ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಪುರಾಣಮ್

ಪೂರ್ವಮಿತ್ರೇಷು ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ಪ್ರೀತಿಮನ್ಯೈಃ ಕರೋತಿ ಚ । ತಥೈವ ಸತ್ತ್ವರಜಸೀ ಯೋ ಬಿಭರ್ತಿ ಮಹಾನಿಧಿಃ ।। 68.

ಹಿಂದಿನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಅವನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿಸಿ, ಹೊಸವರೊಡನೆ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ತ್ವ-ರಾಜಸ್ಸು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ನಿಧಿಯೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸ ನೀಲಸಂಜ್ಞಸ್ತತ್ಸಙ್ಗೀ ನರಸ್ತಚ್ಛೀಲವಾನ್ ಭವೇತ್ । ವಸ್ತ್ರ-ಕಾರ್ಪಾಸ-ಧಾನ್ಯಾದಿ-ಫಲ-ಪುಷ್ಪಪರಿಗ್ರಹಮ್ ।। 68.

ಆ ನಿಧಿಯನ್ನು ನೀಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಸಂಗದಿಂದ ಇರುವವನಿಗೆ ಅದರ ಗುಣಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಅವನು ಬಟ್ಟೆ, ಹತ್ತಿ, ಧಾನ್ಯ, ಹಣ್ಣು, ಹೂವಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಮುಕ್ತಾವಿದ್ರುಮಶಙ್ಖಾನಾಂ ಶುಕ್ತ್ಯಾದೀನಾಂ ತಥಾ ಮುನೇ । ಕಾಷ್ಠಾದೀನಾಂ ಕರೋತ್ಯೇಷ ಯಚ್ಚಾನ್ಯಜ್ಜಲಸಮ್ಭವಮ್ ।। 68.

ಅವನು ಮುತ್ತು, ಪಗಡು, ಶಂಖ, ಚಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದ್ರದ ವಸ್ತುಗಳು, ಮರ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮುನಿಯೇ.

ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯಮನ್ಯೇಷಾಂ ನಾನ್ಯತ್ರ ರಮತೇ ಮನಃ । ತಡಾಗಾನ್ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯೋಽಥ ತಥಾಽಽರಾಮಾನ್ ಕರೋತಿ ಚ ।। 68.

ಅವನು ಇವುಗಳ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಆನಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕೆರೆ, ಹೊಂಡ, ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಬನ್ಧಞ್ಚ ಸರಿತಾಂ ವೃಕ್ಷಾಂಸ್ತಥಾರೋಪಯತೇ ನರಃ । ಅನುಲೇಪನಪುಷ್ಪಾದಿಭೋಗಂ ಭುಕ್ತ್ವಾಭಿಜಾಯತೇ ।। 68.

ಅವನು ನದಿಗಳಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾನೆ; ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ, ಹೂವು ಮುಂತಾದ ಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ತ್ರಿಪೌರುಷಶ್ಚಾಪಿ ನಿಧಿರ್ನೋಲೋ ನಾಮೈಷ ಜಾಯತೇ । ರಜಸ್ತಮೋಮಯಶ್ಚಾನ್ಯಃ ಶಙ್ಖಸಂಜ್ಞೋ ಹಿ ಯೋ ನಿಧಿಃ ।। 68.

ಮೂರು ಪೀಳಿಗೆಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ನಿಧಿಯನ್ನು ನೋಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ರಾಜಸ್ಸು-ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೊಂದು ನಿಧಿ ಶಂಖ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ತೇನಾಪಿ ನೀಯತೇ ವಿಪ್ರ ! ತದ್್ಗುಣಿತ್ವಂ ನಿಧೀ•ಾರಃ । ಏಕಸ್ಯೈವ ಭವತ್ಯೇಷ ನರಂ ನಾನ್ಯಮುಪೈತಿ ಚ ।। 68.

ಆ ನಿಧಿಯೂ ಕೂಡ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಒಬ್ಬನನ್ನು ತನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಯ ಶಙ್ಖೋ ನಿಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಂ ಕ್ರೌಷ್ಟುಕೇ ! ಶ್ರೃಣು । ಏಕ ಏವಾತ್ಮನಾ ಮಿಷ್ಟಮನ್ನಂ ಭುಙ್್ಕ್ತೇ ತಥಾಮ್ಬರಮ್ ।। 68.

ಯಾರಿಗೆ ಶಂಖವೆಂದೂ ಧನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆತನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕೇಳು, ಕ್ರೌಷ್ಟುಕೀ. ಅವನು ತನ್ನಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಉತ್ತಮವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕದನ್ನಭುಕ್್ ಪರಿಜನೋ ನ ಚ ಶೋಭನವಸ್ತ್ರಧೃಕ್ । ನ ದದಾತಿ ಸುಹ್ಮದ್್ಭಾಯ್ರ್ಯಾಭ್ರಾತೃಪುತ್ರಸ್ನುಷಾದಿಷು ।। 68.44 ಸ್ವಪೋಷಣಪರಃ ಶಙ್ಖೀ ನರೋ ಭವತಿ ಸರ್ವದಾ । ಇತ್ಯೇತೇ ನಿಧಯಃ ಖ್ಯಾತಾ ನರಾಣಾಮರ್ಥದೇವತಾಃ ।। 68.

ಅವನ ಸೇವಕರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಚೆನ್ನಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ತಮ್ಮ, ಮಗ, ಸೊಸೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶಂಖಧನ ಹೊಂದಿರುವವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಧನಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಮಿಶ್ರಾವಲೋಕನಾನ್ಮಿಶ್ರಾಃ ಸ್ವಭಾವಫಲದಾಯಿನಃ । ಯಥಾಖ್ಯಾತಸ್ವಭಾವಸ್ತು ಭವತ್ಯೇವ ವಿಲೋಕನಾತ್ 68.

ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಧನಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಧನದ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಫಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬರುತ್ತದೆ.

ದ್ವಿಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ೭೨ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ತತಃ ಸ್ವನಗರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಂ ದದರ್ಶ ದ್ವಿಜಂ ನೃಪಃ । ಸಮೇತಂ ಭಾರ್ಯಯಾ ಚೈವ ಶೀಲವತ್ಯಾ ಮುದಾನ್ವಿತಮ್ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ನಂತರ ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ತಲುಪಿದ ರಾಜನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಅವನ ಪತ್ನಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ರಾಜವರ್ಯ ! ಕೃತಾರ್ಥೋಽಸ್ಮಿ ಯತೋ ಧರ್ಮೋ ಹಿ ರಕ್ಷಿತಃ । ಧರ್ಮಜ್ಞನೇಹ ಭವತಾ ಭಾರ್ಯಾಮಾನಯತಾ ಮಮ ॥ ೭೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ನಾನು ಧನ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೀಯ. ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದಿದ್ದೀಯ.

ರಾಜೋವಾಚ ಕೃತಾರ್ಥಸ್ತ್ವಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ! ನಿಜಧರ್ಮಾನುಪಾಲನಾತ್ । ವಯಂ ಸಙ್ಕಟಿನೋ ವಿಪ್ರ ! ಯೇಷಾಂ ಪತ್ನೀ ನ ವೇಶ್ಮನಿ ॥ ೭೨.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಧನ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ನರೇನ್ದ್ರ ! ಸಾ ಹಿ ವಿಪಿನೇ ಭಕ್ಷಿತಾ ಶ್ವನಾಪದೈರ್ಯದಿ । ಅಲನ್ತಯಾ ಕಿಮನ್ಯಸ್ಯಾ ನ ಪಾಣಿರ್ಗೃಹ್ಯತೇ ತ್ವಯಾ । ಕ್ರೋಧಸ್ಯ ವಶಮಾಗಮ್ಯ ಧರ್ಮೋ ನ ರಕ್ಷಿತಸ್ತ್ವಯಾ ॥ ೭೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಆಕೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ? ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ.

ರಾಜೋವಾಚ ನ ಭಕ್ಷಿತಾ ಮೇ ದಯಿತಾ ಶ್ವಾಪದೈಃ ಸಾ ಹಿ ಜೀವತಿ । ಅವಿದೂಷಿತಚಾರಿತ್ರಾ ಕಥಮೇತತ್ಕರೋಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೭೨.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯನ್ನು ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಿನ್ನಿಲ್ಲ, ಆಕೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ನಡತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಹುದು?

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ಯದಿ ಜೀವತಿ ತೇ ಭಾರ್ಯಾ ನ ಚೈವ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ । ತದಪತ್ನೀಕತಾಜನ್ಮ ಕಿಂ ಪಾಪಂ ಕ್ರಿಯತೇ ತ್ವಯಾ ॥ ೭೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅವಳು ನಿಷ್ಠುರಳಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವಳನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿರದಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ನೀನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ?

ರಾಜೋವಾಚ ಆನೀತಾಪಿ ಹಿ ಸಾ ವಿಪ್ರ ! ಪ್ರತಿಕೂಲಾ ಸದೈವ ಮೇ । ದುಃ ಖಾಯ ನ ಸುಖಾಯಾಲಂ ತಸ್ಯಾ ಮೈತ್ರೀ ನ ವೈ ಮಯಿ । ತಥಾ ತ್ವಂ ಕುರು ಯತ್ನಂ ಮೇ ಯಥಾ ಸಾ ವಶಗಾಮಿನೀ ॥ ೭೨.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಅವಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದರೂ ಅವಳು ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಂದ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಲ್ಲ, ದುಃಖವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ ತವ ಸಂಪ್ರೀತಯೇ ತಸ್ಯಾ ವರೇಷ್ಟಿರುಪಕಾರಿಣೀ । ಕ್ರಿಯತೇ ಮಿತ್ರಕಾಮೈರ್ಯಾ ಮಿತ್ರವಿನ್ದಾಂ ಕರೋಮಿ ತಾಮ್ ॥ ೭೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಅವಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಪ್ರೀತಯೋಃ ಪ್ರೀತಿಕರೋ ಸಾ ಹಿ ಸಂಜನನೀ ಪರಮ್ । ಭಾರ್ಯಾಪತ್ಯೋರ್ಮನುಷ್ಯೇನ್ದ್ರ ! ತಾನ್ತವೇಷ್ಟಿಂ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೭೨.

ಅವಳು ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರಣ. ರಾಜನೇ, ನಾನು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಾಂತವೇಷ್ಠಿ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠತಿ ಸಾ ಸುಭ್ರೂಸ್ತವ ಭಾರ್ಯಾ ಮಹೀಪತೇ । ತಸ್ಮಾದಾನೋಯತಾಂ ಸಾ ತೇ ಪರಾಂ ಪ್ರೀತಿಮುಪೈಷ್ಯತಿ ॥ ೭೨.

ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ಭ್ರೂಗಳಿರುವ ಹೆಂಡತಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೋ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ, ಅವಳು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವಳು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಸ ತು ಸಮ್ಭಾರಾನಶೇಷಾನವನೀಪತಿಃ । ಆನಿನಾಯ ಚಕಾರೇಷ್ಟಿಂ ಸ ಚ ತಾಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು. ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಸ ತು ತದಾ ಚಕಾರೇಷ್ಟಿಂ ಪುನಃ ಪುನಃ । ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಭಾರ್ಯಾಸಮ್ಪಾದನಾಯ ವೈ ॥ ೭೨.

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಯಾಗವನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಾಡಿದನು, ರಾಜನಿಗೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗಾಗಿ.

ಯದಾರೋಪಿತಮೈತ್ರೀನ್ತಾಮಮನ್ಯತ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸ್ವಭರ್ತರಿ ತದಾ ವಿಪ್ರಸ್ತಮುವಾಚ ನರಾಧಿಪಮ್ ॥ ೭೨.

ಆ ಮಹಾಮುನಿಯು ಅವಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಆನೀಯತಾಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ! ಯಾ ತವೇಷ್ಟಾತ್ಮನೋಽನ್ತಿಕಮ್ । ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ಭೋಗಾಂಸ್ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಯಜ ಯಜ್ಞಾಂಸ್ತಥಾದೃತಃ ॥ ೭೨.

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾಗದಿಂದ ನಿನಗೆ ಆಕರ್ಷಿತಳಾದಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ. ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತೇನ ವಿಪ್ರೇಣ ಭೂಪಾಲೋ ವಿಸ್ಮಿತಸ್ತದಾ । ಸಸ್ಮಾರ ತಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಸತ್ಯಸನ್ಧಂ ನಿಶಾಚರಮ್ ॥ ೭೨.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಸತ್ಯವಂತನಾದ ನಿಶಾಚರನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸ್ಮೃತಸ್ತೇನ ತದಾ ಸದ್ಯಃ ಸಮುಪೇತ್ಯ ನರಾಧಿಪಮ್ । ಕಿಂ ಕರೋಮೀತಿ ಸೋಽಪ್ಯಾಹ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹಾಮುನೇ ॥ ೭೨.

ಆಗ ಅವನನ್ನು ನೆನೆಸಿದ ಕೂಡಲೆ ಅವನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಮಹಾಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, 'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ತತಸ್ತೇನ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ವಿಸ್ತರೇಣ ನಿವೇದಿತೇ । ಗತ್ವಾ ಪಾತಾಲಮಾದಾಯ ರಾಜಪತ್ನೀಮುಪಾಯಯೌ ॥ ೭೨.

ಅನಂತರ ರಾಜನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರಾಣಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

ಆನೀತಾ ಚಾತಿಹಾರ್ದೇನ ಸಾ ದದರ್ಶ ತದಾ ಪತಿಮ್ । ಉವಾಚ ಚ ಪ್ರಸೀದೇತಿ ಭೂಯೋಭೂಯೋ ಮುದಾನ್ವಿತಾ ॥ ೭೨.

ಅವನಿಂದ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆತರಲಾದ ಆಕೆ, ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ 'ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ರಭಸಾ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಾಹ ಮಾನಿನೀಮ್ । ಪ್ರಿಯೇ ! ಪ್ರಸನ್ನ ಏವಾಹಂ ಭೂಯೋಽಪ್ಯೇವಂ ಬ್ರವೀಷಿ ಕಿಮ್ ॥ ೭೨.

ಅನಂತರ ರಾಜನು ಆತುರದಿಂದ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರಿಯಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, 'ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.