮಗಳು ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು, ಮುನಿಯೇ.

ತತ್ರ ತಸ್ಯ ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ರಮತಃ ಪೃಥಿವೀಪತೇಃ । ಜಗಾಮ ಕಾಲಃ ಸುಮಹಾನ್ ಪ್ರಜಾಃ ಪಾಲಯತಸ್ತಥಾ ॥ ೭೨.

ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಾಧಿಪತಿ ಆ ರಾಜನು ಆಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದನು.

ತತಃ ಸ ತಸ್ಯಾನ್ತನಯೋ ಜಜ್ಞೇ ರಾಜ್ಞೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಂ ಯಥಾ ಕಾನ್ತಶ್ಚನ್ದ್ರಃ ಸಂಪೂರ್ಣಮಣ್ಡಲಃ ॥ ೭೨.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಆಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ತಸ್ಮಿನ್ ಜಾತೇ ಮುದಂ ಪ್ರಾಪುಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮನಿ । ದೇವದುನ್ದುಭಯೋ ನೇದುಃ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಃ ಪಪಾತ ಚ ॥ ೭೨.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಜನಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ದೇವತೆಗಳ ಡೊಳ್ಳುಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು.

ತಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಪುಃ ಕಾನ್ತಂ ಭವಿಷ್ಯಂ ಶೀಲಮೇವ ಚ । ಔತ್ತಮಶ್ಚೇತಿ ಮುನಯೋ ನಾಮ ಚಕ್ರುಃ ಸಮಾಗತಾಃ ॥ ೭೨.

ಅವನ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನೂ, ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೂ, ಶೀಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಸೇರಿದ್ದ ಮುನಿಗಳು ಅವನಿಗೆ 'ಉತ್ತಮ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.

ಜಾತೋಽಯಮುತ್ತಮೇ ವಂಶೇ ತತ್ರ ಕಾಲೇ ತಥೋತ್ತಮೇ । ಉತ್ತಮಾವಯವಸ್ತೇನ ಔತ್ತಮೋಽಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ ೭೨.

ಅವನಂತಹ ಉತ್ತಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವನು 'ಉತ್ತಮ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವನು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಉತ್ತಮಸ್ಯ ಸುತಃ ಸೋಽಥ ನಾಮ್ನಾ ಖ್ಯಾತಸ್ತಥೌತ್ತಮಃ । ಮನುರಾಸೀತ್ತತ್ಪ್ರಭಾವೋ ಭಾಗುರೇ ಶ್ರೂಯತಾಂ ಮಮ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಉತ್ತಮನ ಮಗನೂ ಅವನು 'ಉತ್ತಮ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಅವನು ಮನುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಭಾಗುರಿ, ಅವನ ಮಹಿಮೆ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.